REKLAMA

Ruszamy w krainę Łemków, czyli Ruś w Małopolsce. A przy okazji możemy zobaczyć jedyny widoczny gołym okiem wygasły wulkan

Babel. Rzeczpospolita Multi-Kulti
Data emisji:
2021-08-13 19:00
Prowadzący:
Czas trwania:
34:39 min.
Udostępnij:

W tym odcinku jeszcze krótki spacer po cmentarzu w Krakowie, a później ruszamy na wschód... w krainę Łemków, pełną zabytkowych cerkwi, zaskakujących historii i nietuzinkowych postaci. Na przykład spotkamy Sofię Haleczko, która walczyła w szeregach Strzelców Siczowych i słynnego chemika Emiliana Czyrniańskiego, którego ojcem był proboszcz. Poza tym parę wskazówek, jak uniknąć zbójników na beskidzkich szlakach.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Babel, czyli Rzeczpospolita multikulti cykliczny cotygodniowy podcast dzięki uprzejmości Radia TOK FM spotykamy się to co tydzień dzień dobry mówią Adam Balcer i Paweł Sulik wakacje, więc wakacyjna podróżniczą turystyczną rekreacyjną krajoznawcza wersja podcastu Babel Wawel tra vel my byliśmy tydzień temu razem wszyscy razem słuchaczy z Chodźki my byliśmy w Krakowie tak wychodziliśmy po Krakowie, a tymczasem w tym rażąco, a tymczasem musimy opuścić Kraków, ale Rozwiń » pożegnamy się, odwiedzając jeszcze cmentarz Rakowicki tutaj będę do 1 i zobaczymy ukraiński wymiar tego cmentarza pokaże wam wielkich Ukraińców, którzy są tam pochowani albo Polaków pochodzenia ukraińskiego, a potem ruszamy zwiedzać różne Małopolsce, czyli do Łemków na te najbardziej na zachód wysunięte ziemie obrządku albo wyznania wschodniego te, które nie były częścią Rusi Kijowskiej są pod tym względem wyjątkowe jest taki kawałeczek właśnie Rusi w Małopolsce, czyli średniowiecznej Polsce sprzed czternastego wieku czy to nie sprzed 14 ego, ale zaraz zobaczycie Słuchajcie ruszamy Babel Travel wakacyjna Rzeczpospolita multikulti zapraszają Adam Balcer i patosu, więc po pierwsze o kogo musi jedno teraz nie będę podawał numer kwatery nie siedzicie nie będzie się z pomocy tutaj tylko znajdziecie sobie, jakby co, więc tak pochowane są postacie czasami, które niosą pochowana w samym miastem nie były bardzo związane z taką postacią jest wybitny ukraiński slawista historyk literatury polityk Stepan small Stocki, który urodził się w Galicji wschodniej w i umarł w Pradze, a pochowany został w Krakowie właśnie na cmentarzu Rakowickim i był bardzo związane z Bukowiną to jest taki region, który kiedyś na pewno z wami odwiedzimy Bukowina jest dzisiaj podzielona między Ukrainę i Rumun nie o obie części są piękne w tym możecie podziwiać malowane czernią malowane cerkwie byłem 2 lata temu naprawdę niesamowite wrażenie i Czerniowce stolica, która jest na Ukrainie i generalnie też Polska społeczność, ale to na później on tam był i profesorem i prawda był politykiem był wybierany tam do po na posła, bo trudno głównie Ukraińcy Rumuni, ale też Niemcy Żydzi Polacy następnie został zastępcą naczelnika kraju parlamentarzysty dać różne funkcje był też potem ambasadorem zachodnio ukraińskiej Republiki ludowej to co walczyła z polską o Lwów i to co jest bardzo ważne, że w bardzo promował jako jeden z pierwszych, żeby nie używać ruski Rusiński tylko ukraiński w odniesieniu do języka narodowości miał tutaj Paweł do siebie interesów i zainteresowały zainteresuje przepraszam Bukowina to była część Austrii w ramach Austro-Węgier i w efekcie w ramach cerkwi prawosławnej była bardzo powiązana z Serbami mieszkającymi w Dalmacji i w efekcie sam Malczewski zainteresował się bardzo językiem serbskimi tworzy różne teorie, że właśnie szczególnie język serbski chorwacki są spokrewnione z językiem ukraińskim, ale nie przekonało to wielu językoznawców jego syn urodził się w Czerniowcach na Bukowinie Roman i zmarł w Waszyngtonie, ale jest związany z Warszawą był bardzo ważną postacią w historii Ukrainy w dwudziestym wieku, bo był m.in. wicepremierem rządu na emigracji i ministrem spraw zagranicznych w Warszawie, ale to już go zostawiamy, bo się cen tuszy tras mówi żartobliwie oczywiście krakusy nie złości się na nas obrażą, że ma być o cmentarzu Rakowickim na Warszawę z fachowcami z Rakowiecką pomyliło tak no dobra to za to bardzo ważny związane z Krakowem to Bohdan łatki prozaik poeta literaturoznawca, a nawet set senator Rzeczypospolitej polskiej piątej kadencji 3839 i przez bardzo bardzo wiele lat prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego jak będziecie na gołębie 16 więcej tylko cmentarz jest wydział polonistyki tam jest tablica, którego upamiętnia jego bardzo ważny dzieło wydane w Krakowie Warszawie pojednał nas zarys literatury ukraińskiej podręcznik informacyjny bardzo ważna praca no i on przyjaźnił się z Wasylem Stefanek to jest niesamowita postać ukraiński poeta też polityk, który studiował w Krakowie i tam właśnie też zaczął pisać i wiele jego podstawowych tam powstało nowel i był tłumaczony na Polski publikowane w życiu czasie krakowskim, a no, więc jest niezwykle ważne może być zajmuje centralne miejsce w historii polsko-ukraińskich stosunków literackich jego liczba tłumaczeń Słuchajcie od końca dziewiętnastego wieku do początku do połowy dwudziestego to jest 100 pozycji tutaj szczególnie się wyróżnił Władysław Orkan, który był jego przyjacielem przyjaźnił się właśnie z Bogdanem lepkim to jest pisarz oficer Legionów polskich też w Krakowie właśnie zmarł pochowany i postać bardzo ważna jeśli chodzi o właśnie ten, kto to przybliżenie literatury ukraińskiej czytelnikowi polskiemu not jak jesteśmy na urocze, a jednocześnie jesteśmy na cmentarzu Rakowickim to musi odwiedzić grób Emiliana czy Jańskiego Czerniawski wielki Polski Chemik współzałożyciel polskiej Akademii umiejętności rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego i no jeśli każdy, kto uczyć chemii nie pamięta, że odegrał olbrzymią rolę w tworzeniu terminologii chemicznej polskiej teraz, dlaczego nie mówimy, ponieważ urodził się we Florence, która jeszcze odwiedzimy i który i był synem Hryhorij jego, który był proboszczem właśnie we Florencji oprócz tego pełnił funkcję w administracji o świecie był był np. inspektorem szkolnym w Muszynie tam też będziemy w Muszynie, więc jak widzicie rodziny łemkowskiej rodziny zresztą z gatunku zdajemy później, a jedziemy tak mówiłem już gotowy rękawy no tak nic jeszcze nie znaczy to już tonie żadna Tallin tajemnica gimnazjum w nowym Sączu 15 km istniejącej od tych ziem łemkowskich Nowy Sącz i tutaj znajdziemy profity filie, czyli tej bardzo ważnej ukraińskie instytucje oświatowe ruską burce dla uczniów kaplice kiedyś była kaplica greckokatolicka urodziła się tu też Sofia, ale oczko, która jest bardzo ważna dla Ukraińców, ponieważ jej rodzina chodzi o Galicję wschodnią, ale trafiła do nowego Sącza i tam się ona urodziła wychowała i by je dlatego bardzo ciekawą postacią, ponieważ służyła w Strzelcach sieciowych, czyli odpowiedniku Legionów Piłsudskiego podczas pierwszej wojny światowej zrobiła karierę wojskową jako oficer, więc podoficer jest pod tym względem bardzo ciekawa na początku czy Gdański miał być księdzem nawet chciał uczył się między nimi w Przemyślu, ale stwierdził jednak chemia jest ciekawsza no chyba może akurat w tym przypadku nie jego tata będzie nim zostanie próbą by został proboszczem no, więc może dobrze, że syna dawna Chemika postać, która jest bardzo ważna związana z Krakowem urodzona, która uczyła się w gimnazjum świętej Anny pamiętajcie pamiętacie opowiadaliśmy o tym wie bardzo ważny szkole to wnuk Emiliana, który nazwał ją Józef Hieronim Retinger jak teraz tylko anonsuje, bo to chyba zrobimy kiedyś cały podczas był pisarzem politykiem doradcą Władysława Sikorskiego premiera rządu polskiego emigracji teraz Słuchajcie sekretarzem generalnym ruchu europejskiego jednym z twórców tak naprawdę przy Unii Europejskiej był nawet nominowany do pokojowej nagrody Nobla, a trafił swoim życiu do Meksyku, gdzie był doradcą prezydenta i dlatego jest to postać niezwykle ciekawa nie z Niemiec czy gdyby jego dziadek chciał zostać księdzem, choć śnieg greckokatolickim mówić mogę, ale nie wiem czy to wszystko się tak ułożyło, bo właśnie jego córka córka Emiliana, czyli mama Józefa Hieronima Retingera jest wyszła za mąż właśnie za pana Retinger, na który co ciekawe był za to pochodzenia żydowskiego, czyli mamy mieszane z polityką narkotykową, która jest Polska bardziej, że euro ta uzyskała dla no, więc idziemy dalej Słuchajcie i odwiedzamy grób Mikołaja Zyblikiewicza to już jest gigant urodził się koło Sambora, czyli mówimy o Galicji wschodniej nie łam kości zna Grek katolik, który był prezydentem Krakowa, a następnie był marszałkiem Sejmu krajowego Galicji największej prowincji Austro-Węgier i mamy dzięki niemu muzeum narodowe, bo powstaje wtedy, kiedy był prezydentem dokonał restauracji Sukiennic w Krakowie znajdziecie jego ulice jego portret w Sukiennicach mamy maszkarony, którego przedstawia na Sukiennicach, które z formą taką karykaturę, którą zaprojektował Jan Matejko przed Urzędem Miasta Krakowa, który jest na placu wszystkich świętych macie też pomnik ZBiLK kie Wicza, czyli mówimy o naprawdę postaci wielkiego formatu ażeby wam pokazać, że zawsze nasze losy są polsko-ukraińskie bardzo fajnym węzłem gordyjski no to jego krewniakiem był 1 współ założycieli organizacji ukraińskich nacjonalistów Jewhen Michajło z Wiel kie WICZ, który skończył gimnazjum w Przemyślu posiedział sobie dość sporo polskich więzieniach, bo m.in. pamiętacie opowiadaliśmy o jak Stepan Fedak próbował zorganizować zamach na Piłsudskiego to m.in. za to siedział więzieniu Wilkiewicz potem był dowódcą organizacji wojskowej ukraińskiej na przemy właśnie na koło Przemyśla trafił znowu na kilka lat więzienia, więc trochę inaczej się potoczy jego losy był dziennikarzem też tak pisał dużo redaktorem na szczęście udało mu się także ci się ułożyło, że ma sobie spokojnie nie żadnym gułagu tylko 81007. roku w Filadelfii i to jest właśnie krewnym Mikołaja Zyblikiewicza, z którym ruszamy już do Łemków i trafimy, gdzie naruszymy Słuchajcie, żebyście wiedzieli opowiada liście opowiadaliśmy wam pamiętacie jak razem z Wołochami, czyli romańskimi pasterzami szliśmy sobie z Bałkanów przez całe Karpaty aż do Moraw Czech i podczas tego marszu oczywiście stopniowo się ci nasi Włosi został zakładali się stąd jest niesamowite, że prawo wołoskie łączy Bałkany imperium osmańskie Rzeczpospolitą mieliśmy o tym lekki stan posłuchajcie sobie polecam i właśnie jedno stopniowo stawali Rusi nami Polakami Słowakami bogacenie się kultury da z i m.in. gdzie najdalej oni jak możemy się tak po spekulować w Polsce, gdzie najdalej do do doszedł ten tata osadnictwo Wołowski, że można powiedzieć w górach, że oni jeszcze byli prawosławni albo byli greckim i grekokatolikom no np. jak spojrzycie na Mapei to mniej więcej można zakładać, że do rzeczy do rzeki Białki, a doszła ta ludność jeszcze, jakoby jako obrządku albo wyznania wschodniego tak macie Białkę Tatrzańską, czyli już przy Podhalu i np. wiadomo, że w wiosce, które obok Białki Tatrzańskiej Łapsze Wyżne była kiedyś cerkiew dojazd wnosi się, ale tak, ale daleko na zachód zaś tak natomiast dzisiaj jak jak wiecie Łemkowie są uznawani za mniejszość w spisie ostatnich 2011 jako tożsamość łemkowską podało 10 pół 1000 osób w Polsce w tym 7000 jako pierwszą tożsamość Łemko oczywiście mamy do kraju najprawdopodobniej teologia, choć słowo tylko tak i to co wiemy na pewno, że bezdyskusyjnie przez wieki przetrwała najdalej w Polsce ludność po tej stronie Karpat właśnie łemkowska prawosławna potem greckokatolicka w regionie, który się nazywa róż szlachtą Tuska, który obok Szczawnicy Szczawnica na pewno to mówimy o dawnym właśnie włoski osadnictwie tutaj mamy ZBiLK kie Wicza też ZBiLK kie WICZ bardzo lubił to miejsce w efekcie jak tam będziecie to pamiętać Grota wielkie Wicia to nie jest tak naprawdę Grota, bo jak tak naprawdę rodzi rodzaj schronu tak, ale taka jest nazwa nazywana kiedyś też cygańską obozowali w niej Cyganie i właśnie nad dla uczczenia Binkiewicz został tak nas z nazwana, bo bardzo się za zło zasłużył dla rozwoju Szczawnicy tam też Słowaczka, która właśnie go upamiętnia, gdzie przesiadywał był inicjatorem m.in. budowy drogi przez Pieniny Jerzy Binkiewicz i tam tablica, która go upamiętnia, gdzie mają napis taki marszałkowi Mikołajowi dr. Bilikiewicz owi goście Szczawnicy Polacy Rusini daty podane dzielnemu czynem myśli podniosłej woli mocnej serca wielkiego mężowi co zasługą od Najwyższego w kraju wzniósł się do do Najwyższego w kraju zniesie dostojeństwa, bo przecież został marszałkiem Szczawnicy perły dał on wspaniałą drogę Pieniny z Dunajcem u stóp w skałach wykutą pamiętajcie wielki zabili kie WICZ to nie tylko wielkie zasługi dla Krakowa, ale dla Szczawnicy kres bardzo ciekawym miastem uzdrowiskowym pograniczy Beskidów zachodnich i właśnie Pienin, gdzie bardzo ważną rolę w rozwoju uzdrowisk odegrała rodzina węgierski węgierskich arystokratów sala Youth, aby wali tutaj słuchacze Wincenty Pol Henryk Sienkiewicz Maria Konopnicka Kraszewski Norwid Prus Matejkę po prostu Śmietana bezdyskusyjnie i zaraz właśnie macie też muzeum chińskie właśnie w dawnej luksusowej willi tej rodziny sala ja właśnie złapała albo też Zdrojowej ma tam jest ekspozycja historyczno Etnograficzne, gdzie spotkać też eksponaty łemkowskie dlaczego, bo zaraz za Szczawnica ruszamy na wschód mamy pierwszy region Rus szlak Tuska do nazwę wymyślił Roman Rain w wybitny badacz Łemków w latach trzydziestych Łemkowie tak nie mówili, ale macie tam też rzeczkę, która dziś nazwa Grajcarek kiedyś nazywała ruski potok i są 4 wioski, które są najbardziej na zachód wysunięte przybyły tu najbardziej na zachód wysunięty ludzkie osadnictwo w Polsce enklawa w Polsce, bo oddzielona od reszty ułamków, ale połączona z osadnictwem Rusiński po drugiej stronie Karpat na Słowacji, bo jak spojrzycie na mapy to zobaczcie sobie kiedyś taką mapę ortograficzną taką z wypustkami żoną też fajna, ale tam nie będzie chyba zaznaczonego wyznania mieszkanie będzie jak będzie widać, kto połączy granicę w ramach niej wysokimi szczytami, ale też przez drony, które ma rację Paweł, że trzeba ruszyć ma prawie jak worki i dalej tymi właśnie nazwa pochodzi z wioski Szlachtowej tam jak Paweł zmienił Jaworki biała Czarna Woda natomiast na Słowacji ta ludność rusińska właśnie grekokatolicy to słuchacze doszli do wioski są, tak więc jakbyśmy spojrzeli z Polski to tak zaraz linii prostej na południe pod Zakopanem to tam doszli dalej jak, ale zaraz jednak przecież Babel trawę czy jakieś tam, że niektórzy z nas działających teraz to ważna sprawa proszę popytać miejscowych poszerzy się od przewodnika szlak nowa ja worki tam się znajduje jedyny widoczny gołym okiem oczywiście już dawno wygasły wulkan i to jest szok proszę państwa pojechał odważnie poważnie ją tam jest także to jest zaskakujące, ale wracamy do Łemków Podolski Polski Wezuwiusz troszeczkę mniejszych rozmiarów tak oczywiście na miarę naszych możliwości mamy też sprawę patrzy oglądamy co się wokół, ale znudzony w efekcie ta enklawa wróci szlacheckiej wytworzyły się pewne odrębności specyfika chodzi o język mówiono, że to jest taka właśnie chwilkę Jaworska strój obyczaj budownictwo, bo wpływy polskich słowackich górali i Szlachtowej Jaworki w ogóle kiedyś były w granicach Szczawnicy pamiętajcie, bo teraz trochę tak administracyjne granice z zmieniły i co znajdziecie w Jaworkach białych workach Słuchajcie, bo będziemy zwiedzać to zwiedzamy obiekty sakralne, więc zwiedzamy cerkiew murowaną to jest bardzo ciekawa nie drewnianą tylko murowaną połączenie klasycyzmu z barokiem tzw. styl Józef Piński nie chodzi o Świętego Józefa tylko Józefa drugiego koniec osiemnastego DW zezwala ustawa z drewna by to był krzyk, którego właśnie stonować Józefów też w Pradze pamiętacie od niego, bo właśnie też bardzo poprawił sytuację prawną Żydów i był no absolutny taki monarcha oświecony i właśnie stwierdził, że trzeba to wszystko uporządkować powodować cerkwie takie wzorcowe i w efekcie pod powstał tzw. Lanc FARC pisze, które powstały i możecie zobaczyć jak zobaczyć jaworscy pomówić kurczy jak kiedyś taką kościół to widziałem gdzieś w Alpach w Austrii, bo to jest właśnie ten wzór, ale zobaczycie też w Wojwodinie w Serbii i wśród prawosławnych i wśród grekokatolików, bo tam macie ruski Car Tour, gdzie mieszkają Rusini pochodzący od godzina ściągnął bardzo różnych właśnie mamy Ukraińców Rusinów Słowaków największa społeczność słowacka poza Słowacją Nizinie panońskiej to właśnie tam i tam cerkiew zaprojektowana przez niemieckiego architekta stała się wzorem dla cerkwi we Karpat tak m.in. właśnie dlatego stylu Józef chińskiego, więc pod tym względem Jaworka jest ciekawa biała woda korki Jawor przepraszam przepraszam Jawornik przepraszam masz rację przejęzyczenie dalej jak będziecie w białej wodzie pan pamiętajcie, że byli bardzo znani z naprawy stłuczonych garnków glinianych, jakby jak Maciek stłuczone garnek gliniany to szukajcie bały byłych mieszkańców białej wody niestety nie oszukujmy się w wiemy o tym, że mówimy ludzie, którzy zostali wywiezieni w ramach akcji Wisła w przyszłym roku jest rocznica tak zastosowanie odpowiedzialności zbiorowej coś co spełnia kryteria tak naprawdę wówczas można powiedzieć z punktu widzenia prawa Międzynarodowego zbrodni przeciw ludzkości, więc drukowali garnki, czyli tak właśnie Niemcy, gdyż teraz to słyszy jak się drukuje garnek i docierali wg relacji, a ich zasięg i rynku działalności biznesowej od Warszawy po Kijów było z białej wody, a z Rusi szlak potocznie nazywa mieć perspektywy gest horyzontalna niesamowita jedziemy dalej Pawle drogi i jedziemy do państwa Muszyńskiego zwanego też kluczem Muszyńskim kresem Biskupim kresem już Muszyńskim albo moje ulubione biskup przyznał, gdzie mieszka w Biskupcu mężczyźni, o co chodzi to jest ten region właśnie jest Muszyna byśmy powiedzieli latyfundiów, które jest zaraz przy granicy ze Słowacją obszar około 450km², który od oczywiście należał do biskupów krakowskich i który miał pewną formę autonomii, bo i administracja sądownictwo wojsko istniał od trzynastego wieku aż do roku 1700 osiemdziesiątego pierwszego roku no i olbrzymia większość mieszkańców np. pod koniec osiemnastego wieku to była właśnie ludność łemkowska wyjątkowy charakter miał państwo Muszyna Tylicz, gdzie spotkalibyśmy Polaków i potem szczególnie napływających Żydów, ale pod koniec osiemnastego wieku to w ogóle nie ma wątpliwości, że tak 90% to byli Łemkowie potem i pozostali i tak większość dlaczego, bo ciekawe oczywiście było tam plaga górnictwa pamiętajcie, że no cały ten pas Karpat większość górników historii Rzeczypospolitej polskiej była Rusi nami tak, bo tak niestety możemy na mapę to czy nam się to podoba to czy nie mówi, że Janosik niekoniecznie kością chodzi może do cerkwi mężczyźnie, ale my nie był jednak tutaj słowacki klimat Eleną myślę, że odwiedzi, bo to obrządek jeśli gry z katowickiej czy rzymska, ale generalnie stąd w efekcie macie szlak zbójników karpackich zwanych też często Beskid nitkami tak, którzy zaraz rodzina do odwiedzenia szlaku, gdzie są zwolennicy tak byli byli znakomici byli, bo my mieliśmy z nimi straszne problemy pojawił się żołnierz austriackich po prostu no, jakby to się cel unieszkodliwiony wyeliminował problem społeczny i to zrobił też cesarz Józef, więc nie tylko odbudował kości cerkwie tylko też rozwiązywał pewne problemy, ale wcześniej właśnie państwo Muszyński musiało stworzyć piechoty, która się waha rolnicy i którzy właśnie było ich od 200 do nawet czasami 6 czuł set i właśnie głównie ścigali po górach tych zbójników i teraz Słuchajcie, bo jak mówiłem wam zwiedzamy cerkwie i to co jest bardzo ważne, że mamy coś takiego, że powinniśmy być z tego dumni od 2013 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO jest taka kategoria grupa drewniane cerkwie w Polskim i ukraińskim regionie Karpat jest cerkwi 168 w Polsce i 8 na Ukrainie i jeśli chodzi o Polskę to aż 5 z tych cerkwi są cerkwie łemkowskie i żeby wam pokazać jak to bardzo jest ważne, że w ogóle na liście kulturowe UNESCO w Polsce 29 obiektów spośród nich aż 8, czyli blisko 30% to są cerkwi z tego 5, czyli ponad 16 teraz zabawy z matematyką to cerkwi łemkowskich o tyle dziś o tak w całej Polsce na liście UNESCO natomiast absurd teraz Paweł ci pokaże co się dzieje z tą polską pamięcią historyczną, bo często wszyscy nam gadają, jaka to Polska jest multikulti, a tylko my no żartuję oczywiście miasto staramy się niczym domki 60 szansa pokazać ludzie no to jak multikulti to jak to wygląda w praktyce jest coś takiego jak pomnik historii to jest taka Polska wersja UNESCO i słuchacze 124 w tym momencie co aż 124 pozycję nierzadko więcej niż 1 obiekt w ramach tej pozycji teraz raczej nie za nie żartuje na 124 pozycję jest 1 cerkiew i to koło zgodnie w ogóle nie w górach tam na północy Kluba słowa z rad róży, która też jest na liście UNESCO została wciągnięta NATO listę pomnik historii dopiero w 2017 roku co więcej, choć nie ma żadnej synagogi wchodzi się protestuj i to bez różnicy czy rządziło po 3 PiS no przepraszam bardzo to są jakiż to jest niesamowite ale, żeby jedni na rzecz ważenia notkę o tym mówić o tym patronacie UNESCO takim czasem w ogóle realne, żeby pojazd razem złożyliśmy wniosek o Ukraińcach, ale tak skoro bada trawę, czyli ludzie, którzy słuchają z aplikacją spotkaniami w słuchawkach jeżdżą po Polsce teraz są właśnie w okolicach Szczawnicy prawdopodobnie to, żeby mniej świadomy, że wszystkich cerkwi w Polsce cerkwi są dziesiątki one Absolut czy setki, które mają status zabytku są zabytkowe budowle to jest absolutnie tak działa anty bardzo mówimy Święty idiota to jest kantory to skarga mówi teraz o tym kawałku, który ma nad sobą, gdy UNESCO to za wąski procent mały procent tych przepisów, które zobaczyć jeśli będziecie jeździli siada jak zobaczyli, że wkrótce w następnym podcaście pokażemy wam, że tam naprawdę największa koncentracja w Polsce teraz parę słów o tej, bo co to znaczy cerkiew łemkowska mamy typ cerkwi łemkowskich oczywiście uformował się między przez siedemnastym wieku, ale miał jakiś formę klasyczną, a potem przyjął różne wersje i co może być jest na pewno trój dzielna mamy prezbiterium nawę tzw. w Babinie orzeczonej oprócz tego to jest ten podział prawda wszechświata przestrzeń Boska ludzi grzesznicy idąc dąży do zbawienia tak dalej no do tego czworo boczne nawet dach namiotowy skokowo łamany to możecie sobie tam poczytać to wszystko, a my ściany pochyłe wieża od Zachodu ze tymi ścianami hełmem tak dalej to co jest bardzo ciekawe widać wpływy gotyku i to nie są tylko miejscowe tylko widać, że to się zaczęły się na Bałkanach, bo to widać w architekturze bałkański wcześniej i rumuńskiej właśnie propos tej Bukowiny co bardzo ciekawe one były też malowane na zewnątrz te cerkwie łemkowskie w Polsce tak jak w Rumunii siedemnasty wiek jest ewidentnie rywalizacja grekokatolików rzymskich katolików z prawosławnymi taki wtedy było także w efekcie właśnie przy cerkwiach mamy dobudowywane na przełomie siedemnastego osiemnastego wieku pierwsze wieże, które są barokowymi hełmami tutaj ewidentnie wzorem są kościoły drewniane w Małopolsce jeśli chodzi o wierze, żeby było, żebyście widzieli jak, o co chodziło oto biskup krakowski Gębicki który, a propos właśnie tych Muszyna okolice swoich swojego laty fundują powiedział tak 1600 pięćdziesiątym czwartym jeśli prawosławni nie przyjdą na nie to uwaga jako zyski z matkami i czarownicami wg ordynacji antyczne są rów naszych postąpić by nam przyszło takowy gardłem każąc, czyli podcinając gardło i dobra konfiskując WI alternatywa była dość jednoznaczna i to wtedy przypomina właśnie Przemyśl Lwów Łuck przyjąć siedemnastego osiemnastego wieku przechodzi z prawosławia na grecki katolicy i gdzie możemy zobaczyć w tym państwie Muszyny cerkiew z listy UNESCO Powroźnik to jest właśnie styl klasyczny tzw. północno zachodni to jest Słuchajcie uwaga najstarsza cerkiew łemkowska i w efekcie najstarsza cerkiew w polskich Karpatach, czyli Powroźnik początek siedemnastego wieku w środku są niesamowite polichromie wyjątkowe nawet kosz wcześnie przedstawiające stary nowy testament to są jedne z największych w Polsce malowideł cerkiewnych, więc na pewno ma akcji jak to się mówi Babel Travel musi zobaczyć w powrocie ku następnie ruszamy do Krynicy inne uzdrowisko bardzo modnej znowu mogłem mieć Piłsudski Matejko Grottger Sienkiewicz tak dalej Kraszewski Boże Reymont Tuwim Gałczyński Jan Kiepura wszystkie was dziewczynki całować chcę też i przed wojną było to miasto, gdzie mnie więcej było, iż Voo Voo, wliczając Słotwiny dzisiaj razem wtedy to była wioska zaraz obok to więcej było 40% dziś Polaków 30% Żydzi i nieco mniej niż 30% Rusini, czyli naprawdę miks Żydzi, a możecie zobaczyć cmentarz, który powstał w połowie dziewiętnastego wieku ma możecie tam zobaczyć przy ulicy Polnej w Krynicy, że jest zachowany 120 ma macew jest po stworzono Krynicki szlachty w cerkwi łemkowskich, który właśnie obejmuje i Krynicy i okolice samej Krynicy jest cerkiew świętych apostołów Piotra Pawła zabytkowa, która powstała w latach siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku jest to największa uwaga cerkiew świętych apostołów Piotra Pawła zapamiętujemy największą cerkiew w Karpatach polskich, więc chcecie odwiedzić najstarszą to do powrotu Nika największym w klinice pod hasłem na trawę to do Krynicy, dlaczego bardzo ważna tam jest tablica Nikifora wybitnego wielkiego malarza prawda prymitywistów, którym zaraz opowiemy tam goszczono w jego pracach ta cerkiew się naprawdę wielokrotnie pojawia i był okres przez 20 parę lat, że odbywały się tam się i w obrządku wschodnim zachodnim rzymskokatolickim greckokatolickim na strychu atrakcja też buty o wulkanach to ja ciebie też biologii, że tak, więc geologicznie Słuchajcie jest tam gniazda kilkaset nie Potter nietoperzy jest to różnych gatunków jest w Polsce wydaje mi się, że jedno z największych i nie największe takie skupisko oczywiście pod ochroną nas tak sobie upodobały z tej świątyni teraz parę słów Moniki tworzy właśnie z ze Krynicy tutaj jest ewidentnie bardzo ważna rola odkrył go malarz Roman Turyn ukraiński malarz, który potem zapoznał z nią i polskich ukraińskich malarzy szczególnie kapistów Paryż prawda i przypominam, że trzykrotnie uciekał mogą wysiedli w ramach akcji Wisła trzykrotnie uciekał do Krynicy na piechotę i czy w sensie wraca do tak, ale średnie do siebie do swojego Heimatu go wywożono za trzecim razem powiedziano już dobra dajcie spokój nie mieszka w Krynicy i Roman Turyn jest bardzo ciekawą postacią postu studiował na właśnie w Krakowie na ASP Józefa Pankiewicza i Władysława Jarockiego potem w Paryżu i właśnie pracował w Krynicy, gdzie słuchacze, żebyście o tym pamiętali, bo wam się często każe ukraińskich chłop górę tak dalej sowieccy jego rodzice prowadzili tam pensjonaty taki tam właśnie jak się jeździ na studia do Paryża to no przepraszam to w okresie międzywojennym na to się nie jest biednym tak nazwijmy to najdelikatniej odkrył on właśnie Nikifora oby potem się nim opiekował zorganizował jego wystawy we Lwowie potem w Paryżu tak i to razem z na Narodowym muzeum ze Lwowa ukraińskim i to co świat jest dla nas jak wiecie Babel trawę wszystko łączy się ze wszystkim w tym innych naszych głowach, więc ma możecie podziwiać go też poszukać jego pracę w Google uznał jak np. namalował pod portret tego bardzo ciekawego pisarza, którym mówiliśmy związanego bardzo Krakowem i polsko ukraińskim związkami literackimi Wasyla Stefanika świat był mały ten Kraków to przecież no nie było jakiś Tokio ci ludzie się wszyscy znali w Krynicy idziemy do muzeum Nikifora, w którym co zgromadzono obrazy, że to nie jest jakieś niesamowicie świetnie urządzone kapitalnie przemyślane muzeum po prostu to jest jedyne muzeum Nikifora w Krynicy i warto po prostu tam odwiedzić to nie jest tak żony Super, ale przez to jest fajnym domu, bo to jest Budyn, który nazwał Roma Nówka przy bulwarach Dietla innego prezydenta Krakowa tuż za Starym domem Zdrojowym, jakbyście szukali na mapie i na budynku jest umieszczona pamiątkowa taka płaskorzeźba, która przedstawia Nikifora, a sam Nikifor możecie też odwiedzić jego grób na Starym cmentarzu, który koło cerkwi prawosławnej i możecie też jest jego aleja i tam jest jego pomnik Taleja jest i dzieci od muzeum dosłownie 350m na północ w górę i właśnie ona dochodzi do tych bulwarów Dietla i tam stoi pomnik oczywiście macie swój pomnik jak będziecie kiedyś we Lwowie, toteż przy kościele Dominika będziemy powoli kończyli, ale nie możemy skończyć nie, mówiąc że w Krynicy potem chodzenie po muzeum po cmentarzu, żeby obejrzeć prace itd. nie może być także szczególnie tę pogodę rzeczy pić strasznie chce no i Krynicy jest idealna do tego źródła, które tam przeznaczony galę absolutnie proszę panie czy ktoś ma problemy z wątrobą nerkami płucami z oddechem z brakiem oddechu 3, że w jak to się teraz Radex rozstania jest taka nowa choroba w reklamach występuje suchość w ustach starostowie w każdym razie to kapitalny jest zwiększenie takiego dnia w Krynicy po to, żeby przygotować mentalnie na kolejny odcinek podcastu Babel trawę, czyli Rzeczpospolita multikulti wersji wakacyjnej do usłyszenia za tydzień, chyba że słowo chcę powiedzieć jeszcze co za tydzień będziemy, dokąd będziemy zawierali naszych społeczeństw paczki zabierzemy was do środkowej części Łemkowszczyzny jedziemy dalej, ale jeszcze chwilkę będziemy w Krynicy wspaniale, czyli za tydzień wracamy do końca dalej wschód dostrzega za tydzień Adam Balcer Paweł Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: BABEL. RZECZPOSPOLITA MULTI-KULTI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA