REKLAMA

"Wyspy odzyskane. Wolin i nieznany archipelag"

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2021-07-15 11:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
22:29 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
przedpołudnie Radia TOK FM dochodzi godzina jedenasta 7 przed mikrofonem Filipka kurz jeszcze raz dzień dobry państwu przez ostatnią godzinę rozmawialiśmy wokół wyroku Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu Trybunał uznał przypomnijmy, że system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów w Polsce nie jest zgodne z prawem Unii, a izba dyscyplinarna powinna natychmiast zawiesić działalność do tej sprawy to jest bez wątpienia w tej chwili informacja dnia w Rozwiń » Polsce będziemy oczywiście jeszcze wracać w informacjach TOK FM regularnie po 1220 popołudniu Radia TOK FM Maciej Zakrocki będzie rozmawiał na ten temat z dr. Pawłem Marcin 8 z katedry prawa europejskiego na Uniwersytecie warszawskim, ale z nami jest teraz Piotr Oleksy historyk Uniwersytet Adama Mickiewicza Instytut wschodni dzień dobre dzień dobry przede wszystkim autor książki woli wyspy odzyskane Wolin i nieznany archipelag ta książka ukazała się nakładem wydawnictwa czarne serwisu lina ale zanim do niej przejdziemy, bo wokół nie chciałbym z panem nieco porozmawiać kilka lat temu z wypiekami na twarzy przeczytałem Naddniestrze poprzednio pana książkę wydaną w czarnym, ale mam wrażenie, że pisanie tych 2 tekstów to są skrajnie odmienne doświadczenia dokładnie tak dobrze pan tu czują skrajnie odmienne doświadczenia skrajne odmienne emocje Naddniestrze to jest parę lat był najważniejszy obszar moich zainteresowań obszary geograficzne portów Naddniestrza i Republika Mołdawii i dalej Europa wschodnia ze szczególną uwagę właśnie na publikę Dawid stoczył się największą uwagą zajmuje naukowo Jan analitycznie ale, a natomiast wyspy wyspy Wolin Uznam to jest coś co jakby związane z moim życiem bezpośrednio znaczny po prostu tam się wychowałem w miasto Lublin na wyspie na wyspie Wolin kilka lat temu GUS, korzystając z dostępnych narzędzi naukowych ze swojej wiedzy i z tego co interesuje w świecie nauki zacząłem zgłębiać również przeszłość historię powojenną przede wszystkim historie tego zakątka Polski tej swojej małej małej ojczyzny i efektem tych kilkuletnich poszukiwań jest efektem kilkuletnich poszukiwań oraz tego doświadczenia życia w tym miejscu jest jest to właśnie książka no właśnie, kiedy pojawiło się panu tak myślę, że uda się zrobić taką książkę, bo jeszcze była ciekawa bo gdy zobaczyłem zapowiedź wydawnictwa czarne zapowiedziano objętość pomyślałem sobie, że jest to no duża objętość biorąc pod uwagę skrawek świata, w którym się poruszamy czy najpierw był pomysł będzie książka szukamy materiałów czy najpierw była wiedza wyniesiona właśnie z domu z rozmów być może jakiś lektur dopiero potem jakiś impuls spiszmy to wszystko dorzućmy coś jeszcze książka przyszło później zaczęło się od takiego całego cyklu projektów badawczych i związanych z edukacją i z promocją wiedzy o historii regionu, które podjęliśmy wspólnie z kolegami Fund fundacji tak niewielką, którą prowadzimy właśnie około 2016 roku, kiedy po prostu zaczęliśmy daliśmy sobie sprawę, że ten ostatni moment, kiedy możemy jeszcze porozmawiać z pierwszymi osadnikami na Wyspach tymi, którzy jeszcze pamiętają te te czasy osadnictwa przebywania tutaj Polaków z różnych stron dawnej dawnej Polski związek z tą świata tak naprawdę w latach 40457849 również te ten ten bardzo burzliwe burzliwy okres i od tych rozmów właśnie od tych badań w tej grupie najstarszych mieszkańców naszych jest to wszystko zaczęło później pojawiło się kolejne elementy kolejne działania związane m.in. innymi poznawaniem tutaj kulinarnego dziedzictwa kulinarnego dziedzictwa tego naszego regionu, który jest związany z rybołówstwem i dopiero tak po kilku latach dziś ujmowania tego opisywania bardzo różnych formułach my tworzyliśmy grę planszową tworzyliśmy szlak turystyczny i kilka kilka różnych takich ciekawych inicjatyw podejmowaliśmy po kilku latach tego typu działalności pojawił się pomysł pomysł na książkę, żeby to wszystko zebrać, ale nie tylko wszystko ponieważ, żeby to jeszcze jest poszerzyć bo, ponieważ książka nie dotyczy tylko okresu osadnictwa nie tylko okres tego bezpośrednio powojennego w zasadzie opowiada o całym okresie po PRL-u jeszcze w latach dziewięćdziesiątych na naszych po co się działo na tych Wyspach przed tym polskim osadnictwem, bo wydaje mi się gdzieś tam świadomości Polaków tej zupełnie biała prawa tak oczywiście to to do 40 piątego roku to były to były tereny niemieckie państwo w ogóle całej swojej historii wyspy wyspy były państwem polskim związane i to związane w okresie średniowiecza i to związane bardzo luźno, ponieważ nowe równo wspólnoty plemiennej jeszcze słowiańskie powiedz tak przez państwowe nawet dni często, bo powiedzmy przez chrześcijańskie, ponieważ tutaj system i tak przyszła dosyć późno to były to było to była ludność słowiańska, która utrzymywała kontakty z państwem będącym państwem polskim państwem mieszka mieszka pierwszego np. ale ale to nie było nie było żadnej podległości powiedzmy, więc później Księstwo pomorskie również miało okres był w pewnym okresie było bardzo mocno zależne od od od państwa polskiego, ale to okres był dosyć krótki był kluczowy dla powstania tego Księstwa był dosyć krótki, ponieważ szybko to ten byt bardzo ciekawy mało znany historyczny, jakim jest Księstwo pomorskie zaczął raczej odchodzi w stronę Niemiec pod względem politycznym kulturowym gospodarczym w końcu, stając się częścią rzeszy niemieckiej następnie był też był to okres były po prostu ziemie polskie niemieckie i ten czterdziesty piąty rok to właśnie moment tej niezwykłej przemiany na cały tzw. ziemiach odzyskanych tutaj pokazuje tę przemianę z perspektywy perspektywy, które bardzo ciekawa, bo moment, w którym państwo polskie dochodzi do ziemi czy też błąd do siebie ziemie w niewielkim stopniu wcześniej związane poza kulturowym społecznym dokonuje się ogromna zmiana ludności prawie stuprocentowa prawie podkreślam bo, bo nie stuprocentowa znajdziemy tutaj można oczywiście używać całego szeregu metafor nad Asus nasuwa się dane szefowa Atlantydy tak go na gruzach pewnej cywilizacji Darrena, która staje się to Atlanty dom budujemy swój swoją nową wersję wersji polskości mamy swój lokalny Woliński odpowiednika Atlantydy to jest legenda o winę czy nawiązująca do średniowiecznej, chociaż wielu wspaniałych historii miasta Wolin, które w pewnym okresie średniowiecza było prawdopodobnie jednym z największych miast w Europie legenda wnętrz, który opowiadał tak potężnym ośrodku, który został zatopiony przez bogów i zniknął z powierzchni powierzchni ziemi, więc to też ciekawe, że tutaj w tej na wyspie Wolin mamy swoją lokalną opowiedział w necie, a ta opowieść o tej zaginionej cywilizacji tutaj na dodatek sama na dodatek przytrafiła można tak powinni te koncepcja wyspy Wolin Wolin Uznam 40 parę innych zespół ten właśnie nieznane archipelag, którym pisze pan po prostu w tytule to jest taka dość romantyczna koncepcja natomiast gdy nieświadomy niczego podróżnik, który przekracza most nad dziwną czy to samochodem piechotą czy koleją może nawet nie zauważyć, że znalazły się na wyspie to było moje prywatne doświadczenie sprzed kilku tygodni, gdy wjechałem tam pociągiem przegapiłem moment w ogóle nawet jak się patrzy na mapę to trudna w pierwszej chwili dostrzegł, że woli jest faktycznie wyspą, a jednak już na pierwszych stronach książki zauważa pan, że tak niewielka odległość od stałego lądu ma ogromny wpływ na zwyczaje społeczność przyrodę na wszystko jesteśmy bardzo blisko, a jednak jesteśmy osobami tak to się pan zauważył, że to jest taka romantyczna koncepcja oczywiście co pewien konstrukt znaczy w przypadku wyspy Uznam to wiadomo, że tak tam to przekraczanie docieranie do niej zupełnie inne to tego chciał potem wrócić, ale woli jest bardzo silnie związany w tym momencie lądem tak woli niezwiązane z rządem teraz 3 mostami samochodowym 1 kole kolejowym, a wkrótce z tego co wiem, bo tych mostów będzie będzie jeszcze więcej faktycznie bardzo często tak jest turyści jadący najczęściej bowiem do Międzyzdrojów jadą tam nie zauważają nawet, żeby przejechać jakoś jakąś większą większą wodę i być może są w tym momencie w tym momencie na wyspie to szkoda, bo szkoda, że taka świadomość jest jest tak słaba, a ta wyspa jak pan mówi, że na pierwszych stronach książki pisze o tym, że to wyspiarskie ma tak duże znaczenie dla dla życia społecznego dla dla kultury dla wielu innych aspektów nawet życia codziennego to oczywiście ten element zanika wraz z rozwojem techniki technologii infrastruktury lokalnej, bo powiedzmy tutaj jakiś czas temu jeszcze tych mostów były powiedzmy 2 z czego 1 często podnoszony teraz jest więcej to to to wyspa Wolin związana zostały stałym lądem coraz silniej natomiast tych pierwszych latach powojennych, o których ja bardzo dużo PiS to właśnie fakt, że to jest to był 1 najbardziej odległy jedna z najbardziej odległych od centrum zakątków tej nowej Polski pojął Tański, chociaż w tym wypadku raczej poczdamskiej należałoby powiedzieć to to na dodatek ciężki do wodnego doszło, ponieważ nie było mostów pomostów mosty były pozywane funkcjonował przez jakiś czas most pontonowy docieranie do niego wiązało się często z wykorzystaniem dziś tutaj środków transportu wodnego łódki czy banki czy czegoś takiego co spowalniał proces zasadniczo spowalniał zniszczony podczas osadnicy z drugiej strony strony spowalnia również takie krzepnięcia państwa polskiego krzepnięcia administracji to wyspiarskie również oczywiście odbiła się na codzienność mieszkańców mieszkańców przebywających tam nowych mieszkańców wysp poprzez to, że ich przyszłość zawodowa, chcąc nie musiała być w momencie związana z rybołówstwem, które określiło sposoby życia dlatego właśnie, żeby to w tym pewną jedynym możliwy dostępny sposób na zdobycie zdobycze po pożywienie zdobycie pożywienia i to przekładało się Stato, bo to przekładało się, które było pochodną wysokości przekładało się na stosunki społeczne na relacje z Niemcami na stosunki w ramach samej samej grupy osadników najdalej powiedział mamy dostęp ten jest inne bezrobocie nie tylko spał woli dotychczas wyspę przejdziemy po informacjach Radia TOK FM informację o godzinie 1120 musimy postawić wielokrotna kilka minut jest z nami historyk z uniwersytetem z Uniwersytetu Adama Mickiewicza Instytutu wschodniego Piotr Oleksy autor książki wyspy odzyskane Wolin i nieznana archipelag za kilka minut wracamy 1123 przedpołudnie Radia TOK FM przed mikrofonem Filipka kurz jest z nami cały czas Piotr Oleksy historyk Uniwersytet Adama Mickiewicza Instytut wschodni autor książki wyspy odzyskane Wolin i nieznany archipelag jeszcze raz dzień dobre dzień nowy rozmawialiśmy o wyspie Wolin, czyli tej wyspie z tytułu im miały się pan przesunąć trochę na zachód właśnie w stronę pozostałych bez tego nieznanego archipelagu tych wyspie ponad 40 notowana ponad 40 z tego zam. jest tylko tutaj na stałe są tylko 3, bo to mówimy o wyspie Uznam, który większą część należy do Niemiec, a na polskie Świnoujście największe miasta zostaną na wyspie wyspa Karsibór leżąca zaraz przy wyspie Uznam to tak naprawdę powstała w połowie drugiej połowy dziewiętnastego wieku, kiedy to przekopano kanał kiedyś cesarski teraz nazywamy Piastowskim, który skraca drogę ze Szczecina na Bałtyk i w ten sposób ten fragment lądu oddzielił się od wyspy Uznam no i jest w okolicy wypatrzą Stefka, które na, której też mieszkają mieszkają ludzie no i mamy ponad tylko 40 wysp zamieszkanych głównie przez ptaki czasami dzięki inną zwierzynę, które pełnią funkcję można powiedzieć dużo wieżę widokową są to z niesamowitym za skargę przyrodniczym na niektórych z nich wypasają się są wypasane wypasane krowy i one są mieszkańcami właśnie bardzo sobie co się dzieje z tymi krowami przez cały rok takie są tam założone na początku koniec wiosny na początku lata są tam w okresie polskiej piosenki wiosenną Letnica się spokojnie wypasają swoje zresztą do oglądanej natomiast na już jesienią na zimę są powodem złożone swoich bezpiecznych miejsc rozmawialiśmy pewnej odrębności, jaka dotyczy mieszkańców, bo wyspy Wolin tak mnie teraz bardziej parę wieków temu, ale to jest jeszcze mocniej zauważalne chyba teraz właśnie wciąż na wyspie Uznam, gdzie na razie stałego połączenia z lądem nie ma i urocze dla zewnętrznego obserwatora są te zwyczaje, które pan opisuje związane z podróżą mieszkańców Świnoujścia na ląd oczywiście dla mieszkańców Świnoujścia są dość uciążliwe i w ogóle nagle się okazuje, że pokonanie krótkiego odcinka linii prostej staje się niesamowitą wyprawą tak bywa zostaje niesamowitą wyprawą szczególnie trudną dla turystów i mieszkańców np. wyspy Wolin, którzy nie są mieszkańcami miasta Świnoujście, ponieważ muszą korzystać tzw. dużego promu, na którym w okresie letnim letnim są naprawdę długie kolejki można tam spędzić 2 godziny w tej kolejce alternatywą jest zostawienie samochodu na tzw. Prawobrzeże to na wyspie Wolin w dzielnicy Warszów przejście przepłynięcie małym poziomem pierwszą to, że oddziaływują oczywiście działa również oczywiście na mieszkańców samego Świnoujścia, dla których bo sam wyjazd na drugą stronę, którzy zawsze mówi na drugą stronę to to jest trustu pomimo, że to jest odległość kilku kilometrów czy też punktów, które zostaną wyjechać do punktu, którego chcemy dostać zostaje się wyprawa on o wiele dłuższa dlatego też muszą korzystać z promu, który co prawda mają na wyłączność codzienny trud mieszkańców Świnoujścia, ale to jest wielu, a ten po jest mały czasami to kolejki są co naprawdę długie dlatego doświadczyłem bardzo mocno swojej młodości, kiedy tylko mieszkańcy wyspy Wolin, a uczeń liceum Ogólnokształcącego imienia mieszka pierwszego w Świnoujściu codziennie to z powrotem pływałem tym samym rano wracałem po południu zdawały się sytuacje takie no bo tak jest, kiedy karetka na sygnale wiedzę naukową to on odbija wcześniej bywało tak rząd odbił ten rok wcześniej niż spodziewały się na niego nie zdążyłem to już w ogóle komplikowało to cały pobyt do domu bo, bo autobus został już odjechał trzeba było czekać trzeba było czekać na następny po w ogóle jest takim kluczem do tej do tej wysokości w tej sytuacji o obecnie oczekujemy na to czekamy NATO zakończy się budowa tunelu powoli zaczynamy zaczynamy sobie zdawać sprawę wiele ten poziom wnosił w tym wyspiarski charakter w Świnoujściu negatywnych rzeczy, o których zawsze wiedzieliśmy, bo upierdliwe, ale również takich może pozytywnych określających jakoś tę naszą specyfikę odrębność w związku z osobna się skończy tak, bo notabene dodajmy, że proces budowania tunelu między uznanymi woli nam 2 najlepsze, bo tarcza TBM jest w połowie drogi pod Świną, więc już tak, że ich drogi pianka, bo tak się nazywa ten to wiertło jest w połowie drogi oczywiście samo SAMU dokonanie wykopu jest nie koniec budowy, ale pewnie znaleźć jakieś symboliczne przejście to w końcu się wydarzy, bo plany były od dekad kilku z tego co pamiętam tak plany sięgały czasów połączenia jak już stałego lądu sięgały jeszcze czasów czasów niemieckich, więc to jest coś czego, o czym mówiło się od zawsze, że to nadejdzie przez wiele lat nikt już do końca za bardzo nie wierzyła w tym momencie zobaczył, jakiego będą efekty na pewno na pewno ten tunel nie tylko ułatwi komunikację między Świnoujściem ma, a resztą kraju również związek cały region Pomorza Zachodniego, bo jeszcze bardziej ciekawi przygranicznym regionami Niemiec z sąsiednimi, więc to będzie miało prawdopodobnie duże znaczenie dla całego rozwoju gospodarczego regionu czy na całym archipelagu jak pan obserwuje jak pan badał, bo to się ze sobą wiąże istnieje coś takiego jak społeczności to kilka dekad wytwór wystarczyło, żeby taka społeczność, jakie zwyczaje wychodzące poza zwyczaje transportowe się wytworzyły czy jest mowa o jakimś autonomicznym regionie, które ludzie wypowiedzą tak jestem z wysp na tożsamość ta tożsamość Wyspiarka ona się nieustannie rodzi nieustannie nie może wyjść poza poza pewien etap jak ja myślę, że ona była paradoksalnie najsilniej chyba widoczna obecna zauważalna dziś w latach osiemdziesiątych po kilku dekadach rozwoju tego regionów w PRL po prostu oczywiście po PRL obecnie są one transport i wiary i tutaj ten rozwój tego regionu na równie dużo swoich minusów, ale my też poważne plusy przy wszystkich pewną konsekwencję tłumaczy oparcie w dużej mierze regionu na gospodarce morskiej na rybołówstwo dalekomorskie nie tylko dalekomorskich co co tworzyło specyfikę to był przez cały czas region przez wiele przez kilka dekad to był region, w którym ludzie widzieli szansę na stworzenie sobie rano na opisanie jakoś zapisanie swojego życia na nowo tak to wyglądało zarówno w latach powojennych jak Bieszczady najbardziej po morze wystawę konie trzydziesta tworzą tak naprawdę takie perspektywy nawet taki okres rozwoju własnego czy ekonomicznego tu chodzi o to zarówno mam na myśli ludzi, którzy zaraz po wojnie przyjeżdżali nad do tego najbardziej odległego trudno dostępnego zakątka często ludzie bądź najodważniejsi najbardziej zdesperowani aktorzy próbowali dziś tutaj się ukryć jak czasy późniejsze, gdzie np. mamy przy opisuje wciąż historię Lechosława goździka przywódcę października 50 tego szóstego roku, który właśnie w Świnoujściu zaczął swoje życie zupełnie nową, odcinając od od przeszłości jak zabawne jak 5 ciekawej przeszłości i został po prostu został po prostu bankiem te także ten duch powiedzmy takiego ten duch tych możliwości tej swoistej wolności on chyba był obecny w regionie przez co chyba bardzo długi czas koniec PRL-u to był kolejny ogromny przełom w życiu tego mikroregionu, kiedy po, którym wszystko tak naprawdę zostało postawione na turystykę co jest piękne dodaje oczywiście ogromne szanse co powoduje również region odwiedzają rzesze ogromne setki tysięcy turystów co roku, ale niestety jakoś tak w tym wszystkim traci się ta regionalna specyfika regionalna tożsamość, która oczywiście nie miała czasu by w pełni się wytworzyć obecnie widzę, że wśród sąsiadów wśród koleżanek kolegów winnych mieszkańców regionu jest pana takie przebudzenie zwrócenie uwagi na niezwykłość na specyfikę tego regionu na jego odrębność z tym, że oczywiście tutaj cały czas mamy bardzo dynamiczna jest społeczność cały czas przyjeżdżają nowi nowi ludzie nowi mieszkańcy i ta ta specyfika społeczna bardzo mocno się auto zmienia na koniec mam takie pytanie bardziej ogólne do pana jako autora książki o takich już mówiłem wąskim skrawku ziemi, ale do historyka czy uważa pan że, gdyby mocno poszukać to w każdym regionie zakątku Polski w jakiejś wsi znalazłoby się historie ważne warte opisania czy są takie miejsca, gdzie po prostu tej historii nie ma i byłoby to nudnej wtórne myślę, że w każdym zakątku Polski nie tylko Polski są historie, które znakomity sposób opowiadają nam również nie tylko tych małych skrawkach ziemi co tak naprawdę o pewnych o większej historii, bo ja taką taką nadzieję, że to nie jest tylko opowieść o Wyspach co pewne pewnych procesach, które zachodziły w Polsce, który w powojennej, który tak mało tak obecnie obecnie wiemy oczywiście tutaj położenie geograficzne specyfika tego małego skrawka ziemi, ale także niezwykłego dodatkowo powoduje, że w tej historii chyba mamy chyba mamy jeszcze jeszcze więcej, ale na pewno mi zawsze mikro historie mogą być ciekawym punktem wyjścia dla zrozumienia nie tylko tych mikro historii, ale również szerszych procesów Piotr Oleksy historyk Uniwersytet Adama Mickiewicza Instytut wschodni dziękuję bardzo, za rozmowę rozmawialiśmy dziękuję bardzo, i wyspy odzyskane Wolin nieznany archipelag autorstwa naszego gościa książkę wydało wydawnictwo czarne mamy dla państwa kilka egzemplarzy tej książki proszę do nas pisać na adres dla was małpa TOK kropkę FM dla was małpa TOK kropkę FM my kończymy przedpołudnie Radia TOK FM dziękujemy państwu ostatnie 1,5 godziny ponad program przygotowała Karolina Kaczyńska czuwał nad nim Szczepan ma szereg realizował Krzysztof Woźniak ja się nazywa Filipka kurz skłaniamy się państwo Nisko za kilka chwil godzina 1140 i informacji Radia TOK FM po nich kultura osobista Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA