REKLAMA

Przekroczyliśmy już 4 z 9 granic wytrzymałości planety - kryzys klimatyczny nie jest nawet

Wieczorem
Data emisji:
2021-08-11 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
51:40 min.
Udostępnij:

Naukowcy pod kierownictwem Johana Rockstroma i Willa Steffena opracowali koncepcję 9 granic planetarnych również po to, by łatwiej było mieszkańcom Ziemi zrozumieć zależności między systemami, które podtrzymują nasze życie oraz granice ich wytrzymałości. Według naukowców przekroczyliśmy ju 4 razy i niestety klimat wcale nie jest w najbardziej dramatycznej sytuacji. "Musimy zrozumieć zależności. Potrzebny nam jest nowy przewrót kopernikański" - mówią goście audycji, naukowcy analizują kolejne z planetarnych granic.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Agnieszka Lichnerowicz dziś wieczorem zapraszam państwa na rozmowę o granicach planetarnych jesteśmy świeżo po kilka dni 2 dni po publikacji raportu międzyrządowego ONZ-owskiego panelu do spraw zmian klimatu to jest bardzo ważny raport też pewnie chwilę mu poświęcimy, ale wydaje mi się, że też czas byśmy skonfrontował się niestety z tą trudną rzeczywistością każą nam się tak jak ją analizują rysują przedstawiają naukowcy, że kryzys klimatyczny to co się dzieje z Rozwiń » systemem klimatycznym to jest tylko jeden z kryzysów albo 1, a systemów, które swoją działalnością na nasz gatunek jako zakłóca jest teoria 9 właśnie systemów planetarnych granic planetarnych, która przed wdaniem się przeczekać coraz bardziej na szczęście do naszej świadomości tam też porozmawiamy odnajduje ostatnio książkach np. ekonomicznych, ale też wydaje się, że bardzo może spopularyzować firm samego sir Davida Attenborough i będę rozmawiała o do tych w granicach wytrzymałości ziemi z prof. dr. hab. Piotra skubały dzień dobry dobry dobry państwo profesor składała jest związany z uniwersytetem śląskim tamtejszym wydziałem nauk przyrodniczych, ale mamy też połączenia będziemy rozmawiać jesteś z nami dr hab. Bogdan chojnicki dzień dobry Bogdan chiński dzień dobry panie profesorze dzień dobry państwu dzień dobry profesor nic jest prof. Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu specjalizuje się zajmuje się wpływem warunków meteorologicznych na właśnie funkcjonowania ekosystemów jest związane z katedrą metrologii wydziału Melioracji i inżynierii środowiska, zanim o tym mała korekta oraz pracownia biologii mato Logi już inny twór już nie katedra Meteorologii i pracownia jak mato loki wydział inżynierii środowiska inżynierii mechanicznej o wszystko, tym bardziej wpisuje się w temat wydaje się rozmowy, zanim przedstawimy te 9 całą, jakbym koncepcja może tak należy to nazwać naukową trzeba po prostu prezentację swego rodzaju wiedzy naukowej i porozmawiała o tym, że 4 z tych 9 granic 4 już przekroczyliśmy, które są bezpieczne, które nie i dlaczego to jednak chciałabym poprosić was o też wasza to co wydaje wam się najważniejsze, a propos raportu właśnie ostatniego międzyrządowego panelu klimatycznego IPC tam jest wiele wątków, więc wiele też zostało omówionych, choć wydaje się, że wciąż niewystarczającym stopniu być może najlepiej byłoby, gdybyście wskazali co waszym zdaniem jest tam najistotniejsza albo przegapiony, jaki aspekt tych wszystkich znam, która mają miejsce, a może wydaje wam się ciekawe jak sobie o tym opowiadamy Bogdan Choiński tak czy jak ja może nie tyle stwierdza rzuca został przegapiony, ale chciałbym zwrócić na taką wg mnie bardzo ważną rzecz uwagę raport dobitnie jeszcze raz potwierdza, że człowiek swoją działalnością na różnych polach związanych z realizacją różnych aktywności gospodarczych zmienia bardzo intensywnie klimat zrobimy odwrócić do myślenia i zobaczymy, że człowiek ze swoją działalnością te zmiany może zwrócić skoro miał zmienić w kierunku coraz cieplejszych warunków na ziemi, bo to jest w stanie to po zmianę odwrócić my czasami o tym zapominamy, bo uznajemy, ale dobrze została poczyniona jakaś zmiana natomiast uważamy, że my jesteśmy przyczyną, ale też jedynym remedium na na powrót to norma nasz country po centrum na bardzo misja to znaczy powiem tak, gdybyśmy myśleli w kategoriach relacji człowiek natura tam po centrum nasz jest jak najbardziej niemądrym pomysłem antropocen styczność wszędzie wyziera rzeczywiście większość naszych taki podział debat, gdy mówimy o ochronie środowiska takim bardzo szerokim znaczeniu to w zasadzie jest walka za co procent można się trochę przypomina dyskusję z czasów, kiedy czasu przed Kopernikańskiej tak naprawdę antropocen pryzm przyrodniczy potrzebuje niestety upadku po to, żeby kolejny paradygmat taki w naszej świadomości został zmieniony na zasadzie to jest tyle na temat pro cent jest natomiast 3 palce bardzo ciekawe to porównanie rzeczywiście skala też zrozumienia naszego, jaka jest rola tego przewrotu kopernikańskiego czy zamienia dokładnie tak samo działa proszę zauważyć, że proszę zauważyć, że przewrót kopernikański polegał na odwrócenie w zasadzie relacji ziemia niebyła centrum wszechświata tylko stała się jego częścią i moment dokładnie tę samą pracę do wykonania tutaj prof. Kuba, ale też pewnie większą ilością naszych koleżanek kolegów, bo my de facto musimy przepraszam za określenie odwrócić ludziom w głowach pojmowanie rzeczywistości póki co ona jest antropogeniczne ma, ale ta wypowiedź wracają moje wypowiedzi ona jest tylko antropocen serdeczna w tym względzie, że wskazuje jednoznacznie, kto popsuł i kto może wciąż może i powinien naprawić prok Piotr Kuba profesor tych tak, aby założeń to antropocen jest czy postać eurocent mają w tym, że duże podkreśla wniosek właśnie teraz zapis sesji dla czy ten ten raport jest po prostu szokujący on jest na tak prasie pojawiały czy czerwone jakimś alarmy i ten w zasadzie ten raport również spowodować się, że nie wszystko odkładamy na bok i się po prostu tylko tym zajmuje narodu głównie tym ten raport z taką wymowę i autorzy chcieli tak tutaj wstrząsnąć nie osobiście szykuje skąpa dosyć reakcja szczególnie naszych naszych polskich polityków co mnie tutaj zaskoczyło na co zwrócić uwagę na tym szczerze mówiąc już nic nie szokuje już tego przeczytałem napisano w rzeczach no te informacje dotyczące klimatu czy kryzysu środowiskowego są po prostu szokujące każdego powinny pochwalić każdy powinien po prostu wszystko rzucić rząd się czy w czasie roboty ten nie jest zmian jeśli chodzi o ten raport no no co chciałem zwrócić uwagę taką dla mnie cenną rzeczą jest to, że autorzy podkreślają, że tutaj zwracają uwagę, że liczą się każdy każdy promil, a ocieplenia mniej każda każdy ułamek stopnia nie jest wart wysiłku, bo w zasadzie ten raport mówi po raz pierwszy, że 1,5 °C powyżej tego poziomu z 1800 pięćdziesiątego roku, bo też mamy załatwione to też jest tutaj mocno informacja, że w zasadzie szans na ograniczenie poniżej 1,5 stopnia to już w zasadzie niemal wszystkie scenariusze zakładają nieunikniony wzrost temperatur powyżej 1,5 stopnia muszą chyba się cud tak, żebyśmy osiągnęli czynnie nie przekroczy 1,5 stopnia co oznacza 1,5 stopnia na doskonale wiemy o oznacza no po prostu już poważne kłopoty poważne tragedie poważne problemy dla naszej cywilizacji i w zasadzie ten raport to mówi, że na to się będzie wiedział, kiedy te 1,5 stopnia może przekroczyć najście nie tak dawno się jej mówiła, że to jest koniec wieku czy też odległa perspektywa teraz się mówi, że no 2040 w zasadzie do 2040 roku już ma już może ten poziom został osiągnięty ten krytyczny 1,5 stopnia przekroczone no także informacje powinny nas po prostu z spowodować, że ze wszyscy o tym mówimy bez ustanku no mówimy chyba taki 1 dzień parę dni i na tym się kończy na co jeszcze chciała żyć uwagę na ten raport wyraźnie mówi, że wybiła ostatnia godzina dla węgla koniec węgla w 2030 też technicy nie w zasadzie od od tego roku trzeba przyszłego roku tym żadna elektrownia nie może powstać po prostu raport o tym mówi dopłaty do węgla do paliw kopalnych to w zasadzie koniec o tym wcześniej się mówiło różnych ostrzeżeniach naukowców, ale tutaj autorzy też mówią o dopłatach do paliw kopalnych nie, a do energii odnawialnych na raport zostawia też nadzieję, ale życzę państwu uwagę i jakich słów używają ich autorzy mówią za jakieś nadzieje to, że znikła nadzieja jest Promyk nadziej takie taktykę tak można wywnioskować z tego z tego, że raportu, że ja proponuję przejść do tej teorii czyli jakby rozszerzyć te skalę wyzwania, które przed nami stoi przypomnę państwu chciałbym byśmy dzisiaj powiedzieli profesorowi opowiedzieli o myśleniem jak to nazwać tę koncepcję jak byście określili to jak się to określa naukowo koncepcja ja bym powiedział, że z 1 strony koncepcja, ale z drugiej strony sposób na komunikację tak o prawdę mówiąc np. w warunkach dotyczących kursów ekosystemowi często mówi się o pieniądzach, ale w kontekście samych pieniędzy liczenia tych pieniędzy tylko w kontekście sposobu komunikacji z c z człowiekiem jak ocenić ile kosztuje ożył np. jakiś bielik np. ile kosztuje ma nie za bardzo wiemy natomiast wypowiedź jako sumę która, która w pewnym sensie będzie gdzieś wybrana w jakiś jak jakąś metodą to praktycznie rzecz biorąc każdy z nas zauważył, że wiele jest np. drogi ta ta koncepcja granic planetarnych ona opisuje zasady z mojej ocenie to jest pewnego rodzaju opis naginania Chin by wygrać, bo rzeczywiście jest tak, że pytania o przekroczenie granicy tak naprawdę pytanie o to czy kiedy uda nam się określoną trzcinę złamać Dexia momentu do jakiego momentu China agenta wraca z powrotem do do pozycji pionowej a kiedy tego już po prostu nie robi zaczyna powoli poddawać się tym zmianom, a nie reagować dynamicznie taki sposób opisał koncepcję granic planetarnych ja też uważam, że ona właśnie mi dla mnie była bardzo ważna pomocna w zrozumieniu właśnie tego momentu i też tego wyzwania dla faktów dla porządku dodam, że to jest właśnie koncepcja czy nazwiemy ją przedstawiana w 2009 roku przez 2 naukowców, chociaż opracowała ją dużo większa oczywiście grupa, ale nowy przewodziła tym pracom 2 naukowców Johan rok stron ze sztokholmskiego centrum właśnie badania odporności to jest teraz takie słowo i Will Stefan u Stefan z australijskiego Uniwersytetu Narodowego i misia ona wydaje ważna, bo mam takie wrażenie czy żyliśmy w holocenie 10 000 lat panował na ziemi w miarę stabilne system systemów różnego rodzaju, w którym my tutaj sobie właśnie rozwijaliśmy się, że byliśmy się zbudowaliśmy całą naszą cywilizację opartą zresztą rolnictwo na jej wynika z coraz większej liczby badań, że ten hol ocen opuszczamy i by móc jednak żyć dalej na ziemi to musimy w sposób jakiś minimalnie zrównoważony korzystać z dostępnych nam zasobów, przechodząc już do rzeczy te granice planetarne ja je może najpierw wymienia, a potem zostawi profesorom do jakiegoś omówienia tego co wydaje wam się ważne to oprócz klimatu zmian klimatycznych jestem gleba kwestia jakości zużycia wytrzymałości gleby jest kwestia oczywiście wymierania gatunków wielkiego wymierania czy bioróżnorodności kwestia wylesiania oczywiście kwestia obecności ilości w ekosystemach nawozów sztucznych zaczęłam od tych 4, bo te 4 to są te najważniejsze ta, która przekraczamy, ale to są mniej więcej te kategorie ja trochę unikam też kwestia potem jest oczywiście świat wody dostępności wody kwestia ozonu w tej wytrzyma płaszczyzn ozonowej co jeszcze tu jest ważna, bo ja mam problem ze zrozumieniem niektórych z tych kategorii przekaże głos profesorom o jeszcze może tym, że powołany dodał nie wchodzą jeszcze wszczynamy musi tej definicji mają decyzje te procenty Nabożna ona na jak bardzo możemy eksploatować, ale te, żeby być bezpiecznym, ale Allena jest nie jest ważna i też ważny jest to, że ona może nie tyle jest adresowana do społeczności naukowej, ale ona została zaadresowana do społeczności międzynarodowej do rządu polityków to obywateli trud organizacji, a jeszcze w tym też do naukowców i i adres strony i Stefan chyba mieli właśnie ta adresatem był ten odbiorca taki zwykły spoza świata naukowego, bo ta koncepcja mówi o tej takiej bezpiecznej przestrzeni do działania jako mali i w ramach tego musimy się poruszać to właśnie czym się w niej poruszanej, jakim jesteśmy punkcie niestety tak jak już chyba chyba wspomniała przekroczyliśmy 49 granic to może znacznie przekroczyliśmy właśnie mandaryński używał tej przenośni z szyną 3 nowości czyta tam autorzy mówią o takich 3 strefy strefa Zielona będzie letni kolorami może oprócz katastrofy Zielona to jest bezpieczna zaraz podpowiemy, które z tych granic, które z tych systemów ziemi są bezpieczne na razie strefa żółta strefa niepewności, czyli już zła już przekroczona i strefa czerwona, czyli strefa wysokiego ryzyka no czerwona lampka się pani jest bardzo bardzo źle mamy 9 tych granic na jak mówisz 4 są przekroczone, która z nich najbardziej zwykle jak tak trafiliśmy kogoś to większość osób myśli zmiany klimatu jak się okazuje w tej w tej koncepcji granic planetarnej zmiany klimatu nie są jeszcze w strefie czerwonej natomiast w strefie czerwonej i zwykle zaczynam wykłady czy jakiejś warsztaty dzięki takim pytaniu słuchaczy co ich zdaniem jest najważniejszą wiadomością w historii ludzkości co powinno być na pierwszych stronach gazet, o czym wszyscy powinniśmy rozmawiać politycy i dziennikarzy studenci naukowcy to jest właśnie bioróżnorodność wymierania życia na naszej planecie, bo życie na naszej planecie zeszło fazy szóstego wielkiego wymienia wymierania oczy czy może być coś bardziej, a ważnego dla nas wszystkich, kiedy życie u nas imię i myśl koncepcji rzeczywiście to jest ta granica elementarna, która jest najpoważniejszym jak zostanie najbardziej najbardziej czerwona autorzy odnosi tego wielkiego winę gatunków jako granica bezpieczeństwa przyjęli utratę 10 gatunków na 1 000 000 w ciągu roku taka jest granica bezpieczeństwa w myśl koncepcji natomiast obecnie obserwujemy utratę co najmniej 100 gatunków na 1 000 000 w ciągu roku czy to przekroczenie tego progu można powiedzieć dziesięciokrotnie i to jest cięta czy ten czynnik znajduje się w tej takiej czerwonej strefie bardzo bardzo już już przekroczonej no ale tutaj można mówić o jakichś przykładach, jeżeli będzie często może mieć przykłady podać ostatnio chyba bardzo przebili się też medialnie to informacje odnośnie tego co dzieje się z owadami leśnymi takie mam wrażenie, bo dużo o tym również pisze apele oczami tak o latach wada, bo tak niedawno odkryliśmy, że z owadami, a także w lesie okazało, że tempo wymierania owadów jest ośmiokrotnie szybsze niż tempo wymierania kręgowców także tam jest prawdziwa apokalipsa owadów apokalipsa świecie owadów czy bezkręgowców także to jest ten czynnik strefie czerwonej to może jeszcze krótko mówi ten drugi czerwony od 2 na żółtym dla Bogdana zrzuty tą są nawozy sztuczne to jest azot fosfor to jest nasze rolnictwo to to jest sposób w jaki myśmy wymyślili, że będziemy się odżywiać w sposób, jaki my sobie wymyśliliśmy produkcja żywności ogromne ilości spożywanego mięsa są po prostu zabójcze proszę o liczbie kilkuset 1 Górnik Wiki jest właśnie produkcja żywności w tej chwili w tych granicach planetarnych jest to przedstawione jako zadłużenie cyklu obiegu fosforu i azotu tu przekroczenie jest to gdzieś się spotkają się z tym przekroczenie jak z rzędu ciężko to wszystko jest bardzo szacunkowej niepewne, a tam odnośnie bioróżnorodności było dziesięciokrotne przekroczenie tutaj blisko 3,5 krotny przekroczenia, ale to jest też strefa czerwona tuż na szlaki panom rozumiem, że to akurat odczuwamy tutaj w naszym kraju dosyć mocno albo zaczniemy zaraz odczuwać to i wprowadzić między nim do powstania tych tzw. martwych stref Bałtyk jest chyba tutaj jedno z największych ofiar na świecie brak Bałtyk ale, ale ilość martwych stref oceanach po prostu o tym, że kilkaset takich stref i one w ciągu ostatniego ćwierćwiecza wzrosły o 75% w Polsce miejsc, gdzie życie już niema w oceanach jest coraz więcej na jedną z tych przyczyn jest właśnie na to ze wszelkiego rodzaju, a od pozwu w Salt wysłali państwo prof. Piotra skubały prof. Bogdan chiński proszę albo wskazać wasz kolejny z tych stref no bo gdybyś mógł powiedzieć no właściwie tak dorzuca do tego kubła wiedzy ja ja tutaj troszeczkę dodam może moją perspektywę po pierwsze, twórca twórca tej tej koncepcji no wszyscy będą opisane jako pracownik centrum badań odporności, gdy spojrzymy język angielski to słowo ryzykując, jeżeli dobrze, jeżeli dobrze zamawiam z 1 strony można opisywać jako odporność, ale z drugiej strony jako elastyczna oczywiście dziwactwa małość z dziedziny jest tłumaczyć czy nazwać centrum badań elastyczności, bo to, bo wydaje nam się to tylko mechanikom związane natomiast to w zasadzie tytułem uzupełnienia tylko tego opisu kolorów trochę to jest właśnie stąd trzciną pamiętamy, że w zasadzie, gdy zbadamy wytrzymałe jakiś, ale ma materiałów elastycznych chociażby betonu to pamiętamy, że mamy taki moment, w którym odkształca coś i to jest w stanie wrócić do pierwotnego kształtu później odkształcony już nie jest w stanie wrócić, przekraczając ostatnią granicę po prostu niszczymy to bardzo z tej perspektywy spożyć natomiast już troszkę tytułem uzupełnienia tego ten te informacje dotyczące zaniku gatunków i odwoływania osób ojcostwo chyba znowu wrócimy do pro cent jest mu i znowu będziemy musieli sobie przypomnieć, że w zasadzie kilka tysięcy lat temu związane to też było, choć cenę my wymyśliliśmy rolnictwo to rolnictwo w swoich skutkach było bardzo ziemie brzemienne dla naszej populacji, bo rozumną, żebyśmy się w zasadzie na potęgę, ale z drugiej strony może, jeżeli dobrze, ale jeżeli bliska przyjrzeliśmy się rolnictwo to w zasadzie ono polega na tym, że użyźnia gleby, żeby więcej produkować, jeżeli pojawi się jakiś inny gatunek konkurencyjne to zwyczajnie go eliminować to jest bardzo wypowiedział takie bezwzględne wręcz dawna styczne opis rzeczywistości, ale biorąc pod uwagę fakt, że większość z nas z pochodzenia jest rolnikami to z 1 strony jesteśmy, że tak bardzo mocno możemy być zaniepokojeni, ale z drugiej strony głos zanik gatunków będzie słabo słyszany, bo zwyczajnie wychowani zostaliśmy w pewnej tradycji eliminacji każdego gatunku, który stoi na przeszkodzie wielość gatunków nie stoi na przeszkodzie tylko pewnego rodzaju ofiarami przy okazji ale, toteż nie przeszkadza, bo rolnik de facto skoncentrowany na produkcji żywności mający głowy zawsze pojęcie go do testu fanty ten antropocen, które znowu do niego do niego wraca, gdy mówimy o tego jak wtedy uzupełniła źli pozwolić tak tylko ostatni raport IPC mówi, że efekty te główne rośliny którymi się żywimy właśnie te rolnicze zboża no zaczynają być coraz mniej efektywne i po prostu głód jest efektem tego jest krótkookresowa strategia o to znaczy chyba z tego co mi się wydaje te pomysły antropocen ręczne one są zwykle krótko mam roczne no proszę wybaczyć, ale patrząc na różnego rodzaju rozwiązania no one SA długodystansowe nie są raczej rozwiązuje się problemy tu i teraz na bieżąco proszę spojrzeć na powiedzmy przeciętnego mieszkańca jakiegokolwiek kraju zjada ciastka i ma plastikowy jakiś woreczek no oczywiście, gdy dysponuje świadomością, że ten plastikową raczej przypomnieć np. śmietników porządku, ale większości krótkoterminowo rozwiązuje się to 1 ruchem ręki już mamy takie klasyczne powiedzmy działanie na zasadzie, gdy spoglądamy na wokół siebie to chyba nie muszę wskazywać, że w zasadzie to jest dość upowszechniony model myślenia rzeczywistość, więc ja generalnie nie jest co znowu wracamy do tego co procent pismo człowieka, który też na większości bardzo słabo bierze pod uwagę co sieczkę dalej za horyzontem poniekąd wracamy do raportu PC, które po prostu długofalowym opisem rzeczywistości i taką uczciwą prezentacją tego co naukowcy myślą o przyszłości w tym przypadku oddziaływania człowieka innych czynników na klimat w zasadzie zespołu, gdy nasza znaczy nasza rozmowa się toczy właśnie takiej przestrzeni intelektualnej, ale wiemy, że prędzej czy później i ta teoria granic planetarnych jest pewnym wyjściem naprzeciw prędzej czy później będziemy się to ten język tak przetłumaczyć taką był udział w prostą świadomość każdego każdego z nas, bo nie każdego Robaka trzeba zdeptać tylko, dlatego że leży na chodniku nie każdy tak zbyt głośno, gdy Klich rzeczy śpiewa musi być usunięty, bo nie mogę spać itd. itd. znów wracamy do tego, że w zasadzie czeka nas i to nas w tym trybie natychmiastowym pewnego rodzaju zmiana relacji naprawdę takiego paradygmatu relacji człowiek środowisko jak ja myślę, że tego nie ma odwrotu inaczej obudzimy się w krainie rolników tak naprawdę takiej totalnej krainie rolniczej to będzie wszystko co będziemy mogli uzyskać wszystkimi za za zaletami wadami tego tego systemu tylko jako dodam, że w 100% zgadzam się, że odejście od trop centrum jest kluczowe, jeżeli chcemy rozwiązać problemy naszej planety od odejścia ten tryb centrum jest kluczowe i po prostu mówiąc skrótowo pokochania tego miejsca biosfery ziemi jak niepokonane poczujemy się częścią rodzaju stracimy no ja mam poczucie jak słucham, ale to może to na inną rozmowę, bo boi się, że uciekniemy na razie od naszych 9 granice planetarne ja może ja mam się do tam właśnie ja może tamte zmiany z tutaj troszeczkę, bo jeżeli chodzi o zmiany klimatu to odrzuca krew to żółta strefa zmian w zasady zmiana klimatu proponuje jednak używanie liczby pojedynczej, bo chodzi o trwałą zmianę klimatu zmian klimatu przeszłości mieliśmy wiele natomiast naprawdę chodzi o to, która nas obecnie bardzo mocno dotyczy żółta strefa no właśnie raport PC określa granice czerwonej strefy te 1,5 °C nasz system planetarny atak naprawdę system klimatyczną planetarne to układ z Quazi stabilnym to oznacza mniej więcej sytuację, w której od czasu do czasu jest cieplej czas czasu jest chłodniej, ale w perspektywie ostatnich setek tysięcy lat stabilnie to przejście przez tę wartość 1,5 °C i to wykonane bardzo gwałtowny sposób powspominamy powiedzmy 10 000 lat holu ceną, ale my w ciągu 100 lat zmieniamy to wszystko od 1,5 °C no to jest taki moment, w którym gdy przełamiemy tę granice wchodzimy zupełnie inny termin ten dynamiczny świat, czyli w zasadzie taki świat, w którym ziemia zamienia się globalne ocieplanie i nam się z 1 strony cieplarni dobrze kojarzy, ale znowu wracamy do 4% Sejmu jak jak tu to ziemie cieplarniane skojarzy 9 000 000 000 ludzi, którzy będą, które będą mieszkać w 2050 roku, bo reperkusje są bardzo proste zmieniamy system klimatyczny w wielu miejscach na ziemi podnosimy prawdopodobieństwo wystąpienia tych ekstremalnych zjawisk, które nękają nas od czasu do czasu tworzą problemy i po prostu będzie więcej no oczywiście wciąż dysponujemy olbrzymią populacją, która musi się wyżywić, która chce żyć na określonym poziomie już mamy naprawdę przepis na poważny problem i to w pewnym sensie to mówię dość enigmatyczne, bo dla przeciętnego już słuchającego nas czy dla przeciętnego słuchacza no to zawsze pada takie tanie dobra, kiedy będzie ono odpowiedź brzmi my nie wiemy, kiedy będzie naprawdę duże wstrząsy, ale wiemy jedno, podnosząc temperaturę naszej planety gwałtownie, zmieniając warunki wszystkim na tej planecie no budujemy przestrzeń, w której scenariusz gwałtownego wstrząsu jest coraz bardziej prawdopodobny to trochę z tymi burzami, które kiedyś były kiedyś czy efektami np. służb albo czy suszami czy burzami, które kiedyś było mniej, podnosząc temperaturę podnosi prawdopodobieństwo wystąpienia, kiedy nikt nie powie natomiast wiemy jedno, że trzęsienie ziemi w cudzysłowie jest coraz bardziej pewne i ta zmiana ta granica planetarna zmiana klimatu po przekroczeniu wartości 1,5 stopnia my de facto wchodzimy w nowe zupełnie świat co gorsza świat, którego już niestety, nad którym często nie będziemy w stanie zapanować, bo łączą się sprzężenia zwrotne dodatnie, które uruchomią zupełnie inne inny inny schemat świata to jest bardzo ten raport ABC ja staram się w pewnym sensie opowiadać o nim w taki bym powiedział coś łagodny sposób, ale to jest tak naprawdę mroczna wizja przyszłości mroczna noc, którą zdaje się był krytyczny wobec porozumienia paryskiego uważa, że samo dopuszczenie ocieplenia od 2 °C to jest teraz takich najbardziej ambitny cel, bo 1,5 już wydaje się niemożliwe no to już jest właśnie wkroczenie rozumiem zmiany klimatu te strefy czerwoną, czyli omówiliśmy najpierw te kwestie wymierania gatunków już strefa czerwona kwestie nawozów sztucznych to jest strefa czerwona strefa żółta jest zmiana klimatyczna oraz to jak używamy ziemi tak znaczy co się dzieje z glebą Piotr trafi teraz to jest wyjaśnia zmiana użytkowania gruntu wylesienie zamienia czynu wycinamy wycinamy lasy na naszej planecie to wstępie niewyobrażalnym i tempo się nie zatrzymuje się tak zatrzymało i jest w miarę dobrze w Europie, ale w innych częściach świata ja tutaj powołuje się uprawniania na rok stroma na tych torów, ale innych rekrutera, którzy policzyli 181 000km² lasów tracimy każdego roku, czyli 62% powierzchni Polski to wy wycinanie lasów jest też powiązane z tymi innymi granicami planu karnymi chociażby z kwestią nawozów czy rolnictwa, bo 75% lasów, które wycinamy obecnie to jest dla potrzeb rolnictwa trzeba to powiedzieć, że nas nasza dieta przyczynia się do tej dewastacji naukowcy mają tego świadomość, że to znaczy musimy zatrzymać, ale nie tylko musimy dokonać plan plan nie tylko nie zatrzymać dekory stację, ale musimy dokonać rejestracji planet naukowcy dziś mówią, że tak jak klimatolodzy czy na gospodarka wiemy, że musimy do 2006 roku zredukować emisję 50% do połowy wieku zranić na gospodarkę to, jeżeli chodzi o przyrodę to musimy w 2030 roku objąć 30% naszej planety ochroną, czyli zatrzymać to przekształcenie gruntów zalesienie oto do połowy wieku 50% oddać dzięki przychodzi oddać zwierzęta oddać rośliną wtedy mamy szansy, że jakoś przerwany także oprócz redukcji emisji gazów cieplarnianych zawsze podkreślał właśnie oddanie przyrodzie dzikiej przyrodzie miejsca zwierzętom roślinom no i też pomoc, bo trzeba, że szybko też sadzić lasy, a na pewno musimy powiedzieć stop 00% naszych działań w kwestii takich, które redukują niszczą życie na naszej planecie to będzie to będzie modlitwy postu konieczne Bogdan Zając ja muszę przyznać, że do tego oczywiście trzeba dołożyć jeszcze pewną narrację klimatyczną proszę wybaczyć, ale będą w tej perspektywie patrzy on przekształcanie terenów np. torfowiskowe plantacje palmowe z 1 strony produkcja oleju palmowego, który wykorzystywany na cele energetyczne często nazywany no i absolutnie błędnie błędnie w jakimś takim biopaliwem, bo od o wysłuchanie torfowisk to potężna emisja dwutlenku węgla z tej powierzchni umysł zmieniając, zmieniając sposób użytkowania terenu, czyli w uchwale, usuwając masa, wprowadzając w miejsce terenu prawne my tak naprawdę uwalniamy olbrzymia ilość dwutlenku węgla tego, który był zgromadzony w lasach to wiemy, że więcej 2 i pijemy z tych 418, które teraz mamy pochodzą ze spalonego drewna, ale równocześnie trzeba o tym pamiętać gleby leśne zawierają 2 czasami nawet 3× więcej węgla niż to co rośnie nad nad powierzchnią ziemi i IT to przekształcenie uwalnia dodatkową węgiel ten czy dwutlenek węgla tutaj w postaci dwutlenku węgla węgiel z gleby, dlaczego mówię, bo przekształcenia dróg z 1 strony potrzebne do do wyżywienia kolejnej liczby ludzi, którzy żyją na ziemi, ale de facto przekształcenia też będący skutkiem rewolucja grany w zupełnie zapomnieliśmy o tej rewolucji agrarnej wnuczka często rozmawiamy na temat wyniszczania pierwotnych plemion Ameryki północnej Południowej, ale nie widzimy, że działo się tak naprawdę działo się to najbardziej fundamentalnie w po poprzez rewolucję agrarną, bo bo, bo Europejczycy zdobywali czy większości Europejczycy zdobywali tą powierzchnie wybierali zbieracze łowców po to, żeby zakładać tam gospodarstwa rolne i to de facto ta rewolucja agrarna ona cały czas w naszym plebiscyt trwa zapewnia jesteśmy zapatrzeni w rewolucję informatyczną natomiast ta rewolucja na una de facto jest największym autorem presji wciąż działa wciąż postępującej ma na środowisko, wycinając las oczywiście możemy mówić, że sadziły na to miejsce następne, ale wtedy w zasadzie zaciemnione zaciemnia się cały obraz myślenia o rzeczywistości, bo ostatnio na dziś na Facebooku przy przeczytać takie pytanie ile musimy drzew posadzić, żeby zatrzymać zmiany klimatu muszę powiedzieć, że na pewno pytanie było w intencji głęboko pozytywne dobre natomiast trzeba powiedzieć, że my nie możemy pytać ile posadzimy drzew tylko raczej ile posadzimy, że nie wytniemy najlepiej ile nie wytniemy drzew, żeby klimatu zwyciężać w efekcie mamy tak jak zdrowe, nawet jeżeli przepraszam jest, nawet jeżeli wycinamy tyle samo co sadzimy to efekt jest efekt NATO jest ujemny albo emisja więc, więc to stały to ta taka swego czasu taka przyjęta logika, która zupełnie niedawno przestrzeni publicznej została upowszechniona wytniemy stare drzewa posadzimy posadzimy nowe to było absolutne wypowiedział zaprzeczenie jakiemukolwiek sensowi, bo z 1 strony stare stuletnie drzewo zrównywać z sadzonką roczną to jest, więc tak, jakby porównać przepraszam dziadka w domu z noworodkiem ludzie to jest to samo nie jest to samo dziadek był noworodek potrzebuje czasu, żeby zostać dziadkiem, ale dziadka przykro mówiąc nam zabraknie to zauważymy i nie zastąpimy tego to, czego następną jakąś osobą jest to bym powiedział w tej kwestii w ogóle takie no manipulacji taka intelektualna, że wystarczy jak wytniemy stare posadzimy nowe wszystko w porządku nie, bo efekt netto jest zerowy wiąże je szybko dla porządku dodam, że to mieliśmy 4 granice planetarne, które przekroczyliśmy na czele czerwone strefy czerwonej jest tak jak mówiliśmy kwestia wymierania gatunków jest malejący bioróżnorodności oraz szkód wywoływanych przez nawozy 2, które są w strefie żółtej, która przypomni się strefą kryzysową to jest właśnie to co wylesiania i w ogóle kwestia gruntów oraz kwestię zmiany klimatycznej, a jeszcze zbliżają się do właśnie tej tego przekroczenia, chociaż jeszcze kawałek jest ale, choć miał tylko, żeby wskazać kwestia zakwaszenia oceanów oraz zużycia i wody też świeżej wody ognia pozwie wskazaliśmy od wielu rzeczy troszeczkę tak, ale ja powiem tak warto pamiętać o 1 rzeczy jeszcze nim nie będziemy zakwaszenia oceanów Rze, że związki azotu my pozyskujemy z atmosfery i atmosfery wracają natomiast związki fosforu, których używamy jako jako podstaw produkcji rolniczej pozyskujemy obecnie apatię czy fosforytów, a tak napraw i tak naprawdę wszystkie, bo są bardzo dobrze rozpuszczane trafią do zbiorników wodnych, ale tam prędzej czy później, bo wszystkie złoża fosforu na ziemi znamy uderzymy głową sufit potwory fosforowy sufit i za granicą jest bardzo niebezpieczna dla przetrwania gatunku następne w złoża otworu znajdują się wszelkich oceanicznych z 1 strony można tu chcę sobie wykopać natomiast ile będzie kosztować, jakie to będzie miało skutki społeczne to naprawdę nie chcę sobie wyobrazić zakwaszenie oceanów my mówimy zakwaszenie oceanów to jest taka dyskusja trochę z początku lat 2000, kiedy było pytanie, gdzie się podziewa dwutlenek węgla i nagle od naczynie odkryte, ale pojawiła się teoria, która potwierdziła, że część dwutlenku węgla rozpuszcza się w oceanach z tym, że trzeba pamiętać, że ocean z 1 strony potężny twór, który wydaje się nie nienaruszone rządzi się swoimi takimi bardzo subtelnymi często prawami jednak takich parametrów podstawowych tych oceanów jest oczywiście kwaśność tego oceanu my opisujemy to w skali pH jako ilość jonów wodoru na objętość itd. tak, ale w każdym razie do czego to, o czym warto wspomnieć rozpuszczanie się dwutlenku węgla w Łodzi oceanicznej to wzrost stężenia kwasu węglowego krótko mówiąc wyższa kwasowość w notacji czy w opisie za takim powiedział naukowym to jest spadek pH wydawałoby się, że nic wielkiego, ale pamiętam, że cała masa skorupiaków żył, które budują swoje muszelki w oparciu o o węgla wapnia znajdujące się w wodzie nagle zaczyna mieć poważny problem z budową szelek to jest to jest trzęsienie ziemi w zasadzie w łańcuchach pokarmowych czy w łańcuchach swoje w oceanach jeszcze coś do wody słodkiej i w zasadzie przez zasady chciałbym tylko powiedzieć tym od tej globalnej konsumpcji wody przez ludzi żal, że granica została przekroczona, ale niektóre miejsca naprawdę pojawili się kuriozalne rozwiązania np. podgrzewanie wody podlewanie roślin kwotą głębinowe jako sposób na rozwiązanie problemu zmian klimatu skończył się też o tym, że np. Kalifornii wiele studni wyschło też zbiornik podziemnej wody, które potrzebne dla ludzi został wykorzystany do podlewania mówiąc trochę trywialnie trawników i to jest taki moment, w którym naprawdę trzeba bardzo mocno się zastanowić, bo czasami słyszymy w przestrzeni publicznej to zupełnie niedawno, że będziemy kopać studnie o to, żeby podlewać rośliny w ten sposób rozwiązań, żeby zmiany klimatu nie pogłębiły kryzys wodne, bo w Polsce wiemy wody nie jest zbyt wiele tak działa taki taką analizę i oddaj głos Piotrowi Kubali jak to możliwe, że jeszcze istnieje taki sport golfów oczywiście to jest prowokacja, ale tak oddaj głos Piotrowi, ale proszę dorzucić do tego jak podkreśliła, że się wydaje, żeby podkreślić bardzo ważny to system są siebie zależną jak je zmiana 1 napędza dystans o destabilizację 1 napędza destabilizację drugiego, ale już prof. Kupała ograniczy, bo jesteśmy teraz tej strefy Zielonej i tutaj postaramy się też trochę nadziei ich słuchamy, bo w strefie Zielonej zakwaszenie oceanów, ale jak długo no chyba już niedługo Chaja oglądając film Davida Attenborough na Netflixie świat na krawędzi słuchałem z przyjęciem relacji naukowca chyba hiszpańskiego, który bada wielką rafę koralową, która daje zamiera, a więc po prostu w trakcie tego filmu refleksji się popsuł Polaków to było niesamowite widzieć płaszcz płacy osoby, kiedy on widzi co się dzieje w wyniku zakwaszenia oceanów wielką rafę określą tam jeszcze druga też naukowczyni pokazał w trakcie tego filmu co dotyczyło pożarów pożarów buszu w Australii na razie pożaru jeszcze nie mówiliśmy też też w trakcie tego filmu ubeka także zakreślenia, ale są w strefie Zielonej, ale chyba niedługo zasady Wodnej, bo też niby w strefie Zielonej, ale z drugiej strony wiemy, że 40% ludzi doświadcza braku wody pitnej i wyniku tego umiera cierpień i to itd. ale warto powiedzieć, że to jest to granice planetarne strefy zielone jest też warstwa ozonowa miejsce jedyny nasz światowy sukces, jakim się udało osiągnąć, ale warto o tym mówić, bo jak udało nam się powstrzymać emisję uszkadzają gazów wskazujący chodzą na świat się tutaj porozumiał no może może je zakreśla dzieje się porozumiemy na tych konferencjach w kwestii zmian klimatu, a ja mówię może też trudno mi w to uwierzyć, bo tyle lat upłynęło może też się dogadamy i podejmiemy sensowne decyzje na konferencjach dotyczących bioróżnorodność, bo ten rok ma być przesunięta z ubiegłego konferencja w Chinach dziś dotyczące różnorodności tam mają też pod określone decyzje decyzje podjęte także w strefie Zielonej są są tam 3 czy te wymienione przez nas, ale jak geny 2 z nich są w opłakanym stanie i może nie do zakwaszenia oceanów i wody słodka za sobą narody flanki tak tak wejście nie wiem czy to nie wyprzedzą na koniec proszę powiedzieć na koniec 16 jeszcze 2 granice planetarne, o których mówiliśmy i one nie są żadnym z tych, bo nie zna granic tych bezpieczeństwa dla tych czynników dla tych systemów, czyli zanieczyszczenie powietrza warto o tym powiedzieć no i nowe substancje środowisko tak to jest bardzo ciekawy myśmy wyprodukowali ne czy ona tutaj są progi bezpieczeństwa przekroczone nie wiadomo, ale wiele osób mówi, że trakt na pewno tak prawdopodobnie tę niektóre substancje tra dodam te, które produkowane są przez człowieka krótko mówiąc lobotomii, bo my te Gazy, które nie są w stanie powstać naturalny sposób mogą jedynie poseł laboratorium on je skutecznie wykorzystujemy, bo najczęściej taki gaz, który po produkowanych laboratorium on o nas jest szansa na to, że jest bardzo stabilne no bo nie powstał w naturalnych warunkach naturalnych warunkach może nie ulega degradacji i tam niektóre z tych gazów określa np. jest wiek na wiek czy czas przebywania w atmosferze np. na 50 000 lat czy myśli zrobimy to zestawić chociażby z początkiem cywilizacji czy rolnictwa w Polsce to jest 4,51000 lat tak najstarsze takie elementy, które znajdujemy te nie mają 45000 lat i z z czasem zalegania takiego gazu w atmosferze 50 000 lat na to nakładają, żeby także cała cywilizacja ludzka zniknie albo cofnie się tak głęboko, że wrócimy z powrotem do takich rozwiązań takich podstawowych, a w tej atmosferze gazu jeszcze będą sobie zupełnie swobodnie się utrzymywać będąc w tym sensie takim świadectwem, że tu fundusz żyła bardzo inteligentna osoba, która umiała takowym te pierwiastki przetwarzać natomiast niekoniecznie przetrwać to na koniec już tak krótko mam 2 takie pytanie bardzo się podoba to ta inspiracja czy koncepcja, że to taki przewrót kopernikański teraz musimy przeżyć, czyli przychodzą naukowcy coś ogłaszają no i właśnie jest w ogóle ciekawy eksperyment społecznej ten patrzeć jak na to reagują ludzie społeczeństwa politycy no jednak wydaje się, że w stosunku do do do, jakby alarmistyczne go tony jak się porówna te należy w alarmistyczne tony to reakcja jest taka obojętna od, zaprzeczając sej oraz waszym zdaniem co jest jakby podstawą fundamentem tego oporu to znaczy właśnie związana też naszą kulturą, ale też z chrześcijaństwa w naszym przypadku właśnie koncepcja człowieka będącego torze w centrum to oczywiście kwestia zawsze subiektywna co jest gdzie można powiedzieć, ale takiego, który jest w stanie rządzić przejąć kontrolę, czyli świat przez miliony lat tworzył, jaki systemy planetarne on się do gry wały gatunki się rozwijała człowiek wpadnie w 1000 lat po prostu buduje lepsze systemy i obejmie kontrolą ja mam wrażenie przyznam szczerze, że teraz głównymi, jakby takimi hamulcowymi zaczynają być ekonomiści którzy, jakby nie konfrontują się z tą twardą wiedzą naukową jak, więc waszej perspektywy, gdzie jest największy problem w tym, żeby no po prostu otworzyć na konieczną zmianę, ale tak krótko jeszcze do tego produkcja szkła tak może powrócę do tego, gdzie jest prawda nie myślę, że prawną jest tym jak jesteśmy edukowani przychodzimy na świat ktoś na świat opisuje 1 średni opisuje nam przedstawia Isco Real na nie opisuje nam tego świata, że to jest świat zależności czy wszystko wszystkim powiązane, że wszystkie istoty mają jakąś ważną określoną rolę do spełnienia, że każdy każdemu tutaj w jaki sposób pomaga tak świat opisuje ekologia taka jest prawda, ale jego nasienie uczy wiele osób Poświatowskiej Andrzej Halicki podkreślał, że nosi w procesie edukacji kluczowe jest tym, żeby opisywać świat pokazywać zależność liczone są wszędzie, a my jesteśmy edukowani w szkołach i nam się o tym nie mówi, a nawet, jeżeli nam się mówi to my to my wiemy o tym, ale to nie czujemy to trzeba po prostu poczuć czym się poczuć częścią sieci życzę tej tego co do użycia tajemnicy życia, a ja jesteśmy jedną z tych nitek w tej sieci życia to co wydaje się kluczowe dlatego jest potrzebna to rewolucja Kopernikańska daliście im procent jest mu to to jest kluczowe czy zdążymy to zrobić z no i musimy wtedy jako cywilizacja przetrwamy od rodzimy się coś się odrodzić po perturbacjach ogromne, które nas na pewno czekają to musi być właśnie takiej takich świadczeń ludzi, którzy czują się częścią przyrody czują się częścią sieci życie i wierzę w to, że to co jest jest możliwe, a dla chińskiej jak pozwoli świadczą, że polemicznie, bo wspominasz Aldousa Huxleya, ale też warto chyba wspomnieć Darwina doborem naturalnym, który doskonale opisuje dobrodziejstwa tego tego mechanizmu, który stworzył bioróżnorodność, ale z drugiej strony dlatego też tego bardziej zespołu, który zapatrzył się wiele pokoleń i Wilnie tak nagle ma wspólnego z Barbarą historia Darwina nasze rozumienie takie liberalne darwinizmu to jest jak całą historię ale, ale tu jednak powiem że, że mamy mamy w sobie też takie silne przekonanie, że konkurencja z innymi np. gatunkami jest naszym sposobem na na przetrwanie mam wrażenie, że w wielu kwestiach np. straszenie przyrodą polega na tym, że mówi się o tym, że np. przydzielić zje i to jest absolutnie takiej powiedziałbym crypto o determinizm, który się wykorzystuje do manipulacji na to chciałem zacytować pewną rozmowę, którą ostatnio byłem 1 człowiekiem dziś pewnie na na linii telefonicznej im on powiedział coś takiego proszę pana ja segreguję odpady robią wszystko wam, żeby było porządne, ale nikt nie zabroni zapalenia drewna czy palenia drewnem w kominku i proszę zauważyć, że ta z 1 strony można powiedzieć, że mieliśmy do czynienia z kolejną osobą, która po prostu, gdyż uznaje np. zmiany klimatu za nieważną albo wkraczającą w jego strefę wolności, a z drugiej strony to sama osoba segreguje śmieci, bo już odkryła, że segregowanie śmieci ma sens i wrócił wrócę do tego co powiedział Piotr Gubała, czyli krótko, więc edukacja świadomość tego co się wokół nas dzieje w zasadzie kluczem do naszych działań i wszystko co możemy jako naukowcy też też pewnie przez systemy edukacyjne zrobić po prostu ludziom uświadomić, że naprawdę nie jest dobrze i edukacja edukacja oraz edukacja to chyba tyle do powiedzenia przewrót kopernikański przed nami bardzo bardzo wam dziękuję prof. dr hab. Piotr skup dała Uniwersytetu Śląskiego dr hab. Bogdan chojnicki z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu byli dziś wieczorem państwa gośćmi bardzo wam dziękuję dziękuję dziękuję panu więcej, bo ciąg dalszy na pewno nastąpi tak sobie pozwolę na dobranoc powiedzieć Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZOREM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA