REKLAMA

Środkowa Łemkowszczyzna ze swoją "Jasną Górą" i największa kumulacja zabytków z listy UNESCO

Babel. Rzeczpospolita Multi-Kulti
Data emisji:
2021-08-20 19:00
Prowadzący:
Czas trwania:
39:47 min.
Udostępnij:

Jesteśmy nadal w Krynicy i oglądamy prace Nikifora, ale to, co w tym odcinku najważniejsze, to nasza wizyta w rejonie gdzie jest największe w Polsce nagromadzenie zabytków pod ochroną UNESCO na km2. Jedziemy na środkową Łemkowszczyznę, razem z jej "Jasną Górą" oraz smażonymi na głębokim oleju racuchami z mąki i kiszonej kapusty.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Babel, czyli Rzeczpospolita multikulti wydanie wakacyjne, czyli Babel trawę razem z państwem podróżujemy po całym kraju, pokazując jak to nasza piękna Polska jest wielokulturowa i młodzi etniczna młodzi religijna dzień dobry mówią Adam Balcer i Paweł Sulik Babel Travel wakacyjny Rzeczpospolita multikulti zapraszają Adam bardzo panu głosu tydzień temu przechadzali się z kubkiem wody Zdrojowej ze źródeł mineralnych Krynicy po dniu spędzonym na zwiedzanie bulwarów Dietla w Rozwiń » Krynicy, ale też muzeum Nikifora w Itace troszeczkę zaniepokoił mnie nie czekaliśmy na wieczór, bo jeśli to jest pora zimowa to, że państwa łyżka dziegciu w pięknym opisie beczki miodu Krynicy, bywa że pojawia się tam smok Krynicy leży w Kotlinie tak jak większość miejscowości górskich również uzdrowiskowych wieczorami wysiew w sezonie grzewczym zrzeszenie zaciągać powietrze zbyt mocno coś jeszcze w Krynicy chcemy polecić jeszcze chwilkę zostaniemy Słuchajcie no wypada jeszcze wam powiedzieć, że to ta cerkiew, której opowiadaliśmy, gdzie był chrzczony Nikifor to niejedyna cerkiew i generalnie mamy cerkiew, która dzisiaj z kościołem katolickim rzymskim mamy mamy cerkiew, która jest prawosławna została zbudowana 1006. roku 1990 szósty po w ogóle co ciekawe miasto to nie tylko Nikifor, ale też w tym mieście razem urodził się Józef se ratować, który był arcybiskupem lwowskim właśnie cerkwi greckokatolickiej przez 12 lat i następnie po krótkiej przerwie to można powiedzieć za zrobił się takim rodzinny biznes, bo został znowu arcybiskup arcybiskupem Lwowa tym razem chce ratować inny, czyli Sylwester akurat nie z też Łemko oczywiście, ale nie z Krynicy i on będzie arcybiskupem przez 14 lat, czyli jak dzieci przez kilku 20 kilka lat pod koniec piętnastego wieku, czyli bardzo ważnym okresie on akurat się urodził w leśnicy Sylwester to jest wioska łemkowska, która jest w podkarpackim niedaleko granicy z województwem małopolskim to już średniowieczna Polska formalnie także to nie jest Ruś Kijowska i nie jest jakoś strasznie daleko oczywiście od Krynicy uczył się w różnych szkołach i w Gorlicach i w Jaśle w Gorlicach jeszcze będziemy dzisiaj, a gimnazja to m.in. Przemyśl Lwów 1, czyli to wszystko wam pokazujemy też świat austro-węgierski dzieci ludzie się prawda szczególnie w ramach tej przed wita czy część austriackiej spokojnie poruszają, a o tych cerkwie wspomniałem, bo właśnie spytać no dobra opowiada liście o tym, że ze przechodzili na prawosławie, na którego katolicy to, skąd nagle cerkiew prawosławna jest zbudowana w 1910 szósty Ano z tego powodu, że Słuchajcie w okresie międzywojennym to był wpływ tego co działo się w stanach Zjednoczonych dzisiaj mam jeszcze o tym opowiemy, że mieliśmy konwersję Łemków na prawosławie części sporej, a mówi się, że to około 20 000 cerkiew prawosławna 25 000 to są różne statystyki natomiast była naprawdę spora grupa widać, że wśród Łemków generalnie dzisiaj opowiemy o tych złożonej tożsamości, bo generalnie można coś takiego mamy tożsamość odrębną łemkowską, ale mamy pamiętajmy, że jej bardzo dużo Łemków nie tylko zostało wysiedlonych na tzw. ziemie odzyskane, ale zostało też wypędzonych na Ukrainę, więc mamy coś takiego, że tożsamość łemkowska to jest tożsamość odrębna i od polskiej ukraińskiej mamy grupę ludzi, którzy mówią sobie z tym złem Kimi Polakiem mamy największą grupę szczególnie tych mieszkających na Ukrainie, którzy mówią o sobie jestem ułamkiem, ale po pierwsze, Ukraińcem, a oprócz tego jeszcze też tożsamość rusińska Rus prawda znam różni tacy itd. czyli ta ludność mieszka na Słowacji tak, gdzie też pamiętajcie większość miejscowa wyznawców braku katolicyzmu prawosławia deklaruje jako słowaccy i wielu z nich trafiło do stanu stąd mamy NT Urszula i dzisiaj mam też opowiemy tam stanąć Andrzej Warchoł Andrzej Warchoł tak dokładnie tam mamy też silną tożsamość senacką wielu Łemków też powie temu rynkiem związanym z tożsamością to właśnie dla polityki o nich karpacką Karpat Rusi czerpać nie tylko to nie padły jakieś stanie czeki kiedyś niemal nie ma lekko, żeby właśnie niższy narody wschodnie słowiańskie Rusini przeszłym Rosjanie Ukraińcy Białorusini, ale jeszcze właśnie ci ludzie mówią o sobie różnicy rasy nacji Rusini Karpat ruszy nie przypadł też ciekawostka można się chwalić, że państwo w towarzystwie się coś takiego Otóż ten słynny artysta Andy Warhol dostawał listy od matki był w stanach i dostał listy od matki dostawały pisane cyrylicą kary, a oprócz tego mamy poważne prace naukowe historyków sztuki, które pokazują, że w jego sztuce są ewidentnie fascynację ikonami ikonostas sami tak dalej no co można powiedzieć o tych naszych w naszym przypadku akowskim, że paradoksalnie im bardziej na zachód i im mniejsze związki słabsze związki z tą tradycją Rusi Kijowskiej, a tym silniejsze poczucie odrębności od Ukraińców tak i też tutaj pojawiają się zobaczycie te tendencje identyfikacji z tym większym światem wschodniej Słowiańszczyzny ty też z Rosją albo tak naprawdę można być takie retro tożsamości staro ruskie Moskala chińskiej identyfikujący się z Rusią Kijowską tak, ale i zrealizowano, ale za to pojawił się właśnie idea to wracamy do tego prawdę mówiąc językiem rdzennych mieszkańców Australii Dream tamtego czasu prawda idealnego złotego okresu prawosławnego odchodzimy od Grek katolicyzmu stajemy się prawo sław 1 ZL tylko jak w trakcie wysiedleń to oczywiście one były przymusowe z perspektywy poszczególnych osób, ale formalnie oficjalnie fala przemieszczenia ludności, która pierwsza, która była wynikiem podpisania umowy pomiędzy związkiem Radzieckim polską to były wyjazdy dobrowolne tak mówiono społeczeństwu tak mówiono ludziom, którzy tam się znajdowali co nie zmienia faktu, że część z nich w wyniku decyzji urzędników szczególnie wojska to były po prostu przymusowe wysiedlenia, a ja Wisła, czyli 40 czarny rok to już jest ewidentnie przymusowe wysiedlenie 100% to znaczy na całą kraju ta nie po to, ładnie mówi wymiana ludności to zrobiła Grecja Turcja wcześniej to jest taki piękny eufemizm na czystkę etniczną, bo to się dzieje oficjalnie lega Artis zgodnie z prawem natomiast słuchać więc, dlaczego o tym mówimy w kontekście Krynicy, bo niedaleko od Krynicy ty lawa i właśnie tam za część zwana Schizma Tylkowska, czyli lata dwudzieste ludzie mówią nie chce część z nich tak mieszkańcy mówi nie chce być Grek katolikiem chce być prawosławny bez kościół greckokatolicki kojarzy im się z ukraińską ością to jest też odrzucenie to przez część Łemków tożsamości ukraińskiej w efekcie była jeszcze kolejna droga Łemków, którzy widzieli jak nie chce zostać prawosławnym chce pozostać przy Krakowska stolicy śmiech, ale nie chce podlegać pod Przemyśl i pod ukraińską czytaj cerkiew w efekcie powstał 3004. roku coś takiego apostolski administracja Łemkowszczyzny, która obejmowała tam nawet za Sanok dochodziła poza ziemię tak naprawdę częściowo łemkowskie i to był taki pomysł, że państwo polskie to wspierało stolica Polski podlegało bezpośrednio pod stolicę Apostolską został wyłączony z jurysdykcji Przemyśla, dlaczego państwo polskie wspierało, bo uważał, że to jest vide et Impera wobec tożsamości ukraińskiej oczywiście członkowie wiedzą, ale ci, którzy się zatem opowiadali, ale to też było autentyczne, bo część z nas na pewno chciała być odrębna jest tutaj widzicie jak mamy coś co dotyczy też ta złożoność tożsamościowa np. jak mamy u nas moim trzeba będzie odbyć taką bardzo poważną dyskusję na świat Śląskiej tożsamości, która to jest przecież też niesamowita rzecz największa mniejszość wg spisu, a państwo nie uznaje istnienia ten wpis myślę, że pokaże, że jest jeszcze więcej, ale kończy Zwoli wyjeżdżając z Krynicy kończąc wątek kręcę też nie możemy nie przypomnieć, że tym, którzy są bardzo zainteresowani to lato to jeździmy wakacje Babel trawę jeździmy, ale jesienne wieczory zimowe proszę znaleźć w internecie pewnie do obejrzenia film Polski Nikifor świetnie świetnie zrobiony kapitalny film, który w świętej pamięci Krzysztofa Krause taj, który pokazuje nam postać tego nie nie są bardzo szybko Sułkowskiego artysty no dobrze Pawle to jedziemy dalej no ruszamy do środkowej kończyny tak jak obiecałem pokażemy wam miejsce, gdzie macie największą kumulację w totolotku przepraszam za język albo to największe nagromadzenie na gęstość kilometr kwadratowy zabytków z listy UNESCO to są właśnie te cerkwie 3 cerkwie i kościół w Sękowej drewniany to zaraz wszystko niedaleko siebie i to nie ma takiego drugiego miejsca spożycie na mapę Polski, żeby zaraz obok siebie dzieci macie proszę to tutaj 1 zabytek z listy UNESCO 0203. i czwarty, ale na początku na górę Jawor takie najważniejsze centrum pielgrzym dla może być łemkowska czasem się Częstochowa tak jasna Góra centrum pod znicze spór to dobrze widzi można pokazać w możecie zobaczyć co się tam oddziału w tych ostatnich kilkunastu dekadach no spór o prawdę o prawa własności tak między prawosławnymi i grekokatolikom mi i była używana do 2017 roku przez prawosławnych, ale grekokatolicy też przychodzili odprawiali wszystkie obrzędy obok generalnie opcja jest taka, że jest tam cerkiew w sanktuarium, bo 2005. roku jest w Wysowej takie tak koło gór ta Góra jest około wioski Wysowa no generalnie ona miała tam objawienia z matką boską mieszkanka wsi i w efekcie zaczęli tam przyjeżdżać pielgrzymi i prawosławni i grekokatolicy z Polski Słowacji, a nawet z terenów dzisiejszej Ukrainy całość to popularny bardzo centrum no i potem był właśnie po cerkiew greckokatolicka też miał doświadczenie greckokatolicka była prawda zlikwidowana odbudowywana tak dalej, więc był spór dzisiaj mamy coś takiego, że prawosławni mają nabożeństwa przy ołtarzu polowym, który jest na pobliskiej działce, której własnością jest planowana budowa cerkwi prawosławnej będzie to miejsce ta święta Góra Jawor będzie też dowodem tego właśnie tej sporu o tożsamość i o ten wymiar religijny nie wśród Łemków i nim odwiedzimy cerkwie no to widzimy bardzo tak dlaczego, bo mamy tam większość łemkowską ludzie powracali nie wszyscy wyjechali w efekcie jest to bardzo ciekawe, bo wszędzie poza tym mamy jak wiecie były te wysiedlenia, których Paweł mówił jestem oczywiście cerkiew, gdzie mamy też muzykę muzeum sza łemkowską i też jest i mamy jak wicie jest cerkiew potem jest właśnie prawosławna i to jest bardzo ważna cerkiew prawosławna, bo właśnie z okresu tej schizmy Tyrawski ostały się 2 cerkwie wtedy zbudowane w latach dwudziestych i też jest krzyż dziękczynny dziękczynnych, gdzie napisano jest na cześć chwałę panu Bogu wykonali członkowie kościoła prawosławnego Bartek powróciwszy z Unii jak widzicie jest coś takiego, że Bart pokazuje znowu to różnorodność, ale warto dobrze będę stał tak wielka drewniana cerkiew to jest ta cerkiew bartne to jest ta, która na częściowo zniszczone wnętrza przeniesione tam też czy to jest radzi teraz sztuki cerkiewnej ludowe sta ona powiedzie nas tego wieku kryta gontem jest i oprócz tego możesz wiosce zobaczyć też chyże, czyli też charakter Wyszkowski chaty i spichlerz, w którym co zebrane różne można powiedzieć pracę takich kamieniach ski bard z tego bardzo słynęło i te właśnie ci kamieniarze ruszali stamtąd no naprawdę po całej Polsce to co dla mnie niesamowite np. jest koło młyńskie kamienne w Bydgoszczy, na które zostało zrobione na początku dwudziestego wieku przez kamieniarzy bard, ale to już nawet ruszyli poza do innego państwa, ale trafili do Prus, ale jest tego trzymam tam do Niemiec ważnych lektur to robota kamieniarskie była takim Łemkowie byli znani z, tak więc nie tylko narciarze ta tylko też kamieniarze i kto jest związane z Bart no, więc mamy Wołodymyr Rachela AK to jest ksiądz właśnie i łemkowski pisarz, który pisał ja w życiu Słuchajcie to jest taki język ludowy mieszanka cerkiewną słowiańskiego ruskiego do tego szczere rosyjskiej można powiedzieć tak naprawdę pije dżin był re był reprezentantem właśnie tej orientacji Moskal fińskiej, a i urodził się w Wierchomli wielkiej natomiast uczył się np. w nowym Sączu natomiast 20 kilka lat był właśnie proboszczem w barwnym i tutaj napisał swoje różne ważne dzieła w tym np. Apropos różnych perspektyw historycznych jego powieść szybie licznych Wierch opowiada o Konfederacji Barskiej i powiem wam, że konfederaci barscy nie są przedstawieni jako pozytywni bohaterzy, dlatego że są przedstawieni w ten sposób żoną niestety tych chłopów miejscowych górali traktują często bardzo źle proch i bezdyskusyjnie są bardzo ważny jako ten pisarz łemkowski końca dziewiętnastego wieku promujący odrębność łemkowską od Ukraińców, ale dla nas i bartny chciałbym, żebyście kojarzyli z Dmitrijem Board niań kim i to jest słuchacze to pokazuje, że czasami mamy państwo mi można powiedzieć mikro perspektywę, która może się zrobić naprawdę wielka i tu chodzi o to, że port Gdański to jest pierwszy wielki kompozytor muzyczny w Rosji żył na przełomie osiemnastego dziewiętnastego wieku miał wielki wpływ na rozwój muzyki rosyjskiej urodził się w Głuchowie to jest wschodnia Ukraina, gdzie jego ojciec urodzony w barwnym i który zrobił sobie nazwisko, bo po łemkowsku zborny, więc zrobić naboru chińskiego był tam kozakiem zobaczy trafił to jest jakiś Niewiem 1000 kilkaset kilometrów tak musiał przejść no i tam właśnie Dymitr zaczął się uczyć prawda tych wszystkich prawda muzyki tak naprawdę i potem trafił do Włoch, gdzie zaczął komponować opery i też został po powrocie do Rosji dyrygentem ca carskiej kapeli chóralnej w Petersburgu następnie kierownikiem tej kapeli na dworze cara Rosji napisał też wiele kompozycji religijnych, ale też właśnie i opery utwory kameralne co jest niesamowite jak spojrzymy na treść tak na nie na zapis nutowy wykona do, jakim np. jakby jakie były pieśni w jaki języka, więc francuski włoski łacina niemiecki i cerkiewną słowiański no i jest to postać niezwykle ciekawa, ponieważ skomponował utwór do piosenki napisanej przez Michaiła Rakowa i zaraz o nim wam powiemy, bo to jest ciekawa postać, dlaczego jest to takie ważne, że to był przez kilkadziesiąt lat taki nieoficjalny hymn rosyjski na przełomie osiemnastego dziewiętnastego wieku i jaki jest sławny można powiedzieć nasz pan syjonizm tak i oprócz tego właśnie na Kremlu on był grany z od do 1000 dzieci siedemnastego roku zwierzy właśnie na Kremlu w Moskwie to właśnie był ten utwór, więc bardzo znany w Rosji carskiej, ale mówimy jak dziś o człowieku z Łemkowszczyzny, żebyście o tym pamiętać, że to 3 można być bardzo szeroki horyzont, ale port Gdański by dbał bardzo popularny w Niemczech zafascynował się twórczością król Prus Fryderyk Wilhelm trzeci generalnie zaczął wykorzystywać jego muzykę do muzyki hymnów luterańskich i w efekcie stał się popularny w Berlinie i m.in. te słynne capstrzyk, czyli te muzyczne takie prawda granie muzyki wojskowej przez właśnie wojskowe kapele to tutaj mamy ewidentnie też utwory Bogdańskiego czy widzicie, że można mieć port Gdański z tego powodu jest bardzo ceniony jako człowiek kompozytor, który wyprowadził na salony muzykę rosyjską i wprowadził do Rosji muzyka jest taki pierwszy naprawdę rosyjskim kompozytorem oczywiście Ukraińcy podkreślają, że jak spojrzymy na jego twórczy to są ewidentnie wpływy muzyki ukraińskiej kozacki, a także łemkowski, a ten Krasko co jest nie właśnie chcemy się strasznie po podoba, że ten autor tych tego tej tego wiersza na podstawie hymnu, na podstawie którego powstał właśnie nieoficjalny hymn Rosji skomponował go Bogdański no to raz sam Słuchajcie pochodził był Włochem pochodził z Wołoszczyzny i czyli można powiedzieć panowie, jakby coś łączyło, bo jak mówiliśmy Łemkowie są ewidentnie też potomkami Wołochów, więc do ich połączyło i obaj panowie są pod tym względem prawda widzimy, że gdzieś w Petersburgu panowie spotykają tematy, które jest też części Karpat mój drogi w barwnym co ciekawe urodził się też biskup przemyski Toma Polański, który był też posłem i do prze do np. Sejmu galicyjskiego, które pochowane w Przemyślu, więc naprawdę bartne może się pochwalić wieloma wybitnymi osobami niedaleko od barwnego jest miasteczko ósmy wioska Markowi k za to urodził się Julian PŚ inny biskup greckokatolicki grecko katolicki jak widzicie był biskupem i Stanisławowie i Przemyślu, że mamy coś takiego, że Łemkowszczyzny dała biskupów arcybiskupów naprawdę miał też wielki wkład jeśli chodzi o cerkiew greckokatolicką ukraińską ten Julian pełen jest też pochowany w Przemyślu czy jak dziś związki przemyślałem koszty są bardzo duże, a on jest moim zdaniem bardzo ciekawą postacią był rektorem seminarium greckokatolickiego w Wiedniu i w efekcie został nauczycielem domowym następca następcy tronu arcyksięcia Rudolfa i Habsburga to jest bardzo ciekawa postać, ponieważ arcyksiążę Rudolf popełnił samobójstwo razem ze swoją kochanką, która była w nim fanatycznie zachowa zakochana Maria miał opinię bardzo był lubiany wśród Rusinów i powstała taka cała historia właśnie, że oni nie zginęli tylko uciekli do Brazylii po walce urazy i tak zachęcano Rusinów Łemków też migrują migrują do Brazylii donicami Rudolf Maria wychowani przez Juliana PRA sza z Smer owca koło barwnego, więc mamy ten motyw jedziemy dalej nowi ca jesteśmy w Nowicy Nowicy jest cerkiew świętej Paraskewy, która jest cerkwią na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego no i tutaj obok znajduje się pomnik, ponieważ właśnie tablica, która upamiętnia Bohdana Ihora Anto Antonowicza, który urodził się w Nowicy i który był 1 żył tylko 28 lat Słuchajcie natomiast jest uznawany za jednego z największych poetów ukraińskich dwudziestego wieku, więc znowu pozornie peryferyjna mała Łemkowszczyzny wielki wkład jak będziecie w Sanoku kiedyś też tam wybierzemy to jest ta odsłonięta tablica, która upamiętnia 3 absolwentów gimnazjum, którzy byli poetami pisarzami i jednym z nich jest właśnie Bohdan ich Ihor Anthony, który trafił do Lwowa tam umarł tam pochowany miał wielki wkład właśnie rozwój kultury literackiej ukraińskich Lwowa z Nowicy i zostały nam 2 cerkwie, które są na liście UNESCO to jest cerkiew w świadczeniu to jest obecnie używana jako kościół katolicki rzymski to jest jedna z najlepiej zachowanych cerkwi jest na liście UNESCO jak je z lubicie słowo naj to pamiętajcie kwiatom można zobaczyć najstarszą zachowaną wieżę stojącą przez bardzo charakterystyczną cechą cerkwi łemkowskich jest ściśle związane z tym co mówiliśmy, czyli z tym zjawiskiem laty za co oddziaływania kościoła rzymskokatolickiego na architekturę greckokatolicką i mamy jeszcze Bruna ary cerkiew Świętego Michała anioła Archanioła, gdzie właśnie jest ta cerkiew Ionescu trzymamy kwiatom Boru Mary i Owczary to są te 3 cerkwie które, gdzie możecie właśnie podziwiać zabytki UNESCO w Owczarach się zatrzymamy na troszkę, bo sama cerkiew jest bardzo ciekawa ze względu na sztukę już taką bardziej jak mówił o malarstwie natomiast pamiętajcie, że do czterdziestego szóstego roku ta łemkowska wioska nazywała się ryk aut, czyli raj Ewald jak rzesza bogaty las pozostała założona przez Niemców tak jak wspominaliśmy już nieraz una od naszych audycjach o niemieckim osadnictwie i ruszamy do Owczar, gdzie Słuchajcie jest cerkiew, która jest na liście UNESCO i a ja wiem, że po tym programie dostajemy taki bardzo ładny dyplomatycznie listy od UNESCO drodzy panowie bardzo dziękujemy za wsparcie pozdrawiamy Ionescu potem nadzieje z niesamowity, że podczas podróży pan miał zranić niejedno miejsce na świecie, które możecie odwiedzić pokryjemy koszty podróży będziemy musieli karać ustalili, że jest już tak UNESCO ładne imię bardzo męskich ba Ionescu prawie UNESCO widzieć na zabicie przez co do Włochów tak okej, więc Słuchajcie to teraz jesteśmy w Owczarach i tam podziwiamy cerkiew, gdzie są bardzo oryginalne obrazy Iwana czy też Jana medycy kiego, który był synem popa greckokatolickiego duchownego związany był właśnie z tą naszą Muszyna z państwa Muszyńskiego, który opowiadaliśmy i na przełomie siedemnastego osiemnastego o wieku malował też w cerkwi znowu UNESCO np. podwyższenia krzyża w Drohobyczu przepiękna cerkiew byłem pochwalę się i ikony ikonostasu, ale też kościołach katolickich generalnie pracował przede wszystkim w region Karpat zapuszcza się trochę do Galicji itd. kościoły cerkwie, proszę bardzo, nie ma problemu i jeden z historyków sztuki stwierdził, że wg koneckiego stworzone przez medyckie go od czasu, kiedy dzieła wykazują może najdalej idący stopień o centralizacji tworzą, jakby pomost uwaga rzeźba waży między ikoną, a obrazy czy wychodzi poza tradycyjną sztukę obrządku wschodniego czy też prawosławia właśnie, wprowadzając elementy malarstwa barokowego, więc jest to bardzo ciekawe jest to czy czekać wybitna sztuka chodzi o o pewne, więc fenomen kulturowy taka kolejna niesamowita rodzina to, bo gdańscy Polska drobna Szlachta jak będziecie jeździć generalnie spotka Kalwarii Pacławskiej, czyli niedaleko Przemyśla jak będziecie jeździć po łemkowskich cerkwi to zawsze sprawdź czy coś, bo Gdańsk nie ma namalowali, bo mogli, bo słuchacze było ich 7 zaczęli pracować w około 1800 trzydziestego roku przez następne 120 lat przede wszystkim ikony ikonostas, ale też kościoły katolickie, czyli tak jak medycy kij i wprowadzają znowu to oni robią temat lud to właśnie sztukę zachodnią albo co nie, tworząc nowe obrazy albo co jeszcze lepszy, przywołując stary ikonostasu i co co ciekawe zawsze mają np. napis nie zawsze czasem, bo mnie przez Sejm napisy np. cerkiewną słowiańskie tworzą w Polsce na Słowacji Galicji wschodniej, więc mamy bardzo ciekawy fenomen jak widzicie pogranicza tego multikulti przenikania się sztuki Zachodu niego chrześcijaństwa wschodniego chrześcijaństwa czasami mamy jak mówimy o tych kwestiach tożsamościowych, które widać też w sztuce, że macie tak jakby implanty troszeczkę, że jest cerkiew nadal od razu jak ja już nauczycie cerkwi łemkowskiej to pojedziecie do Władysława widzicie niesamowitą cerkiew, bo one stylu huculskim i odchodzi została zbudowana przed wojną przez huculskie cieśli tam była filia profity silna była w Gładyszowie ukraińska tożsamość bo, choć wielu Łemków powiedziało chcemy być pod tym po to, administrację Apostolską to cały czas była naprawdę duża grupa, która mówi nie chcemy być pod Przemyślem chcemy być Ukraińcami, więc mamy też tam coś takiego, że np. ukraińska powstańcza zaatakował tam po wojnie komisariat milicji Obywatelskiej Sobali, który to upamiętnia powróciło kilkadziesiąt rodzin po akcji Wisła co jest bardzo charakterystyczne, że mamy cerkiew słuchu suskim największą hodowlę koni huculskich na świecie właśnie tam w Gładyszowie nie na Huculszczyźnie i te naszych czuły i też stamtąd ich prawda i jeźdźcy kawalerzyści można powiedzieć grali Tatarów w Ogniemi mieczem wniosek ruchu w posadach Gładyszów to jak widzicie tatarska wioska w Karpatach i o jedziemy dalej mamy polany i cerkiew Świętego Jana złotoustego kiedyś cerkiew greckokatolicka i to co to jest druga największa w polskich Karpatach cerkiew zbudowana w tysiące czternastym pierwsza pamiętamy Krynica i tutaj macie znowu coś niesamowitego, że wzorem dla ani była były świątynie kijowskie, więc nagle mamy Kijów na Łemkowszczyźnie w 1914 druga największa z 1914 roku no i trafiamy wreszcie do Zdyni, a Gdynia Słuchajcie to miejsca, gdzie odbywa się łemkowska Watra to jest spotkanie pod koniec lipca pro ukraińskich Łemków tych, którzy identyfikują żydowską ukraińską tożsamością, ale z drugiej strony jest paradoks ze Zdyni pochodził Maksym Sandowicz Święty, który jest męczennikiem prawosławnym i którego grób kiedyś był w Zdyni, a potem jego relikwie przeniesiono do Gorlic i on był urodził się w rodzinie greckokatolickiej, ale był m.in. uczył się w gimnazjum w nowym Sączu, gdzie ten Nowy Sącz cały czas pojawia tak się życie ułożyło, że wybrał prawosławie wyjechał do Rosji z Austro-Węgier jak wybuchła wojna to oczywiście Austro-Węgry były bardzo podejrzliwe wobec i tutaj ci Łemkowie byli prawda umieszczenie umów umieszczeni w obozie tam wielu z nich umarło sądowy został po prostu rozstrzelany tak właśnie w Gorlicach i z tego powodu stał się świętym przez cerkiew prawosławną uznawany za Świętego i wg relacji świadków miał krzyknąć niech żyje święte prawosławie nie żyję święta róż, więc jesteś Święty np. cerkiew rosyjska uważa go za Świętego no wiadomo, że tożsamościowo ewidentnie sympatie Moskal chińskie i w Gorlicach jest sobór, który wybudowano w latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku na po 1001. i tam właśnie przeniesiono ze Zdyni relikwie są bardzo ważne miejsce dla polskich prawosławnych właśnie w Gorlicach tak tutaj możecie pamiętać zawsze, że to jest Gorlice to też takie miejsce obok Łemkowszczyzny przypominające Nowy Sącz w tym właśnie związkiem ze z regionem, ale nienależący bezpośrednio do niego ja uwielbiam to historie, że jak myślisz Pawle, skąd w ogóle ta nazwa Gorlice Gorlice czegoś gotowego bardzo honor, że dobrze dobrze, ale nie od gorzały dotyczy kogoś w sensie spalonego spalonego bardzo, ale go gol wieś woda ognista mawiali Rzymianie tutaj to się wszystko trochę łączy, ale bardzo dobrze, ale słuchacze lud pierwsi osadnicy to byli ludność pochodząca z Łużyc czy macie Serbów Słowian w Niemczech macie Zgorzelec tak po niemiecku Zgorzelec to Gorlic i czyli słowiańska nazwa przez niemieckich serbska tak łużyckich Serbów nazwa ten to po nim mówiąc fachowo został przeniesiony przez niemieckich osadników na właśnie do Małopolski stąd mamy Gorlice i zostały nam jeszcze w ramach tych naszych tożsamości odwiedzenie florencki który, która już tutaj w naszym podcaście pojawiała to jest niesamowite niesamowite miejsce, ponieważ tam roku Pańskiego 19185grudnia ogłoszono powstanie Ruskiej ludowej Republiki Łemków, która będzie istniała przez kilkanaście miesięcy w 1918 roku na gruzach imperium austro-węgierskiego we Florence powstaje Republika pomysł był taki, żeby miała autonomię i przyłączyła się słucha do Czechosłowacji tak jak ruch za Karpacka zamieszkana przez Rusinów się przyłączyła, ale bardzo wojsko zrobiło z tym porządek tak to nazwijmy najpierw rozmach w myśleniu geopolitycznym mieszkańców na rynku jest niesamowita postać rada wierzchnia łemkowskiej Rusi np. Mychajło Jurczaka czy został ksiądz greckokatolicki został właśnie przewodniczącymi pojechał na konferencję w Paryżu do Wersalu, żeby agitować za przyłączeniem zachowaniem autonomii do tak właśnie do Czechosłowacji niesamowita historia problem mieli przez pewien czy Słowacy dyplomacji co zrobić fanty no ja myślę, że oni wtedy mieli takie różne, choć były wtedy niesamowite pomysł na świat, żeby Burger land, czyli ten region położony dzisiaj w Austrii podzielić między Jugosławią wówczas królestwo Serbów Chorwatów Słoweńców Słoweńców i Czechosłowację, żeby Austrią Węgrami ze sobą nie ogranicza to dlaczego jak Rusi zakarpackiej chcą po obu stronach Karpat mieszkają nasi ludzie chcą być czechosłowacka chodźcie, a także samych składach rządzi nie udało, bo dużą kolekcję lego do Olega byśmy jeździ ja się nie wyraża regularności terytorialnej Rzeczypospolitej wyproszony z Her ta z ochroną to tylko o to chodzi o komisji z żołądkiem florencki ruszamy jeszcze troszkę na wschód wjeżdżamy do podkarpackiego po to, żeby zobaczyć te wschodnią łemkowskie cerkwie, które są szczególnie koło Komańczy i tu są 3 cerkwie bardzo oryginalne w Komańczy Rzepedzi Turzański i turze koniecznie musi zobaczyć dziś to jest cerkiew prawosławna, dlaczego musi zobaczyć, ponieważ ta cerkiew jest na liście UNESCO, dlaczego to jest takie ciekawe cerkwi, bo są bardzo oryginalne, gdyż widać wpływy architektury z cerkwi murowanych np. z takiego miasteczka w północno-wschodnich Węgrzech, o których wam opowiadali, o którym was z wami opowiadaliśmy Maria poczuć, dlaczego jest taki ważny to jest centrum pielgrzymkowe grekokatolików całego regionu i ikona matki Boskiej tam jest kopia oryginał jest w Wiedniu i Słuchajcie stał się symbolem opowiadałem wam o tym w podcaście, ale błyskawicznie, o co chodzi to była ikona, która była używana przez Habsburgów podczas bitew z Osmanami opiekowała się armią habsburską owych w efekcie z takim symbolem tej rywalizacji Osmanów i Habsburgów i Wiedniu jest w katedrze jest patronką miasta też tak naprawdę imperium lekko greckokatolicka ikona z Maria poczt natomiast sam cerkiew sama cerkiew stamtąd stała się takim modelem dla różnych cerkwi tak jak kobiety ikony trafiły do nas do Polski w Polskiej Karpaty to tak samo właśnie w tych cerkwie w Komańczy, że będzie Turzański możecie zobaczyć wpływy tej właśnie jako wzór źródło inspiracji można być, bo wzór to trochę brzmi zbyt poważnie tej cerkwi Murowanej Maria poczuć, czyli jak kolejna rzecz, żebyście zawsze pamiętali, że możecie po Karpatach chodzić Góra dół przechodzić przez nie, bo to był bardzo podobny świat, który łączył się też z Bałkanami, ale jak jesteśmy w Komańczy no to kończymy, że byli też siłę KOV wie, którzy byli przeciwnikami tej opcji Moskal fiński albo odrębności łemkowskiej i powstała tam w 1918 roku Republika wschodnią łemkowska albo też nazwana właśnie Komańcza chińską ze stolicą w Komańczy, która opowiadała się za zje z zachodnią ukraińską republiką ludową za ukraińską tożsamość jak widzicie im bardziej ruszamy na wschód tym ta tożsamość ukraińska była silniejsza, ale dzieci to dobrze rozumiem, że we Florence powstała 1 Republika osiemnastym i w tym samym okresie parę tygodni wcześniej powstała Republika w Komańczy opowiadająca się z opcją ukraińską Łemkowie się podzielili widać było, że środek i wschód nie jest środek zachód jest właśnie bardziej łemkowski pro Czechosłowacji ski też wrócą fiński tak dalej, a zachód jest wschód wschód przepraszam jest pro ukraińskim bardzo to jest ciekawe, ale to byłby taki odcinek Babel trawę bez jakichś wątku kulinarnego skoro tydzień temu chodziliśmy z naszymi słuchaczami spotkań po Krynicy po całym dniu i piliśmy te ze źródeł wody mineralne oto mam łemkowska kuchnia państwo nad natknął na to na pewno będą po jakości jeździli, ale 1 rzecz warto polecić do tego nie ma chyba w innych częściach Polski w ogóle to są takie niby oni mówią na to tuszki Tucki to są takie racuchy, które są robione przy państwo uwagę, jakiej mąki PiS kiszonej kapusty brzmi dziwnie opiekane na głębokim oleju takie by biuro brzmi dziwnie smakuje rewelacyjnie, a że naprawdę z tego co mówi jest dużo wędrówek po różnych miejscach będą bardzo ostatnio zmęczeni to warto warto takie solidne tuszki za członkowskie zamówić nowe jeśli komuś nie będzie smakowało, proszę bardzo, proszę pisać Babel małpa TOK kropkę FM Babel małpa TOK kropkę FM, a jeśli komuś będzie smakował też proszę opisać zapraszamy za tydzień do podcastu Babel Travel przypomnę oczywiście jeszcze raz adres Babel małpa TOK kropkę FM państwa propozycje państwa komentarze są mile widziane pamiętamy o tym mailu tak zacięcie tak za tydzień jedziemy na Pomorzu zachodnim z Erykiem pomorskimi popłyniemy Grenlandia Islandia tak, ale jeśli jeśli są 3 krzesła czy tacy z takim deficytem mocarstwowości słucha, kto za to jutro tak naładuje baterię, że Hej, no tradycje powstańcze na projekt będzie Bałtyk jako morze wewnętrzne, która tak, ale to za tydzień w podcaście, aby do usłyszenia za tydzień mówi Adam Balcer Paweł Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: BABEL. RZECZPOSPOLITA MULTI-KULTI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA