REKLAMA

Sina śmierć z Azji

OFF Czarek
Data emisji:
2021-08-09 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
36:31 min.
Udostępnij:

Więcej: https://wyd.ug.edu.pl/oferta_wydawnictwa/105461/sina_smierc_z_azji_epidemie_cholery_w_polnocno-zachodnich_guberniach_cesarstwa_rosyjskiego

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie myślę, że jeżeli chodzi o pandemie epidemie zarazy to już jesteśmy jako społeczeństwo nie chce też bardziej wyedukowani, bo to pewnie, żeby inaczej zmierzyć, ale z pewnością jest to temat, o którym rozmawiamy, którzy stał się w pewnym sensie bliski z konieczności myślę że, gdybyśmy sięgnęli do historii to były takie okresy historii zupełnie nie tak Rozwiń » dawno temu, że temat zarazy, chociaż związanej z innymi drobnoustrojami też był tematem, na które się rozmawiało państwa moim gościem jest pani dr Iwona Janicka z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego dzień dobry witam panią bardzo serdecznie dzień dobre, a lada chwila ukaże się albo już się ukazała, bo to właściwie można powiedzieć tak w oku nakładem wydawnictwa Uniwersytetu gdańskiego fascynująca książka zatytułowana Sheena śmierć z Azji, ale dotyczy wbrew może w dzisiejszym kontekście inaczej by swojsko brzmiące tytułowi dotyczy, bo też podtytuł epidemie cholery północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego w dziewiętnastym wieku w osobom, które na długiej zimy nie nie długie letnie wieczory poszukują lektury mówię to świetna lektura dlatego, że ma prawie 900 stron to musi być zostałem się o tym ogromem pracy który, który pani włożyła powstanie tej książki góruje geneza stosujące do tego doszło jak co te tutaj taki mały choćby bakcyl wiedzy, który pod chcę zaraza rozprzestrzenia i w sumie tak po jak pisałam kilkanaście lat temu stan książkę doktorską o Wilnie kulturze sanitarnej winna właśnie piętnastym wieku to pojawił mi się tam właśnie wątek często nawracających epidemii cholery ja wspominam o tym w książce doktorskiej, ale nie rozpisuje się na tym stwierdziłam, że może jest to coś czym warto się zająć się bliżej, tym bardziej że no właściwie 15 wieku epidemie cholery pojawiały się tam przez 23 lata na tych terenach, które badam czy w tych północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego czy inaczej mam takich na tych terenach litewską białoruskich, które zostały po ostatnim zaborze wcielone do Rosji i muszę przyznać, że okazało się, że jest to olbrzymi niezbadany obszar to jest obszar, który wcześniej był zawsze poddane badaniom, ale tylko przez naukowców i lekarzy rosyjskich w dziewiętnastym wieku Rosja nie może się troszeczkę teraz rozpisali na ten temat, ale w sumie po publikacji polskiej na ten temat nie ma książka powstała tutaj muszę wspomnieć dzięki temu, że otrzymała Grant Narodowego centrum nauki to 2015 rok przez nią kilka dobrych lat zbieram dzięki temu materiały do to 6 Guberni i przyznaje, że moim zamierzeniem było napisanie mniejszego dzieła, ale czas i liczba ilość tych materiałów, które zebrałam właściwie nie pozwoliły nam na coś skromniejszego czy to takie zleca minimalną można powiedzieć przy ogrom materiałów w zasadzie tak nawet w zakończeniu wspominam, że jakby całość opracowania zostały wyjęte pewne elementy związane z życiem codziennym np. z funkcjonowaniem gospodarki z funkcjonowaniem ludności z postawami ludności stwierdziłam, że tutaj zajmą się tylko o taką kwestię kwestia kwestiami medycznymi tak może nie stricte medycznych, bo nie jestem lekarzem, ale wszystkim tym co można czy można opisać cholerę od strony działań podejmowanych przez władze przez władze oczywiście na poziomie tym państwowym, czyli rządu i na poziomie lokalnym, czyli tych rządów takich Guberni danych China śmierć za liczyli cholera pewnie dzisiaj kojarzy nam się bardziej jako przekleństwo tymczasem to jest ba bardzo poważna choroba choroba, która się rozprzestrzeniała bardzo szybko także, dlatego że nie mieliśmy jeszcze wiedzy naukowej, która by chociażby pozwoliła zidentyfikować źródło taka pierwsza epidemia cholery wybuchła w 1800 siedemnastym roku, ale to jest pierwsza potwierdzona, dlatego że być może te epidemie występowały choroby już wcześniej są nawet przekazy źródłowe, które indyjskie np. w księgach księgi wedy czy są kredyty wspominają o tej chorobie nie nazywają ją cholerą, ale występują w nich opisy objawów, które właśnie są zbieżne z cholerą natomiast czy była to cholera możemy wątpić, bo w sumie dużo też takich chorób, które dają bardzo podobne objawy 1800 trzynastym roku taka pierwsza potwierdzona epidemia wybuchła w Indiach źródłem ja nazywam to ojczyzna cholery było dorzecza rzek Gangesu i brama Putra taka, a prowincja Bengal położona między nimi i stamtąd cholera rozchodziła się prawie za każdym razem właśnie w dziewiętnastym wieku do europejskiej części Rosji i tym samym później do Europy dotarła w 1800 trzydziestym roku, jeżeli chodzi tutaj Petersburg o Moskwę natomiast w królestwie polskim pojawia się w 18003001. to jest taki nasz pierwszy kontakt potwierdzony właśnie tutaj na ziemiach polskich z tą chorobą pani swojej pracy także w swoich badaniach przygląda się bubel dniom i różnica między tymi gubernator gubernator i warunkom społecznym cywilizacyjnym, bo one okazały się ważne może w niektórych przypadkach nawet kluczowe, jeżeli chodzi o szybszy, bo wolniejszy rozwój czy rozprzestrzenianie się cholery tak trzeba przyznać, że Guberni północno zachodnie no były w stosunku do tutaj, zwłaszcza Królestwa polskiego nieco opóźnione cywilizacyjnie nie było tutaj takich udogodnień zresztą wielu miastach Polski, ale też zachodnioeuropejskich w tym czasie to była rzadkość, bo np. wodociągu nie było kanalizacji, a nie było, tym bardziej systemów oczyszczania wody wiele do życzenia pozostawiał stan sanitarny różnych miast taki wiedeński lek. Józef frank, który został sprowadzony na tworzące się tysiące 800 trzecim roku Uniwersytet wileński stwierdził, że najpierw czuć, że wjeżdża się do Wilna, a potem dopiero to Wilno wie widać tak był nieprzyjemny zapach już na drodze wjazdowej, które Gruber nie były najbardziej rozwinięte cywilizacyjnie, jeżeli chodzi o ten okres rozmawiamy, czyli początek dziewiętnastego do końca dziewiętnastego wieku 5 pandemii tutaj trudno powiedzieć które, które z tych Guberni rozwinięte one właściwe tory na bardzo podobnym poziomie można ewentualnie oceniać rozwój cywilizacyjny, jaki następował w miastach i tutaj 2 miasta szczególnie, ale to już koniec dziewiętnastego początek dwudziestego wieku wybiły się można powiedzieć cywilizacyjnie to było Wilna to był Mińsk dopiero właśnie w końcówce lat dziewięćdziesiątych w Wilnie podjęto decyzję o budowie takiego można powiedzieć dobrze zaplanowanego systemu wodociągowo-kanalizacyjnego i pewną część nawet do wybudowano tylko pojawiło się tutaj oczywiście koszty związane, ale czy problemy związane z kosztami w 1800 pięćdziesiątym piątym roku powstał plan w 1912 roku zaczęto budować kanalizację przyszła wojna niestety cały projekt został wstrzymany, a i w końcówce piętnastego wieku też Mińsk wykazywał takie tendencje rozwojowe, a też zaczęto tam panować i częściowo zrealizowaną projekt wodociągowo kanalizacyjne oczyszczalnie zaczęły też w tym czasie powstawać co było ważne przy epidemii cholery kamery czy takie Izby dezynfekcja i inne stałe to, których można było przynosić różne rzeczy, żeby je oczyścić zarazy to za do zarazy powrócimy po informacjach Radia TOK FM państwa moim gościem jest pani dr Iwona Janicka z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego rozmawia dzisiaj o książce Sheena śmierć z Azji epidemia cholery północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego w dziewiętnastym wieku książka ukazała się nakładem wydawnictwa Uniwersytetu gdańskiego informację o godzinie dziesiątej 20 po wcale państwa moim gościem jest pani dr Iwona Janicka z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego rozmawiamy o książce Sheena śmierć z Azji autorstwa pani doktor epidemie cholery północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego w dziewiętnastym wieku myślę, że tak jak dzisiaj każdy z ekspertem jeśli chodzi o wirusa sars-cov 2 jak się chronić albo siebie nie chronić to pytanie jak chronione czy w jaki sposób walczono zabili epidemiami, bo właśnie mamy mówimy tutaj o 5 PIT epidemia cholery różnie walczono różnie zapobiega nowo profil taktyka wygląda jednak inaczej potem także rząd rosyjski miał swój plan na profilaktykę ludność miała spółki plan jak się bada dokumenty rosyjskie ma się wrażenie, że wszystko jest bardzo dobrze zaplanowane, że tam jest naprawdę przemyślana cała struktura organizacji takich komitetów sanitarnych komitetów choleryczny, ale to wszystko dobrze wygląda na papierze ona nie funkcjonowały oczywiście tak jak powinny były co wynikało chociażby braku ograniczonej liczby może całkowitego braku, ale ograniczonej liczby lekarzy rząd wydawał przede wszystkim takie instrukcje dla ludności w jaki sposób mogą się uchronić przed zachorowaniem te instrukcje patrząc z perspektywy dzisiejszej patrząc z perspektywy odkrycia kocha właściwie to niewiele miały wspólnego i niewiele mogły dać też, jeżeli chodzi o zapobieganie chorobie, ale w literaturze często też pojawiać takie też zachodnioeuropejskiej takie stwierdzenie, że w przypadku nie tylko Rosji, ale innych krajów, gdzie pojawiło się cholery pojawia się cholera wydawano takie instrukcje po to, żeby mieć poczucie, że coś zrobiło, żeby z 1 strony trochę uspokoić sumienie i z drugiej strony pokazać ludności, że rząd rządy dbają o swoich poddanych i przewidzieć jakiś plan walki z cholerą takich ciekawszych chyba zaleceń, które się pojawiły, a w tych instrukcjach to były zalecenia dietetyczne nie wiedzieć dlaczego, ale powstała taka cała grupa artykułów spożywczych, która w czasie pandemii była zakazana to były różnego rodzaju owoce, zwłaszcza owoce kwaśne warzywa kwaśne to były tłuste mięsa to były także wszelkiego rodzaju pokarmy, które niebyły gotowane zabraniano spożywania zbyt dużej ilości alkoholu, zwłaszcza źle wyważonego piwa, ale np. zalecano już niewielkie dawki alkoholu jako takie może jeszcze nie remedium, ale środek zapobiegawczy uważano, że wypicie dobrego Porto albo wypicie kieliszka wódki Ociepki ogrzeje żołądek tym samym wzmocni wzmocnić ciało wzmocni dusze z innych takich zaleceń instrukcji rządowych pojawiały się np. takie wskazówki, żeby się nie martwi, żeby nie poddawać słabości ducha, dlatego że taka bojaźni mogła psychicznie osoby człowieka człowiek, jakby osobę psychicznie bardziej podatni na chorobę z jeszcze takich przykładów, które też w sumie powtarzały się w innych krajach europejskich w Anglii czy we Francji czy Prusach to była oczywiście różnego rodzaju ograniczenia w kontaktowaniu się pomiędzy ludźmi zakaz organizowania jarmarków zakazu organizowania targów przemieszczania się pomiędzy zarażonym gubernia mi też chciało mieć paszport, a propos tego właśnie od konsula danego kraju, jeżeli przekracza granice, że pochodzi się czy przebiła się z kraju, które jest pomyślne takiego określenia używano pomyśl czy wolne od cholery zamykano przeważnie szkoły ciekawostką jest natomiast, że cały czas były otwierane kościoły trzeba pamiętać, że to społeczeństwo było bardzo religijne jeszcze w dziewiętnastym wieku bardzo często szukano takiego wytłumaczenia, skąd się wzięła zaraza w planach boskich uważano, że to po prostu kara Boża za grzechy i żeby teraz tą karę odwrócić należało zwrócić się właśnie w stronę kościoła stosunek powiedzenie jak trwoga do Boga i ono świetnie się sprawdzało w czasie w czasie epidemii, więc oprócz takich nabożeństw anty choleryczny zaplanowanych właściwie rzadko kiedy odbywały się msza kościół otwarty, więc można było do niego w każdej chwili sobie wejść każdy godzi się pomodlić i w ten sposób unikano gromadzenia się ludzi określonej godzinie w 1 czasie w 1 miejscu na też ograniczono możliwość zarażenia się czy od samego początku wiadomo było czym mamy do czynienia, bo pierwsza pandemia tak jak pani wspominała to jest 18033001. rok tak w Europie w Europie ostatnia pandemia to już końcówka dziewiętnastego wieku, czyli 18902895 natomiast właściwie takie przebłyski poziom naukowy czy mamy do czynienia to jest pewnie jakaś połowa dziewiętnastego wieku myślę są tutaj Filippo patrzy nim, którzy coś czuje, że jest na rzeczy, ale jeszcze nie do końca no i potem Robert Koch no to właściwie są lata 80 myślę tutaj o gruźlicy i cholerze, że bardzo cieszy, że pan o takim wspomniał, bo jest kompletnie niedocenione lekarz, który zrobił coś do tego odbiera się prawo można powiedzieć w 1800 pięćdziesiąty czwartym roku, kiedy wybucha epidemia cholery we włoszech jeszcze wówczas nie nie Zjednoczonych Pace inni przebadał czy Florencją, a tak dokładnie we Florencji patrzenie przebadał kilkanaście osób zmarłych na cholerę pobrał od nich próbki i dostrzegł pod mikroskopem właśnie przeciwko cholery Vibrio cholerę ci właśnie Factory, która była odpowiedzialna za wywołanie choroby zdobił 1 błąd nie wyhodował czyste kultury bakterii i nie potwierdził swojego odkrycia w związku z tym ono nie uzyskało po prostu aprobaty w środowisku międzynarodowym środowisku lekarskim nie udało mu się też nie ma siły przebicia, chociaż w tym samym roku jeszcze w następnym roku wydał publikację na ten temat nie powierzano mu jeszcze to był czas, kiedy bardzo silnie rywalizowały ze sobą 2 takie teorie klub z maty tak miast ma tycz na tory i kontakt z mistyczne zakładały, że w różny sposób się zaraza przenosi ich rzeczywiście 30 lat później Koch odkrył to samo z tym, że zdołał potwierdzić swoje badania, chociaż trzeba powiedzieć, że miało szczęścia, dlatego że w 1800 osiemdziesiątym trzecim roku, kiedy wybuchła epidemia cholery w Aleksandrii za zgodą oczywiście kanclerza Bismarcka wyjechał tam z własnym takim zespołem badawczym przeprowadził badania, ale miał pecha w tym, że epidemia się tam kończyła więc, żeby jechać dalej do Kalkuty, gdzie akurat trwała w Indiach dostał ponowne pozwolenie wyjechał i tam rzeczywiście badał kału osób zdrowych osób zarażonych, ale żywych żywych oraz badał wycinki jelit już zmarłych i potwierdził, że zarówno właśnie u zarażonych, jakie u zda, żeby zarażonych jak i zmarłych potwierdzi obecność samej kultury bakterii przeprowadził też badania na zwierzętach i dlaczego powiedział, że miał łut szczęścia, dlatego że Bismarck dało to pozwolenie na wyjazd do Kalkuty tylko pod warunkiem, że kocha zgodzi się przedwcześnie ogłosić wyniki badań, które de facto jeszcze tak nie do końca miał i on przeczuwał on być może był sam osobiście pewna, ale potrzebował jeszcze jakiegoś takiego potwierdzenia dla właśnie środowiska lekarskiego Paszcza potrzeba czasu eksperymenty i kocha ogłosił wyniki i rzeczywiście ten wyjazd do Kalkuty potwierdził to co ogłosił w związku, z czym wygrał czy Niemcy wygrały taką rywalizację na polu nauki z Francją, dlatego że w tym samym czasie osiemdziesiątym trzecim roku w Aleksandrii pracował jeszcze zespół Ludwika Astera sam pan już tam nie pojechał, ponieważ był po drugim udarze i nie mógł nie był w stanie kierować tymi pracami, ale to pokazuje, że miało to odkrycie też takie podłoże polityczne to będzie pierwszy Niemcy czy Francja taki, kiedy dzisiaj na pytanie, kto odkrył itd. oczywiście pojawia się Robert Koch są nawet do dzisiaj przecież Niemcy słuchają wytycznych Instytutu kocha tak jest to, że co jak tymczasem wspomniany Philip popatrz ni jako pierwszy miał nosa jako pierwszy na nie doprowadził do końca swoich badań, a poza tym rywalizacja pomiędzy zespołem Ludwika pastele i Roberta kocha no i myślę, że może powrócić teraz do do walki, ale też prewencji, jeżeli chodzi o te epidemie pierwszy tak, bo właściwie nie mam nie wiemy jeszcze czy mamy do czynienia, bo nie ma twardych potwierdzonych naukowych dowodów tymczasem ludzie umierają i coś co się dzieje też walczymy z czymś w świetle walczymy z niewidzialnym wrogiem można by rzec, ale proponuję byśmy do tego wątku powrócić po informacjach Radia TOK FM, które zbliżają się wielkimi krokami państwa moim gościem jest pani dr Iwona Janicka z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego rozmawiamy o książce zatytułowanej Sheena śmierć z Azji czy epidemie cholery północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego dziewiętnastym wieku książka ukazała się nakładem wydawnictwa Uniwersytetu gdańskiego informację o godzinie dziesiątej 40 po informacjach wracamy do programu off czarek po całej pani dr Iwona Janicka z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego opowiada dzisiaj o epidemia cholery w dziewiętnastym wieku północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego książka nosi tytuł Sheena śmierć z Azji, czyli walczymy my możemy się pan pani zbadała siedział walka z cholerą, ale także profilaktyka i rozumiem zmiana funkcjonowania systemu medycznego systemu opieki zdrowotnej w momencie, kiedy mamy 100 lat tak i przez połowę tego czasu, a może nawet przez więcej właściwie nie wiemy czy mamy do czynienia, a system medyczny w Rosji, jeżeli nie mówimy jeszcze w tym czasie nie nie zmienił się za bardzo, a zaczął zmieniać dopiero dwudziestym wieku, ale przynajmniej epidemie cholery pokazały kierunki obszary, w jakich te zmiany powinny nastąpić, a tutaj chodzi przede wszystkim o to, że należało przeorganizować szpitale należą przede wszystkim więcej tych szpitali stworzyć, dlatego że tzw. miastach powiatowych występowały szpitale pojedyncze nie było natomiast szpitali zakaźnych one przede wszystkim skoncentrowane były miasta gubernialnego obnażył epidemie słabość systemu opieki nad pacjentami, gdzie właściwie ten dostęp do lekarza był bardzo mocno ograniczone wystarczy powiedzieć, że w latach siedemdziesiątych dokładnie to jest 1800 siedemdziesiątym szósty roku takie badania Fanta taki taka statystyka została zrobiona w całej Rosji tylko 15 000 lekarzy jak na tak wielki kraj to jest kropla w morzu potrzeb i tylko tam gdzie były jakieś godniej się, że tak powiem warunki do pracy zamożniejsze ważniejszy liczące się miasta typu Petersburg Moskwa Wilno też, chociaż tutaj z innych względów to tam lekarzy było więcej, ale liczba pacjentów przypadających na potencjalnych pacjentów przypadających na 1 lekarza to było kilka kilkanaście tysięcy nie było w ogóle w tamtym czasie czegoś takiego jak zgłaszać się powiedzie nas tego wieku opieka pielęgniarska posiłkowano się siostrami Miłosierdzia, ale posiłkowano się też osobami zupełnie przypadkowymi wyglądało to w ten sposób, że kiedy organizowano szpital chimeryczny i potrzebna była taka posługa, która miała się zajmować pacjentami wówczas ogranicz ogłoszono przetarg do przetargu zgłaszali się przede wszystkim Żydzi, którzy się tym zajmowali i na drodze licytacji deklarowali dostarczenie pewnej liczby osób do obsługi takiego szpitala i te osoby zupełnie przypadkowe chcące po prostu zarobić jakieś pieniądze trafiały do różnych szpitali oczywiście chrześcijanie też jak najbardziej brali w tym w tym udziału przecież ludność żydowska ludność chrześcijańska były leczone w osobnych szpitalach tym niemniej no nie miały osoby doświadczenia to były to były krótkie momenty, kiedy je przeszkolono pokazano jak opiekować się tym chorym jak nacierać np. go różnymi specyfikami, ponieważ jednym z objawów cholery właśnie bardzo bolesna skurcze nie było także wystarczającej liczby medykamentów z nami tak wynika z archiwów dokumentów archiwalnych starano się je organizować naprędce czasami nawet wydawano takie instrukcje, że każdy Ziemianin powinien dbać sam swoich włościan, ponieważ to są jego ręce do pracy i on jest odpowiedzialny za zorganizowanie takiej apteczki dworskie to rzeczywiście funkcjonowało, a ograniczenia kwarantanna kordony sanitarne, a to jest problem, który właściwie do końca dwunastego biegu nie został rozwiązany, dlatego że taką stałą odpowiedzią wszystkich państw europejskich na pojawiające się zaraz była właśnie kwarantanna i było zakładanie kordonów tymczasem pokazywała pokazała historia, że te już na przykładzie dżumy przecież te, że tak powiem instytucje profilaktyczne po prostu nie sprawdzały w przypadku cholery kordony zostały wprowadzone rzeczywiście tutaj na granicy pomiędzy Prusami a, a Rosją i pomiędzy Prusami i resztą państw to był kordony wojskowo sanitarne no oczywiście wojsko musiało strzec granic miało nawet rozkaz strzelać do osób, które bezprawnie chcą przekroczyć przekroczyć kordon natomiast, jeżeli chodzi o o kwarantannę one były fatalnie zorganizowane na takie na tzw. do gwaranta nowy wyznaczano np. jakiś, jeżeli chodzi o granice państw najbliżej znajdujące się zabudowania szopy domy czasami karczmy i nie było tam warunków takich, żeby oddzielić tych, którzy już siedzą w kwarantannie jakiś czas od nowo przybyłych mieszano po prostu nas ze sobą skutek tego, jeżeli ktoś, kto kończył termin gwaranta nowy spotkał się z kimś, kto faktycznie był zarażony no to przeważnie również sam się zarażą takich dobrze zorganizowanych zbudowanych od podstaw kwarantanny było bardzo mało w Rosji była w zasadzie 1 taka kwarantanna to była kwarantanna morska w Odessie i to jest taki kompleks budynków, który został zaplanowany od ADO Zet na pewno papieże potem został ten kompleks wzniesione no ale wiadomo porty to były takie miejsca newralgiczne, gdzie te kwarantanny musiały powstać, dlatego że tamten przepływają handel ludzie, więc należało zadbać o to, żeby już na tym etapie wejścia do państwa, a tych zarażonych zarażonych nie było ciekawostką taką jest to, że powiedz gwaranta nie był odpłatny to znaczy, że wszyscy, którzy do tej kwarantanny się dostawali musieli po prostu sami opłacić sobie wyżywienie musieli zadbać o bieliznę o wprowadzanie produktów, dlatego że w niektórych kwarantanna można było sobie samemu posiłki przygotowywać, ale można było też zamawiać je np. zajazdów osoby specjalny odpowiedzialny właśnie za takie kontakty pomiędzy gwaranta nami, a pomiędzy mieszkańcami pobliskich wiosek, bo miast, w których to żywność pobierano całą pozostałą, jeżeli chodzi o reformy na koniec dziewiętnastego wieku czyjeś czy da się zbudować taki most pomiędzy końcówką dziewiętnastego wieku chociażby to naszą dzisiejszą pandemię, jeżeli chodzi o procedury reformy sposób myślenia, a w zakończeniu zawarł taką myśl, że w zasadzie z epidemią cholery można było walczyć nie tyle poprzez kordony i kwarantanny co po prostu łopatą i mydłem, dlatego że należało po prostu wykopać wodociągi wykopać kanalizację zbudować ją od podstaw chronić szlachcic iGen tak dokładnie i to byłoby duże zabezpieczenie to jest chyba też tak higiena jest taki wspólny pomoc właśnie pomiędzy pandemią covid dzisiaj panującą pandemią pandemia mi cholery dziewiętnastym wieku wzmożenie takiej czujności obserwowanie też siebie, chociaż może to dziwnie brzmi, ale to przynosi rezultaty wtedy też przynosi rezultaty znaczy to dzisiaj pewnie to pomaga w nie rozprzestrzenianiu się no oczywiście wtedy wtedy także, ale tam wręcz mogą to zatrzymać z dnia na dzień prawda, gdyby wprowadzić na takiej tak jak wspominała pani nauka potwierdziła to znacznie później, z czym mamy do czynienia jak skutecznie, bo skuteczniej walczyć z epidemiami, a pierwsze 23 to było takie trochę kroczenie w ciemności po omacku szukania rozwiązania i konkurowały ze sobą różne sposoby myślenia o tym co to jest z PiS czy mamy do czynienia co jest powodem czy właśnie pan Bóg karze za grzechy, a może na hali myśl na jechaliśmy się tych miast Matus i przez to tak nasz organizm się nie zachowuje może co co pan jeszcze co częściowo się wydarzyć także w sensie jest też taki układ jak rozumiem stronę nauki, która w momencie, kiedy da nam narzędzia to one może trochę szybciej pozwalają zająć się problemem tutaj ciekawą kwestię pan poruszył, bo rzeczywiście przez pierwsze 2 pandemie nie do końca wiedziałam czy dzień widziano tak w jaki sposób walczyć czy mamy do czynienia, ale chciałbym tutaj przytoczyć przykład angielski w Anglii John na taki lekarz z działem stał z walki tak Ross dokładnie on już w czasie epidemii w 18003009. roku właśnie użytych narzędzi naukowych można powiedzieć zaczął tworzyć tzw. Matteo ogniskowe, czyli podzieli sobie lądy na kwartały i w każdym kwartale zaznaczył miejsce gdzie, gdzie była studnia nie okazało się dzięki tym jego badania dzięki też rozmowa z ludźmi, ponieważ odbiera od niej takie wywiady, że najwięcej zachorowań jest najbliżej rzeki stało się jasne, że to oczywiście rzeka była tym czy woda tak była tym głównym źródłem zarazy i potwierdził to jeszcze w czasie następnej pandemii pięćdziesiątym czwartym roku, kiedy zbadał wodę i zbadał też czy stworzy temat ogniskowe ponownie okazało się, że jedno z 2 przedsiębiorstw wodociągowych, które istniały w Londynie jedno właśnie z nich dostarcza tą skażoną wodę taką słynną akcję, który pewnie wszyscy pomoże większy słyszała przeprowadził w tym czasie odkręcić pompę odkręcić rączkę od pompy przy Broad Street i dzięki temu, że pozbawił ludności tych skażonej wody zmniejszył liczbę zachorowań pozwoli się tej chorobie rozprzestrzenić i coś się okazało on potwierdził poniekąd badania właśnie w tym samym czasie prowadzone właśnie Passiniego i skłonił urząd powolnym krokami dlatego, że to rozłożyło się jeszcze w czasie do przeprowadzenia odpowiednich reform skutek tego był taki, że w sześćdziesiątym szóstym roku podczas kolejnej pandemii Londyn tylko nieznacznie został objęty cholerą, bo tam naprawdę niewiele przypadków zachorowań i inne miasta, które skorzystały z tego pomysłu przeprowadzenia reform sanitarnych również bardzo szybko po prostu jak nie dopuściły następnych epidemii cholery u siebie w latach 7080 praktycznie pojedyncze osoby z Wielkiej Brytanii chorują od lat siedemdziesiątych można powiedzieć wielka Brytania, bo prawdę, że wolna od cholery stany Zjednoczone za tym poszła, ale większość miast europejskich jeszcze nie bardzo dziękuję za rozmowę pani dr Iwona Janicka z wydziału historycznego Uniwersytetu gdańskiego państwa i moim gościem rozmawialiśmy o książce pani dr Sheena śmierć z Azji epidemia cholery północno zachodnich guberniach cesarstwa rosyjskiego 19 wieku książka ukazała się nakładem wydawnictwa Uniwersytetu gdańskiego serdecznie dziękuję i informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA