REKLAMA

"W przypadku tych miejscowości prawda obciąża sąsiadów" – 80. rocznica pogromu w Jedwabnem

Wywiad Pogłębiony
Data emisji:
2021-07-11 20:20
Prowadzący:
Czas trwania:
38:13 min.
Udostępnij:

"W myśleniu quasi-uczestników, którzy nam towarzyszyli, nie ma niuansów, chcą winę złożyć na karb okupantów. Prawda nie jest tak prosta." – opowiadał ks. Wojciech Lemański o 80. obchodach upamiętniających Żydów zamordowanych w Jedwabnem.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu Anna Wacławik-Orpik to jest wywiad pogłębiony dzisiaj państwo i moim gościem jest ksiądz Wojciech Lemański dobry wieczór kłaniam się część morza przyznajemy, że rozmawiamy w sobotę wieczorem krótko po powrocie księdza z obchodów kolejnej rocznicy mordu w Jedwabnem stąd nie będziemy się odnosić do tego co zaplanowano na niedzielę, który rok już księdza w Jedwabnem i nie tylko, bo w innych miejscowościach, gdzie odbywały się pogromy tamtego Rozwiń » lata trafniejsze do pytania, które to nasz rok, bo chyba, że są liczone w obchody rocznicy zbrodni odważnym od 10lipca 2001 roku, kiedy to o bardzo długiej przerwie w obecności prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w obecności rabina Beckera to zapowiedź odsłonięto właściwie ustanowiono pomni nowy pomnik na miejscu dawnej sporo myślę żeńskich w Jedwabnem stodoły, w której zamordowano ogromną większość mieszkańców żydowskich mieszkańców pierwotnego, więc ja byłem wtedy w 2001 roku na tych uroczystościach potem właściwie co roku na kolejną rocznicę starałem się starałem się być takim samym Jedwabnem, a potem o tym wyraziło aż ten Boscha szło o takich Kulas szkolenie jest dziura i tak dzisiaj, czyli 20 lekką ręką, licząc trudno powiedzieć że, że to mord, którego dokonali Polacy, że to Polacy spalili żywcem kilkuset mieszkańców miejscowości, bo musimy zadawać sobie pytania co mamy z tym wspólnego odnosi się tutaj do takiego dość jednak silnego nurtu, zwłaszcza od kilku lat nabierając, czego moc nurtu swoistego negacjonizmu ścigania osób, które publikują na ten temat przy pomocy różnych instytucji i prawnych zabiegów próby wymazywania historii dlatego mówi, że trudno, ale to dotyczy pewnej części naszego społeczeństwa, a może nie jest to dla tej części łatwych i tego doświadczyliśmy dzisiaj, kiedy czy tam na miejscu spotkaliśmy kilkuset nacjonalistów narodowców 11 nazywać na jakich używa się to było to było grono osób, które nie przyjechały oczyścić zaczną się mordu na Żydach tylko przyjechały powiedzieli, że tutaj jest Polska nie kolejny, że tutaj trzeba głośno krzyczeć, że Polska dla Polaków, a więc dokonali zbrodnie za coś, za którą światowych zmienia naród Polski Czech oskarżenie o ludobójstwo na Palestyńczyka o żydowską kolaborację z Sowietami no na słuchaliśmy się dzisiaj, choć my pojechaliśmy tam, żeby przypomnieć imiona nazwiska adres rzędu 1 Biliński, którzy jeszcze w czterdziestym roku tam żyli, a 10lipca czterdziestego pierwszego i zostali zamordowani mówi ksiądz, że podczas tych sobotnich obchodów w osiemdziesiątą rocznicę zbrodni jedwabnym powitał was tam ilu osobowy komitet tak członkom flagami narodowymi z biało-czerwonymi flagami z flagami palestyńskimi a kiedy kończyliśmy nasze rocznicowe modlitewne spotkanie przy grobach zamordowanych, że było u misia albo raczej drogą wiodącą do złotej mogiły maszerowała kolejna duża grupa narodowców, skandując jakieś nacjonalistyczne hasła ani grosza na nasze tej grupie na to, że stanęła liścia może dzięki temu mogliśmy dokończyć to nasze spotkanie, bo wodę to no tak nie było łatwo bo kto widział słyszał jak zachowywali się życie to Tomasz wiadomość gorsza przyjechali tam, że nie zamanifestować na pewno coś innego niż pamięć o tych zamordowanych w 80 lat temu, a państwo delegacja ile osób liczyła mnie Ng my byliśmy żadną wyrażono byliśmy przedstawicielami samych siebie było nas kilkanaście osób może ona 20 osób w Jedwabnem autor książki miasto śmierci panele i Jarosław Reczek bywa szalona Holokaustu dziecko Holokaustu pani Irena Szczurek obecnie złodzieje przedstawiciele polskiej rady chrześcijan, że 2 i kolosalne pan Leszek przywołanie po byli ludzie, którzy przyjechali z Białegostoku rządzi z Gdańska przez różnych stron Polski zostanie pytaliśmy tych, którzy przyjechali tam, skąd przybyli właściwie główna część naszego wspomnienia stanowiła taka spokojna cierpliwa lektura tych kilkuset czy imion nazwisk Żydów Jan Żabiński przypomnieniem przy jakiej ulicy mieszkali i poszli do tej środowy z żoną czy przez niemowlęcia na rynku czy przez to kończą się już wspominaliśmy jest Waryńskiego rabina i że Żaka wspominaliśmy jest Waryńskiego nauczyciele języka hebrajskiego i nauczyciela w chederze wspominaliśmy sąsiadów żydowskich sąsiadów, których nie to, że niestety zbyt wielu polskich sąsiadów żegnało do tamtej stodoły przedtem pilnowało rady koło, żeby czasem któryś z nich nie uciekła, choć takie wspomnienia o winie, które po 7 godzinach na tym rynku poszedł do studni, żeby zaczerpnąć wodę i dwunastoletnie chłopak GM skutecznego testu nie odpowiedziała no to kocha Osamę, które wg mnie na każdym normalnym człowieku robią wrażenie poruszają nawet około 80 latach, więc myśmy te same przypomnieli, ale bardziej inwazyjnie bardzo spokojnie czy wszyscy, którzy przez wcześniej wspomnieć dla dawnych mieszkańców Jedwabnego dawnych żydowskich mieszkańców Jedwabnego dostali te karteczki z imionami nazwiskami i czytali te imiona Maria proponowaliśmy niektórym z tych narodowcom by się do tej na tej ulicy ani imion przyłączyli, ale te nie byli też zainteresowanie co prawda nagrywali zarówno twarze tych czytających, jakie jakich przejmująco wliczanie tych zmian ale, ale badacze szukali zaczepki niż upamiętnienia tych ludzi zagłusza Alive w trakcie, a ja myślę, że oni oni jakby żyli tam swoje własne życie jak myśmy zaczęli wspominać tych zamordowanych ta prowadzi jakąś na wasze wokoło nas boho o tego konika tam, ale jeśli różne banery z hasłami natomiast w pewnym momencie, ponieważ litania trwała długo udało się tych imion i pozyskać ponad ponad 300 z tych około 1000 zamordowanych Otóż w pewnym momencie pływasz kolejne imiona nazwiska zacienienie dodawać od siebie jako swoje zdjęcia potem chórem i zostali zamordowani przez Niemców zostali zamordowani przez Niemców o taka taka forma, ale dołączenia do naszej listy czy też litanii wspomnień nie czuliście się państwo zagrożeni konie była grupa, która była jakoś wobec nasza agresywna, chociaż przegrali, chociaż ciągle pan te ich głosy dominowały natomiast po trzeba przyznać siły policyjne zgromadzone w kształcie mniejszy rok no na zwyczajne jak na jakąś kolejną rocznica zbrodni w Jedwabnem myśmy już tam się spotykali taką asystą policyjną w poprzednich latach, ale zazwyczaj ona była kilkuosobowa tym razem policjantów było kilkudziesięciu i chyba mieli co robić mu się wydaje, bo boi zatrzymanie tego kolejnego pochodu gwarantującego ne i chyba nie z niezbyt przyjaznymi intencjami w kierunku pomnika alergiczna legitymowania poszczególnych osób wpisywania to jest coś co widzieliśmy natomiast ja jak przyjechałem na to miejsce wzrost to zgromadzenie powiedziałem jednemu z policjantów, że planujemy, że przeczytamy po prostu te imiona i odmówił modlitwę pojedziemy do kolejnych miejsc nie planujemy tutaj żadnych wystąpień także mamy nadzieję, że nie będzie miejsca na konfrontację po świadczenia to jako dobra zapowiedź tego się tam wydarzy natomiast ci, którzy tam, żeby nie da się z tego co słyszałem skrzykiwali już od dawna no tak jak powiedziałem niebacznie przyjechali tam na rocznica od przyjechali, żeby coś zamanifestować trochę się obawiam, ale to jest taka obawa, która nie ma chyba nic takiego dramatycznego, ale że chowają się, że jutro o również ci panowie panie się tam pojawia żeby, żeby swoje banery pokazać swoje hasła by przyjrzeć zobaczymy jak to będzie zobaczymy jak się to sobie policz się z tym zjawiskiem pokonać tak przypomnę, że moim państwa gościem jest ksiądz Wojciech Lemański rozmawiamy w sobotę wieczorem zaraz po powrocie księdza z tej kolejnej swoistej pielgrzymki po miejscach, gdzie Polacy mordowali swoich żydowskich sąsiadów z inspiracji to kwestia inspiracji niemieckiej raczej nie samej inspiracji, ale wymagania przez niektórych dodawania tego tych didaskalia w niemieckiej inspiracji jest dla mnie delikatnie rzecz ujmując kłopotliwe z tego względu, że trudno mi sobie wyobrazić by udało się komukolwiek zainspirować w moich przyjaciół mnie czy kogokolwiek do wrzucania żywcem osób do stodoły płonącej albo do palenia żywcem kogoś w jakiejś stodole by niezależnie od inspiracji proszenie nie mierzyć się ludzi tamtych czasów tamtych miejscowości swoją miarą to nie jest łatwa natomiast co do inspiracji, a po przyzwolenia do USA oddłużania do tego rodzaju zachęcania do tego rodzaju zachowań to chyba nikt nie ma wątpliwości, że tego rodzaju działania ze strony władz okupacyjnych miały miejsce natomiast śledztwo Instytutu Pamięci Narodowej o przewodnictwem prezesa Leona Kieresa jawnie wykazało, że uczestnikami tych zdarzeń w znacznej mierze w Gdyni jak mieszkańcy tych miejscowości to nie jest także, że wszyscy uczestniczyli albo wszyscy się przyglądali się biernie, ale nawet w razie sprawiedliwe stąd też karano panował mokotowski wspominając tamte straszne nie mówił byli w Radziłowie dobrze ludzie to nieprawda, że wszyscy byli źli podobnie było hasło przewodnie ani to, że przez mieszkańców Jedwabnego mordowali albo patrzyli obojętnie to nieprawda, że taki sposób zachowywali się wszyscy mieszkańcy Wąsosza szczególnie, chociaż jest to jest to opisane przez świadków, którzy byli zmuszanie do zbierania i wywożenia zwłok zamordowanych Żydów do rowów przeciwczołgowych ego, który był poza miasteczkiem, więc mamy świadomość, że takie określenia, że zamordowali Polacy zanotowali mieszkańcy Jedwabnego zamordowali mieszkańcy Szczuczyna są tylko części prawdziwe są części przez rząd się dla innych, a na pewno są siedzące dla land gminy żydowskiej czy dla Stanisława Ramotowskiego, który nie tylko nie mordowali ratowali Żydów i takich ratują się to zapewne więcej niż ci dwoje, które wymieniłem się wino natomiast zgodność dokonałem nic nie poradzimy proszę nie da odwrócić ja, odnosząc się do złotych z formułowaniem inspiracji mam głównie na myśli to, że to ma być jakieś usprawiedliwienie, że Thomas załatwić cały problem zadawania trudnych pytań ale kto jak o w ten sposób się usprawiedliwia ja myślę, że jeżeli chodzi o tych dzisiejszych kwas uczestników tego rocznicowego wydarzenia mówiących o tym na lodowcach, który sam, a spotkaliśmy, którzy nam towarzyszyli właściwie przez te to uroczystość rocznicową to im inspiracji nie przytoczył ani chciało, żeby głośno powiedzieć, że to Niemcy zamordowali także to tutaj nie ma puszczenie tam nie ma nie ma żadnych niuansów chodzi nie są z części winy złożyć na karty okupantów to okupanci no może kilkoma chuliganami miejscowymi dokonali zbrodni co prawda nie jest nie jest taka taka prosta prawda jest w przypadku tych miejscowości bardziej obciążająca polskich sąsiadów mierz żołnierze okupujący nasz kraj w tamtym czasie to chyba pierwszy raz mieliście państwo takie obchody rocznicy nie pierwszy raz narodowcy już tam pojawiali w ubiegłym roku 2 lata temu tak jakoś inaczej to wyglądało z tego co pamiętam wtedy było była ta reprezentacja znacznie mniej liczna oni Stali obok tego czy chłodnie, a ona na miejscu sodowej i obok tego konika Stali na zewnątrz i nie był nawet słownie agresywnie w tym znaczeniu, że szanowali zaś chodzi o jeden z przedstawicieli środowisk próbował ingerować w samo uroczystość rocznicową, ale na wyraźne wezwanie ze strony rabina Schudricha przerwało później kontynuował już po naszym wejściu z terenu tej stodoły natomiast 2 lata temu, że jeśli tak duży baner i tam próbowali wchodzić jakaś dyskusja się rzecznikami dzisiaj zresztą podobnie różne osoby są zarówno w tym środowisku, o którym wspominamy, jaki pośrodku, którzy przyjeżdżają wspominać zamordowanych mianowicie ważne jest jak wyporność psychiczne niektórzy dali się sprowokować i próbowali coś odpowiedzieć na drugiej stronie próbowali wzywać do takiego zastrzeżenia, że do 3 do le nie wiem do przyjęcia odpowiedzialności za to co się wydarzyło, bo każdy z nich ma prawo mieć swoje zdanie na ten temat i wypowiedzieć może nie w tym momencie tak przynajmniej wydaje niezbyt się złego nie stało, gdybyśmy te imiona przeczytali razem z tymi, którzy tam przybyli, tym bardziej że szanowaliśmy pro tragedię nie pani wyniki klęska rządu do tego 1003009. roku pojawi się 100 sześćdziesiątym siódmym roku pani też śledztwo IPN-u po 2000 pierwsze gra na pierwszy, a wszystko jest tego do uzgodnienia natomiast tamta strona ma dzisiaj nie nie miała ochoty na jakiekolwiek łączenie się to wspomnienie szkoda, bo na zakończenie pogodziliśmy się za rozprawie winnych wśród narodów świata, którzy tam w okolicach Jedwabnego no ratowali Żydów zostali uhonorowani przez przez Yad Vashem tytułem już dziś wchodzi do tej liczby za zmarłych Polaków katolików przyłączyć nie mieli na to ochoty tam podstawowym wezwania, które wg no chyba dużej części tych osób było pierwszoplanowym, a oni chcą wznowić ekshumacje bohater wtedy też szczątki powiedział że, ponieważ zamordowali na tor takie przeświadczenie, które się od drugiej wypowiedzi tych osób wynikało bardzo bardzo mnie przejęły chyba nie tylko nie słowa 1 właśnie z uczestników tej jak może tak to można nazwać, która przeczyta się słowa papieża Jana Pawła II o narodzie żydowskim o tragedii Holokaustu, które zostawiamy jako społeczność starsi bracia wierze, ale na tych wszystkich miejscach kobieta przeczytała to podeszło do mnie powiedziała żona się papieża w słowach nie zgadza, bo papież nie wspomina, że Polacy najwięcej ucierpieli w czasie drugiej wojny światowej papież powinien się pan za Polakami nie zażywa tak to wyglądało takie oczy sytuacji niestety zdarzają tu w zasadzie ksiądz nic specjalnie jeśli chodzi o merytoryczną zawartość tego nie wiem jak to, czując szans mówi pikiety tej pikiety może tego protestu nic niczego nowego się nie nie dowiedzieliśmy natomiast mnie ciekawi jak księdza perspektywa wynikająca też z tego właśnie, że ksiądz już 20 lat jeździ do Jedwabnego i to jest tematykę księdzu blisko jak to wygląda z takiej perspektywy ten cały proces po publikacji książki Jana Grossa czy mamy szansę na katharsis dziś mamy szansę ktoś mówi póki żyjemy faktem jeszcze przez co się może zdarzyć to są procesy, które są bardzo bardzo powolne ubolewam nad tym, ale trzeba się umieć z tym zmierzyć także w razie doszło Henryka chęci prymasa Glempa, który na wieść o o tej zbrodni powiedział nie wiedziałem nic na ten temat, ale jeśli tak było to trzeba się z tą prawdą zmierzyć trzeba jej stawić czoła trzeba przeprosić trzeba panie trzeba wziąć za to odpowiedzialność to pierwsze słowa prymasa Glempa na wieść o tej o tej tragedii tej zbrodni na, a potem pan co się mówi inni szatani byli tam się mniej okazało się, że zabrakło odwagi żeby, żeby do dawnego zrobiłem lekarzem pojechać stanąć tam czytaj mogile zabrakło odwagi arcybiskupowi Morskiemu, który wtedy było odpowiedzialne za dialog z Żydami już nie wspominam biskupa Stefanka, który z mojej perspektywy uważa, że aż zrobiło tam robota mówi jaz przy mogile że, że Niemcy zostawili nam taki prezent tutaj w niedawnym musimy się z myślą musimy mierzyć natomiast miałem nadzieję, że może, że ta prawda szybko może po takim długiem czasie po 60 latach od studenta, a także zapalnik, jakim byli sąsiedzi Jana Tomasza Grossa, a potem od książki Anny Bikont Jedwabnego potem pod wpływem Europa zresztą śledztwa IPN-u, że następne pokolenia będzie już traktowało Jedwabne jako oczywistość taką jak jak Katyń no, a szkołą to po prostu trzeba trzeba się z tym zmierzyć tak nie wymaga jakiejś specjalnej specjalnych zabiegu doszło warto tam pojechać cała się w tym miejscu skłonić głowę zapalić świeczkę położyć kamyki nie wrócić do i powiedzieć dziesiąty raz w Jedwabnem manualna w Radziłowie, a także Leszno tam Raja zamordowanie, jeżeli się, a czym jeździ na życie byli kiedyś naszą zasiadał Oki przyszła z mamą Holokaust to, a takie drobne dla wielu nie jest łatwe ja może posiadać takim, a kościelnym doświadczeniem, a ja co pewien czas wieża miejscowego po Warszawie pragnę również dzisiaj, a rozmawialiśmy mówi, że mieszkania jest gotów, żeby kogoś na to miejsce uszami, ale mówi, że dobrze wspomina te ciała wizycie rozmowy ze mną ja zapraszam, żeby dołączył do tej modlitwy, choć mam świadomość, że to nie jest dla niego łatwa, ale ona odchodzi się dzisiaj ze mną takim niezwykłym świadectwem powiedział Książ, a niektórzy mieszkańcy Jedwabnego przychodzą do mnie, zamawiając za tych pomordowanych, a jest duże świadectwa, a spytałem czy mogę mogę plakat ze słowami Jana Pawła drugiego ożywa zamordowanych na polskim żeni o tym, że taka Żenia zgłaszana krwią niewinnych Żydów staje się relikwią czytam, że mogę tam plakat powiesić na tabliczce przed kościołem w Jedwabnem i książkową chodzi oczywiście, że tak możemy to zrobić razem już teraz poszliśmy w klasach zawiesiliśmy no, a są jakieś drobne kroki w tym kierunku wiem, że ja wiem, że wasza Radia niespecjalnie szanuje się problematyką religijną szanse swoich ale, ale w niedzielę 1111. lipca ośrodka Kana będzie Ewangelia Rozesłania apostołów i tam rozpoczyna się na wagę ataki na sformułowania rozważa się od 12 i rozesłali odwoła się pomyślałem jak byśmy byli mniej, gdyby biskup Markowski siano tam przy tej mogile razem z biskupem łomżyńskim mogliby się mówić po prostu dać świadectwo kocha, że nie przechodzą wobec tej mogiły czy wobec tych mogił na terenie diecezji łomżyńskiej obojętnie nie czekają na jakieś niezwykłe zrządzenie losu, które ujawni zapiski, jakiego jeszcze głupszy niemieckiego, który przyzna po latach, że to on był sprawcą zbrodni w Jedwabnem Wąsoszu Radziłowie Szczuczynie wtedy wszyscy odetchną będą mogli dziś na te nasze miejsca, żeby kłaść kwiaty było chronione, ale przecież względu NATO, kto podniósł rękę na tych ludzi oni tam spoczywają i i szare od blisko 2 byłoby zmianą nauczania Jezusa na żaden klub na pewno skuteczniejsza niż nieobecność biskupa w tamtym mniejsza, a nasza no to faktycznie jest to zmiana, bo pamiętam też takie czasy, kiedy proboszcza nie wiem czy to ta sama osoba z Jedwabnego drzwi nawet nie otwiera, gdy wasza delegacja przyjeżdżała do Jedwabnego teraz nie ukrywam, że zrobiło na mnie wrażenie to co ksiądz powiedział o tym spotkaniu nie było moje pierwsze spotkanie z proboszczem, że źli nieraz zostawałem zamknięte no można to wrócić na kary, które dziękuję do poselskich obowiązków proboszcza tamtej parady no i mieście, że waszemu rozważyć koszty myślę, że tak będzie już kiedy, kiedy zgromadzą się ta mam nadzieję, ale osoby, żeby wspomnieć zabudowanych, a prawo pewnie będzie przy ołtarzu o Eucharystii, bo to jest niedziela myślę, że dobrze nie było dzisiaj, bo jego zmierzenie się z tą gromadą nacjonalistów byłoby dla niego trudnym doświadczeniem ja się jakoś specjalnie się tym, a nie przejmuje nie pasjonuje nie pierwsze moje spotkanie z tymi osiołkami, ale nie mówię, że jestem odważniejsza od kogoś innego tylko trzeba gotować to widocznie jest naszą, ale jak ksiądz wspominał siły policyjne były na tyle duże że, że nie doszło do rękoczynów dziękować Bogu dziękować siłom koalicyjnym bywa także jakich trzeba to ich nie ma, ale dzisiaj tak powiem jakieś mierze zdali egzamin myślę, że nie, żeby się złego nie stało, gdyby to nosili tych wszystkich uczestników tego zgromadzenia pływanie było legalne marzeniem, gdy poprosili o to, żeby nie przekazali nie utrudniali tego zgromadzenia rocznicowego modlitewnego tak mam ochotę powiedzieć to zależy za co ktoś modli, gdzie mamy w każdym razie zastanawiam się czy ta taka wzmożona aktywność w tym roku możemy coś wspólnego z ostatnią kampanią władz polskich dotyczących mienia tzw. bez spadkowego myślę, że ta swoista manifestacja przed ambasadą Izraela mówicie, gdzie wysypano kupkę cegieł mówią to wasze mienie po to, co się tam należy można by stowarzyszenia należy, a wygląda na nadziei było tych samych rok ale ja mam w tej właśnie trudno powiedzieć w tej połowy pustej czy do połowy pełnej klasę dostrzegł również takie pozytywne jak słyszmy dzisiaj zobaczyli w okresie od g, a mianowicie w lesie pod drzewami zobaczyliśmy 2 drogowskazy kierujące nas do mogiły pomordowanych żydowskich kobiet, a jest, że to jest naprawdę rewelacja wiemy, że to, że jest to dzieło lasów państwowych ona dokonano tego dzieła za zgodą miejscowego wojewody na wniosek dziedzictwa kultury żydowskiej chyba ktoś nazywa prosiliśmy oto wskazówki od dawna, dlatego że trafić do tego miejsca bez przewodnika wszyscy, którzy tam rozbili już takie uprawnienia przewodnika otrzymują go szkodę przy tej mogile na pewno do niej wróci ale, ale dla ludzi, którzy tam przyjechali, żeby poszukać tej mogiły to jest po prostu niemożliwe do odnalezienia nie było możliwe, a ostatnie dni dzisiaj zobaczyliśmy 2 takie tablice widoczne z daleka, a więc już już można, ale tak bowiem łatwiej to miejsce odnaleźć poproszę jakiś sukces, że w latach zacierania śladów teraz Mané jak jakąś kropelkę albo bardzo dobrym kierunku, bo tak można powiedzieć, że zaczęło się od zlikwidowania tablic, które mówiły to co wasza dzisiejsza kontrmanifestacja, że tak powiem ani nie to nie pani sza niż wszystkimi pozytywnymi sygnałami tablica tablica w Radziłowie tablicach Szczuczynie nadal głosi, że to szybko faszyści zrobili 2 przeprosili się zmieniło zmieniła się pobicia już jakiś czas temu noszą no nie musiała się zmienia się dużo albo dyżurach jest upamiętnienie tak powiem rąk naszych Piotra Michała Mirka, więc to dlatego nie robił żadnych władz, że taka trochę cham walka może nie budowlana upamiętniającą upamiętnienie owa nie nakazywać nawet kamienie, które panna oznaczająca możliwe za każdym razem trzyma się jako kilka żeby, żeby nie dało się w tej mogile zapaści w ziemię w tym znaczenia zapaść w niepamięć jak leżące kamienie ta już wiadomo, że coś tam jest proszę, a nie jest coś tylko tam leży u 20 żydowskich kobiet zakończonych przez nacjonalistów ze Szczuczyna, którzy specjalnie na rowerach przyjechali, żeby zalogować w tamtym miejscu no cóż musimy państwo zostawić z refleksją na temat prawdy historycznej odpowiedzialności i z tym niepokojącym pytaniem co my dzisiaj w 2021 roku możemy mieć z tym wspólnego oraz z refleksją o tym, dokąd prowadzi nas mowa nienawiści i wskazywanie jakich grup ludzi jako tych, które są wyjęte spod prawa przypomnę, że moimi państwa gościem był ksiądz Wojciech Lemański i że rozmawiamy w sobotę zaraz po powrocie nadal nie wiem jak to waszą grupę nazywać skoro nie delegacją no byliśmy kosztu, bo dzisiaj przypada osiemdziesiąta rocznica tam też ważne godziny, które zawsze zmieniło oblicze Jedwabnego na zgłoszenia do zanegowania tego się nie da przekreślić pogłosu Jedwabne po 10lipca 1941 roku stało się zupełnie innym niedawnym było do tamtego dnia zaraz po powrocie z Jedwabnego Szczuczyna Radziłowa i wzór tej delegacji osób, które jak ksiądz powiedział reprezentują same siebie rozmawiał dziś wieczorem wywiadzie pogłębionym bardzo dziękuję za rozmowę państwu wszystkiego dobrego ksiądz Wojciech Lemański Anna Wacławik-Orpik zapraszam za tydzień po dwudziestej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POGŁĘBIONY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA