REKLAMA

Narzędzie w rękach władzy. Raport o funkcjonowaniu Trybunału Konstytucyjnego

Połączenie
Data emisji:
2021-08-31 13:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
14:08 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
łączenie dziękuję trzynasta 5 Jakub Janiszewski przy mikrofonie z nami jest Małgorzata Szuleka z Helsińskiej fundacji praw człowieka dzień dobry dzień dobry będziemy rozmawiali o Trybunale Konstytucyjnym, któremu Helsińska Fundacja praw człowieka poświęciła cały raport jak też ten Trybunał funkcjonuje od końca 2016 roku czy od momentu, kiedy zaszła tam powiedzmy tak umownie zmiana ale zanim przejdziemy do samego Trybunału to musimy się zatrzymać nad decyzją, którą Rozwiń » podjęła Julia Przyłębska ogłosiła przerwę czeka wznosi wznowi posiedzenie w sprawie uznania jak rozumiem jeśli można tak powiedzieć znowu tutaj upraszczając wyższości prawa polskiego z prawem unijnym 22września to też jest myśleć ciekawe i sądzę, że jakoś się wpisuje w logikę działań Trybunału, która logika została przez nas opisana tak mija od informacji o przerwie do 22września dowiaduje się dopiero od pana i muszę przyznać, że rozprawa, które dziś miała odbyć się przed Trybunałem jest dosyć symptomatyczne jest dosyć dobrze pokazuje cały taki trend pracy Trybunału Konstytucyjnego w ciągu ostatnich 4 i 4 lat jeden z takich podstawowych wniosków, które wypływa z naszego najnowszego opracowania jest właśnie takie, że Trybunał przestał być niezależną instytucją, która była, a do 2016 roku kluczowym elementem systemu ochrony praw człowieka i demokratycznego państwa karnego stał się tak naprawdę pokornym narzędzie w rękach władzy, a i Trybunału o te wyroki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego może wyrośnie z coraz większa liczba staje się zastrzeżeń co do transparentności postęp postępowanie Trybunał Konstytucyjny jak również bezstronność jego orzeczeń no to trochę Amerykanie odkryli trzeba to jest to co wszyscy wiemy prawda funkcjonowanie administracji jeśli zastanowią nad tą pierwszą częścią zdania, które pani przed chwilą wygłosiła czy rzeczywiście był taką kluczową witalność instytucją w systemie ochrony praw człowieka w Polsce ten Trybunał, który wcześniej mieliśmy, bo tutaj odezwał się od razu głosy krytyczne, że twarz choćby kwestie religijne wcale nie były w tym Trybunale tak znowu taką powiedziałbym pieczołowitością prawną rozważany czym musimy rozdzielić 2 kwestie pierwszą kwestię jest taka co do samej samej widział progres żywności orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego do 2016 roku czym innym jest kwestia spełnienia przez ten przez instytucję standardów niezależnego sądu ustanowionego prawa do 2016 roku nie mieliśmy do dyskusji kraj znowu nam przeproszą za truizmy i odkrywania Ameryki natomiast mieliśmy dyskusji, czego prawidłowości powołania sędziów Trybunału Konstytucyjnego tych manipulacji składami orzeczniczymi o Trybunale Konstytucyjnym czy tego, że właściwie wyroki były trochę pisane na zamówienie na twierdzę mogliśmy podejrzewać, jakie orzeczenie Trybunału Trybunał wyda inna kwestia również, że diametralnie w ciągu ostatnich 4 lat zmieniła się również strukturami tej grupy osób, które składają wnioski do Trybunału Konstytucyjnego my wyliczyliśmy, że w latach 20102016 roku złożono 79 wniosków pochodzących z kasy Sejmu i Senatu przy czym ponad 90% tych wniosków to pochodziło od posłów ówczesnej opozycji po 2016 roku te proporcje diametralnie się odmieniła i teraz Trybunał Konstytucyjny jest takim dodatkową instytucją negatywnym ustawodawcą, do którego wnioski kierują przede wszystkim posłowie rządzącej większości jeśli chodzi o sprawy dotyczące stwierdzenia zgodności z konstytucją przepisów ustaw w żaden tutaj, żeby dobrze zinterpretować wyjaśni słuchaczom ten on też trybuna właśnie zawsze był ustawodawcą negatywnym tak jeśli dobrze interpretuję uważnie natomiast my zmieniła się to po to, to czy nagłym komu służy komu służy nie to jest dobre określenie, ale gorzej, ale rzeczywiście można powiedzieć, że stanowił rodzaj instrumentu kontroli, które chętnie był wykorzystywany przez opozycję niż przez partię rządzącą, bo de facto utrudniał rządzącym życie czyli jakby mówił musi się dostosować swoje prawo do całego systemu prawnego do konstytucji przede wszystkim nie nie nie tworzy prawa, które jest kulawa to tutaj mechanizm rozwiąże to się po prostu skończyło się zwróciło interesy mechanizmy, które pan tak dobrze zdiagnozował to był też mechanizm równoważenia się władz znaczy, że logika jest dosyć podstawowej jeśli rządząca większość rzeczywiście rządzi ma prawo do tego, żeby dane ustawy zmieniać co widzieliśmy co nie jest większym problemem jest Wola polityczna, żeby dany przepis zmienić może się wydarzyć nawet w ciągu nocy i sąd Trybunał Konstytucyjny był istotną ten mechanizm składania wniosków przez posłów opozycji był istotny, dlatego że ograniczał zapędy rządzącej większości teraz mamy sytuację, że właściwie w dalszym ciągu, a więc rządząca większość jest nieograniczona, a swoje władze jako ustawodawca dodatkowo rolę Trybunału Konstytucyjnego ta osłabiona przez to, że Trybunał nie może tych może też nie może, ale nie blokuje, a tych ustaw w związku przyczyny z konstytucją jak to w ogóle jest z pracą samego Trybunału, bo to jest dość ciekawe fragment tego fragmentu właśnie są tego raportu znaczy w jaki sposób w ogóle trybunę ta instytucja w tej chwili funkcjonuje, jaką działa jako pewien urząd może tak powiedzieć od 2017 roku psy obserwujemy stały spadek liczby spraw, które wpływają do Trybunału Konstytucyjnego z wyjątkiem 1 kategorii to są skargi konstytucyjne pochodzące od od osób indywidualnych natomiast spada spada stale liczba wniosków kierowanych do Trybunału Konstytucyjnego przez np. przedstawiciel przez posłów, ale również spada liczba pytań prawnych, które kierowałby sądy do Trybunału Konstytucyjnego to również łączy się z wnioskami naszego innego badania, kiedy rozmawialiśmy z sędziami na temat tego Trybunał Konstytucyjny jest postrzegane przez nich jako też ciąg niezależne instytucje i czy kierowanie pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego to zdecydowana większość sędziów, z którymi rozmawialiśmy na potrzeby innego badania mówią, że nie, czyli to pokazuje upadek Trybunału Konstytucyjnego nie tylko w takim takiej perspektywy ustrojowej, ale również współpracy pomiędzy sądami czy sądy z pytaniem prawnym skrył się zmagają wolą zmagać wolą rozstrzygać same niż kierować do Trybunału Konstytucyjnego co byłoby istotną wytyczną również na innych składów sędziowskich oceniających podobnych sprawach, ale właśnie ze względu na to, że Trybunał Konstytucyjny stał się instytucją polityczną anty popiersia drugi w dalszym ciągu pojawia się problem nieprawidłowości składów orzekających z tego powodu sądy decydują się nie korzystać z tej drogi co właściwie jak zmieniło czy możemy możemy powiedzieć, że w tym momencie rozpowszechniło się w sądach tzw. bezpośrednie stosowanie konstytucji wskutek stażu co mamy taka nie prowadziłem bardzo różnie w tym zakresie nie chciałabym tutaj stawiać takich bardzo generalnych jest natomiast myślę, że mogą zaryzykować stwierdzenie, że zrodziły pewną wrażliwość na ten pogląd wcześniej sądy rzeczywiście dosyć niechętnie stosowane bezpośrednio konstytucję o zasłonięcie orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego uchwała Sądu Najwyższego w tym zakresie natomiast mam wrażenie, że wraz z tym regresem praworządności rzeczywiście ta percepcja sędziów do tego, żeby bezpośrednio opierać na konstytucję interpretować jest większa czy to się przekłada na liczbę spraw, w których możemy powiedzieć bezpośrednia wzór, że tam jest zauważalny wzrost bezpośredniego stosowania konstytucji nie mogę tego stwierdzić z całą pewnością natomiast myślę, że ta dyskusja na pewno odłożyła ja rozumiem, że Trybunał stał się też takim miejscem nie wiem czy to jest dobre określenie, którego teraz żyje na antenie, ale pewnego pewnych działań podobnie odpowiedzialnych społecznie, bo myślę, że przewlekanie tej sprawy, którą dzisiaj Trybunał rozpatrywał do 22września do wstrzymania wszystkich niepewności orzeczenie w sprawie dostępności aborcji jest z kolei jak będą takim powiedziałbym taką bombą podłożoną pod wiele no właśnie poczucie społecznej można użyć słowa życie społeczne jako pewnego przedmiot, ale coś takiego jest to znaczy myślę, że trybunały składy trybunałów przed 2016 roku nie pozwoli wyrokiem nie pozwoliłyby sobie takie działanie tam jednak była świadomość konsekwencji decyzji Trybunału jako tego ustawodawcy negatywnego to właśnie powiedzieliśmy tak zdecydowanie i kwicie jest i jest trochę takiego myślenia pana choćby potop to znaczenie Bier Trybunał Konstytucyjny nie w tych tak najbardziej zapalnych zapalnych orzeczeniach nie bierze pod uwagę długofalowych skutków swoich wyroków co jednak było jedną z kluczowych kwestii, iż orzeczenie do 2016 roku, że to ważenie społecznych skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego tego co mu, jaki może mieć wpływ na życie społeczne, bo jednym z bardzo istotnych elementów i taki też wątek pobrzmiewa np. zdaniu odrębnym sędziego Kieresa do wyroku w sprawie aborcji, gdzie sędzia Kieres deklaruje, że jako wierzący katolik, ale również jako obywatel sędzia Trybunału Konstytucyjnego mówi, że właśnie z tych względów jako sędzia i sędzia Trybunału Konstytucyjnego i obywatel nie może narzucać heroizmu i wymagania i wymagać heroizmu względem innych innych osób swoich współobywateli, więc ta myśl taka głęboko humanistyczna i społeczne w tym zdaniu odrębnym zdecydowanie wybrzmiała, ale u nas ze smutkiem stwierdzam, że jest to jednak jeden z już takich ostatnich przykładów, gdy myśliwy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego natomiast jeszcze 1 rzecz, bo część ma duży, bo wiedziałem, że Trybunał stał się takim posłusznym narzędziem w rękach władzy najbardziej kuriozalne wszystkim jest to, że rząd dosyć szybko nie wykorzystuje Trybunał Konstytucyjny na arenie międzynarodowej, zwłaszcza stworzy z Unią europejską, dlatego że zawsze może powiedzieć, że mimo wszystko jest niezależna instytucja i Polska jest i Polski rząd jest związany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i te rzeczy nie musi on musi wykonywać co brzmi jeszcze bardziej kuriozalnie się różne role np. Trybunału Konstytucyjnego w Polsce z niemieckim sądem konstytucyjnym, który również szedł spór w orzeczeniach Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej i komisja europejska rozpoczęła postępowanie naruszeniom w tej sprawie, ale tam odpowiedzi niemieckiego rządu, który mówi o tym, że to jest decyzja niezależnego sądu brzmi zupełnie inaczej niż w ustach polskich polityków właściwie myśmy mieli stanowić tak troszeczkę powiedziałbym szerzej czy Trybunał stał się za sprawą by tego jak teraz funkcjonuje bardziej obecny w życiu prawnym i w świeciu politycznym czy mniej niż to jest głupie pytanie ale, ale mam wrażenie, że coś ty jest takie pytanie, jeżeli to jest tak jakby taka wątpliwość kiedy, kiedy popatrzymy na to co Trybunał robić z 1 strony często słyszymy taki głos tej instytucji już niema prawa, a z drugiej strony nie możemy tak powiedzieć, bo ta instytucja może swoją decyzję wyprowadzić ludzi na ulicach zrobiła w październiku, tak więc to jest pytanie jak to jest na myśl, że Trybunał Konstytucyjny stał się niezwykle istotnym graczem w życiu politycznym dużo mniej w życiu i dyskusji prawnej a nie ma czyta dyskusję na temat poszczególnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego tego w jaki sposób kształtuje się orzecznictwo danych sprawach no i osób jest osłabiona również ze względu na to, że spada liczba wydawanych wyroków czy tego substratu dyskusji jest coraz mniej natomiast te wyroki, które zapadają to tak jak pan powiedział możni potrafią być bombą atomową w życiu społecznym wyprowadzić setki ludzi setki tysięcy osób na na ulice i powodować ogromne reperkusje czy to w życiu społecznym czy np. w relacji polskiej Unią europejską ten wyrok w tej sprawie, które z wniosku premiera Morawieckiego i rozprawa, która została też przyniesie drugą połowę września również może mieć taką moc, która będzie prowadziła do prawnej izolacji Polski przy systemie prawnym Unii Europejskiej dziękuję bardzo, Małgorzata Szuleka z Helsińskiej fundacji praw człowieka była z nami 1319 Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA