REKLAMA

KultOFFe: Fiodor Dostojewski, "Biesy"

OFF Czarek
Data emisji:
2021-08-16 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
22:39 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj pytają państwo co czytać, kiedy mamy czas pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego podpowiada Fiodor Dostojewski jest dzień dobry panie profesorze dzień dobry panu dzień dobry państwu słyszę, że wytacza pan najcięższe działa, a nie wiem czy takie ciężkie brak pamiętam jak i Danel zrobił świetne przedstawienie tak przez stary to tam by publiczności brakowało wygląda, więc na to, że to nie musi Rozwiń » być traktowane jako takie ciężkie dzieło, którego nie można przeczytać Biesy ukazały się w 1800 siedemdziesiątym drugim roku i myślę, że w Polsce były przez długi czas czytane w oryginale pierwszego tłumaczenia to ciekawe po podjął się Tadeusz Kotarbiński, który sobie wtedy zdaje się rozpoczyna studia zaczęła studia filozoficzne na Uniwersytecie lwowskim miał lat 22 i myślę 1908 roku było tak i myślę sobie o tym, bo w ogóle jest ciekawy wątek, dlaczego akurat Kotarbiński zdecydował się rozpoczyna przetłumaczenie Biesów i to wydaje się tłumaczenie dość interesujące dobre takie by pewnie zmierzające w kierunku tej duszy rosyjskiej czy takiego także powiedziałbym literat kości rosyjskiej czy sposobu wypowiadania się z rosyjskiego natomiast myślałem też o tym pani profesorze jak to jest jak jak w ogóle czytać Biesy czy i czy podobnie jak różnie oglądamy filmy zażycia tego, że wiek w jakim okolicznościach oglądamy czy być może Polacy znacznie lepiej niż Francuzi czy podobnie z literaturą rosyjską czy Francuz inaczej przeczyta Biesy niż Polak na możliwe, ale ja myślę, że dla Polaków to jest ciężka bardzo ciekawa dlatego żona pozwala mi do pewnego stopnia wejrzeć w to co to jest co jest rosyjski gość no, że przedstawi część Polaków się tym interesuje uważam, że to jest zresztą, że zalecana należy się przyglądać duchowi Rosji, które mamy do czynienia od dawna i w związku z tym Dostojewskim nam tutaj wiele rzeczy ciekawe mówi na temat tego ducha rosyjskiego, ponieważ np. dzisiejsza Rosja Rosja putinowska jest wyraźnie powiązana z tym zespołem poglądów z tą fascynacją, której uległ Dostojewskim, pisząc to to książka to on jest bardzo ciekawym przykładem inteligenta rosyjskiego, który zaczyna od tego, że jest zafascynowany Zachodem on bierze udział w takich takiej działalności kółka, bo w czasie Wicia Pietraszewskiego Michaiła, które było Stowarzyszenie zainteresowane tym, żeby Rosja upodobnić do zachodnich demokracji proszę wtedy kształtowały to jest oczywiście pytanie, które dzisiaj jest pytanie bardzo istotne na ile Rosja może może tutaj korzystać z tych doświadczeń społecznych demokratycznych Zachodu sam Dostojewskim na początku był zafascynowany tylna tym to możliwością tą perspektywą na, ale w jego biografii jest moment bardzo dramatycznym, kiedy został aresztowany całe zresztą to kółko pyta wszystkiego został aresztowany tam stoi kilka dziesiąt osób zostało aresztowanych i oni zostali poddani bardzo brutalnemu śledztwu, a potem skazani i to jeszcze niemal żadne tam kary, które miały być przestrogą tylko do jeszcze zastosowania kary śmierci tak zresztą oficer rosyjskiej armii, bo przecież był rosyjskim oficerem z wykształcenia wojskowym, toteż na pewne znaczenie no i tutaj następuje zmiana załamanie jeśli chodzi o trasie na katorgę tam przebywać 10 lat właściwie na zesłaniu na katorgę w Omsku tam przebywała, iż u, że właśnie poznaje z bliska warunki tego co moglibyśmy nazwać cywilizacją gułagu, bo to też jest tutaj w moim przekonaniu bardzo ciekawe to w jaki sposób dziewiętnastym wieku formowała się już cywilizacja, które potem dwudziestym wieku przybrała kształty monstrualne, ale on jest właśnie katolikiem i to od 1800 czterdziestego dziewiątego roku nie wraca do centralnej Rosji 10 lat później dopiero kiedy już czarną na to pozwala, ale odbił się tak odmieniony tutaj są opinie różne jedni mówią, że on tam w duszy miał te swoje różne poglądy zawsze ja raczej jestem skłonny twierdzić, że inwestorzy mama, że to jest jednak biografia człowieka złamanego, który przechodzi na stronę swoich oprawców, ponieważ on potem bardzo konsekwentnie broni dyktatury cara uważa, że ona jest jedynym systemem dla Rosji właściwym jednoosobowa władza i podporządkowane społeczeństwo jeśli reformy to tylko przeprowadzane przez przez szefa Rosji i jednokierunkowa komunikacja między władcą, a rosyjskim społeczeństwem nawet nie społeczeństwo ma już takie określenia rosyjskim narodem chodzi o naród przede wszystkim brat Jan tutaj bardzo konsekwentnie potem przez całe swoje życie w działalności publicystycznej bardzo się przy tym upierał właśnie, weryfikując gloryfikujące samodzierżawia com władzę absolutną cara jako nie tylko władcy Rosji politycznego, ale też przywódca kościoła prawosławnego, więc tutaj też związki między prawosławiem i państwowością rosyjską, które w tej chwili są bardzo ściśle też przypominają te pomysły Dostojewskiego tamtego czasu te fałszujące swoja pan panie profesorze Biesy w reżyserii Andrzeja Wajdy Starym teatrze w Krakowie, ale jeżeli się nie mylę to to chyba przed tym była jeszcze 2 się Polska prapremiera to był chyba teatr Ateneum ja tego nie pamiętam ja byłem w Krakowie w teatrze Starym jak jeszcze młody młody człowiek pojechałem specjalnie do Krakowa, żeby zobaczyć Biesy Dostojewskiego, w których występowali tak wspaniali aktorzy jak Nowitzki i który młody wspaniały jeszcze wtedy bardzo dobrej formie szturm, który grał Czerwińskiego to było znakomite to ja po prostu byłem wstrząśnięty tym, że w coś takiego zamieszcza się to powiem, że to też mnie właśnie skłoniło do tego, żeby powtórnie przeczytać książkę ona pod tym względem wspaniała ona jest wspaniała jak można jeśli ktoś chciałby ją czytać to warto czytać dzisiaj nie może jako wykład ideologiczne Dostojewskiego ile raczej świadectwo takiej przygody intelektualnej wielkiego pisarza, bo to jest przypadek, w którym ideologią założona przez przez Dostojewskiego kłóci się cały czas jego talentem i mentalnego prowadzi zupełnie inną stronę Biesy pod tym względem są pasjonujące wczytaniu, kiedy widać jak on z 1 strony chce nas zniechęcić do wszystkich tych postaci, które tam przedstawia głównie dostaw rogi, a równocześnie widać żony zafascynowany tymi postaciami robi wszystko, żeby je jak u obecni nić jako wielkie postacie literatury rosyjskiej światowej, a na ich rzeczywiście tu mogę powiedzieć także dla nas nazwijmy to ludzi, którzy mają ochotę na pewnym pewien poziom wiedzy o kulturze światowej no takie postaci właśnie ten stan drogi są postaciami we wspaniały sposób przez niego zbudowanymi to jest postać wymyślona w sposób żołnierz i nieprawdopodobne po prostu tak się 1 raz przeczyta książkę to się stało rodzina zapamięta do końca życia i to właśnie jako postać taką minę kiwanie jednoznaczną, chociaż Dostojewski chciał go przedstawić jako potwora, którego powinniśmy nienawidzić, bo to jest powieść napisana w intencjach kontrrewolucyjnych ona zostać napisana pory to po klęsce rewolucji francuskiej komuny paryskiej 70 drugi ma 6 pierwszych 702 roku nasze ukazywała w czasopiśmie ziemia nie chyba nie brak adresu jest ich tak pamiętam też w krótkim 1 tak i w związku z tym tutaj tutaj była tutaj to tutaj była bardzo wyraźna sprzeczność tym, które świetnie utrzymuje ona dodaje lekturze tej książki naprawdę takiego smaku bardzo współczesnego tutaj zamieszaj zawiesił panie prof. Erko wspomnę że, gdyby Andrzej Wajda to był kwiecień koniec kwietnia 1671, a Janusz Warmiński tarczy Ateneum 13marca, czyli to była Polska prapremiera no też wybitna obsada Anna skarży Anka przecież Andrzej Seweryn m.in. Anna Seniuk nożem powiedział Jan Kociniak także Andrzej Zaorski m.in. wrócimy do naszej rozmowy panie profesorze po informacjach Radia TOK FM informację o 1120 pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego państwa moim gościem rozmawiamy o książce Fiodora Dostojewskiego Biesy informacja o 1120 o czary wracamy do Biesów Dostojewskiego Szanowni Państwo prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego z państwa moim gościem jeszcze nawiąże do do tej adaptacji kami, bo to właściwie z tą adaptacją i Janusz Warmiński Andrzej Wajda się zmagali na scenach teatralnych Janusz Warmiński, ale w wywiadzie w polityce pisał, że dla mnie Biesy nie są pamflet na rewolucję, lecz powieścią o potrzebie idei jeśli już traktować jako pamflet to nie Revolut na rewolucję tylko na nich mistyczną postawy wobec życia na degeneracji rewolucji polegającą na wynaturzenia się idei wolności vide despotyzmu dla mnie Biesy są tworem o ludziach, którzy przez idea może lepiej przez potrzebę idei idei są Żerań niszczeni podobnie zresztą oczy odczytał Biesy kami dlatego właśnie za Trwam jego adaptacja powieści adaptacja niezwykle zbliżająca problematykę utworu do naszego widzenia zagadnień ruchów społecznych rewolucyjnych o no tak to to ja znam te opinie, które pewnego stopnia są słuszne oczywiście, że Dostojewski przewidział stalinizm to w gruncie rzeczy z ratownikami chodzi o to sprawę, że urząd takiego takie wyczucie, ale czy dzisiaj to jest sprawa, które będą bardzo tak rozgrzewała to przewidzenie tego co co już wiemy można iść w ja uważam, że znacznie bardziej pasjonująca lektura to jest właśnie lektura Kasi koncentruje na osobach, które tam są przedstawione myślę tutaj takich 3 postaciach, czyli z 1 strony i Mikołaj stan rodzinny ten główny protagonista całej tej tej opowieści, ale oprócz tego także bardzo się świetnie wymyślone postacie postać takiego szanownego samobójcy, a Aleksego dziś głowa i inżyniera, który właśnie pisze filozof lekarz filozofa takiego domowego trochę, który właśnie pisze traktat od uzasadniający samobójstwo, na który zresztą potem ten myślę tutaj o tym o tym w traktacie, kiedy słowa zresztą przez Alberta kami też potraktowane jako, iż taka jego inspiracją dla jego się osobiście słynnym takim człowieku zbuntowanym jest taki esej właśnie o samobójstwie też obecny jeszcze oprócz tego château i Ścigale spraw to te 2 te 3 postacie myślę, że też bardzo świetnie wymyśloną postacią taka postać ułomnej dziewczyny która, która zostaje żoną staw Regina on zresztą się z nią ożeni to też jest pasjonująca pasjonujący pomysł literacki jakiś sposób niesłychanie przystojny mężczyzna pada na pomysł, żeby ożenić się kaleką, bo to przecież właśnie talerza jest ułomną osobą, ale przez dostałyśmy przedstawiona jako właśnie taka bardzo głęboko odczuwającej myśląca postać, która spotyka się z takim właśnie otworem jak staw rodziny no staw rodziny to jest sprawa, która dzisiaj jest w moim przekonaniu bardzo bardzo żywa tłumaczy to, że jakaś część ludzi bardzo lubi panować nad samym sobą rozmaity sposób panując nad swoim ciałem naszymi zmysłami itd. tak jak i takie mocne mocne panowanie nad własnym ja no on jest przykładem posunięty do ostateczności takiej tego panowania nad własnym ja mocy osobowej mocy panowaniu nad wszystkimi rozmaitymi odruchami moimi i w związku z tym mamy zresztą dlatego wierzę bierze dochody to kobiety, że to jest dla niego początkowo nie do zniesienia, ale chcę właśnie siebie samego złamać sobie ita ten trening takiej mocy wewnętrznej tam występuje to jest jakby sam osobliwy temat całej tej powieści, które nie musisz koniecznie łączyć z tymi politycznymi graczami, bo jest oczywiście możliwość czytania Biesów jako właśnie powieści satyrycznej tam jest bardzo wiele takich momentów, które by ośmieszyć to Towarzystwo rewolucyjne uważam, że to jest właśnie najsłabsza strona tej powieści dość powiedziałbym łatwo przeprowadzone jest ośmieszanie pokolenie tych wszystkich postaci, które tam on rozpoznaje jako właściwie takich swoich sobowtórów młodości, bo tutaj bardzo wyraźnie rozprawia się właśnie z tymi urządzeniami swej młodości przez, ale też swoich dawnych towarzyszy myślenia rewolucyjnego jak bardzo takich na połamanych ludzi nieciekawy głupich min wartych uwagi był tam jest w tej powieści sporo tego typu takiego takiej tonacji ośmieszania natomiast jeszcze oprócz tego właśnie ta bardzo głęboka refleksja nad tym nad tym jak sobie w życiu radzimy ze sobą samym jak jakiś sposób te skrajności, które też mówią nam towarzyszyć pojawiają się w naszym doświadczeniu osobistym zostawia się panie profesorze czy literatura rosyjska zarówno ta 19 dwudziestolecia, ale współczesna ma pan wrażenie, że trochę odwróciliśmy się jako Polacy od literatury rosyjskiej i bardziej fascynuje nas to co się dzieje po stronie zachodniej tak nie wiem stany Zjednoczone oczywiście Zjednoczone królestwo Francja Włochy, a Rosja też może trochę z powodów politycznych o mniej nas fatalną jakoś tam to pamiętam, że jeszcze za czasów mojej młodości uznawano właśnie za rzeczy musiałem niepotrzebną naukę języka rosyjskiego i w ogóle zainteresowanie się dla kultury rosyjskiej jako rodzaj takiej nawet zdrady narodowej uważam, że to jest głupie że, że uważam, że powinniśmy jednak wyraźnie rozróżniać to co można nazwać taką intencją państwową Rosji, która może być dla nas dość nieprzyjemna, a jednak z tym że, że także w Rosji jest sporo ludzi bardzo mądrych szczególnie pisarzy, którzy na potrafił jednak stworzyć literaturę na poziomie światowym myślę tu dziewiętnastowiecznej literaturze rosyjskiej, która jest wspaniała no to trzeba powiedzieć, że to jest literatura no może to jest zabrzmi trochę za mocno, ale np. nie mamy jednak w Polskiej literaturze żaden Polski pisarz nie potrafił stworzyć takiej postaci sta wrogiem niestety może właśnie, dlatego że nasza literatura jest znacznie bardziej Sacha ostrożna natomiast co dostajesz plik jest fascynujący to jest jednak poczucie takiej bezgraniczna ości talentu, który naprawdę, że wszystkim we wszystkich kierunkach do końca i jeśli przyjmuje jakąś idee to potrafi ją literacką obecni właśnie w takich formach, które potem przykuwają wyobraźnię bardzo wielu Czytelników na całym świecie u nas raczej my byliśmy tacy troszkę ostrożni jeśli chodzi o moralne rzeczy natomiast ta powieść jest pod tym względem bardzo ryzykowna, bo tam się pojawiają też właśnie takie postacie, które te normy moralne, które dla nas są nadal żyjemy takimi normami nas ograniczającymi to to ta jest jednak to co nawet czasem my mówimy czasem przysłowiowo o tzw. szerokiej duszy rosyjskiej no jednak tutaj mamy do czynienia z czymś takim te postacie to są postacie które, które tych ograniczeń nazwijmy to takich lokalna środkowoeuropejskich sobie nie mają może dlatego też, że to jest literatura imperium to tam się pojawia też mamy takiego poczucia gotowania czy panowania nad nad tak nad światem no i tutaj oczywiście pojawia się ten wątek Dostojewskiego Dostojewski, a Polacy tak czy opinii zdań jak Dostojewski Polaka miał nota NATO jest też dość nieprzyjemna sprawa, dlatego że on jednak nasi w sercu tak dość powiedziałbym jadowita nienawiść do nas, która się informowała podczas jego pobytów katorgi, że kiedy on bardzo źle przyjmował zachowanie polskich więźniów politycznych, którzy uważali, że niesprawiedliwie karani jest bardziej podobała się postać rosyjskich chłopów więzionych właśnie w gułagu, którzy w duchu prawosławnego jest susza koronie wznosili swoje cierpienia, traktując jako takie doświadczenie religijne, a Polacy właśnie uważali, że mają prawo dowolności mają prawo do dumy osobistej i to bardzo go raziło potem zresztą charakterystyczne też jest to, że stan drogi ma w swojej biografii taki epizod na jeszcze państwo dość nieprzyjemny jest zasłużonym katem powstania styczniowego i te zasługi jego właśnie w tym pomieszczeniu powstania styczniowego sią takim jednym z fundamentów jego osobowości takiej w potężnej mocnej bezwzględne osobowości ta jest przedstawiona no panie profesorze bardzo dziękuję za za tę propozycję za ten wybór, chociaż przy zastanawiam się czy jednak nasi słuchacze myśl tych, którzy wieców nie znają pobiec sięgną myślę, że warto warto, bo nawet patrząc praktycznie sytuacja coraz bardziej Szanowni Państwo się komplikuje Polska okazała się skłócona z kolejnym państwem tych państw, z którymi będziemy się przyjaźnić, aby teraz siedzimy pewnie na palcach 1 ręki można policzyć myślę, że wkrótce na jest najlepszym przyjacielem będzie Rosja, a więc Biesy wydaje się doskonałą lekturą, aby tę duszę rosyjską poznać lepiej w Novarze miejmy nadzieję, że tak też może być czyta panie profesorze bardzo panu dziękuję za dzisiejsze rozmowy pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego był państwa moim gościem rozmawialiśmy o książce Fiodora Dostojewskiego Biesy kilka chyba 7× przetłumaczonej na język Polski także każdy może znanej sobie to tłumaczenie, któremu najbardziej odpowiada dziękuję serdecznie informacje Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszych połączeń czuwał Adam wczoraj Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA