REKLAMA

Edward Gierek jako ikona popkultury

A teraz na poważnie
Data emisji:
2021-08-02 12:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
24:11 min.
Udostępnij:

O tym, jak wyglądała Polska za czasów Edwarda Gierka mówiła Joanna Solska z Tygodnika "Polityka".

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a teraz na poważnie Mikołaj Lizut kłaniam się państwu witam w programie teraz na poważnie gościem państwa moim jest dziś Joanna Solska tygodnika polityka witam bardzo serdecznie witam ciebie witam chciałbym, żebyśmy porozmawiali o fenomenie Edwarda Gierka, a właściwie o jego uzupełnienie zwykłym powrocie jako ikony kultury masowej w Polsce jak sądzisz, dlaczego tak się stało, że właśnie ten pierwszy sekretarz polskiej zjednoczonej partii Robotniczej jest obiektem Rozwiń » zbiorowej wyobraźni to zależy od części tej zbiorowej wyobraźni, bo inne są powody, dla których młodzi ludzie zaczynają dzisiaj wzdychać do Gierka i inne są powody i kiedy myśmy przywitali Gierka po Gomułce i wszystko zależy od perspektywy ja dochodzę do wniosku, że coś takiego jak i obiektywna ocena Gierka ani nie była ani nie będzie możliwa, bo wszystko zależy od tego od trzeba się odbijamy i zacznijmy od tych młodych ludziach jeśli oni patrzą ile kosztuje metr mieszkania dzisiaj i wielu z nich oddala się od kupna swojego mieszkania, bo zarabiają relatywnie mniej, a Ogier ku wiedzą tyle co nieco przekazów rodzinnych i są przekonani, że za Gierka to mieszkanie się dostawało to jak rozumiem, że ci ludzie mogą mieć do Gierka sentyment jak od od tej strony się wielbić nie będę, ponieważ ja pamiętam jak to było no właśnie to jest to jest chyba pewne historyczne kłamstwo związane z Sejmu bardzo poważne historyczne kłamstwo tylko, że bardzo ciężko się prostuje i ja przypomnę, że na progu transformacji, a nawet wcześniej myśmy wzdychali do tego, żeby były kryteria wtedy mówiły przydziału mieszkań, ponieważ mieszkania był co prawda rynek wtórny natomiast generalnie rzecz biorąc mieszkanie się dostawało ze spółdzielni i czyli trzeba było dostać przydział i to co nas bolało wtedy najbardziej to właśnie to, że nie było żadnych kryteriów nieprawdą jest się mieszkanie dostawało bo kto dostawał ten dostawał jeśli ktoś były ustosunkował Anny miał dobre relacje z ówczesną władzą albo sekretarką spółdzielni mieszkaniowej to on sobie to miejsce w kolejce do mieszkania popychał i czasem dostawał je szybko natomiast generalnie do jak je na swoim przykładzie ja byłam w kolejce spółdzielni mieszkaniowej nigdy nie dostała mieszkanie ze spółdzielni i wylądowała na wsi, czego nie żałuje Edward Gierek przypomnijmy po awanturze, która skończyła się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym przestał być patronem jednego z rond w Sosnowcu no ale powraca w wielkim stylu powraca w gadżetach na muralach, a także w kinie, bo do kin ma trafić film o Edwardzie Gierku główną rolę Szcze wcielił się Misiek Koterski, który do tego do tej roli przytyła 17 kilo, ale tak jak powiedziałaś to znaczy chyba tutaj to zbiorową wyobraźnię należy podzielić na 2 część 1 to są młodzi ludzie, którzy właśnie robią te gadżety murale czy t-shirty z Edwardem Gierkiem to jest na trochę właśnie zbiorowa wyobraźnia trochę Bk jak jestem skłonny przypuszczać czy innym są jesteśmy my to znaczy ci wszyscy, którzy mogą odczuwać pewną nostalgię no cóż nostalgię do własnej młodości dzieciństwa do czasów, które jednak w porównaniu z siermiężnego gomułkowska zakończoną masakrą na Wybrzeżu była jakimś takim kolorowym okresem w historii PRL oczywiście, że jest to wiadomo gości, ale ona miała realne podstawy, bo przypomnijmy sobie Polska za Gomułki była polską szczelnie zamkniętą ta żelazna kurtyna i nie miała prześwitu, a ponieważ Gierek sam spędził lata na Zachodzie on spowodowało, że ta kurtyna się rozszczelniła i ZAK i za Gomułki była bardzo wąska grupa ludzi, która mogła dostać paszport, która wyjeżdżała na zachód to głównie byli ludzie jednak związani z władzą Gierek otworzył granice to wtedy studenci rzucili się po paszporty oczywiście sam paszporty chciała użyć sformułowania był niewiele wart nieprawda był bardzo wszystkie pieniądze i o było to oznaczało, że się albo będzie handlował naftą grani albo się podejmie pracę na czarno, ale wszystko było lepsze niższy niż zostać w tej duchocie i studenci nawet ci, którzy mają dzisiaj dobrze po sześćdziesiątce ten okres, ponieważ dostali paszporty, ponieważ oni z tymi paszportami 10USD mogli wyjechać na zachód oni mogli zacząć poznawać świat to ten sentyment zostanie i on jest no w pełni uzasadniony, bo to było lepsze niż nie mógł wyjechać za Gomułki natomiast jak zaczniemy oceniać inne rzeczy GK nota cenę nie wypada tak dobrze natomiast budujemy drugą Polskę pamiętasz takie hasło pamiętam doskonale ten czas by ono wisiało w stałej i w całej Polsce i to było hasło, które dowodziło szalenie wielkiej naiwności gospodarcze braku wykształcenia natomiast ono podbudowało nasze dokonały poprzez byliśmy przekonani, że jesteśmy dziewiątą dziesiątą potęgą to było zresztą się Jarosław Kaczyński tak zachwycały tymi aspektami Gierka to był taki pomysł, że pożyczymy bardzo dużo pieniędzy wydamy te pieniądze na wybudowanie bardzo wielu fabryk w tym fabryk konsumpcyjnych to było jednak nowością, bo głównie rozwijano za Gomułki przemysł, który pracował sam dla samego siebie no i potem te długi będziemy spłacać towarami, które te fabryki wyprodukują to oczywiście wszystko zawaliło dużo wcześniej niż planowano nikt tych towarów tak bardzo chciały od Polski kupować, niemniej był wtedy rzeczy, które się na Zachodzie sprzedawało generalnie jednak zostały długi, a fabryki miały, czego produkować również, dlatego że dzisiaj i dzisiaj ludzie tego kompletnie nie pamiętają, ale do większości produkcji to albo potrzebne były maszyny, które się kupowało dolary albo surowce i to by dolar to był socjalistycznej Polsce najbardziej niedostępny towar i zawodowe za dolary za dolara ludzie gotowi byli płacić niemalże każde pieniądze, więc dzisiaj ciężko jest ekonomia powiedzieć, bo była tak nielogiczna, a młodsi ludzie zostają tylko z filmu Barei nowościami sądzę to jest śmieszne i to rzeczywiście śmieszne, ale konteksty, w których czas powstawały te filmy na wcale nas wtedy nie śmie szył, chociaż film śmieszą do tej pory firmy nas śmieszą, ale chyba, że młodzi ludzie traktują nieco inaczej powiedzmy to trochę tak jak PiS nonsens grupy Monty Pythona tymczasem filmy Barei mówił jednak bardzo wiele od tamtej rzeczywistości te teksty czy Gagi by wciąż wprost po prostu wzięte rozlicza one mówiły prawdę o Polsce, ale one robiły to śmiesznie dlatego byśmy się śmieli, ale ta prawda była gorzka, bo scenę, którą dzisiaj wszyscy znają nie mamy Pańskiego płaszcza i co mam pan zrobi z cennikiem synteza pisał usta i czytać i scena się od 2 w szatni szatnia przeważnie był wtedy uchem, a obywatel wobec każdej instytucji w kraju socjalistycznym trochę tak jak teraz był bezradny, więc szatnia też był w tej scenie przedstawiciele władzy i mówił obywatelowi, że może mu na szukać no to teraz mamy trochę powtórkę i ona wcale nas śmieszy i inny przykład wydawałoby się, że nie było nic gorszego jak dziennik telewizyjny jak i propaganda i socjalistyczna na murach były były napisy telewizja kłamie i to była prawda tylko jak dzisiaj w faktach ogląda co wyprawiają wiadomości to to jest gorsze niż było wtedy gorsze, dlatego że wtedy oprócz tej ordynarnej propagandy była jeszcze kultura i przecież to za Gierka pani Bożena Walter wprowadziła kamera, która popu, ale popularyzowała muzykę poważną były programy, które próbowały przybliżyć nas do kultury wysokiej, a nawet rozrywka była o niebo wyższego poziomu niż jest teraz, bo no kabaret fama na pewno Larry uwagi na studenckie i życie kulturalne kwitło wrócimy do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM Joanna Solska publicystka tygodnika polityka jest państwa i moim gościem, a teraz na poważnie Joanna Solska publicystka tygodnika polityka jest gościem programu rozmawiamy o fenomenie Edwarda Gierka we współczesnej kulturze masowej w Polsce ten fenomen rzeczywiście istnieje i jest bardzo ciekawy to znaczy zgodny przyjrzenie się na, bo świat, dlaczego akurat Gierek stał się postacią masowej wyobraźni zarówno młodych ludzi, którzy oczywiście wielka znają jedynie z historii właśnie kultury masowej, ale także jest to jakiś taki odruch nostalgiczny tych, którzy czasy Gierka pamiętają ja myślę też, że jeśli chodzi o czasy właśnie lata siedemdziesiąte co tutaj strasznie dużo mitów pokutuje w naszej zbiorowej pamięci na przede wszystkim wcale nie było tak różowo, bo w siedemdziesiątym szóstym roku w Radomiu Ursusie wybuchły protesty jednak stłumiona bardzo brutalnie przez władze właśnie w latach siedemdziesiątych powstają struktury no opozycji Demokratycznej przede wszystkim Kor no, a druga połowa lat siedemdziesiątych to też właściwie nie równia pochyła najpierw bony na cukier, a potem coraz gorzej coraz gorzej i wieczna podwyżki no nie wieczna, dlatego że podwyżki żywności w socjalizmie oznaczały zmianę ekipy i gierkowska ekipa była pierwsza, która próbowała 700 siedemdziesiątym szóstym roku Jaroszewicz ogłosił w telewizji podwyżki, po czym się z nich wycofała to było coś, czego wcześniej i nie przerabialiśmy i tych podwyżek się nie dało nie przeprowadzić, ale też ich nie dało przeprowadzić i narasta kurator duże, że np. kasa była droższa niż jawną raczej kasa była tańsza niż ziarna, które były potrzebne do ich produkcji, więc jak mówię dzisiaj ciężko się opowiada natomiast, ponieważ władza nie uczyła się ekonomii, bo ta ekonomia nie była wtedy potrzebna rządziły socjalistyczne dogmaty to gospodarka musiała startować i znajdowała się natomiast mówić o fenomenie ja myślę, że się przecenia do niego właśnie kultura, dlatego że kultura trochę leczyła nasze kompleksy ty wtedy był Kantor wtedy był Grotowski i to byli twórcy, których świat bardzo doceniał była kadrowicz i były polskie firmy i no byliśmy z tego dumni, bo nie mogliśmy być dumni z gospodarki ponieważ, czyli gospodarka leżała zadowoleni byli ci, którzy wyemigrowali wcześniej, ale potem mogli przyjechać, bo większość osób nie była wpuszczana do Polski przecież ja pamiętam sceny, że wystawy emigrant, który przyjeżdża z Ameryki obejmował 5USD to cała rodzina była, ale zauroczona, bo to była wielka wielka siła nabywcza takich 5USD w Polsce nie w stanach, więc wszystko zależy od tego z której strony się temu Gierkowi zaraz zaczynamy przyglądać i poza tym, ale młodzi ludzie przed edukują dizajn lat siedemdziesiątych przede wszystkim takie wzornictwo przemysłowe, które rzeczywiście jak się dzisiaj patrzy nawet wieś na scenografie filmowe tamtych czasów no to widać że, że to miało jakiś styl charakter i ale było Farnej i byli projektanci, którzy byli w stanie wymyśleć fajne rzeczy tylko potem od projektu do tego co było można kupić w sklepie przeważnie nie była można kupić w sklepie niczego to była długa droga i ten piękny projekt i zupełnie zmienia swoje oblicze, bo on był wyprodukowany nie jest tego co zamierzył projektant i tak to samo przecież było przy przebudowie domu Gierek to była epoka, kiedy w Polsce zaczęły rosnąć kościoły i rozprostowanie architekci chcieli projektować kościoły chcieli pokazać, że oni umieją projektować i niektóre z tych kościołów i to były interesujące projekty natomiast domy nie mogą być interesujące, ponieważ nie było surowców nie było wsadu dewizowego nie było niczego, więc co z tego, że myśmy mieli świetnych projektantów jeśli te ich ten ich produkcję w zasadzie mogliśmy oglądać na wystawach i w Instytucie wzornictwa przemysłowego, bo jak mówię to co było w sklepach znacznie się projekt różniło i frustracja projektantów polegała na tym, że oni nawet czasem niszczyli się pod tym podpisywać, bo nie było wstyd, a powiedz jak wyglądał luksus PRL-u za Gierka no bo takowych wtedy narodził to znaczy właśnie w opozycji do tych czasów mocnej siermiężnej gomułkowskiej epoce Gierka rodzi się no taki peerelowski luksus co to był luksus to było to co się kupowało w Peweksie, a sprawa się kupował za dolary i to był luksus, ale też no to niekoniecznie było także nam ten luksus taki strasznie potrzebny natomiast było coś takiego jak spam i ten ówczesny pan miał niekiedy bardzo piękne oblicza to wtedy wybuchła moda ma literaturę by Ibra amerykańską, ale ona była dostępna jak się okazało pierwszy i pierwsze wydanie Ulissesa Joyce SA to pan było się przejść po nowym świecie z tą grubą błękitną mama była w taki będzie po prawie i książce i to był pan nie było pan Janusz Głowacki pisał o kolejkach po Ulissesa w role Gary jak było po bo przecież ma on natychmiast zniknął i był do dróg tylko wtedy nakłady by po 50 000 po 20 000 i one znikały w księgarniach, więc to był taki zdrowy pan się działo się w tej malutkiej księga ręce piwu czytelniku i tam było piękne rzeczy, które można było kupić zawsze pieniądze studenta stać było na książki i na dzisiaj tego nie mogę powiedzieć, ale nie mogę też powiedzieć, że te książki, które np. są zachodnie o grze one zawsze są mają dobrych tłumaczy za komuny za Gierka zabłysnęli w Polsce tłumaczy, którzy byli artystami, którzy i, którzy byli gorsi jak niemalże jak autorzy książek, a potem w latach dziewięćdziesiątych jeśli w ogóle były tłumaczenia były niechlujne, bo jak się tłumaczowi płaci grosze no to Tomasz taką robotę za jakąś zapłaciło także mówię ten pan za Gierka był stanem na NATO, żeby dostać przy targach na konfrontację, żeby pójść na dobry film, żeby pójść na spotkania teatralne i żeby pojechać do Łodzi na spotkania studenckie to był taki fajny szpan, do którego nie trzeba było mieć pieniędzy, bo oczywiście by na bilety mało kogo było stać, ale było coś takiego jak wejściówki i nie pamiętam nie pamiętam frustracji z powodu, że ktoś jest źle ubranych chociażby nie były przecież Barbara Hoff ze swoim zbiorem no to był to był też pan i to było i to był można powiedzieć swojego rodzaju luksus, chociaż z adresatem tej oferty byli ludzie młodzi i to nie było drogi znowu problem w Polsce był kupić ani mieć pieniądze, bo pieniędzy było w socjalizmie zawsze więcej niż towaru no właśnie na koniec chciałem zapytać o umiejętność życia w PRL-u PRL wymagało pewnej instrukcja instrukcja obsługi krótko mówiąc no bo właśnie nie wszystko można było dostać za pieniądze to łatwo to pokazać na przykładach filmowych właśnie, gdy np. załatwienie wózka dziecięcego wiązało się pojechania do sklepu mięsnego i na cały był taki taki łańcuch różnych, ale w zależności tzw. załatwiania w PRL-u nie było łatwo o zawale załatwić realizmu bardzo trudno, dlatego że i nawet taki zawód stać, ale to już ktoś był dla kogoś kto, kto był zdesperowany to nie unijne właśnie sieci starcia, a to polegało na tym, że trzeba było mieć towar wymienny i pieniądze niczego nie załatwiały tym towarem wymiennym zawsze najlepszym w Polsce była wódka z mniejszym stopniu był cukier, zwłaszcza od 71006. roku kiedy, kiedy były kartki na cukier i te papier toaletowy trzeba było coś umieć załatwić właśnie mówiła, że idę coś kupić, bo to się załatwiało trzeba było mieć znajomości w sklepie jestem sklep w każdym sklepie ekspedientka była osobą i bardzo oceniono na drabinie społecznej, bo ona mogła odłożyć 1 towar i za ten towar ma mogła zdobywać inne towary także bardziej liczyły się znajomości jak mówiłam na początku ważniejsza była sekretarka spółdzielni mieszkaniowej niż to, że ktoś 20 lat czekał na mieszkanie po sekretarka mogła popchnąć od tego gdzieś miało w jakim miejscu miał znajomych zależała jakość życia czy i będziesz przyniesie do domu coś do jedzenia czy kupić sobie te spódnice panowały w juniorze już nie mówię o takich rzeczach jak talon na mieszkanie talon na samochód czy mieszkanie, bo to już wymagało bardzo poważnych znajomości i zupełnie innego usytuowania hierarchii ówczesnego państwa także bez sieci wsparcia no raczej nie dało się żyć jeszcze za wielka biedy były sklepy komercyjne natomiast potem jak już 80 latach zaczęła obowiązywać kartki to człowiek, który nie miał nie miał znajomości, bo nie miał prawa przez niezwykle ciekawe to jest spostrzeżenie socjologiczne prawda, bo to wymagało tak powiem wielkich takich towarzyskich umiejętności, żeby budować ten się, żeby potrafić właśnie zjednać sobie kierowniczka sklepu mięsnego czy kogoś, kto jest w stanie załatwić talon na malucha i właśnie tej kierowniczki sklepów każdy sklep lub one się czuły osobami ważnymi potem przyszła transformacja to wszystko przewróciła do góry nogami i to rodziło pewne jest lustracja wielki społeczny upadek, ale też ludzie byli winni, ponieważ trzeba było nawiązywać więzi to myślę że, że bardziej byliśmy nastawieni na tego innego człowieka nawet jak to było takie takie interesował się, że co ten człowiek może załatwić będę się uśmiechać do pani jest pewien, bo ona duża może, bo jak przyjdę to może dostanę kawałek lepszego mięsa, ale być bardziej otwarci bardziej otwarci na ludzi też chciał uczciwie powiedzieć także, dlatego że nie pracowało się tak pod wariacką i życie towarzyskie jest kwitło bardziej również miejsca pracy dzisiaj już coś takiego dzisiaj już wódki nie pije się w pracy trochę szkoda, a może i dobrze bardzo dziękuję ci za te wspomnienia Jana Polska tygodnik polityka państwa moim gościem jak pan za państwa zapraszam teraz na informacje Radia TOK FM, a po nich na program jeszcze więcej igrzysk w imieniu Michała Waszkiewicza program przygotował Szczepan Żaryn realizował Szymon waluta Mikołaj Lizut do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA