REKLAMA

KultOFFe: Czesław Miłosz, "Piosenka o porcelanie"

OFF Czarek
Data emisji:
2021-08-20 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:24 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa moim gościem jest pan prof. Piotr Śliwiński kierownik zakładu poetyki i krytyki literackiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu pan prof. Piotr Śliwiński przewodniczący kapituły poznańskiej nagrody literackiej dzień dobry witam serdecznie panie profesorze dzień dobry dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwu dzisiaj w cyklu kultowe pan profesor powiedziałbym chciał być, że zaśpiewa piosenkę, ale to nie będzie prawda oszczędza Rozwiń » oszczędza to państwo zapewnia, ale będzie zachęcał do pewnej piosenki do wiersza Czesława Miłosza zatytułowanego piosenka o porcelanie, dlaczego akurat to, chociaż trochę głupie pytanie bo, bo wydaje się, że nic chyba lepiej tego wiersza nie komentuje sytuacji polityczno-społecznej i szerzej kulturalny kulturowy, który się znaleźliśmy to nam wróży ciekawą ciekawą rozmowę nawet o tym nie myślałem to jeden z bardzo sławnych pierwszy Miłosza inna sprawa, że tych sławnych piersi jest jest multum, ale pośród tych sławnych pierwszy mój ulubiony i nie jestem pod tym względem wyjątkiem jest sporo osób, które w piosenkach napisał jednak kilka piosenek Miłosza widzę to co co w jego twórczości wyjątkowo ciekawe wyjątkowo fascynujące może nawet najlepszych to oczywiście jest kontrowersyjny pogląd każdy z Czytelników a tym bardziej padać będzie miało na ten temat inne inne zdanie faktem jest, że zaliczam się do do zaproponowanych właśnie tym wierszem wierszem, który bank powstał w czterdziestym siódmym roku w Waszyngtonie jak jak czytamy pod tekstem, który mógłby się znaleźć ocaleniu, czyli wiersze, które w czterdziestym piątym roku zostały zebrane w twórczości okupacyjnej Miłosza, ale się, ale nie znalazł powstał powstał później mógłby się znaleźć, ponieważ zbiega się z poetyką części część utworów z tego z tego wielkiego tam tego wielkiego rozmiarami ale, ale swoim znaczeniem, a równocześnie równocześnie coś wydaje mi się otwiera otwiera nowego to jest wiersz, który przekonuje do siebie nawet tych, którzy do, których Miłośnie trafia państwo wiedzą z całą pewnością, że jest pewne kategorie ludzi wrażliwych na literaturę, którzy są wrażliwi czy oporni w stosunku do Miłosza i znam takie osoby wybitnych znawców różnym wieku od zdecydowanie senioralnego po adeptów czytelnictwa poezji, ale bardzo żarliwych, którzy twierdzą, że miło jest dla nich zbyt wielki albo z jakiej takiej trybuny tylko tournée swoistego takiej pozycji wielkości właśnie prze przemawia raczej mu raczej przemawia niż niż mówi w związku z tym nie nie czuję jego adresatami partnerami czytelnikami nie potrafią się weń zaangażować to to warto wiedzieć prawda wielka wielka postać wielki pisarz bez 2 zdań noblista dla nas to zawsze duże znaczenie, ale też pisarz, który potrafi to też jest jego zaleta potrafi też pozostawić obojętnym, a nawet zrazić do siebie powtarzam to zaleta to jednak świadczy o tym, że popiersia on jest jakiś bardzo bardzo charakterystycznej wymagający, ale publiczność jest jakaś znaczy że, że czegoś wymaga teraz, odnosząc to co w oczy będziemy rozmawiali co przeczytamy dzisiaj do tej grupy sceptyków chciałbym powiedzieć że, że ona pęka jak porcelana pod butem pęka bardzo często w kontekście z tym z tym właśnie wiersze różowe, bo jest podatki kwieciste filiżanki leżące na brzegu rzeczki tamtędy przeszły tanki Wietrzyk nazwami po lata Kuchy pierzyny Roni na czarny ślad odpada złamanej cień jabłoni ziemię, gdy spojrzy zesłana brzegami kruchej piany niczego proszę pana tak nie żal jak porcelany przeczytałem pierwszy fragment tego wiersza panie redaktorze z góry z góry proszę o przeczytanie następnego następnie do bardzo proszę proszę zwrócić uwagę, że ten wiersz tuż powojenne nawiązujący do wojny ma w sobie niemało piosenki takiej nawet, że można sentymentalnej piosenki ba nawet cząstkowej nawet infantylnej zdawać by się mogło do pewnego stopnia terminu piwa, czyli te zdrobnienia też łóżka te słówka czule podatki kwieciste filiżanki brzeg rzeczki i one NATO NATO wskazują tylko i zarazem siła tego utworu bierze się z dystynkcji różnicy między tą piosenką nowością infantylną nawet taką prawie dziecięcą piosenkę nowością która, która nie jest tutaj przypadkowa i mniej jest też od razu szybko pośpiesznie przerobiona na coś innego on pozostaje pozostaje sobą, a tuż siła tego wiersza bierze się zetknięcia tej tej cechy pierwsza z Nysy obrazami, które budzą skojarzenia jak najgorsze traumatyczne bolesne, które przywozi czy przywodzą namyśl czas grozy i budzą zgrozę tamtędy przeszły tanki te pół ten punkt pierzyny, a więc jak rozdartej opadający na czarny nasz czarny ślad jabłoń jest częścią krajobrazu sielskiego sielskiego krajobrazu jabłoń karmi jadły niż lokaja, ale tutaj mamy złamane jej i cieni ziemia, gdzie spojrzysz zeszła na rękami kruchej piany ryzykami krwi moglibyśmy sobie wyobrazić pianą krwi tutaj tutaj to zasłanianie dokonuje się za SA za sprawę ze sprawą porcelany i czego proszę pana tak, jeżeli jak prezes porcelany do kogo mówi pan, kto mówi, kto to jest ten, kto mówi wokół tego też narosło sporo sporo wątpliwości ktoś mówił tego świadkiem, że to, że to jakaś jako kobieta mówi, że jest to pierwszy wręcz protekcjonalny obdarza kobiety właśnie żalem za precyzję precjoza normalnego bezpiecznego domowego domowego życia nie sądzę sądzę, żeby tak właśnie było o to posądzić się miłość nie należy nie wolno, ale pytanie kim kim jestem, kto mówi do kogo właściwie wtedy coś jest takiego takim szwedzkiego w tej w tej formule 3 proszę pana tak nie, jeżeli jak porcelany w kontraście do tych trunków, które przyjechały pozostawiły po sobie czarny ślad w kontraście do tej ziemi zaszła danej krucha i Bridge Games te słowa mają bardzo mocny boczny wyraz jakieś niejasne, ale mocny boczny sens po co tak pisać skoro istota rzeczy polega na czymś zupełnie inne znajduje się, gdzie indziej to co pisać o porcelanie i mówić o niej z taką wystudiowaną takim dystyngowanym żalem trochę protekcjonalnie to fakt kolokwialnie Nisko skoro można by sprawa usprawiedliwia temat rozmiar dramatu to usprawiedliwia mówić wysoko Otóż biurze 100 i dlatego mówiłem, że ten wiersz mógłby się znaleźć w ocaleniu miło miło jest wierny swojej zasadzie bycia Płatka nie być płaską narodową nie nie bycia poetą poetą na zgliszczach tnie ułatwiania sobie zadania napisania wiersza, który byłby do nas mówił coś istotnego jakoś zapada nam w pamięci kazał coś sobie przerobić za tanią w gruncie rzeczy tanią cenę użycia patosu jest wbrew tej temu klimatowi cały ten tekst tak się przecież zaczyna tak będzie do końca zbudowany jest wbrew temu klimatowi rozpaczy lamentu z takiej swojej takiego swoistego mirabilis bo, który powtarzam jest usprawiedliwiony przez doświadczenie, ale który nie da w rezultacie mocnej poezji to wrócimy panie profesorze do tego wiersza i też do dalszych jego zwrotek po informacjach Radia TOK FM pan prof. Piotr Śliwiński kierownik zakładu poetyki i krytyki literackiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu z państwa moim gościem informację o godzinie 1120 już za kilka minut rozmawiamy dzisiaj o wierszu Czesława Miłosza zatytułowanym piosenka o porcelanie wcale państwa i moim gościem jest pan prof. Piotr Śliwiński kierownik zakładu poetyki i krytyki literackiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu przewodniczący kapituły poznańskiej nagrody literackiej zaledwie w stanie Jutrzenka ponad jedno okrąg płaski słychać, gdzie ziemia Stenka maleńkich z podatków trzaski sny majstrów drogocenne pióra zamarły łabędzi idą w Ruczaju podziemne żadnej o nich pamięci, więc ledwo zerwał się z rana mijam to zadumany niczego mi proszę pana tak nie żal jak porcelany równina po brzegu słońca miazgę skorupek pokryta ich warstwa rześko chrupiąca podobnymi butami zgrzyta o świecidełka wypłacone co radował jeszcze barwą teraz ach, za plemiona brzydką zakrzepu farbą leżą na świeżych kurs Hannah uszka i Zdenka i dzbany niczego mi proszę pana tak nie żal jak porcelana dziękuję dziękuję za zaległ który coś z tym wierszem mam wrażenie, słuchając również Pańskiego pytania na razie ta piosenka nowość oscyluje na granicy na granicy horroru prawda oni coś w rytmie tego tego wiersza co co spowalnia, które jako się po pogłębia odbiera nam pewność dalszego ciągu, choć przecież wiemy, że ta piosenka jak piosenka ma ma refren my istoty tej niefrasobliwości Zamkowej niefrasobliwości przebija coraz wyraźniej niepokój i tych znaków niepokoju jest oczywiście tych cząstka przeczytanych sporo ziemia Stenka widnokrąg płaskich oczywiście widnokrąg może być płaski, ale w tym wypadku zdaje się kojarzyć się z pustką nicością pióra zamarł złych łabędzi Ruczaj je podziemne brak pamięci miałem to zadumany tak to zaduma, która na, które się pogłębia w miarę wiersza przybiera postać coraz bardziej to coraz bardziej ponury do brzegu słońce słońce, które ma swój brzeg znowu łatwo byłoby obronić tę formułę jako nie pesymistyczną w innym tekście, ale w tym tekście w tym kontekście ona wygląda te ten obraz krańca końca słońca brzegu słońca wygląda jakoś niepokojąco za plamienie brzydka zakwitła farba świeży kurhan i ogólna destrukcja tego co mówiąc w tym wierszu uważa, że tak szczególnie dla siebie cennej, czego tak bardzo żal panie profesorze ten pierwszy fantastyczny, dlatego że jest tak wielopoziomowy możemy się zastanawiać, kto mówi do kogo mówi, ale możemy się też zastanawiać czym jest porcelana tak kruchość ta ułomność jednocześnie jakieś piękno bardzo delikatne tak czy właśnie jest jakimś naszym zasobem kulturowym czy jest poezją być może to doskonale pasowało donosi z kolei resort na stronie akta te, ale też znane, ale też myślę o tym powiedziałem na początku naszej rozmowy, że ten pierwszy niezwykle aktualny w sensie tego co się dzieje w Afganistanie z 1 strony po bo proszę zobaczyć, że wojna ten ma zabawy zabawki wojenne to jest twój utwór ludzkich rąk tak, ale z drugiej strony piękna kultura poezja, ale też państwowość tak społeczeństwo to też jest wytwór ludzkich rąk jeśli tak można powiedzieć tutaj mamy zderzenie się pewnych wartości tak z 1 strony mamy tragedię ludzką, a z drugiej strony mówimy no chcieliśmy budować demokrację tak chcieliśmy budować coś pięknego i co teraz dziś legło właśnie jak ta porcelana pod pod gąsienicami tanków tak naprawdę w zupełności w zupełności zgadzam i sprawnie nie wpadłem na metę analogie do dzisiejszej sytuacji realne właściwie konieczna porcelana porcelany mamy upodobania do pięknych przedmiotów do pięknego takiego możemy pić to wszystko co co pijemy czy możemy jeść to wszystko co wiemy z porcelany my na innych prostszych naczyniach winnych winnych jeśli w bankach ale, ale nie będą tak tak wartościowe i oczywiście porcelana jest tutaj swoistą alegorią alegorią kultury obyczaju delikatności bezinteresowności w tego jak ludzie mają mają zająć do siebie jak jak odnoszą co za co w zakresie kochające szanują upadek świata, który odzwierciedlony zostaje przez tę katastrofę porcelany tej katastrofy piękno delikatności czułości uwagi oczywiście dokonuje się nieustannie sprawdzają się dokonuje on nie wykonuje tylko w warunkach wielkiego dramatu, ale po pierwsze, zawsze wtedy, kiedy ten wielki dramat, choć w mniejszych dramatach, ale się powtarza przypominamy jeden z wierszy Stanisław Barańczak, który w ogóle jeśli porcelana to tylko taka, której Jeża pod gąsienicę czołgu prawda, o którym pisał o tym, że pisał o tym, że w naszej w naszym kraju w naszej części Europy w pamięć tego wszystkiego co się stało musimy nieustannie mieć na uwadze, że rzeczy piękne wartościowe wartościowe bezinteresowne w ostatnim czasie użyteczną zarazem bardzo potrzebne są narażone są są kruche, a to co się dzieje Afganistanie z 1 strony politycznego punktu widzenia organizacyjnego państwowego, tym bardziej militarnego czymś co łatwo było przewidzieć, czego pewnie nie dało się unikać, ale spojrzeć na to z innej strony to to znika teren pewien pomysł na inne życie Dańda dla państwa, które byłoby nieco nieco zeszli się obywatele inna sprawa czy oczywiście ci obywatele ci ludzie tam mieszkający naprawdę swoje większości takiego takiego porządku chcieli chcieli, ale ale, ale my mamy prawo uważać, że z myślą, że przynajmniej część z nich, owszem, poza tym nie ma takiej krzywdy, które nie byłaby krzywdą bez względu na to oczu czy człowiek myśli ani w taki sposób takim językiem takim definiuje czy czy inaczej i tam się oczywiście dokonuje dokonywać będzie będzie krzywda nawet jeśli wbrew wbrew świadomości czy pełnej świadomości tego tych ludzi tych całych grup ludzkich, które będzie dotyczyła nie da się krótko wejść dyskusje dyskusję o tym natomiast zdaje mi się, że ta porcelana pęka na polskiej granicy to obrazki z polskiej granicy polsko-białoruskiej granicy pokazujące kilkadziesiąt osób otoczonych samochodami wojskowymi zatrzymanych tam jednak trudnych warunkach nieletnich, ale nadal trudnych przecież bardzo daleko od domu i w drodze ku jakiemuś niepewne życiu to jest jakiś rodzaj rozliczenia po to, głupotę taki mocny buta czy czy twardą obroną porcelany, czyli jakiś ludzkiej wrażliwości na bardzo konkretne na bardzo konkretną sprawę na konkretny dramat to się do diabła nie ma ani Axy wielką polityką i nie jak się ma do takiego czy innego projektu traktowania uchodźców są bardzo konkretni ludzie delikatnie król jak ta porcelana bardzo konkretnie but, który rozwija ta, której rozgniatamy i na i w tym sensie miłość tak także w tym sensie miłość ten wiersz jest aktualny minie musimy wracać do do już po 1 określa, tym bardziej do do okupacji rzecz by przeżywać tak jak w tym wierszu żal żal za porcelanę no taka może też panie profesorze w tym przypadku, którym pan mówi porcelaną jest ta nasza piękna opowieść o nas samych wspaniałych Ka kara, że one zresztą od dłuższego czasu nie jest już porcelaną to jest jakiś, stając oko to jest jakiś Kaja sprawdza czy my sobie wciskany trwając czasami jeszcze próbują do oznaczyć jako porcelanę to to niestety to niestety jest szalenie przykre wrażenie że, że już nie zasługujemy nawet na to żeby, żeby sobie przypisywać takie właściwości co najmniej kilku kilku lat jeśli nie kilkunastu czy okazy okazaliśmy się na naród 2 uchodźców chrześcijan naród emigrantów w wielkiej migracji małe gry emigracji setek różnych emigracji o okazaliśmy się pod górami i tyle prawda i zdaje się, że teraz my teraz jesteśmy nie wy my ja również jesteśmy to proste, bo wyborami, bo sobie sami własnymi własnymi witamina na temat naszej rzekomej gościnności tolerancji bycia z wami i itd. tak dalej sami potrzebujący mina na całym świecie absolutnie, ale to absolutnie nie możemy poradzić, ale myślę, że też, że mamy już jednak raczej sobie do czynienia z pojazdem podczas jednocześnie przy okazji rocznicy wybuchu drugiej wojnie światowej wkrótce będziemy obchodzili kolejną rocznicę pojawiają się głosy o byciu zdradzonym mi tak przez sojuszników oto, a to myśmy byli przecież sojusznikami a kiedy przyszedł moment, w którym potrzebowaliśmy pomocy to nasi sojusznicy zapomnieli od nas odwrócili się albo chce prowadzić działania pozorowane i teraz proszę pan tacy jak my wyglądamy w stosunku do naszych sojuszników, którzy nas wspomagali w Afganistanie tłumaczy pracowników tak dalej tak dalej zgoda pełna zupełna zgoda przyszło mi do głowy parę tygodni temu, kiedy rozmawiałem z wybitnymi Darski prozaikiem i poetą nie limity godzinowe mówiące o tym, że Bułgarzy Bułgarzy mają o opinię najbardziej smutnego narodu w Europie może nawet na świecie tak wynika zbadań co więcej są do tego do tego obrazu siebie jako tego narodu przywiązanie, bo w tym przynajmniej w tym mówią sobie nikt nie może ich przeskoczyć też członkach tak na marginesie głowy, że mamy trochę inaczej, chyba że jesteśmy związani z rozpaczy Andrzej i jeśli przez 102030 lat nie mamy powodu do rozpaczy podczas wielkiej wielkiej krzywdy i takiego spektakularnego dramatu to wtedy to wtedy robimy dużo, żeby ten powód wiecie np. wybieramy władze czy wybieramy polityków, którzy nam rozpacz obiecuję TK rozpacz plus prawda niechętnie na to wiek do takiego stanu dostaną doprowadzą tylko rozpacz, a pretensje do świata nie ma nic wspólnego z moralnym prawa nic wspólnego z wrażliwością nic wspólnego z porcelaną to jest to należy do innej do innej kategorii do innego rejestru etycznego i estetyczne estetycznego powiedziały miłość jest czy był przeciwnikiem rozpaczy oraz był przeciwnikiem rozpaczy, a był będąc zwolennikiem personalnych był przeciwnikiem państwo wszyscy wiedzą, a w każdym razie nie był entuzjastą powstania Warszawskiego jako wielki wielki etapu hekatomby, której celem była ta hekatomba ta praca, bo cele polityczne były bardzo trudne do zdefiniowania za to Miłosza Miłosza szczerze nienawidzono do dzisiaj, że to to wytyka, dlaczego był temu przeciwny, dlatego że rozpadzie Kos i jako wartość sama lista jest wartość panie profesorze bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę Czesław Miłosz piosenkę porcelanie to jest lektura Szanowni Państwo można powiedzieć na najbliższe dni tygodnie miesiące ten wiersz przypomniał pan prof. Piotr Śliwiński kierownik zakładu poetyki i krytyki literackiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA