REKLAMA

KultOFFe: Bolesław Prus, "Lalka"

OFF Czarek
Data emisji:
2021-07-26 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
22:06 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
o czary państwa moim gościem jest pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytet Jagielloński dzień dobry witam serdecznie panie profesorze dzień dobry panu dzień dobry państwu dzisiaj kultowe, czyli co na co zwracać uwagę pan prof. Jan Hartman po o niczym i po górze czarodziejskiej poleca kolejną wyjątkową pozycję tak wielowarstwową, że oczywiście czasu jest zbyt mało, aby się z nią rozprawić, ale interesują mnie te warstwy, które interesują pana prof. Bolesław Rozwiń » Prus lalka wydawały się rzecz znana, ale czy na pewno co pana panie profesorze w lalce zachwyca pociąga inspiruje do diesla można czytać albo jako książkę polityczną, która wątek miłosny prowadzi dla przyjemnie lektury rozważań na tematy społeczne i polityczne albo odwrotnie można uważać to za romans osadzony w pewnych realiach społeczno-politycznych ja jestem zdecydowanie zwolennikiem tej drugiej lektury w Prus, owszem, był wielkim człowiekiem wielkim społecznikiem działaczem nawet na niwie kolarstwa, ale był też powstańcem siedział m.in. więzieniu już budynkach, gdzie teraz znajduje się KUL, gdzie studiowałem i sprawy społeczne polityczne były dla niego bardzo ważnej te opowieści rozmaite rozważania Wokulskiego i innych na temat przemian cywilizacyjnych technologicznych na temat nierówności społecznych były z własnymi przemyśleniami Prusa, który był reprezentantem ówczesnych postępowców zwanych Pozytywista, ale przede wszystkim jest to 1 książka o miłości porównywalna z innymi wielkimi powieściami modernistycznymi poświęconymi tematyce miłosnej zarówno rosyjskim jak zachodnioeuropejskimi choćby można wspomnieć Roberta czy wręcz Balzaka myślę, że Danka dorównuje swoim rozmachem swoją złożonością konstrukcyjną swoją głębią i stylistycznym bogactwem dorównuje tym wielkim pomnikom literatury, jakkolwiek powstała w języku polskim, więc miała szansę zrobić tak ogromnej kariery, ale mimo to w jest jako rozpoznawalna w świecie jest dla mnie to jest książka o dojrzałej miłości raczej do szalonej miłości dojrzałego mężczyzny być może najwybitniejsza taka wiwisekcja psychologiczna mężczyzny w średnim wieku Wokulski ma 4546 lata, gdy pod koniec lat widywano miłości Rzeckiego Napoleona więcej, owszem to też ciekawe, że on proszę mimo wciąż książkę odcinkach odważył się w ustawie takie trochę trudniejsze fragmenty, które mną, jakby ilustrują dosyć popularny w tamtym czasie taki post romantyczny sentyment, bo na artystyczny Rzecki jest stary 55 letnim są obiektem, który żyje wspomnieniami swojego udziału w powstaniu węgierskim czterdziestym 0809. roku, więc Tokarz jest oryginalna rzezie Prus miał bardzo dużą odwagę konstruować powieście no niełatwo wielowątkową jednocześnie nów stanowiącą pewne wyzwanie intelektualne, bo tam dużo takich fragmentów, które no wymagają pewnego skupienia mobilizacji, bo mówią o sprawach społecznych politycznych to jest książka varsavianisty czyta również jest w zamierzeniu również portret Warszawy krytyczny wyrażający pewne moralne oburzenie dramatyczną nędzę, która w Warszawie się pleśni to słynny spacer po Powiślu jest wiele takich fragmentów może być dokumentalisty, jakkolwiek no to wszystko jest pod zagrożeniem cenzury, a więc w warunkach autocenzury pisane w, więc wielu rzeczy po prostu nie ma tam nie ma Pałacu Namiestnikowskiego i pana namiestnika Boga nie ma Rosjan oni są skreśleni, jakby z tej książki nie są wielkimi nieobecnymi, ale wiele rzeczy jest portretowanych bardzo realistycznie, ale mimo wszystko tu uważam tę książkę za wspaniałą wiwisekcji męskiej duszy Mański klęski męskiego złamanego serca męskiej miłości, gdy czyta na własne życzenie złamanego serca no tak, zwłaszcza zabiłby zwykle jest człowiek tak jakoś egzekwuje wkręca miłość i potem może się uwolnić nawet najbardziej beznadziejny i nie rokujące szczęścia miłości okazuje się ostateczności bardzo auto destrukcyjnych na tę książkę wiemy się bardzo źle kończy, mimo że Wokulski niemal osiąga swój swój cel, tak więc to jest książka o ze złamanym sercu niezwykle głęboka niezwykle przenikliwa tam ten wątek miłosny jest bardzo można powiedzieć dokładnie zbadany i cała wszystkie przeżycia myśli człowieka zakochanego, podporządkowując swoje życie wyidealizowanej przez absolutyzowanie wręcz kochance te wszystkie wątki są tam bardzo szczegółowo realistycznie rozważone, więc przypuszczam, że przestał być nawet jakiś autobiograficzny motyw w tym z wyjątkiem 1 w ogóle nie ma żadnej kwestii, że Wokulski jest od Panny Izabeli łęckiej dla nas mającej twarz Beaty Tyszkiewicz albo Małgorzaty Braunek, bo pamiętajmy, że lalka również firmy my dostajemy, jakby w pakiecie czytamy książkę czy oglądamy filmy w karze już od 2020 lat starszy nie ma żadnego znaczenia poza tym wszystko ma znaczenie różnice społeczne intelektualne kulturowe charakterologiczne przy czym ta książka, która doczekała się też krytyki jasno sobie to powiedzmy, dlatego że Prus jak stoi po stronie Wokulskiego, który też aniołem nie jest o czym warto pamiętać bo, bo nie wiemy no w pewnym sensie kolaborował dorobił się majątku, handlując z armią rosyjską co trochę mnie jakby rozczarowuje, bo trudno było robić interesy z armią polską no, więc choć, ale ja mam panią do tego osobisty stosunek, bo ja w tym czasie być zapowiedź rozgrywa pod koniec lat 70 dziewiętnastego wieku no w Warszawie mieszkali moi przodkowie, którzy również byli takimi górskimi w warszawskim laureatami zabić ale, ale oni oni raczej raczej chodzić szli do powstania niż niższy kolaborował z Rosjanami, ale poza tym chyba Polski właściwie ideałem i gdy czytałem tę książkę po raz drugi właśnie wieku Wokulskiego specjalnie do niej sięgnąłem to poczułem bardzo głęboką Solidarność z tą postacią miał bardzo silne wrażenie, że jest to bardzo realistycznej mądry pod portret wrażliwego inteligentnego i sprawczego, więc jakoś godnego podziwu mężczyzny w średnim wieku, który robi wszystko w imię swojej miłości w imię swoich ideałów gotów jest na wszelkie szaleństwa by oddawać hołd i być godnym miłości tej którą, którą wybrał swoją drogą to ciekawy wątek pana warszawskich przodków bo, że sobie, że to właśnie taka różnica pomiędzy nie wiem, a mieszkańcami Warszawy Krakowa Poznania np. także warszawiacy jak wchodzi do powstań to zwykle do przegranych podczas gdy poznaniacy jak już wstali z fotela to raczej brać udział w zwycięskich powstaniach, a Krakowiacy zdarzeń wyjeżdżali po prostu, żeby nie musieć decydowali organizują większej większość życia spędziła w Krakowie chciałbym bronić powstań powstań krakowskich połowy dziewiętnastego wieku jednak trochę Krakowa wśród nich brało udział Kraków ma też swoją piękną kartę w ale szkoda naszego czasu pewnie na to, żeby teraz o tym mówić wracajmy do lalki ja chciałbym mówić że, żeby latać spotyka z krytyką jest wiele wiele wybitnych osób pisało lalce zwykle bardzo firma aktywnie np. Barańczak napisał wspaniały wstęp do angielskiego przekładu pani Olga Tokarczuk napisała świetną taką owiec powiastka filozoficzna o lalce lalkami na pewno nie jest postacią powieści ignorowano, ale pojawiają się wątki krytyczne mianowicie Prus najwyraźniej się znęca nad Izabelą jest jak bym zapis solidarnie ze swoim protonów listą Izby w sokólskim i tak Izabela ma taki można być przesadnie negatywny wizerunek zbudowany na kontraście pomiędzy absolutną urodą, a marnym miernym charakterem jest przedstawiana jako osoba niedojrzała egocentryczni próżna płytka czasami wręcz inteligentna PiS taka scena, w której okazuje się, że ona nie wie co to znaczy procent nawet czy napraw kompletnie nie wykształcona i jest tym bardziej ten Wokulski jest taki wspaniały oddany taki konsekwentny w swoim kochanie taki taki można by się szalenie lojalny wobec własnej miłości taki stabilny w tym uczuciu, tym bardziej one przedstawiane jako osoba Włocha różna i głupia jako osoba tylko piękna, a co więcej taniej wizerunek się trochę przez 2 tomy zmienia czasem nawet trochę lepiej czasem trochę gorzej wreszcie zostaje, aby takie dni i w rysy perwersyjne się okazuje, że do wszystkiego jeszcze zepsuta, więc wtedy Itaka feministyczna lektura lalki, która Magda, jakby każe oskarżyć rusza o pewną mizoginii, ale to się na tle całej twórczości Prusa jest nie do utrzymania KRUS jest autorem mający Antek i innych rzeczy, gdzie postaci kobiece są głęboko przeanalizowane są pewni pewnie bardzo rozwala liczne za lat to jest bardzo ciekawy wątek miłości, jeżeli pan pozwoli to ja do niego powrócił po informacjach Radia TOK FM, bo zbieranie nieuchronną przyszłością miłości tak także informacje o 1120 już kilka minut Szanowni Państwo pan prof. Jan Hartman filozof publicysta i Uniwersytetu Jagiellońskiego opowiadać o lalce Bolesława Prusa myślę, że lektura doskonale znana, ale nigdy nie zawadzi sięgnąć po nią jeszcze raz informację o informację wracamy po czasie państwa moim gościem jest pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego rozmawiamy dzisiaj o lalce Bolesława Prusa im się pani profesorze trochę w duchu po książki, o których wiem o godzinie dziesiątej, czyli o amerykańskich milionerka stawialiśmy się wraz z księdzem dr. Kazimierzem Benem nad tym czym było małżeństw albo czym była miłość, więc dziewiętnastym czy na początku dwudziestego wieku jak bardzo różniła się od naszego postrzegania miłości małżeństwa czy też funkcji tak małżeństwo dzisiaj na i pewnie możemy się spierać panie profesorze czy ta miłość, której pan tak pięknie opowiadał o miłości Wokulskiego do Izabeli łęckiej czy to była właśnie miłość do kobiety może tu trochę miłość do samego siebie albo może to była miłość do wyobrażonej Izabeli łęckiej, bo pewnie dzisiaj, kiedy myślimy o miłości relacji tak o NATO to poznanie drugiej osoby spędzanie czasu z tą osobą jak każda forma zaufania podziwu daje nam się elementami nieodłącznymi tymczasem mamy mężczyznę, który zakochał się czymś pięknym tak nazywa święto wydaje się dla jakimś najważniejszym elementem jego fascynacji trochę trochę przywodzi namyśl tzw. trafiła z tak czy tzw. żony dziewczyny sportowców, które mają piękne ładnie wyglądać być ozdobą mężczyzny, a nie równorzędnym partnerem partnerką odpowiem na to wszystko poruszył pan wiele wątków zaś od tego, że uwielbiam księdza pastora Bema bardzo mnie zadziwiło napisał książkę milionerka amerykańskich w po drugie trzeba powiedzieć, że Prus bardzo źle się przed ZUS warszawską arystokracją przedstawił ją jako głupią ograniczoną i w gruncie rzeczy dosyć zamożną i bardzo tutaj jakby tą warstwą burżuazyjne dot wartościowe ów Wokulski bynajmniej nie jest przypadkiem jakoś kina artystycznego osnowa, który uważa, że ma tyle pieniędzy, że stać go na arystokratyczne dziewczynę i bynajmniej nie traktował Izabeli jako partnerki do kontraktu społecznego on będzie miało wzięli się arystokratycznej rodziny, a za to przekupili przekupił podupadającego finansowo jej ojca i potem po podeprzeć swoją swoją rodzinę to to mogę tam nie wyglądałaby po prostu jest wyraźnie reprezentantem na progresywizm społecznego, który pozwala burżuazji rozwijać skrzydła pod warunkiem, że nie zapomni o biednych nie zapomni o swoje zobowiązania cywilizacyjnych kulturowych, więc to trochę tak nie wygląda na pewno miłość Wokulskiego przedstawiona jako miłość szczera, ale jednak człowieka ambitnego i nie nie pozbawionego jakiś rejsów artystycznych Wokulski upiera się przy miłości do idealnie pięknej kobiety, bo jest przekonany, że na urlop nie może być przypadkiem jest też przekonany, że skoro on się tak głęboko zaangażował zakochał i kobiecie to widocznie w głębi duszy jest ona tej miłości godna w tym sensie jest to jest to artystyczne, ale w każdej miłości jakoś tak jest w miłości tym czym się staje w długim procesie swego swego rozwoju im Wokulski wybierana szlachetniejsze drogę postanawia być możliwie najlepszym człowiekiem, żeby być w sposób bezwzględny godny miłości Isabelli i a jednocześnie, żeby jak promieniować swoją w swoim szlachetnym swoją mądrością na Izabelę i jakby uszlachetnia swoją osobą i ponieważ muszę to udaje tylko, że zyskuje nie miłości Isabelli leczyli jakiś tam znajdują na to w ogóle stać szacunek i podziw takiej ważnej scenie w nocy Izabella marzy o tym, że młody Ochocki jest i mężem kuzyn kochanek z Karski z kochankiem, a Wokulski jest przyjacielem i i powiernikiem trzeba pamiętać, że Prus był wielkim znawcą zagadnień miłosnych i napisał kilka świetnych rzeczy nie wszystkie jego książki warte są dziś pytania, które są trochę już przebrzmiały, ale na pewno tak jak jest autorem genialnej powieści lalka z pewnością jest genialną powieść wciąż mimo jakiś tych swoich właśnie na VAT jak już takiego nie do nie niedopracowania tego wizerunku Izabeli to jednak jest to powieść genialna jest też autorem genialnych opowiadań jedno z nich na wchodzi do klasyki światowej jest kamizelka kamizelka ma kilkanaście stron opowiada o miłości spełnionej im to jest coś zupełnie wstrząsającego, a lalka opowiada o miłości ambitnej, która musi się skończyć klęską miłości wykreowany wymyślonych budowanej przez ambitnego i dojrzałego mężczyznę, który wie, że wielki ideały wierzy w siebie i Miłosz skończy się kończyć się klęską kończy się złamanym sercem być może śmiercią w amant, ale ja nie zgadzam się, że tutaj jest jakiś za tym wszystkim tym wszystkim jakiś fałsz czy snobizm taka intencja Prusa być może Wokulski w ostatecznym rozrachunku wygra jak przejawia pychę, bo wyobraża sobie, że jest w stanie uczynić siebie kogoś tak wielkiego wspaniałego doskonałego, że no i Izabela proszę nie będzie mogła się mu oprzeć będzie, jakby z funkcji notą górował nad wszystkimi rywalami będzie, jakby nieodparcie atrakcyjne, a tak nie działa nikogo nie można zmusić do miłości i ja być może nawet można przekornie tak odczytać mówię tutaj do krytyków lalki można odczytać postaci Izabeli, że oprócz jakimś ostatecznym rozrachunku daje i jakieś święte prawo do niebycia pozostawiono spokoju do niej kochanie nie jest po prostu tak w życiu, że bardzo kocha kobietę i stara się dla nich być nudne czy w jej oczach na najwspanialszym mężczyzną najbardziej godnym miłości to jak te ma do miłości prawo, że to zadziała to musi zadziałać człowiek nie musi kochać drugiego człowieka może być mnóstwo powodów, żeby nie rozwiną w sobie tej miłości tej wzajemności ja myślę, że też bardzo ważne, kiedy opcjonalne przesłanie lalki tak jeszcze dodam, że wspomniana przez pana kamizelka opowiadanie kamizelka takie takie wczesne opowiadanie pokazujące skuteczność tzw. efektu placebo tak, bo tego nie wiem czy państwo to czytaliście Janik członek wczesne mam wątpliwości natomiast dochodzi tam o to, że małżeństwo chorych na gruźlicę biednych ludzi boryka się z no ku chorobą męża, który jest tęgi ma nosić nosi kamizelkę i on, żeby nie martwić żony, która widzi, że chudnie, a więc ciężko choruje no ona mu tam jakby potajemnie zwęża to tam teren ten kamizelkę, a on potajemnie robi to samo chronią, jakby swoją miłość to też po prostu wstrząsające dyski kilkanaście wstrząsających stroną miłości w stylu rosyjskich opowiadań np. Gogola takich perełek takich miniatury widać że, że plus osiągnął mistrzostwo literackiej to dziennikarz pamiętajmy, że to był człowiek żyjący z dziennikarstwa felietonisty i publicystyki, aby pies był kimś, który robi rzeczy podobne do nas panie redaktorze, a jednocześnie no zbudował sobie taką kompetencję zupełnie innego rzędu 2 został wielkim literatem nie od razu, bo wczesne jego pracy, choć ta placówka to on z pewnością nie dorównują lalce ja jestem wielkim miłośnikiem Prusa i podziwiam ludzi, którzy się angażują społecznie politycznie dziennikarską jednocześnie mają jakiś wielki talent w Prus zrobił wielkie rzeczy nawet promował Kolarstwo bodajże także ta lalka nie jest to nie ona nie jest z palca wyssana to jest książka, która opowiada z o świecie, który różni tylko znał bardzo dobrze, ale no, który był osobiście bardzo zaangażowany w niektórych sytuacjach, bo Kurski jest takim trochę port parol samego Prusa i rozważania jego wewnętrzne monologi odzwierciedlają myśli samego Prusa to są myśli bardzo postępowe bardzo przydatne aktualne do dzisiaj tak jest dlatego Szanowni Państwo nigdy nie za późno, aby sięgnąć po lalkę po raz pierwszy lub kolejny, bo mówią nawet dla tych państwa, którzy czytali to niejeden raz zawsze można znaleźć ciekawe wątki na pewne rzeczy spojrzeć w nowy sposób czy też właśnie wygrzebać wątki, które początkowo pominęliśmy czy ominęliśmy panie profesorze bardzo panu dziękuję za przypomnienie, że lalka warto mieć zasięgu ręki tak się wyraża pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego był państwowość, lecz lektura loga audycję remis bardzo dziękuję państwu no niestety tak dokładnie, ale mądrej głowie dość 2 słowie o informację dziękuję bardzo, serdeczne dzięki Razer do Widzewa profesorze informacje Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie 1140 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA