REKLAMA

Powtórny pogrzeb Juliusza Słowackiego

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-06-28 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:58 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
tamtego dnia w Krakowie od samego rana rzęsiście leje ołowiane niebo zastygł drżało wynikami, ale rzecz dzieje się historia ucichły przyjęcia tłum nie zważa na Strugi deszczu oto w 78 lat swojej śmierci wieść wraca do ojczyzny jego doczesne szczątki spoczną w krypcie królewskiej, gdyż królom był równe koło południa konduktu docieram na dzieci nic, bo Polski trumna zostaje ustawiona na podejście wokół gromadzą się dostojnicy państwowi duchowni na udekorowanym Rozwiń » krużganku staje Józef Piłsudski ulewny deszcz bębni parasole tak głośno, że zagłusza wszystko zanotuje później Jarosław Iwaszkiewicz, ale lepiej marszałek powiedział parę zdań deszcz cichnie gaśnie ustanie i mądra prosta mowa staje się dostępna dla wszystkich uszu Piłsudski to miłośnik twórczości Słowackiego egzemplarz Beniowskiego już zawsze na jego stoliku nocnym fragment poematu kasie potem wypoczną własnym nadruk teraz nabiera powietrza płuca i przemawia prochu powstałeś i proch się obrócisz w chwili ostatecznej umiera człowiek wraz z nim pamięć żyjemy umieramy zazwyczaj nie, pozostawiając nic sposobie pracy byli tylko wspomnienia, ale są ludzi pracy ludzkiej tak silne i tak potężne, że śmierć przezwycięża ją, że żyją i obcują między nami słowacki żyje, dlatego że umrzeć nie może zdarza się jak gdyby bramy przepastne, zanim zamknęły się nieszczególnie, kiedy Piłsudski kończy trumnę zostaje podniesiona i wniesiona do katedry zostaje złożona tuż obok sarkofagu Adama Mickiewicza Juliusz słowacki znajduje swe miejsce na spoczynek wieczny jest 28czerwca 1927 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka jest z nami prof. Janusz Mierzwa Instytut historii Uniwersytet Jagielloński dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór pani redaktor dobry wieczór państwu Juliusz słowacki umiera 3kwietnia 1800 czterdziestego dziewiątego roku w Paryżu i tam też zostaje pochowany, ale decyzje o sprowadzeniu jego prochów do kraju podjęto już w pierwszych latach dwudziestego wieku postanowiono przenieść cie do Krakowa i złożyć w podziemiach katedry wawelskiej w setną rocznicę urodzin wieszcza, która przypadała w 1910 roku jednak kardynał Jan Puzyna nie chciał się zgodzić na pochowanie na Wawelu prochów wieszcza i to spowodowało bardzo interesujące konsekwencje polityczne, bo dla socjalistów tamtejsze decyzja kardynała stała się takim potężnym orężem do walki z kleryka liz mem jest to pierwsza odsłona walki o sprowadzenie prochów Słowackiego do ojczyzny tak tak, aczkolwiek kwestia by ściągnięcia prochów Słowackiego do Polski to jest problem, który się pojawia wcześniej przed 1909 rokiem to jest oczywiście trochę konsekwencja tego, że Polska znajduje się po zaborach fizycznie jak gdyby nie mamy do czynienia z państwem polskim to państwo polskie funkcjonuje, gdyby w umysłach świadomości narodowej w związku z tym jak gdyby próbuje się to społeczeństwo polskie elity polskie starają się w jaki sposób społeczeństwo polskie organizować wokół pewnych idei pewnych symboli to jest jak gdyby geneza wizji Krakowa jako miejsca narodowej pamięci takiej duchowej stolicy Polski skoro ta fizyczna stolica Polski nie nie istnieje takiego miejsca, do którego się pielgrzymuje to jest jak gdyby moment, który powodował, że w 1800 dziewięćdziesiątym roku ściągnięto do Krakowa szczątki prochy Adama łódzkiej picia tak, czyli trochę, jakby próbujemy w miejsce tej politycznej władzy królów tak umiejscawia by tych takich intelektualnych liderów przewodników Mickiewicz no i następny jest następny jest słowacki kwestia jego po Pp przeniesienia prochów Słowackiego nasze pojawia już w połowie lat osiemdziesiątych jako taki koncept potem 10 lat później i w zasadzie od 1800 dziewięćdziesiątego dziewiątego roku ta idea gdzieś tam żyje tak wniosą angaże plany przede wszystkim środowiska artystyczne intelektualne także władze autonomiczny Galicji te działania się włączają jest prowadzona zbiórka na na przeprowadzenie tej operacji to m.in. środki na to ze swoich koncertów przekazał Ignacy Jan Paderewski też te działania był zaangażowała Henryk Henryk Sienkiewicz generalnie, gdyby panowało powszechne przekonanie tak jak pani redaktor wspomniała, że na setną rocznice prochy Słowackiego do kraju się ściągnąć uda no tu okoniem postawił się Puzyna kardynał krakowski postać powiedział taka cokolwiek kontrowersyjna tak, bo też by historii, gdy dał się zapamiętać jako ten, który również w 1903 roku w imieniu Franciszka Józefa na życzenie nie cesarza zablokował na konklawe kandydata nie sympatyzującego z Francją notabene była to ostatnia tego typu tego typu sytuacja tego typu akt, więc w tym 1909 roku Puzyna absolutnie jak gdyby zaoponował przeciwko przeniesieniu szczątków szczątek prochów Słowackiego na Wawel to zresztą tak jak pani redaktor wspomniała socjaliści i czy radykałowie tak w Krakowie spowodowało to zajścia z 1 strony policja z drugiej strony chcę taki najbardziej zapalne element w mieście akademickim, czyli studenci tak, którzy z późno protestowali są tam przed siedzibą biskupa krakowskiego tak tak tak przy czym tamta sprawa jak gdyby to te protesty 900 dziewiątego roku on miał jak gdyby dalszego ciągu stolica Apostolska zresztą to bije jakiś tam zaniepokojenie w związku z tą całą sytuacją nastąpiło, ale generalnie rzecz jakoś tam się po kościach rozeszła, ale Słowackiego panie profesorze nie udało się do kraju ściągnąć cały czas jesteśmy pod zaborami i teraz przejdę do tego okresu, kiedy odzyskujemy niepodległość, bo wydawać by się mogło, że po 1918 roku ta sprawa będzie bardzo łatwa do do realizacji ten temat powraca rzeczywiście w 1920 czwartym roku jest kwiecień, kiedy w teatrze Starym imienia Juliusza Słowackiego w Krakowie dramaturg Karol Hubert Rostworowski wezwał do sprowadzenia prochów poety znał właściwie wszystko miało się zmaterializować tak na strych ukonstytuował się tymczasowy komitet organizacyjny, ale jakoś tak to nie Sbornej szło tak by temat 2004. roku wraca ten komitet rzeczywiście się tutaj z organizowały pewnie mniejsze były problemy biskupem krakowskim natomiast mniejsze wydaje to znaczy tak generalnie co do tych wydarzeń 2004. roku wskazuje się na to, że nie tutaj jakiegoś brakło na poziomie centralnym tak taki patrona, który by mógł ten projekt dowieść do końca wskazuje na to, że marszałek Sejmu Maciej Rataj pokpił sprawę i nie jest ignorował Lis, który do niego skierowano jak morze dodał do tego jeszcze 1 rzecz to znaczy kwestia tego, że po pierwsze, te pierwsze lata Polski niepodległej 2004. roku to jesteśmy politycznie zajęci reformą walutową drożyznę panującą, ale z drugiej strony 2004. roku jest operacja ściągnięcia do Polski zwłok szczątków Henryka Sienkiewicza, więc tutaj jak się wydaje no i środowisko warszawskie po postawiło bardziej na dokończenie tej operacji tak trochę SS słowacki w tej sytuacji sprzed lat plan na plan dalszy czy, więc 2 tak pan powiedział o kolejne podejście tak ten 2004. rok tak pomysł nie wywołał większego oddźwięku w stolicach pan profesor powiedział i gdy już się wydawało, że tych orędowników wprowadzenia Słowackiego do Polski czeka kolejne niepowodzenie to całej inicjatywie niespodziewanie z pomocą przyszła wielka polityka i zamach majowy, bo władze w Polsce wziął Józef Piłsudski wielki miłośnik twórczości Słowackiego tak sprawa powrotu Słowackiego do Polski na stosunkowo szybko wraca jak gdyby na agendę, dlatego że przewód mamy w maju już we wrześniu 2006. roku na posiedzeniu rady ministrów po raz pierwszy sprawa powrotu Piłsudskiego do polskiej ekipy Słowackiego do Polski się pojawia no trochę, jakby właśnie jak pani redaktor wskazała akta czy pojawia się Pp patron osoba, która jest w stanie jak gdyby wziąć projekty związane z ze sprowadzeniem prochów Słowackiego do Polski pod swój patronat od swoją opiekę będzie to osoba, która z 1 strony notę jest jak gdyby takim głównym czynnikiem sprawczym tak w Polsce po maju 2006. roku jeszcze ma w tym 2006. roku w tych najbliższych latach dużo energii oczywiście czas ten będzie nie będzie zmieniać Piłsudskiemu będzie na tym zależało, dlatego że był wielbicielem tak Instytut twórczości Słowackiego dużo ze Słowian słowackim wiązało jak wspominała żona Aleksandra Piłsudska to słowacki pozostał mu ze wszystkich poetów najdroższe do końca życia Beniowskiego miał zawsze na swoim nocnym stoliku zresztą fragment poematu kazał umieścić na swoim nagrobku, gdy mogą wybrać wybrał zamiast domu gniazdo na skałach Orła niechaj umie spać, gdy źrenice czerwone od Gromu i słychać większa Stanów sosen szumie tak żyłem to ten właśnie fragment znalazł się na nagrobku Piłsudskiego, a jeszcze 1 cytat panie prof. Alina Kowalczykowi pisała tak i oto triumfalnie wrócił z Sulejówka przejął 2006. roku władze po zamachu majowym Józef Piłsudski, który przyniósł niepodległość on wcieleniem romantycznego herosa dumny i samotny jak król duch jednocześnie najwierniejszy czytelnik Słowackiego Beniowski znanym na pamięć leżał zawsze na stoliku nocnym, a cytatami z jego poezji marszałek zdobił przemówienia to jest właśnie w tym cytacie to podobieństwo wcielenie romantycznego herosa król duch tak tak to znaczy tutaj jakby tych płaszczyzn wiążących Piłsudskiego ze słowackim jest co najmniej kilka to rzeczywiście ten wnioski zawsze był pod ręką zawsze do niego często do niego wracał, chociaż wystąpieniach zjazdów zjazdach legionistów, proszę bardzo, często była po przewijają cytaty z Beniowskiego druga sprawa jest kwestia Wilna prawda, czyli kwestia tego, że słowacki kończył tam gimnazjum potem Uniwersytet to jest miasto kochane Piłsudskiego Piłsudskiego też uważa za romantyka trochę pewnej takiej opozycji do narodowych Demokratów w związku z tym tamtą politykę Piłsudskiego czy też jako taką politykę romantyczną z tego względu też te związki związku jest ze słowackim się pojawiają dodałbym pewnie jeszcze do tego następny element to jest kwestia pewnego takiego gestu w stosunku do środowiska literatów to znaczy pamiętajmy o tym, że środowisko literackiej Warszawy skamandryci to środowisko bardzo bliskie Piłsudskiemu piłsudczyk com w związku z tym jak gdyby oraz otoczenie, gdyby nad nad słowackim pewnego rodzaju takiego parasola ochronnego zresztą Lechoń tak by był tym, który towarzyszył trochę Słowackiego Francji do Polski też tutaj grało pewnego rodzaju pewnego rodzaju rolę to odwołanie się jak gdyby do króla ducha to był też taki motyw, który przewijał się w kontekście wystąpienia Piłsudskiego już podczas samych uroczystości pogrzebowych w Krakowie Wawelem pani profesorze zarządza już wtedy arcybiskup Adam Stefan Sapieha zgodził się pochować Słowackiego na prośbę Piłsudskiego właśnie, który był wówczas premierem rządu i ten dokument, który trafił na biurko Piłsudskiego mówił tak szczęśliwy jestem, że mogę dziś przesłać swoją zgodę stanowczą na złożenie zwłok naszego wielkiego poety w podziemiach katedry na Wawelu, powtarzając raz jeszcze rzeczy nie to wyjątkowo i że odtąd groby zasłużonych tamże będą zamknięte, czyli można z tego fragmentu wyczytać, że arcybiskup Sapieha zgodził się na ten pochówek warunkowo, że już koniec tak czy w ogóle Sapieha jest postać zupełnie innego formatu niż Puzyna arystokrata książę niezłomny tak jak gdyby często w literaturze to jest prezentowane był osobą Piłsudskiemu osobiście niespecjalnie życzliwą, dlatego że po wybuchu pierwszej wojny światowej sprzeciwiał się akcji Piłsudskiego ile Legionów był znany z działalności charytatywnej no i w 1916 roku sprzeciwił się pochówkowi Sienkiewicza na na Wawelu generalnie jak ryby dość twardo stał na stanowisku by, że on jest gospodarzem tego miejsca katedry wawelskiej w związku z tym twardo żądał jak gdyby uwzględniania jego jako jako jako jego zdania jego jako jako gospodarza tego miejsca wielokrotnie, gdyby upominał się o to by przedstawiać plany uroczystości państwowych, które były organizowane na wzgórzu wawelskim i rzeczy wiście nie był tutaj była obawa, że może się pojawić podobnie jak w przypadku późny opór, niemniej rzeczywiście ta zgoda ma charakter ma charakter warunkowy w zasadzie tak swetrze po raz ostatni chowano ich zamykamy tak no to to tutaj, gdyby też taki motyw później historii będzie nam się jeszcze w jaki sposób powtarza myślę, że no, zanim będzie ta batalia o to, żeby Piłsudskiego pochować na Wawelu to jeszcze będzie prośba o pochowanie Chopina, ale wtedy Sapieha odmówi tak właśnie, powołując się jak gdyby na swoje na swoje sens stwierdzenie no by w kontekście pochówku w kontekście pochówku Słowackiego tak on generalnie stał na stanowisku jak gdyby nie mieszania tych, którzy królami nie byli z tymi, którzy już w katedrze wawelskiej w jej podziemiach spoczywają, więc no generalnie do pochówku Słowackiego odniósł się nudnym bez jakiegoś tam szczególnego entuzjazmu natomiast myślę, że też dostrzegał mnie sporo pozytywów z wynikających jak gdyby typu tych uroczystości tak to znaczy to pewnie równie trzeba pamiętać o tym, że po pierwsze, państwo świeże po drugie, rok po przewrocie majowym i to mimo wszystko jednak te uroczystości pogrzebowe pochówek prochów Słowackiego na Wawelu to były takie uroczystości tuje, które jednoczył społeczeństwo Polski i myślę, że w takich kategoriach państwowych, które myśleniu Sapieha obce nie były myślę, że ten wątek też tutaj w jaki sposób pojawią to to idźmy tropem panie profesorze, jeżeli pan pozwoli bo, bo chciałam zapytać o polityczną rolę tego pochówku ma taki cytat z konserwatywnego głosu narodu, który te czerwcowe uroczystości podsumowywał następująco dzisiejsze święto działa krzepiącą i ożywczo w dniach rozstroju zniechęcenia ogólnego to przez napić się z tego wiecznie świeżego stroju, jakim jest entuzjazm ludu dla wielkości dzień pogrzebu Słowackiego skupił naród bez względu na klasy partie był w Nowem i Głębokiem przeżyciem całego narodu z takich dni rodzi się przywiązanie do tradycji rodzą się uczucia są kupujący harmonizujące od czasu obchodów Grunwaldzkiego w 1910 nie było może nie takiej narodowej jedności dumy jak dzień dzisiejszy, gdyż powstanie państwa nie zrosła się z 1 dniem podobnie i zwycięstwo nad Wisłą zwyciężył dzisiaj ostatecznie za grobem słowacki hitem zwycięstwem, które dzisiaj obchodził wzbogacił swój naród nowym podnoszącym serca wspomnieniem może właśnie o to Piłsudskiemu szło, żeby załagodzić te nastroje, które miały miejsce dwudziesty szóstym roku, żeby na nowo zjednoczyć naród myślę, że tak myślę, że tak, bo to też jak gdyby ten wątek związany ze scaleniem państwa ze świeżo odzyskaną niepodległością wbrew pozorom w działaniach Piłsudskiego odgrywał dosyć dużą rolę ja bym pewnie w takim wymiarze doraźnym też zwrócił uwagę na to, że ten pogrzeb to jest czerwiec 2007. roku za chwileczkę kończy się kadencja Sejmu będziemy mieli Kamp panie wyborczą tego typu manifestacja patriotyczna jak gdyby to w sposób naturalny skupiająca się wokół Piłsudskiego też w jaki sposób politycznie mogła być przez niego zdyskontowana co prawda oczywiście wśród endeków pojawiały się głosy, że socjaliści jak pan ma mawiali niektórzy endeków zakwaterowani Słowackiego zawłaszczyli dla siebie myślę, że tutaj pewną, ale też odgrywały te lepsze wspomnienia wydarzeń z 900 dziewiątego roku, ale jednak mimo wszystko wydaje się, że bardziej powszechnym odczuciem jest właśnie kwestia tego, że była to pewnego rodzaju manifestacja jedności narodu polskiego pani redaktor powołała na głos narodu to jest w ogóle tytuł, który jest związany byśmy powiedzieli organizacyjnie personalnie Sapieha zjada nawet ten ten głos traktował trochę właśnie jako głos samego biskupa, ale też myślami innym kontekście o tym spektaklu, bo trochę to taki spektakl także polityczne czy to mogło być takie widowisko raz, że państwo twórcze o tym mówiliśmy przed chwilą ale kto mógł być także taki ideologiczny fundament po majowej Rzeczpospolitej świadectwo potęgi sprawności władze przecież chyba na tym Piłsudskiemu jego zwolennikom zależało poniekąd tak to znaczy typy z 1 strony oczywiście sprawczość tak to znaczy mamy komendanta, który przejmuje władzę sięga faktycznie władze ją frak faktycznie w sposób faktyczny sprawuje tutaj nawet jeszcze mamy 1 moment, jakby formalnego sprawowania, dlatego że jest Prezesem Rady Ministrów i udaje mu się jak gdyby zrealizować rzecz projekt związany ze ściągnięciem prochów Słowackiego do Polski, która jak, gdyby w minionych dziesięcioleciach mimo kilkukrotnych prób jak jak jak wspomóc spaliła na panewce powiedzmy sobie także prawda dokładnie natomiast tutaj jeszcze Doda może 1 wątek to znaczy kwestia tego odwołania się do kanonu romantycznego czy to jest tak dobrą sprawę pochówek szczątków Słowackiego tak dobrą sprawę się wiązał z wprowadzeniem tego kanonu romantycznego oficjalnego obiegu tak w zakresie polityki historycznej to znaczy Integra jak gdyby społeczeństwa wokół wartości promowanych przez Słowackiego słowacki jest trochę by ideologii piłsudczykowskiej o tyle istotne, że on się generalnie wiąże się z hasłem walki czynu jako źródła niepodległości tak to jak bez stresu wspomniałem w polityce historycznej Piłsudczyków to było związane z podnoszeniem znaczenia czynu Legionowego jako tego fundamentu niepodległe, tak więc, jakby twórczość Słowackiego była zgodna z ideologią PiS-u czy kostką ona to jest jak gdyby takie pewne delikatne sączenie od 2006. 2007. roku, ale ona w latach trzydziestych wejdzie do normalnych programów szkolnych wraz z reformą Janusza Jędrzejewicza, więc tutaj aktywna na konteksty polityczne tak pochówku Słowackiego można patrzeć wielowymiarową to jeszcze ta sprawczość mam bardzo wiele mówiący cytat Maria Wielopolski całą sprawę skomentowała następująco nagle bez hałasu bez fanfar komitetowi bez zbiórek ulicznych padło oznajmi słowacki wraca do ojczyzny zaledwie ludzie mieli czas zorientować zaledwie zakasali w Polsce rękawy dowolnej wolnej debaty czy jak, kiedy powtórzył się znak tajemne i oto poeta eks sumowane już płynie ku rodzinnym Wybrzeża już jedzie i to w chwale bezspornej wprost na Wawel, czyja Wola była tak silna czy rozkaz wewnętrzne magnetyzm wał cały naród od jakiegoś czasu Polska tak na wykład, że Wola czyjeś przemożna tajna znana każdemu bierze za łeb wszystkie sprawy wszystkie resorty życia zewnętrznego duchowego, że nawet nie zwrócono uwagi na ów fakt dokonany z piorunującą energią jak pojawił się tutaj w tym w tym cytacie z Mariolą polskiej ten warto też chciałbym o to pana zapytać, bo my sobie tak cały czas rozmawiamy o tym, że pochowany słowacki na Wawelu tymczasem wiadomości literackie rozpisał ankietę na ten temat wyniki opublikowano kolejnych kwietniowych oraz majowych numerach odpowiedzi przesłało 28 osób np. 15 ankietowanych uznało, że rzeczywiście krypta wawelska będzie najlepszym miejscem, ale np. Julian Tuwim wskazywał, że w czasie zaborów Kraków był wyłącznym azylem dla manifestacji narodowych, jednakże po uzyskaniu przez Polskę niepodległości to jest stolica winna być miejscem, w którym powinny skupić się wszelkie obchody ku uczci wielkich Polaków był też pomysł Krzemieńca com miejsca spoczynku, który uzyskał 2 zwolenników, a Jarosław Iwaszkiewicz, który zresztą jednym z uczestników tych uroczystości czerwcowych był na pogrzebie był w ogóle przeciwny sprowadzeniu zwłok wieszcza uważał, że powinny na francuskiej ziemi pozostać czy ten Wawel był oczywisty tylko dla Piłsudskiego myślę, że nie tylko dla Piłsudskiego, dlatego że dyskusja odnośnie tego, gdzie czy przenosić prochy Słowackiego ona rzeczywiście towarzyszyła już tej operacji, która do składu skutków w połowie 2007. roku, ale tego sam tak taka sama debata się odbyła na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku wtedy też ryby do zdecydowana większość głosów opowiadała się za katedrą wawelską to było jak gdyby ta kie wybór, a czy logiczne tak, bo raz właśnie, że duchowa stolica Polski druga sprawa to jest kwestia no tego, że już, żeby Mickiewicz leży, więc oczywiście też w głosy, że ich nie należałoby kłaść koło siebie, bo za sobą przepadali najbardziej serdecznie tak jest relację mieli wtedy też rzeczywiście się pojawia kwestia tego tego, żeby pomysł na katedrę Świętego Jana w Warszawie na podejrzenia trochę pod hasłem, że w zasadzie Słowackiego w Krakowie z życia nigdy nie był, ale na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku Rosjanie stosunkowo szybko wybili tego typu głosy z głowy po prostu stwierdzając, że ty to granie wchodzi były też głosy takie by w ogóle no tak jak Iwaszkiewicz tak nie przenosić prochów nie tylko w tym okresie 19 dwudziesty 2 to tam z kolei motywowano to faktem, iż po prostu Polska zniewolona w związku z tym nie ma powodów do tego, żeby go by do tej w Polski zniewolonej przenosić też takie oryginalne pomysły byłoby go pochować w Tatrach i w Zakopanem to np. Henryk Sienkiewicz tego typu pomysłu miał, żeby Pp przenieść prochy Słowackiego powody chować na Giewoncie to oczywiście zdawano sobie z tego, że to technicznych może być dosyć trudna operacja jest tutaj też kwestia pewnej dostęp ludności prawda myślę, że też ten argument gdzieś tam przeciwko szaleńcowi przemawiał te głosy zresztą związane z Zakopanem z Tatrami one się pojawiały się silniejsze odezwały w momencie jak kuzyna zablokował sprawę katedry, więc to powiedziałbym w ten sposób Kraków był wyborem i katedra wawelska była wyborem zresztą w Krakowie to, jeżeli jakiekolwiek alternatywy teście Skałka w grę wchodziła tak, więc by katedra wawelska w Krakowie była wyborem powiedział nie wyłącznym, chociaż tak najbardziej oczywistym tak gdzieś tam sondażowo nie 7080% za tego typu rozwiązanie, aby się by opowiadał to porozmawiajmy teraz panie profesorze samym pochówku, ale nie będziemy od razu w Krakowie nie tylko zaczniemy naszą wędrówkę od 14czerwca na paryskim cmentarzu, gdzie dokonano ekshumacji ponoć kierujący pracami Karol poznański Polski konsul w Paryżu wspominał przerażenie, jakie ich wszystkich ogarnęło tych, którzy uczestniczyli w w tych zabiegach w tej uroczystości, gdy grabarze nie mogli odnaleźć trumnę z ciałem okazało się, że z upływem czasu po prostu uległa ona zniszczeniu szczątki znajdowały się bezpośrednio potem badania antropologiczne rzecz jasna przewiezienie do polskiego kościoła w Paryżu nabożeństwo żałobne kondukt polskiej ambasady się udał no i rozpoczęła się ta podróż do polskiej, czyli na okręcie Rzeczypospolitej polskiej ruszą wieźć do ojczyzny to nie było też także te szczątki po prostu tak zwykły sposób przetransportowano to był cały spektakl całe widowisko tej podróży tego powrotu poety ojczyzna tak no poza tym oczywiście tych szczątków to jak pani redaktor zauważyła zbyt wiele nie było w związku z tym tam jeszcze się się była kwestia do złożenia ziemi tak jest miejsc, z którymi słowacki, gdyby jakiś sposób był związany tak rzeczywiście to jest coś w rodzaju takiej pielgrzymki tak PPP po to, powrotu Słowackiego do Polski wraz z całą jak gdyby oprawą na okręcie Cher Burda najpierw do do Gdyni tutaj uroczyste powitanie potem w Gdańsku Gdańsk znajduje się poza granicami drugiej Rzeczypospolitej w związku z tym tutaj żadnych większych uroczystości nie było, ale na statku nomen omen Mickiewicz tak tego Gdańska Wisłą spływ do Warszawy przez całą drogę no są jak gdyby organizowane uroczystości to znaczy zbiera zbiera się ludność zbierają się władze w Czerwińsku było ten okręt czy szczątki Słowackiego witane przez kardynała Hlonda prymasa Polski przez wojewodów wysokich urzędników rzeczywiście jest, a jak, gdyby taki ciąg uroczystości tak które, które się odbywają trwają ponad tydzień, bo wspomniał pan, że w Gdyni najpierw dobił statek to był 20czerwca pochówek na Wawelu 28czerwca tak czy to kilka dni ładnych trwa tak to jest, ale to powiem w ten sposób, że by nie pierwszy raz tego typu uroczystości myśmy przechodzili, dlatego że podobny charakter tylko oczywiście inną ścieżką, dlatego że szczątki Sienkiewicza one trafiły do Polski ze Szwajcarii drogą kolejową, tak więc tutaj też pociąg 2004. roku zdążający jak gdyby do polskiej czy już na terenie Polski, gdyby na poszczególnych stacjach zatrzymywał, bo witalne tutaj mamy jakby podobną sytuację to znaczy uroczystości nawet oczywiście jakimś takim patosem dzieci reklamowanie wierszy natomiast tak to jest to jakby ciąg uroczystości, z którymi mamy do czynienia, gdyby takim pierwszym ważnym momentem w Warszawie, bo w Warszawie też 2006. 27czerwca tam jest trumna wystawiona na widok publiczny w katedrze Świętego Jana uroczystości pod kolumną Zygmunta tam wystąpienie prezydenta Mościckiego w katedrze Świętego Jana możliwości, gdyby składania wyrazów ci hołdu ze strony nosi jeszcze tytułów warszawiaków tak no i wieczorem tego dwudziestego 2007. gdyby pociąg z Warszawy wyrusza do Krakowa po oficjalnym powitaniu w Krakowie pochód wyruszył w stronę Barbakanu i u wrót Barbakanu trumna została wystawiona na widok publiczny kondukt oczywiście dokładnie przygotowany zaplanowano schemat kolejność w nocy 2007. 28czerwca mieszkańcy Krakowa mogli oddawać hołd słowackiemu krytyk teatralny prozaik Tadeusz k Podliński wspominał ja sam utopiony w olbrzymim tłumie wypełniającym szczelnie ulicę Floriańską od rynku aż po bramę posuwało się cierpliwie jak podatnik krok po kroku, aby po północy dostać się w obręb Barbara Canona krytego ciemnym niebem i tam przejść obok trumny płonących pochodni tam milczący hołd odbywał się w zupełnej ciszy i zupełnym porządku czy to było duże wydarzenie społeczne to było także tych ludzi usiłowano zorganizować, żeby oni się gromadzili w Grudziądzu Toruniu Włocławku Płocku wyższych w Wyszogrodzie tam wszędzie, gdzie ten statek Mickiewicz ze szczątkami Słowackiego zawijały do portu, gdzie można było oddać hołd tym szczątkom czy to było zorganizowane to było spontaniczne czy to naprawdę but wydarzenie dużej wagi czy mniejsze wydaje, że to było wydarzenie dużej wagi oczywiście zawsze tego typu sytuacjach mamy do czynienia z organizacją tak to znaczy po elity polityczne intelekt rytualne starają się w jaki sposób się rok chce pobudzać do działania jest rzeczą w jaki sposób naturalną, że np. nauczyciele zgarniali dzieciaki ze szkół prawda na tego typu uroczystości to jest jak gdyby sprawa jasna, ale jeżeli miałbym porównać te wydarzenia z 2007. roku wydarzeniem jest 3005. roku, czyli kolejny pochówek na Wawelu to wydaje mi się, że w tym tyczy pochówku Słowackiego myślę, że było więcej kontuzji nie znaczy takiego autentyzmu organizacja jak gdyby manifestacyjnie go poparcia zaangażowania ze strony społeczeństwa 3005. roku ona była zdecydowanie dalej posunięta no bo to już jest po pierwsze, kwestia funkcjonowania pop polityki wychowania państwowego jeśli chodzi o szkoły reforma Jędrzejewicza już weszła w życie to jest też kwestia pewnej wizji administracji, która jest aktywnie wykorzystywana do stymulowania pewnych podstaw postaw w społeczeństwie myślę, że 2007. roku za mało czasu upłynęło od przewrotu majowego by to się udało ten sposób przeprowadzi zresztą powiedzmy sobie szczerze ja mam takie wrażenie, że w tym 2007. roku to te czynniki polityczne trochę zmęczona oczywiście brały udział w tych uroczystościach, ale one trochę się trzymały z tyłu tak nie ostentacyjnie na samym Bożym ciele, więc myślę, że to jest autentyczny odruch tak na tego Słowackiego jednak mimo wszystko w Krakowie czekano no i społeczeństwa, gdyby to okazję wykorzystało tak do tego, żeby móc oddać hołd słowackiemu ta peregrynacja zakończyła swój bieg w Krakowie tak jak przed chwilą mówiliśmy jesteśmy już 28czerwca około południa kondukt dotarł na dziedziniec wawelski i tutaj pojawia się pojawię się aktor do tej pory przez cały czas nieobecny, których jednocześnie był spiritus movens tego przedsięwzięcia, czyli Józef Piłsudski tak tak to jest aktor gdzieś tam z tyłu w tle się czy za kulisami funkcjonujący i wchodzi na scenę w momencie, gdyby w tym punkcie kulminacyjnym tak całego przedstawienia tak rzeczywiście Piłsudski się cały czas tutaj by jak gdyby w tle pojawiał, ale ale, ale w samych uroczystościach w Warszawie czy główną rolę jak gdyby odegrał prezydent zresztą prezydenta w czasie tych tego finału w Krakowie nie było też w jaki sposób naturalnie Piłsudski wyrastał nad główną postać tych tych wydarzeń oczywiście no byli obecni marszałkowie Sejmu Senatu był biskup Sapieha literaci było wojsko natomiast moment kulminacyjny to jest to uroczystości na dziedzińcu wawelskim no i wystąpienie tak Piłsudskiego, o które uważa się chyba za jedną z najpiękniejszych w jego karierze pierwsza sprawa jest oczywiście kwestia tego, że generalnie Piłsudski miał Dark Kreek oraz umów czy on potrafił przemawiać nawet niektórzy mawiali, że ma taki dar hipnotyzować słuchać zresztą też mówił z głowy i po i tutaj w Krakowie nie również i to wystąpienie bym powiedział było takim wystąpieniem rzeczywiście pokazującym wielkość geniusz Słowackiego, ale także jak gdyby w pewnym określonym kontekście, bo Piłsudski mówił o nieśmiertelności Słowackiego i o tym że, gdyby słowacki się pojawia w momencie, kiedy w powstaniu listopadowym to wojsko polskie w zasadzie umie raczyli słowacki, gdyby to siłą ducha tak swojego swojej swojej twórczości zastępuje to siłą militarną tak to jest jak gdyby ta wartość, do której kilkadziesiąt lat później po powstaniu listopadowym wraca Józef Piłsudski wracają legioniści wraca ta akcja niepodległościowej jeśli chodzi o o organizację no wreszcie na samym końcu też na zasadzie świetne słowa tak w imieniu rządu Rzeczypospolitej polecam paniom panom odnieść trumnę do krypty królewskiej by królom był równy tak słowa skierowane do oficerów no tak właśnie słowacki królom był równy, tak więc więc to jest jakby tam oczywiście w katedrze nie mogły były kontynuowane, ale to jest jakby pewnego rodzaju finał pewnego rodzaju zwieńczenie takich uroczystości Kraków, jeżeli pan profesor pozwoli to takie 2 fragmenty wybrała dla nas z Piłsudskiego rzecz jasna, gdy teraz patrząc na trumnę wiem tak jak wszyscy zebrani się słowacki idzie to wiem, że idzie tam, gdzie głazy na naszych gości co stoją, świadcząc nieledwie chronologicznie przez imiona naszej przeszłości idzie między Władysławy i Zygmunt ty idzie między Jany Bolesławy idzie nie z imieniem, lecz z nazwiskiem, świadcząc także wielkości pracy wielkości ducha Polski idzie by przedłużyć swe życie by być nie tylko naszym pokoleniem, lecz z tymi, którzy nadejdą idzie jako król duch z prochu powstałeś i proch się obrócisz w chwili ostatecznej umiera człowiek, a wraz z nim pamięć żyjemy umieramy zazwyczaj nie, pozostawiając niczego po sobie czasem-li tylko wspomnienia, ale są ludzie pracy ludzkiej tak silne i tak potężne, że śmierć przezwycięża ją, że żyją i obcują między nami słowacki żyje, dlatego że umrzeć nie może zdać się jak gdyby bramy przepastne, zanim zamknęły się nieszczególnie mam wrażenie za każdym razem, kiedy czytam to porywającej przejmujące przemówienie Piłsudskiego rząd się stało w tym momencie także poetą nota także poetą ale by jak generalnie te wydarzenia z 2007. roku one trochę go jak gdyby sposób te kilkaset bezpośrednio wpisują w rolę wykonawcy testamentu Słowackiego tak to znaczy słowacki, jakby marzył pisał o odzyskaniu wolności poniekąd Piłsudski właśnie tą rolę zadaną przez Słowackiego spełnił to to to no trochę jak gdyby inny próg powoduje to, że poza, gdyby wielką uroczystością manifestacją patriotyczną rzeczywiście to jest wydasz o randze charakterze politycznym tak politycznej taki sposób, jakby też wykorzystane przez Piłsudskiego, a taką rzeczywiście pana zapytam właściwie 2 rzeczy biograf Piłsudskiego Andrzej Garlicki zastanawia się kiedyś czy słuchaczom mowy Piłsudskiego nie przychodziło namyśl, że mówi do nich właśnie ten, który w przyszłości także spocznie wśród królów i czy on sam Józef Piłsudski już wówczas na wawelskim dziedzińcu myślę, że kiedyś zajmie miejsce w wawelskiej krypcie jak pan myśli no przez 6 takich co Piłsudskiemu w głowie w tym czasie siedziało natomiast na wykluczyć tego oczywiście nie można tak to znaczy, aby pułki łódzkie, gdy miał świadomość swojej roli, którą odegrały w w związku z odzyskaniem przez Polskę niepodległości pewnie z obiektywnego punktu widzenia na ten problem patrzą w rolę swoją swojego środowiska politycznego przeceniał natomiast też oczywiście pochówek Słowackiego na Wawelu, czyli poety by królom był równy powodował, że jak, gdyby tutaj to wieko zachowamy tylko królów tak w jaki sposób zostało PPP przy tej okazji też dodatkowo uchylony 3 czy podważone być może tak, ale jeżeli, jeżeli tak to to myślę, że bardziej ci kości parę lat później jeszcze w Krakowie był w roku 1933 przy okazji święta armii wtedy miało dojść do spotkania też między Piłsudskim, a Sapiehą z tym, że związana taka mówi anegdota także, że w czasie tej rozmowy w czasie tej wizycie się w czasie spotkania Sapiehy sens Piłsudskim Piłsudski miał zapytać Sapieha czy przypadkiem się tutaj jeszcze dla niego na Wawelu i miejsce nie znajdzie na co Sapieha miał mu odpowiedzieć, że w takiej sytuacji to musi się spieszyć, żeby zdążył za i gdyby Piłsudski, żeby zdążył za jego za jego kadencji oczywiście to w kategoriach jak gdyby pewnego rodzaju, a anegdoty rozpatrywać można, ale rzeczywiście w momencie jak Piłsudski umierał 3005. roku oczekiwania tego, że on zostanie pochowany na Wawelu było takim oczekiwaniem dosyć powszechne to jest tak czy to jest tak panie profesorze, bo to ta druga rzecz, którą chciałabym zapytać pan już do niej nawiązuje, a że porównujemy 2 pogrzeby ta 2007. Słowackiego jest 3005. Piłsudskiego widzimy szereg podobieństw i nie ma żadnych informacji na ten temat, które pozwoliłyby nam jasno wskazać, że pogrzeb Słowackiego był trochę takim pierwowzorem dla pogrzebu Piłsudskiego, ale być może współpracownicy komendanta, pamiętając te wielkie wydarzenia krakowskie roku 2007. jakoś to czerpali z tego tak i stworzyli pogrzeb Piłsudskiego na ten wzór podobieństwo tak to jak gdyby tutaj to doświadczenie związane z pogrzebem Słowackiego było doświadczeniem na tyle świeżym, że bez wątpienia do niego można było 3005. roku nawiązać no kwestia tego że, żeby pomysł Wawelu jeśli chodzi o Piłsudskiego się pojawił myślę, że w kręgach kierownictwa państwa dziś w jaki sposób wraz z pogarszaniem się stanu zdrowia marszałka coraz bardziej dojrzała, ale tak jak wspomniałem w moim przekonaniu nie byłby to oczywiście nie nie w kategoriach takiej jedności społeczeństwa jak 2007. roku ale, ale myślę, że w przekonaniu większości społeczeństwa Piłsudski tym co zrobił zasłużył na to by na Wawelu pochowanym zostać to zresztą samego Sapiehy trochę stawiało, bo Sapieha też sprawiał wrażenie, gdyby pewnego rodzaju takiego wahania tak, gdyby właściciel gospodarze, jakby tego miejsca więc, więc to on musiał podjąć decyzję prezydent Mościcki zadziałał tutaj w tej sprawie wyprzedzającą w stolicy Apostolskiej uzyskał dyspensę papieską na pochówek, więc to też Sapiehy dodatkowo względem relacji z przełożonym tak czy ojcem świętym stawiało dosyć niekomfortowe sytuacji natomiast myślę że, gdyby Sapieha tutaj dłuższy sposób z tą nie można arcybiskup krakowski arcybiskup warszawski dobrze radził, żeby tutaj stawiał oporu jeśli chodzi o pochówek Piłsudskiego myślę, że jeżeliby się dłużej opierał to to to tutaj mogłaby z tego być awantura 3005. roku nie było nabyła 2 lata później, a tu też jak pojawiają się pewnego rodzaju analogię jeśli chodzi o Słowackiego i Piłsudskiego, dlatego że 3007. roku przy okazji konfliktu wawelskiego tak to się pojawił taki hasło przejęcia przez państwo zarząd katedry wawelskiej to są dokładnie te same hasła, które wybrzmiały 900 dziewiątym roku przy okazji sprawy z kardynałem Puzyna tak tam 3007. roku dochodziło jeszcze do tego czy podobieństwo też poprzez tłuczenie szyb na ulicy Francji Kański natomiast 3007. roku jeszcze doszło do tego hasła nie Sapieha Berezy którego, którego wcześniej był mienie nie było, ale tak rzeczywiście są są podobieństwa nie jak Warszawy jechał transport z trumną Józefa Piłsudskiego również 3 on się zatrzymywał po drodze społeczności lokalne oddawały część marszałkowi no tutaj jak gdyby to otoczenie marszałka też czerpano z tego scenariusza wcześniejszego pełnymi garściami tak panie profesorze musimy skończyć bardzo dziękuję prof. Janusz Mierzwa Instytut historii Uniwersytet Jagielloński był moim państwa gościem dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo, państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na audycję powrót do przeszłości już za tydzień dobrej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA