REKLAMA

Jak pisać i mówić o uchodźcach?

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2021-08-29 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
12:43 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
minęło południe w niedzielnym magazynie Radia TOK FM Przemysław Iwańczyk kłaniam się państwu naszym kolejnym gościem jest pan Mateusz Adamczyk doktorant na wydziale polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry dzień dobre niech pan także autorem książki płeć w polszczyźnie członkiem zespołu retoryki i komunikacji publicznej rady języka polskiego przy prezydium Polskiej Akademii Nauk, ale dziś występujący przede wszystkim w roli współautora poradnika jak pisać Rozwiń » mówić o uchodźcach i przyzna pan, że mamy z tym problem też bardzo często, podejmując tematykę na antenie Radia TOK FM waży słowa staram się być poprawne mamy albo inaczej nie mamy umiejętności mówienia tak, choć zabiegi o samym zjawisku jak i samym problemie, bo właśnie spojrzymy na nasze górne to uznamy, że problem jest, który niewątpliwie trudno rozwiązać, ale też w tej warstwie retorycznej trudno się poruszać tak trudno nam poruszać, ponieważ temat dotyczący uchodźców mówienie o uchodźcach to jest taka bardzo delikatna materia z pozoru takie neutralne połączenia, bo przecież mówimy np. o turystach po zalewie turystów masie turystów napływie turystów nie powodują żadnych negatywnych skojarzeń przynajmniej czy powinna pierwszy rzut oka ale kiedy mamy do czynienia np. takim słowem jak uchodźca, które pokazują różnego rodzaju analizy badania jest niestety w polszczyźnie teraz bardziej nacechowane negatywnie to tego rodzaju połączenia powodują, że aktualizuje się ta metafora pojęciowe, bo taką mówimy, czyli wtedy jeszcze mocniej widoczne jest negatywny stosunek do uchodźców proszę powiedzieć czy nie wiemy to jest też kwestia informacji, która do nas dociera i kształtowania tych właściwych właściwej retoryki za pośrednictwem mediów czy jednak każdy z nas powinien dziś nosić w sobie ten obowiązek by umiejętnie wypowiadać na temat, które są bardzo wrażliwe dla współczesnego świata myślę, że to, o czym pan mówi to jest po prostu wrażliwość na słowo przez wrażliwość na słowo należy też rozumieć wrażliwość na drugiego człowieka i oczywiście teraz spotykamy się z drugim człowiekiem o sobie uchodźca uchodźczyni w związku z tym o tym rozmawiamy ale warto pamiętać o tym, że właściwie powinniśmy taką uważność mniej w stosunku do każdego, więc tutaj, tym bardziej i to jest dla nas też taki test językowy chciałoby się powiedzieć, którego no przynajmniej na razie jeszcze nie daliśmy, ale oczywiście mamy szansę na to, żeby się temu przyjrzeć się poprawić zastanowić i konsekwencji właśnie używać tego języka, który był językiem, jakim adekwatnym językiem nacechowanym językiem, który przecież kształtuje nasze myślenie o świecie w związku z tym ponosimy za ten język odpowiedzialność, ale przyzna pan, że żyjemy w świecie, którym niezwykle istotną rolę odgrywają politycy, którzy na ogół zajmują najwięcej czasu media w tym przekazie publicznym oni zaś no nie przebierają w słowach raczej dla swoich doraźnych celów politycznych są w stanie mówić o problemie bądź też same uchodźca uchodźczyni ach, no w sposób niewłaściwy to jest chyba najdelikatniejsze określenie próbuję tutaj znaleźć posługiwać, owszem mamy żeby, żeby też nie pójść za daleko, ale przyzna pan nie wiem czy polityk w Polsce autorytet jeśli ktoś występuje bardzo często przekazie informacyjnym to siłą rzeczy staje się dla wielu wzorcem prawda to prawda i to co, o czym pan powiedział o tym celu komunikacyjnym wielu polityków no właśnie takie nasze wewnętrzne rozpoznanie języka, którego używamy pomaga nam także w rozpoznaniu języka, który jest używany wobec nas i właśnie wtedy możemy np. rozpoznać cel polityka i sprawdzić czy ten cel jest zbieżne z moim celem czy moją wizją postrzegania świata z moim stosunkiem do drugiego człowieka w tym przypadku dlatego właśnie, nawet jeżeli sami nie jesteśmy dawcami takich komunikatów mówi o nadawcach publicznych to przecież jesteśmy jego ich odbiorcami tak jak pan powiedział właściwie nieustannie jesteśmy codziennie bombardowani setkami, jeżeli tysiącami informacji różne tematy w związku z tym to poszerzanie świadomości językowej pozwala też nam na ochronę samych siebie myślę też bardzo bardzo ważne, jeżeli ktoś, nawet jeżeli komuś trudno dostrzec to że, że po drugiej stronie jest jeszcze ktoś inny to może pomyśleć o tym, że dla niego również jest korzyścią, ale musi pan przyznać, że kontekst w jakim osadza się uchodźców w Polsce też język przekazu to ma wydźwięk pejoratywny jednak raczej wykorzystuje się albo inaczej używa się tego słowa negatywnym kontekście to chyba można nawet sprawdzić, wsłuchując się albo inaczej wczytując się informacja, bo opada część jednak ci, którzy werbalnie przekazują newsy starają się jednak te słowa dobierać właściwie tak zresztą pokazują też badania Katarzyna Kucharska mgr. Antka na wydziale polonistyki przeprowadziła taką analizę właśnie słowa uchodźca jeszcze w 2015 roku i okazuje się, że do najczęstszych c, które towarzyszą temu słowu, a więc konsekwencji w tym ludziom są przepisywane przez nich zasady nikt z nich zgodne, gdyby miał poszukać słowa, które najczęściej pada w kontekście uchodźców bądź też współ współistnieje to to zagrożenie ta zagrożenie obcość prawda agresywność i strony, a więc ciągle to poczucie naszego zagrożenia nieobliczalności wyrachowanie, bo przecież przepisywane są z tego tak takie cechy, że oni przychodzą po uchodźcy ekonomiczni rzeczywiście imigranci ekonomiczni, którzy chcą nam zabierać jakieś dodatki socjalne czy właściwie żerować naszym socjalu, bo takie sformułowania padają oczywiście przepisywano też jest niskie wykształcenie, a to z powodu tego, że łatwiej nam jest humanizm oddać kogoś, kto jest jak najniżej kulturowo od nas przynajmniej takie poczucie nas budują właśnie tego typu połączenia no i hit to wszystko buduje bardzo negatywny obraz uchodźców w naszym języku mówię to z wielkim bólem żalem, a te sformułowania których, które omawiane są właśnie w poradniku, o którym rozmawiamy no one jeszcze wzmacniają i tutaj jest ogromna rola mediów, żeby jednak wykazywać się tą wrażliwością na język i nie wzmacniać tych negatywnych stereotypów, bo potem dochodzi do takich sytuacji, które ma znane z rzeczywistości, które dzieją się teraz właśnie np. na granicy prawda no i o tym ludzie też rozmawiają w jakim kontekście łatwiej jest im wtedy odciąć się np. od tej ludzkiej tragedii i uznać, że nie jest to ich sprawa, bo to wszystko jest właśnie widoczne w języku właśnie inny kulturowo ani gorszy kulturowo prawda tak też wnoszącego tego chyba brakuje u nas inność postrzegana jest jako jako coś gorszego niestety tak niestety właśnie tak jest czy istnieje jakiś proszę was zestaw terminów, których przy okazji tej problematyki uchodźców uchodźczej powinniśmy stosować no generalnie mało jest autorytetów, które gdzieś wyłączą nam przede wszystkim rozjaśnią znaczenie poszczególnych słów myślę, że tutaj też mówimy tutaj tkwi praprzyczyna tego jak często popełniamy błędy komunikacyjne właśnie używający niektórych słów nieadekwatnie do sytuacji albo też dziś przez całe 100 to pewną emocją bądź też jednoznacznie w, wkładając terminologię w kontekst negatywny tak zaczynaj trudniej nam jest rozpoznać powiedzmy niewłaściwe połączenia np. czy niewłaściwe wyrazy 4 min wtedy, kiedy się z nimi już oswoiliśmy to znaczy były one przez bardzo długi czas używane w neutralnych kontekstach, a więc uznaliśmy za neutralne teraz w tej sytuacji już trudniej nam rozpoznać, bo jeżeli coś przynajmniej budzi nasze podejrzenia to zwraca naszą uwagę jest nam łatwiej ten ten wyraz to połączenie to określenie podać jakieś analizy natomiast kiedy np. mówimy o nielegalnych imigrantach czy nie danych uchodźca, który te połączenia funkcjonowały już dużo dużo dawniej zresztą nie spotkałem się jakimś takim ostrym sprzeciwem właśnie Odrę dotyczącym tych połączeń Noto wydają się no nielegalny imigrant taki, który nielegalnie przekroczył granicę nielegalnie przybyły na terytorium danego państwa ale kiedy przyjrzymy się bliżej temu połączenia to przecież nie chodzi wcale człowieka godzinami jego czyny jego czyny mogą być nielegalne, ale sam człowiek nielegalny być nie może to jest pewnego rodzaju skrót myślowy nie ma nas oczywiście możemy się za niego winien teraz w 100%, ponieważ wodę lekką tendencją w języku jest tendencja do skrótu i kanalizacji wysiłku, ale znowu należałoby zwrócić uwagę, że w tym kontekście sytuacji, które się znaleźliśmy no należałoby jednak ten język poddać weryfikacji, jaki czy sporządzenie i zrezygnować tak, żeby było jasne nie istnieje termin nielegalny uchodźca nie ma się nie powinniśmy używać takiego połączenia do tego, że ludzie nie mogą być nielegalnie, a to połączenie sugeruje, że ten człowiek uchodźca też czasami imigrant jest nielegalny nie on może oczywiście dokonywać nielegalnych czynów, ale w tym przypadku człowiek nielegalny być nie może nam, gdyby pan zechciał przed panu słowa te niezwykle istotne powiedzieć jeszcze o innych takich frazach, które powinniśmy logować z swojego języka, a strony na początku wspomniałem tej metafory, bo proszę zauważyć, że my metaforze myśli bardzo często jako takiej ozdobnej figurze stylistycznej taka, która znajduje się w wierszach poezji, którą czytaliśmy np. w szkole okazuje się, że my metaforami posługujemy się na co dzień zresztą teraz to, czego użyłem, czyli posługiwanie się metaforą też jest metaforą, kiedy mówię, że dochodzę do wniosku też posługuje się metaforą przecież ja nigdy nie idę ja po prostu jestem w miejscu i np. takie metafory jak zalew fala uchodźców to są metafory właśnie pojęciowe, które ułatwiają nam zrozumienie pewnych zjawisk są bardzo obrazowe, ale bardzo ważną cechą tej metafory jest też to, że ona pokazuje nam tylko część wycinek rzeczywistości i zakrywa całą resztę, czyli maści można powiedzieć metafora nie jest adekwatna do tego jak rzeczywiście wygląda to świecie dlatego jest bardzo dobrym takim środkiem manipulacji perswazji często wykorzystywanym oczywiście tutaj mając na myśli manipulacji zakładamy jakąś celowość w środku niecelowości pana perswazji i może jakoś nie wrażliwość teraz pozostałych metafory, które jeszcze wzmacniają ten problem, bo przecież mamy np. metafory wojennej czy też militarne mówimy o inwazji o jakiś najazd uchodźców i to jest przyzna pan bardzo wyraźne i łatwe do rozpoznania ale kiedy już np. czytamy takie tytuły jak uchodźcy z Afganistanu Polska może być pierwszą linią frontu to przecież po pierwsze nie odnosimy się bezpośrednio do uchodźców, bo nie ma określenia czasu, ale wpisujemy całą sytuację w ramy wojny, czyli znowu wroga bronienia się ataku itd. itd. przecież rzeczywistości pozajęzykowej nie mamy z tym do czynienia nie prowadzimy żadnej wojny także wojny hybrydowej określa przecież bardzo często wspomina w kontekście tego co się dzieje na granicy jest na te wszystkie połączenia należałoby zwracać uwagę i ostrożnie używać najlepiej moim zdaniem nie używać ich wcale takiej jeśli można uznać, że ten poradnik jak mówić pisać uchodźca jest przede wszystkim skierowany do dziennikarzy tak tak myślę, że nie zaszkodzi by każdy z nas po prostu do niego sięgną jest dostępny na stronach prawda jest dostępny tak na stronie Instytutu Zamenhofa Zamenhof PL tam mogą państwo się zapoznać z treścią tego tego poradnika Mateusz Adamczyk doktorant na wydziale polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego był naszym gościem współautor poradnika jak pisać mówić o uchodźcach dziękuję panu bardzo rozmowę i dziękuję uczeń państwa zapraszam na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEDZIELNY MAGAZYN RADIA TOK FM - PRZEMYSŁAW IWAŃCZYK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA