REKLAMA

KultOFFe: "Zabawa w domu patrycjusza gdańskiego" Antona Möllera

OFF Czarek
Data emisji:
2021-08-25 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
25:32 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
po strzale państwa moim gościem jest pan prof. Marcin Lesiński z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry chciałem dodać, ale nie wiem czy mogę, że chyba pan profesor jest ekspertem od obrazów zaginionych czy obrazów, których nie możemy oglądać, ale za to możemy doskonale o nich rozmawiać w programie kultowe tak tak tak tak tak naprawdę Gdańsku ekspertką dobrano zaginionych jest pani Helena Kowalska która, a opracowała Rozwiń » gigantyczny katalog zaginionych obrazów, ale wszyscy, którzy ten katalog przejrzeli się interesują też, jakby partyzantami tej sprawy odzyskania tych obrazów i powiem szczerze, że ciągle wypatrujemy na rynku podobnie zresztą jak ta instytucja wewnętrzna muzeum przepraw w ministerstwie, a kultury dziedzictwa, która dość skutecznie, a sporo wadze do Gdańska działa tak dzisiaj będzie mówić o obrazie, który zaginął sprawa jest bardziej skomplikowana jak dobrze jeśli ten obraz był w zbiorach Dell bank w Londynie do 1939 roku tak ten obraz, który możemy zobaczyć w internecie na czarno-białej fotografii tradycyjnie są to pewnie tę fotografię, która pochodzą z Instytutu Herdera, chociaż ten obraz nie był w zbiorach muzeum, a chodzi obraz, który nosi tytuł zabawa w domu gdańskiego patrycjusza obraz Antona Möllera starszego 1590 tego szóstego roku wiemy na pewno, że taki obraz to jest ten obraz, który widzimy na czarno-białej fotografii znajdował się w zbiorach, a w Królewcu i o nim w latach trzydziestych pisano reprodukowane mogą natomiast tam nie wypłynął w tym czasie jeszcze prawdopodobnie 1 obraz właśnie te, którym pan wspominał ropy w Londynie, a znajdował się w prywatnej kolekcji i teraz sprawa się jeszcze bardziej skomplikowała Otóż kilka lat temu, a do muzeum Narodowego w Gdańsku zgłosił się przypadkowy turysta, który był, a Smoleńsk odwiedził tam mniejszą galerię malarstwa i znalazł tam obraz niemal identyczne obraz jest dostępny na YouTubie w takim filmiku, który rekomenduje też biorę ja od kilku lat wiemy, że tam znajduje się obraz zapewne nieco inny wymiar i szczegółach tam jest kwestia umieszczenia zamiast napisali, a on po prostu boazerii i wszystko wskazuje na to, że nasze drogi wskazuje na to, że istniały 2 obrazy i prawdopodobnie ten, a który jest w Smoleńsku to logicznie rzecz biorąc to mógł być ten z Królewca, chyba że w Królewcu były 2 obrazy, a 1 w zbiorach publicznych drugi w prywatnych potem mógł trafić do Londynu każe wiemy o 2 braciach, z których 1 nie istnieje fizycznie smoleńską chciałby się go pewnie sprowadzi do Gdańska jak się państwo domyślają to niemożliwe w obecnej sytuacji a, ale nie jest to żadna grabież w tym wypadku CEZ w kontekście tym rosyjskim wielką rzadkością w każdym razie ten obraz, który znamy czarnobiałych ilustracji jest frapujący po pierwsze, dlatego, że jest to unikatowy dokument wyglądu sieni gdańskiej, bo to pomieszczenie, w którym odbywa się ta zabawa taneczna to jest się z Gdańska, a Żur nazywana chaos te najważniejsze wnętrza domu gdańskiego wnętrz oficjalne reprezentacyjne, a tam się podejmowało, a klientów o to było wnętrza otwarte, więc od dostępna, a widzimy tutaj takiej wersji deszcz wczesnej bowiem mamy tutaj taką przegroda kadrową, która ostatecznie zanikła w końcu siedemnastego wieku zastąpiły ją takie kręcone schody, a z balustradą drewnianą i to wyposażenie, które znamy z tych zrekonstruowanych ksieni, czyli wielkie gdańskie szafy swoją sami tutaj mamy tę wersję archaiczną prawdopodobnie wnętrza zaaranżowane specjalnie pod tę zabawę taneczną, czyli usuniętą mebla ciekawe są tutaj elementy wyposażenia na ścianach zawieszono na etapie seria tzw. radio jury, a mamy charakterystyczny sposób eksponowania ceramiki obrazu, które są po prostu oparte na takim wystającym gzymsie, a mamy także widok na pomieszczenie, które znajdowało się na zapleczu, a my tej jesieni tzw. izbę celną tam prawdopodobnie odbyła się jakaś biesiada w głębi pośrodku widzimy taki prześwit NATO wnętrza widzimy także ciekawy sposób eksponowania sreber oczyszczanie mamy kredens z takim metrażem, na którym ustawione są srebrne naczynia no jak wiadomo gdańszczanie w tych srebrnych rocznie raczej nie jedli raczej korzystali z zastawy cenowej, a Knighta wesoła zabawa, która jest pozornie tematem obrazu widzimy tutaj wesołe gdańszczanki w takim wirze Tane czytanie jest dość dostojny chyba powolne raczej topowa ani jaki Staniec taki bardziej żwirowe szybki francuskiej mamy kapela mamy jakieś postaci poboczne w taki dość ekspresyjny sytuacja tutaj po schodach choćby służąca, którą wygania pani z góry mamy tam przystanie w głębi wyraźnie zmęczonego alkoholem biesiad Nika, który się słania podtrzymywane przez kolegów mamy wreszcie postać kluczową postać dla tematu ta treść tego obrazu odkryła pani dr Magdalena Mielnik, która zresztą jest autorką bardzo interesującej monografii tematu moralizatorski sztuce Gdańska o tym, że państwo się przyjrzeć temu dzieła w szczególności dolne lewemu narożnikowe zobaczą tam mężczyzna odzianego w łachmanach trzymającego taki kubek bracie też postać kluczowa dla węgla dlatego działa, dlatego że ona decyduje o właściwym sposobie postrzegania tego obrazu bowiem no taki obraz nie mógł powstać tylko dlatego, żeby zilustrować jakąś zabawę, w którym z domu gdańskich, a muszą mieć jakiś podtekst moralizatorski alegoryczny Otóż ta postać żebraka odnosi się generalnie do przypowieści o bogatszą i przypowieści o bogaczy i Łazarzu tym przypominamy Ewangelii Świętego Łukasza jest to historia uczty u bogacza, na której o odmówiło jałmużny zarządowi za co poniósł srogą karę był pewien człowiek bogaty, który obudził się w purpurę i wisiory i ucztować wystawnie tak każdy dzień był pewien, że brak imieniem Łazarz, który leżał u wrót wrzodów i pragną nasycić się określeniami, które spadły ze stołu bogacza, a nikt nie dawał za to nawet psy przychodziły lizał wrzody jego stało się, że umarł żebrak i naniesiony jest przez aniołów na łono Abrahama umarł też Bogacz i pogrzebany jest opieka taka to przypowieść Ewangelii Świętego Łukasza, a ta przypowieść była szczególnie chętnie podejmowana, a w sztuce o literaturze także na obszarze dramat pisarstwa podejmowana przez muzyków jako jako swoiste libretto właśnie w Europie północnej na obszarze o protestanckim, a to z tego powodu, że protestanci bardzo chętnie odwoływali się chociażby do przypowieści o synu marnotrawnym czy do tej czy do innych historii, które narzucali sobie przypominali, że tak, jaki rodzaj księżna, żeby odpraw w momencie zaciągnąć znów przypomnieć o tym, że pycha, a sza na życie ponad stan prowadzi do do moralnego upadku no takie biczowanie samo wycofanie się przez sztukę wydaje się mało dotkliwe dalej trzeba je trzeba je od notowań oczywiście tutaj państwo mogą zwrócić uwagę, że nie mamy tych słów bieżących grane zatem zaś zgodnie z no no niemal równo kwestii ma uczyć niemal dlatego tak słusznie zauważa Magdalena Mielnik prawdopodobnie tutaj mamy do czynienia z parafrazą tej historii poprzez pośrednictwo dzieł literackich z tego czasu, które wskazywały pewien aspekt tej historii taka jest takie dzieło klin Kriegera, a które pokazuje historię opartą na tej przypowieści, gdzie jest Łazarz, ale także biedny rzemieślnik stolicy tous, a który stał się bardzo ubogi nie ma żebrakiem z powodu takiej zaradności życiowej stracie nie tylko niezaradności życiowej co takiej taki splot niekorzystnych wydarzeń w życiu, bo protestanci uważali, że ktoś ma tylko dwoje rąk to powinien pracować zgodnie z zasadą, że ten, kto nie pracuje ten nie jest jedynie szczególne przypadki dawały pretekst do tego, żeby zebrać i ci ludzie byli objęci jakąś jakąś opieką ze strony tych tych instytucji protestanckich jest także taka sztuka Georga cera też oparta na tej historii bogacza Łazarza, które o tyle podobna do gdańskiego obrazu, że mamy tam motyw 5 panie zaproszonych do zabawy zabawy przygląda się m.in. głupiec, jaka jak się państwo przyjrzą tutaj początkowi biegu schodów to mamy tam postaci błazna z małpą zresztą małpa trzyma jabłko tradycyjnie opatrzyła jabłko, bo po pierwsze jest związana ze zmysłem dotyku po drugie, jabłko symbolizuje w tym wypadku 3 pierwotny ma oczywiście symbolizuje wszelkie bezpieczeństwa postrzegana była jako ciągle chętne do popularyzowania jako symbol takiego nie okiełznania cielesnego, a co są motywy dość częsta sztuce w sztuce dań profesorze to może zatrzymamy się przy małpie zbliża się informacja sza nie chciałbym, abyśmy małpie zapomnieli Anton Möller zabawa w domu patrycjusza gdańskiego obraz zaginiony opowiadać o nim pan prof. Marcin Lesiński z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego informacje o jedenastej 20 po informacjach wracamy po czasie powracamy do zabawy w domu patrycjusza gdańskiego, czyli do zaginionego obrazu Antona Möllera, o którym opowiada pan prof. Marcin koryciński z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego opowiada rozczarowuje dla nas ten obraz przed informacjami mówił pan o właśnie z małpą, który w tej widnieje na tym obrazie na dole schodów tak ten ważny przypomnę, że pierwszego własna myśmy już wskazali pomnażaniu czy pierwsza ma presja bowiem wskazać w oblężeniu Malborka ważne w sztuce Gdańska jest sporo w tym słynnym władza, jakby podtrzymującym wielki piec w dworze Artusa w każdym razie to są te postaci, które ten świat pozornie harmonijny i racjonalne a jakby przewracają na opak natomiast tutaj te postaci pośrodku w takim wirze tanecznym, a odnoszą się do obrazu tańca jako czynności niewskazany, zwłaszcza dla młodych kobiet w tych tekstach protestanckich w zasadzie ten taniec traktowany był jako rodzaj, a tańca godowego, który nieuchronnie przy zachowaniu przy braku zachowanego umiaru prowadzi do czynności seksualnych mamy polską szlachtę, która porywa tam gdańszczanki, jeżeli na dawnym obrazie gdańskim widzimy polską szlachtę jak powiedziałby dr hab. Natanek nie jest dobrze w zasadzie poza apoteozą Gdańska wszystkie inne wizerunki fakty ma w gdańskim to obrazy, a negatywna negatywne wzorce Szlachta była przez gdańszczan delikatnie mówiąc nielubiana ten fundamentalny konflikt opierał się z 1 strony na krytyce szlachty za ich styl życia za przesadny zbytek brak umiaru we wszystkim za to, że odbierali prawa gdańszczanom do one bycia członkiem tej tego politycznego narodu natomiast taka gra organ działa mieszankami z powodu tego, że zajmowali się rzemiosłem handlem, czyli takimi nie honorowymi brudnymi domenami, a my jesteśmy teraz symbolicznie w sieni gdańskiej, ale przejdziemy piętro wyżej przejdzie oczywiście wirtualnie do drugiego obrazów, które w tym kontekście chciałem przywołać mianowicie do obrazu ukazującego widok Gdańska z biskupiej Górki ten obraz dzisiaj przypisywany jest ba romansowi mieli mistrzowie z muzeum narodowe w Gdańsku pierwotnie uważano, że to jest wieko skrzyni wiosennej dzisiaj jesteśmy pewni, że jest to wieko, ale wielki finał, a obraz uchodził za panoramy Gdańska taką tradycyjną biskupiej Górki, ale u stóp schodów w tej willi taki trochę wykreowanej trochę fantastycznej w typie projektów Damiana Flisa wśród bogatych mieszkańców tego domu znów mamy postać, a Nova zarząd Nędza męża i znów bez, a tych liczących psów no może rzeczywiście ten motyw jest dość drastyczne sanacja państwo się przechadzają mamy tutaj chłopców z Sokołem polską szlachtę konno, a mamy dorożka zasadzie wszyscy żyją a, zajmując się sobą Aten biedny ten wasz taka postać, która być może odpowiednik literackiej w takim bohaterze utworu pt. beztroski, jakbyśmy przetłumaczyli niemieckiego na Polski, który pokazywał taką syntezę postaci, a Łazarza i syna marnotrawnego ten się idealnie tutaj ten się idealnie tutaj do tego nadawał tam jesteśmy świadkami takiej sceny, gdzie kluczowa postać znów zmarginalizowana i oglądamy przedmiot niezwykłe, ale bardzo typowe dla Gdańska mianowicie wieko, a Wilgi nauczyli wieko instrumentu, który już swojej nazwie ma zakodowane ego odbiorca, a czy młoda dziewczyna, którą o w ramach tej o edukacji wymyślonej przez mężczyzn w ramach a jakby wdrażany na cnót niewieścich uczono robótek haftowania i gry właśnie na oryginale, a to uskuteczniać na piętro wyżej czyli, a w tej reprezentacyjnej sali w literaturze określa jako za, która miała na swoim zapleczu sypialnie właśnie w tych sypialniach, a umieszczano krwawe sceny jest taki rysunek o Daniela Chodowieckiego pamiątka po wizycie w domu pani 80, gdzie mamy takie 2 baldachim mowę łoża wówczas już nazywane-li, ale polonez nie wiem na czym ten Polski wynalazek miał polegać to są takie złoża charakterystycznie upięty baldachimem z Ameryki znany i tam mamy ustawione właśnie ustawa kawę symbol osiemnastym wieku to będzie KSM, na którym muzykowali owe, a młode Panny i one podnoszą z tą opieką cały czas były połączone na zasadzie elementu o tym co jest ważne w życiu jest jako taka sztuka, która osacza młodą kobietę dziś zaczyna we Florencji piętnastym wieku gdzie, a w tej sypialni małżeńskiej gdziekolwiek by nie spojrzeć to przestroga nad łóżkiem wisi spali raczej taki obraz, a jak Botticellego Primavera czy narodziny Wenus czy Wenus Marsem to są spali erę obok ma tam nas dzieciątkiem albo ukrzyżowania, a przed łóżkiem dni 2 egzemplarze kasą niczym skrzyni wianek bogato dekorowane obrazami, które pokazały wzorca żeńskie męskie ani kiedy jak się podniosło wieko były sceny wówczas uznawany za pornograficzne, które miały pobudzać erotyczny, czyli widzimy wszystko starannie zaplanowane, a nie oczywiście do tego, żeby ta małżonka rodziła męskiego potomka spadkobierca w tym wypadku można powiedzieć, że gdańszczanki wykazywały pewne talentem muzycznym była taka jak klawesynistka w Gdańsku, która wręcz grała przed królem polskim, więc coś z tej sztuki pozostawał, jakkolwiek ta literatura myśmy, która wykonywała właścicielka tego instrumentu ona była dość prosta to były takie utwory z ksiąg w finałowych, na jaką latami Piła na tym instrumencie to efekt pewnie był taki, jaki odbiera wypadku klawesynu będzie amin Britten, który nienawidził tego instrumentu uważa, że dziękowano przypominał uderzanie widelcem w kratkę kanarka, niemniej ten typ obrazu wieka jest bardzo ciekawy najsłynniejsze, jaki się z Gdańskiem wiąże też niestety ten którego się kilkakrotnie już nie uda kupić czy w ogóle nie było chęci do kupienia, bo był bardzo drogi myślę tutaj o wieku dekorowany przez Hermana Hana trybu ostatnio oferowany przez odpisy w cenie wygórowanych zresztą, a który przedstawia alegorycznie obraz, a zaślubin córki burmistrza gdańskiego Agaty van der Linde i Valentina, bo taka jest bardzo skomplikowany obraz alegoryczny z obecnością motywu cer ery Bachusa i Wenus, które mają tutaj takie znaczenie, a rebours krytyczne wobec miłości nadmiaru wina jadła mamy negatywnej w negatywnym kontekście ukazanych aktorów komedia Dell Arte różne postaci krytykujące naruszenia takiego obrazu etycznego małżeństwa wedle luteranów i wreszcie pośrodku znów mamy gdańszczanki, które niewłaściwie tańczą z polską szlachtą ba niektóre udają się w ustronne miejsca jesteśmy na biskupiej Górce takiej dość porośniętej sza czas z tą roślinnością i to było takie miejsce, gdzie zażywane tego nielegalnego Wenus w czasach historycznych jak dzisiaj jest to panie wiem, bo dzisiaj jest zabudowana Biskupia Górka, więc pewnie nie dochodzi do takich do takich ekscesów w każdym razie to jest jakby rozwinięcie tego tematu związanego z historią o Łazarzu Bogacz to zresztą nie był jedynym te 2 obrazy nie były jedyne w Gdańsku, bo ten temat podjął także zaginionym obrazie Hansa mandat PiS to był to taka typowa dla niego wizja, gdzie mamy potężny pałac takim taką fantasmagorie architektoniczną i doc. Łazarza a te będą, bo bogacza po nim mamy postawiła zarzuty, że ten obraz w jest zaginiony poza tym mamy w Gdańsku także ciekawy przykład literacki mianowicie tragedią bogaczy i Łazarzu 1600 czterdziestego trzeciego roku, a tej sztuki chyba nigdy nie wystawiono, ale świadczy to o tym, że temat był obieg oby zresztą jest taki słownik Gdańską Polski Waldemara, gdzie w ramach tych rozmówek polsko gdańskiego pytanie, o czym było dzisiaj kazanie chęć odpowiedni przypowieścią o Łazarzu i bogaczy także istniał to w zbiorowej świadomości było tematem tak takich, gdzie wdzięcznych kategoryzacji wdzięcznych czy nie wdzięcznych inna sprawa że, a jak patrzy się dużej dużym wyborze na tego rodzaju działań oraz Zatorski to, w którym momencie mamy takie wrażenia, że wszyscy byli jakby zobligowani do malowania tych prezydenckich obrazu Alone, w którym mamy, jakby się uwalniają tego nadzoru z takim trochę była krytyczna trochę takim zmysłowym wystawnym dziełem po prostu istniejącym już samo w sobie przez siebie, jakby niezależnie od tych nakazu wtedy to jest świetny dokument mówiący o o życiu codziennym o wyobrażeniach o sposobie spędzania czasu w Europie północnej, bo jesteśmy w Europie północnej pukali i na razie będą w kulturze basenu morza Bałtyckiego najbardziej podobają te takie kołnierze, które chyba chronią suknie w czasie kolacji przed zabrudzeniem w krajach takie przyjęte tutaj w Gdańsku jako element mody przyjęto oczywiście z Niderlandów, chociaż tam silny wpływ na to może miał Dwór Dwór hiszpański w Gdańsku istniały bardzo staranne regulacja dotycząca ubioru specjalne przepisy wszystko było pod kontrolą miasta także to czy ktoś chodził nie chodził do kościoła czy był Starym kawalerem u nas w każdym razie do szerszej perspektywie prowadziło do pożądanych takich już będących w krwiobiegu tak genetycznie przyjętych zachowań społecznych na obszarze Europy protestanckiej, ale droga była wyboista do do utrwalania tych tych tych zachowań panie profesorze bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę Anton Möller zabawa w domu patrycjusza gdańskiego, ale tego obrazu Szanowni Państwo szukamy w internecie, gdyż zaginiony podobny obraz istnieje jest muzeum w Smoleńsku, ale ten, którym opowiadali się pan dr Maciej Kaczyński na razie zaginiony pan dr Maciej Kaliciński z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego państwa moim gościem informację już kilka minut o godzinie jedenastej 40, a dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA