REKLAMA

Kanada rozlicza się z przeszłością stopniowo. Dla rdzennych mieszkańców zbyt wolno

Popołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2021-06-29 14:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
24:56 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
popołudnie Radia TOK FM przy mikrofonie Anna Piekutowska dr Tomasz Soroka z Instytutu amerykanistyki studiów polu polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego jest teraz z nami dzień dobry dzień dobry kłaniam się wydaje się, że Kanada i Kanadyjczycy wchodzą w kolejny rozdział rozliczania się ze swoją tragiczną historią chodzi o sprawy wokół tzw. szkół rezydencja onych, czyli takich placówek którym, których zadaniem była przymusowa asymilacja dzieci pochodzących z rodzin Rozwiń » rdzennych zamiast w praktyce były one narzędziem bardziej eliminacji niż asymilacji pod koniec maja na terenie jednej z takich 140 szkół w Kolumbii brytyjskiej odnaleziono masowy grób tam były szczątki 215 dzieci niedawno znaleziono kolejne 751 grobów w pobliżu dawnej szkoły to z kolei w Południowej części prowincji Saskatchewan i chociaż sprawą zajmuje się Kanada już od dawna chociażby w 2015 roku komisja prawdy i pojednania wydała raport, który dokumentował 150 lat działania tych przymusowych szkół, ale jednak teraz tak przynajmniej ja odczytuje z artykułów wypowiedzi wokół tych od wokół odkrycia grobów teraz to wszystko zaczyna się kumulować jakąś społeczną odpowiedź chyba już możemy powiedzieć, że społeczną złość no zgadzam się ceni pani spostrzeżeniami rzeczywiście Kanada rozlicza się z 100 przeszłością tak stopniowo dla mieszkańców zalanych oczywiście zbyt wolno czasami nieudolnie od odparł dekad natomiast te odkrycia, które dla osób, które by śledzą jak ten cały proces rozliczeń Kanady bolesną przeszłością nie są jakimś dużym zaskoczeniem, bo raport komisji prawnej pojednania, na które się pani powoływała on, ale on mówił o wielu osobach, których losy są niewyjaśnione i miejscach pochówku, które mogą gdzieś przy szkołach rezydencjami istnieć należy je odkryć natomiast no te liczby 215 grobów 751 nieoznakowanych miejsc pochówku to są to są takie liczby, które bardzo mocno oddziaływują na wyobraźnię, bo bardzo mocno oddziaływują na na świadomość i rzeczywiście wydaje się, że Kanada wkroczyła na na drogę rozliczeń tak bez zwrotną na drogę rozliczeń, która będzie miała swoje koszty nie tylko koszty finansowe czeka nadal ponosi od tak naprawdę 201722007 roku, kiedy od, kiedy wypłaca rząd kanadyjskiej odszkodowania tym, którzy ocaleli z setek szkół, bo te osoby określane są mianem survival są, więc oceniający konie nie funkcjonuje w przestrzeni publicznej określeniem byli uczniowie tylko tylko no właśnie takie określenie, które używane jest też do stosunku do osób np. przeżyły przetrwały Holokaust więc, więc Kanada z tej przeszłości rozlicza, ale to nie są tylko koszty koszty finansowe to to są także koszty wizerunkowe, bo dzisiaj spotykamy się i mówimy o Kanadzie wcale nie pozytywnym aspekcie tylko właśnie w aspekcie tych demonów przeszłości, które pukają drzwiami oknami bardzo mocno dzisiaj do Kanadyjczyków i domagają się rozliczenia z przeszłością, która została odpowiednio i szybko i dokładnie przepracowana w ciągu ostatnich kilku dni kilka kościołów w Kanadzie zostało zdewastowanych przez czerwoną farbą kilka świątyń katolickich spłonęło na terenie Kolumbii brytyjskiej pomniki niektórych przywódców chrześcijańskich czy postaci, które odegrały role zostały pomalowane na czerwono zniszczone w tym pomnik Jana Pawła II oczywiście w sekundę przebiło się do polskich mediów czy po pierwsze, czy całą pewnością można powiedzieć, że te pożary czy zniszczenia mają bezpośredni związek z odkryciem ciało no i przede wszystkim jeśli tak to czy one są próbą wymierzenia jakiś solidny z jakiej kary wymierzania sprawiedliwości od, a czy uczelnie rozdzielić te 2 rzeczy jednak to są podpalenia kościołów już 4 kościoły katolickie w Kolumbii brytyjskiej spłonęły tutaj oczywiście dochodzenie trwa, więc jeszcze taki bezpośredni związek między tymi podpaleniami, a odkryciami z sprzed kilku dni tygodni w przypadku tego miejsca pochówków Kolumbii brytyjskiej musi być jeszcze udowodnione natomiast co do malowania czerwoną farbą czy pomnika Jana Pawła II w Edmonton zresztą przy polskiej parafii czy uda udekorowania w ten sposób katedry lig katedry Saska tą sprawą skaczącą to na pewno ma bezpośredni związek zresztą tam oprócz oprócz tych tych czerwonych rąk odbitek na tych drzwiach znalazł się napis siła ciążenia, więc byliśmy dziećmi no to jest to jest reakcja na postawę kościoła katolickiego oczywiście to jest to jest reakcja poniekąd groźna, jeżeli mówimy o podpaleniach ale, ale ona pewnie też jest wyrazem frustracji związanej z tym, że kościół katolicki mówi dialogu w tej sprawie natomiast gdy spojrzymy na to, jakie stanowisko kościoła katolickiego, który w sumie, gdybyśmy na to obiektywnie spojrzeli ja, a mamy pełną dokumentację związaną z raportem komisji prawnej pojednania jest głównym podmiotem instytucjonalnym odpowiedzialnym za najbardziej makabryczne aspekty funkcjonowania szkół rezydencja onych po stronie kościoła katolickiego nie mamy jedno głosu nie mamy takiego stanowczego opowiedzenia się stanięcie jak mówi klasyk wprawdzie tylko mamy kakofonię głosów jedni biskupi przepraszają inni z kolei relatywizuje funkcjonowanie tych szkół i próbują doszukiwać się jakiegoś dobra tych szkołach i głoszą nawet takie takie rzeczy podczas homilii to jest ta frustracja ocalając, która w ten sposób jest jakoś jak się nie dawano upust, czyli pan, że państwo Kanada już właściwie taki pan mówi wypłaca odszkodowania przeprosiło stara się działać kościół do tej pory tego nie zrobił konkretny sposób, ale właściwie czy do kościół katolicki zawinił najbardziej, ale konkretnie kościół czyli kto czy są biskupi Kanady to jest papież czy są lokalni hierarchowie tak naprawdę kogo oczekuje się takiej jednoznacznej deklaracji jest także odpowiedzialność osobista oczywiście jest odpowiedzialność instytucjonalna ani papież Franciszek to jest największe oczekiwanie dzisiaj, żeby papież Franciszek jako zwierzchnik kościoła katolickiego przyjechał do Kanady wygłosił przeprosiny nie jako zawoalowane różne skomplikowane retoryczne konstrukcje tylko bezpośrednio przeprosił powiedział za co najlepiej na miejscu na miejscu to znaczy gdzieś tam w miejscu, którym funkcjonowała szkoła rezydencja Jana i wziął tak jak pozostałe podmioty polityczne religijne instytucjonalną odpowiedzialność za funkcjonowanie szkół rezydencja, więc oczywiście franciszkanin większość hierarchów kościoła katolickiego w Kanadzie osobistej odpowiedzialności nie ponosi, bo też te szkoły tak naprawdę w 1969 roku zostały przejęte przez przez rząd natomiast stanowisko kościoła katolickiego mocno odstaje od stanowiska innych kościołów odpowiedzialny także za prowadzenie tych szkół to kościół anglikański zjednoczony kościół Kanady, który powstał z połączenia wyborów prezydenckich i metodystyczny tylko, że po pierwsze, kościół katolicki prowadził 60% tych szkół w Kanadzie, więc jest głównym negatywnym aktorem po drugie, jako jedyny nie przyjął na siebie odpowiedzialności instytucjonalnej i nie wypłacił odszkodowanie, do których się zobowiązał każdy z tych kościołów zobowiązał się do zebrania na taki fundusz zdrowia czy taki fundusz pomocy psychologicznej rewitalizacji kulturowej po 25 000 000USD kościoła, który wspominając to zrobiły kościół katolicki takich odszkodowań nie wypłacił trochę c, budując wypłacanie tych odszkodowań na parafię i poszczególne diecezje pomimo tego, że kościół katolicki wszystkich kościołów jest największy ma największy najwięcej wiernych jest najbogatsze to jako jedyny nie wypłacił odszkodowanie zebrał do tej pory po kilkunastu latach niespełna 4 000 000USD z 25 000 000USD, więc tego, czego domagają się oceniające po tych szkołach to jest to, żeby kościół katolicki uczynił to, czego sam naucza, czyli w momencie ewidentny grzech to zostało udowodnione poczynił kolektywnej instytucjonalny rachunek sumienia wyznał grzechy w postaci udostępnienia wszelkiej dokumentacji wyraził żal skrucha i zadośćuczynił w postaci współpracy z organami ścigania jeśli to będzie potrzebne i w postaci wypłaty odszkodowań, o których sam się zobowiązał i ewentualnie będzie musiał wypłacać jeśli zostanę zostaną skierowane przez kości były przeciwko Kościołowi pozwy cywilne sądy tak orzekł na tego kościół nie zrobił stąd jest ta frustracja mieszkańców widzę, że z 1 strony mamy instytucje bardzo odpowiedzialną za ten najbardziej haniebne aspekty funkcjonowania szkół rezydencję danych z drugiej strony mamy kakofonię głosów lawirowanie mamy przeprosiny biskupów niektórych i oni nawet nawołują papieża Franciszka, żeby przeprosił ale, ale tych przeprosin nie słychać na kościół kościół zwleka, więc jest to też punktu widzenia wizerunkowego kościoła trochę mało wytłumaczalne, ale chyba jak ja jak się spojrzy na postępowanie kościoła w innych tego typu skandalach pedofilskich różnorakich skandalach np. kościelnych w Irlandii to kościół przeprasza dopiero wtedy, kiedy jest bardzo mocna presja społeczna wydaje się, że kumulacja takiej presji społecznej teraz się odbywa w Kanadzie, więc być może coś zmieni stanowiska w piątek czas trudno powiedział rozmawiałem osobiście papieża Franciszka z Franciszkiem, aby podkreślić jak ważne jest nie tylko to, aby przeprosił ale aby przeprosił rdzenie rdzennych Kanadyjczyków na kanadyjskiej ziemi sam papież Franciszek powiedział też w minioną niedzielę z bólem serca śledzi doniesienia z Kanady, czyli tak jak pan powiedział ogólniki takie dosyć dosyć subtelne kiedyś chyba był taki scenariusz rozważane, żeby skierować sprawę do Międzynarodowego Trybunału karnego był apel organizacji środowisk rdzennych, żeby wezwać do Hagi wtedy jeszcze Benedykta XVI, ale taki stan już obecnie jest możliwe no to jest właśnie paradoks całej tej sytuacji, że my ofiary to i to i to ofiary poważnych nadużyć bo, gdybyśmy mieli wychodzić na taki poziom bardzo dużej szczegółowości na temat tego co się w tych szkołach działo to musielibyśmy pos poczynić takie poważne zastrzeżenie adresowane słuchaczki słuchaczy, że będą prezentowane bardzo drastyczne treści i paradoks polega na tym, że ofiary wydeptują taki do Watykanu do kurii biskupich w Kanadzie, prosząc o przeprosiny podczas gdy na podstawie dokumentacji dowodów które, które mamy ta sytuacja powinna wyglądać zupełnie odwrotnie to kościół katolicki ustami czynami swoich największych hierarchów powinien prosić o przyjęcie, ale prosi tak i były już wizyty mieszkańców rdzennych w Watykanie w latach wcześniejszych 2009 było spotkanie przedstawicieli ludności rodzimej Benedyktem szesnastym, który zaoferował modlitwa wyrazy ubolewania, ale to na co liczyli najbardziej mieszkańcy rdzeni, czyli to wcale nie tak magiczne w tej konkretnej sytuacji słowo przepraszam nigdy nie padło, a oczekują mieszkańcy w rdzeniu tego co kościół katolicki już gdzieś czyniono też był list Pasterski do Irańczyków Benedykta XVI 2010 roku 2015 roku Franciszek woli przepraszał za grzechy kolonializmu i działalności kościoła w epoce kolonialnej w w Amerykach natomiast teraz mamy do czynienia z tak makabrycznym odkryciami, że niezbyt nie tylko mieszkańcy Dziennika nad ranem już tak pani wspomniała władze kanadyjskie no takie dosyć bezpośrednie apel kierują do do papieża Franciszka, żeby przyjechał i przeprosił natomiast panie panie doktorze musimy na chwilę przerwać naszą rozmowę wracamy zaraz po informacjach z dalszą częścią naszej rozmowy dr Tomasz Soroka jest naszym gościem popołudnie Radia TOK FM Anna Piekutowska wracamy do rozmowy z dr. Tomaszem Soroko z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dzień dobry raz jeszcze witam raz jeszcze dzień dobry rozmawiamy o sprawie szkół rezydencja silnych kanadyjskich placówek, których zadaniem była przymusowa asymilacja dzieci pochodzących z cennych rodzin w latach 187491996 odebrano rodzinom umieszczano w szkołach z internautami 150 000 dzieci uczyły się angielskiego wpajano im wiarę chrześcijańską przyzwyczajona przyzwyczajona do takiego Zachodniego stylu życia to ubioru do jedzenia, ale też padały one tam ofiarami przede wszystkim upokorzeń bicza przemocy seksualnej i dzisiaj panem doktorem rozmawiamy o tym przede wszystkim chyba jak kościół katolicki rozlicza się z tą bardzo ciemną kartą za nim panu brutalnie przerwała przed informacjami mówił pan od właściwie oczekiwaniach, jakie są wobec wobec kościoła jeśli chodzi o wymierzenie sprawiedliwości zadośćuczynienia nowym, tak więc ten ten to ten podstawowy wymóg podstawowe oczekiwania które, zważywszy na rolę kościoła nie wydaje się zbyt wygórowane to jest to, żeby zwierzchnik kościoła katolickiego z tego głównego negatywnego aktora takim codziennym prowadzeniu szkół rezydencja, bo przypomnę jeszcze z poprzedniej części kościół katolicki 60% takich szkół prowadzi przyjechał do Kanady i przeprosił mówiąc dokładnie za co za co przeprasza i to jak podkreślają mieszkańcy rdzeni, zwłaszcza te organizacje, które reprezentują interesy ocaleni psów czy perspektywa ocalając Fuks z tych szkół, a ich jest wciąż prawie 80 000 w Kanadzie no mówię, że to jest nieodzowne dla procesu konserwacji, ale też radzenia sobie z traumą, która jest ogromna po tych po tych szkołach no i na razie jakby ta dyskusja na temat przyjazdu papieża Franciszka jest troszeczkę zawieszona możemy tylko spekulować, jakby co jest przyczyną tego, że wcześniej Benedykt szesnasty, o czym mówiliśmy w poprzedniej części teraz Franciszek nowi wstrzymują się przyjazdem do Kanady czy nawet z powiedzeniem wprost explicite słowa przepraszam trochę spekulacji jest należyte wewnątrz kościelne dyskusje toczą się raczej z takim hermetycznym środowisku, więc one nie nie wychodzą za mocno poza kościół to no to tylko spekulacje, ale 1 mówi o tym, że to jest kwestia też pewnej dyplomacji wewnątrz watykańskiej, żeby przyjechać do Kanady papież potrzebowałby zgody Episkopatu kanadyjskiego, więc zgody biskupów ponoć nie ma takiego konsensusu z różnych powodów m.in. z powodu obaw przed finansowymi perkusja taki, czyli nie chce płacić kością no to, że nie chce płacić kościół to już udowodnił, bo inne kościoły zapłaciły kościół kościół nie inna inny rodzaj spekulacji mówi o tym, że Franciszek byłby gotowy przyjechać ale, ale wtedy, kiedy ten grunt przygotowany pod jego przyjazd byłby łatwiejszy to znaczy, że biskupi by zaczęli lepiej bardziej otwarcie transparentnie współpracować z władzami kanadyjskimi no co oczywiście wyeliminowało pewne pytania kierunku papieża Franciszka czy Watykanu, bo akurat Franciszek podobnie jego po poprzednim wyraził ubolewanie i i łączy się w modlitwie, ale też zaapelował do do biskupów kanadyjskich o odtajnienie dokumentów o możliwie pełną współpracę celną pojawia się wracając do tych kwestii finansowych też też kwestia kondycji finansowej kanadyjskich diecezji, która pomimo tego, że Kanada jest dość bogatym krajem celniej zaś taka a taka dobra, bo Kanada jest państwo mocno zlaicyzowanym w wielu miejscach Kanadę w różnych okresach nie tak dawnych następowały masowe odejścia od kościoła katolickiego kajak jest najlepszym przykładem, więc z kościoła katolickiego im raczej wiernych ubywa, zwłaszcza wiernych, którzy regularnie praktykowali czuli także takie swoje osobiste przywiązanie do kościoła polegające m.in. na tym, żeby płacić na ten na ten kościół więc, więc tutaj powody są są różnorakiej wydaje się, że jeśli ta presja społeczna i politycznej to, że cała ta dyskusja na temat szkół specjalnych po tych fatalnych odkryciach i nie dotyczy już tylko Kanady, ale prowadzona jest także poza Kanadą, czego dowodem chociażby nasza rozmowa no to, że pod tutaj tej presji jednak kościół katolicki będzie musiał jakoś wyjść naprzeciw tym tym oczekiwaniom mieszkańców rdzennych jeśli nie chce stracić wizerunkowo w Kanadzie i nie tylko w Kanadzie już się pojawiają głosy o tym że, że mieszkańcy Gdyni będą opuszczać ten kościół są zresztą będą kościoła katolickiego organizacje czy inicjatywy, bo powoływane chociażby katolik sport News and Control jej się, czyli katolicy za prawdą i pojednaniem, którzy oddolnie próbują wymóc na w diecezjach także na Watykanie odpowiednią do powagi sytuacji reakcji na początku naszej rozmowy mówiliśmy o tych przykładów przykładach przypadkach, kiedy to niezadowolenie wściekłość z powodu odkrycia grobów skupiła się czy to na kościołach czy to właśnie na pomnikach hierarchów kościelnych i taką kolejną okazją do zamanifestowania swojego niezadowolenia może być 1lipca, czyli święto Kanady i obserwuję, że na Twitterze hasztag Cassel Kanada Dei rośnie siła co tam się może wydarzyć te 2 dni co się wydarzy za 2 dni to to to zobaczymy może słuchacza wyjaśnić Kanada Dei celebrowane 1lipca to jest celebracja rocznicy powołania dominium Kanady 1lipca 1800 sześćdziesiątego siódmego roku nie wchodząc w szczegóły jest taki kanadyjski odpowiednik dnia niepodległości, chociaż akurat 800 sześćdziesiątym siódmym roku jeszcze Kanada nie uzyskała pełnej niepodległość najważniejsze święto państwowe tak tak to to jest taka data formacyjne Kanady, która jest świętowana w tym tego 1lipca to jest to co pani pyta to jest tak naprawdę szersza dyskusja na temat jak nauczać historii jak rozmawiać o historii i jak zareagować po tych odkryciach, które osoby, które miały miejsce w Kanadzie, bo to to słowo Kansy lokal czy, które ten hashtag, na który się pojawia KRK czy dotyczy także kasę Canada Bay, czyli zrezygnujmy z z celebracji dnia Kanady on dotyczy szerszego zjawiska, czyli jak odpowiednio pokazać perspektywę mieszkańców rdzennych historii tworzenia się z Kanady i to się bardzo powoli, ale zmienia to jest bardzo trudny proces dlatego, że to wymaga zmiany często podręczników zmiany programów edukacyjnych tu rola rządu federalnego może być taką rolę wspomagającą Kanada jest zdecentralizowana federację i prowincji akurat odpowiedzialne za programy edukacyjne, ale oprócz tych kościołów, których pani wspominała, które pani pytała płynących z Kolumbii brytyjskiej znikają także pomniki prominentnych postaci w historii Kanady chociażby Johna Donalda pierwszego premiera Kanady no i w tym kontekście pojawia się właśnie to określenie Kansai Culture, czyli mamy do czynienia z kulturą wymazywania natomiast perspektywa mieszkańców rdzennych mówi o tym, że to nie jest kultura to nie jest wymazywanie kultury czy postaci historii John McDonald nigdy z tej skarb historii nie zniknie tylko to jest wymazywanie wypaczone i nieprawdziwej narracji albo fragmentarycznej narracji, że jeżeli czegokolwiek historia ma nas nauczyć to tylko wtedy, kiedy będziemy w sposób prawdziwy i pełny oni opowiadać, a więc będziemy o nich opowiadać i w tych aspektach pozytywnych i w tych aspektach złych na akurat to za pierwszego premiera Kanady McDonalda powstały szkoły rezydencja Dona Dona zresztą przeszedł do kart historii jako autor bardzo niesławnej opinii mówiącej o tym, że bez utworzenia szkół rezydencja danych, a więc szkół z internatem dla mieszkańców rdzennych nigdy się nie da z dziennego dziecka zrobić euro Kanadyjczyk będzie miał zbyt bliski zbyt duży kontakt z rodziną już powoli kończyć będzie będzie tylko dziko osobą nadal, która będzie jedynie potrafiła czytać pisać po angielsku ani o to chodziło w całej tej polityce chodziło o to, żeby kompleksowo zasymilować za kulturowa Anglicy Zobacz i krystalizować czyli, żeby de facto wymazać z mapy kultury rdzennej takie było zamierzenie szkół rezydencja dlatego one są krytykowane jako systemowe narzędzie, a kultura, która niestety w dużej mierze stało się skuteczne to jest to jest największa tragedia i najbardziej tragiczne żniwo tych szkół dr Tomasz Soroka Instytut amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego bardzo dziękuję dziękuję program realizował Szymon waluta wydawała Katarzyna Murawska za chwilę informacje Radia TOK FM po nich raport gospodarczy ja już bardzo dziękuję żegnam się z państwem Anna Piekutowska Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA