REKLAMA

Jak zobaczyć ewolucję miast?

Człowiek 2.0
Data emisji:
2021-09-11 14:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
26:41 min.
Udostępnij:

Na całym świecie ludzie przenoszą się ze wsi do miast. Miasta więc rosną, ale też zmieniają się. Coraz częściej ich centra pustoszeją, a przedmieścia rozrastają się, wchłaniając okoliczne wsie. Taki proces nie zawsze jest korzystny dla mieszkańców i władz miejskich. Dlatego tak ważne jest monitorowanie procesu ewolucji miast. Jaki sposób na to znaleźli polscy naukowcy? I czy dzięki obserwacjom satelitarnym będzie nam się żyło lepiej? O tym opowie dr Olha Zadorozhna.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Jan Stradowski przy mikrofonie witam państwa człowiek wraca do dzisiaj przygląda się miastom fundusze ewolucji miast to moje miasto się zmieniają jak się okazuje można sprawdzić nawet z kosmosu jak zobaczyć ewolucję miasta co powie dzisiaj dr Olga zarówno ekonomistka z Akademii Leona Koźmińskiego dzień dobry dzień dobre ja mieszkam w mieście akurat niezbyt duży, ale w pobliżu aglomeracji jeszcze w aglomeracji warszawskiej generalnie większość życia mieszkałem w miastach Rozwiń » to raczej nowych zastanawiam się czy ten trend, żeby właśnie ludzkość natomiast przynosiła nadal widoczne tak się mówiło generalnie na całym świecie widzę się migracje ze wsi do miast miasta rosną coraz bardziej chyba większość ludności świata mieszka w miastach to prawda, aczkolwiek w Polsce ten trend ten dla troszeczkę inaczej, a ponieważ co zauważamy teraz przeważają procesy osób organizacji raczej dużych polskich miastach i co ciekawe w niektórych miastach taki kraj większy np. Warszawa Łódź Poznań widzimy też, że centrum miasta się wyludniają, więc są, a są 2 procesy tak naprawdę, które działają w tym samym czasie centrum miast się wyludniają okolice się powiększają i miasta rozlewają między w naszym badaniu też, z czym to widzimy i chcieli chcieliśmy po prostu zbadać zobaczyć w jaki sposób te procesy organizacyjne się rozwijają w czasie czy to nie jest jednak kocha naturalne zamiast się to zostają, bo skoro, więc ludzi chce w nich mieszkać, a te centra miast, które są często po prostu historyczne czy też budowane wiele lat temu wiele dziesięcioleci temu się po prostu nie nadają do do większego zagęszczenia nawet samych właśnie mieszkań to chyba jest oczywiście, że miasto się wtedy no bo rozbudowuje tam, gdzie mowa tam, żeby jeszcze wolne miejsca tak dokładnie i tutaj, bo jak pan powiedział wcześniej, że ludzie jednak chętniej przeprowadzają się do centrum do dużych miast chociaż, kto tak naprawdę niekoniecznie widzimy dane nadanych historycznych, ponieważ co widzimy to Jean nim ludzie władzy, zwłaszcza ludzi o zarobkach takich średnich, a preform jednak mieszkańcy z dala od centrum z dala od smogu od szumu dużego miasta, gdzie są bliżej natury, a mają dziś tereny zielone i to właśnie dlatego przeprowadzam się raczej na tę sobór mija i peryferie ani niższy same same centra miast w centrum miast natomiast ludzie próbują pracować i to też widzimy danych o dojazdach do pracy, że bardzo dużo ludzi z gmin ościennych jednak właśnie dojeżdżają do pracy w centrum dużych miast do Warszawy np. Krakowa Poznania Wrocławia itd. i w czasie widzimy, że te dojazdy do pracy czas dojazdu do pracy się powiększa, czyli po prostu z ludzi dojeżdżają z bardziej oddalonych gmin do tych centrów miast to też jest takie zjawisko, które w pewnym sensie już wcześniej świecie przerabiano chociażby w stanach Zjednoczonych tam często przemieszcza się także zostały ten czas dojazdu konieczność nierzadko posiadania właśnie własnego samochodu, bo transport masowy nie niekoniecznie dawał radę to konieczność posiadania samochodu stała się oczywista wręcz niezbędne zaczął funkcjonować to sam mamy takie same procesy jak w stanach czy jednak część różnimy od nich bardzo podobne, a ponieważ już są w latach pod koniec lat dziewięćdziesiątych SN w Polsce też zaczął się do procesu urbanizacji, czyli rozlewania się miast i powiększenia ran generalnie granic miast i ale właśnie różnimy się od tych procesów, które przeważają w stanach Zjednoczonych tym, że pan, że w niektórych przypadkach, a też mamy proces bez urbanizacji a, czyli widzimy, że niektóre miasta nie stać jednak misję, a on zmniejszają i wynika to z tego, że wcześniej o jeszcze jeszcze na początku lat dziewięćdziesiątych te centra takie duże duże miasta był bardzo rozwiniętej, zwłaszcza w porównaniu do do gmin ościennych i teraz jak już przeszliśmy ten proces rozwojowy przez 2030 prawie lat różnicy pomiędzy dużymi miastami i gminami ościennymi trochę się zacierają tak i w niektórych przypadkach aglomerację się rozrastają jak np. w przypadkach tych aglomeracji duże, czyli warszawska wrocławska poznańska Krakowska itd. ale w przypadku aglomeracji mniejsze, którym są u, a tych miast powiedzmy ilości mieszkańców około 100 000 lub mniej, a aglomeracji jednak ani nie rozlewają, a natomiast widzimy, że one one mają tendencję do zmniejszania się i bardzo dużo różnych procesów tutaj odgrywa swoją rolę ale, żeby tak się dzieje dzieje się to, dlatego że ludzie przeprowadzają się do większych aglomeracji i że szukają pracy gdzieś indziej, a że po prostu te powiązania pomiędzy gminami, a trochę nabierają innego kształtu i te powiązania po prostu są inne niż było np. na początku lat dziewięćdziesiątych, więc NT różnica pomiędzy procesami organizacyjnymi w stanach w Polsce no trochę się różni jednak, zwłaszcza przy tych małych aglomeracjach myślę też jest duże miasto, które trochę stosowało się nietypową mówię tu o Łodzi moim mieście częściowo rodzinnym mieście studenckim uczy się z dziesięciolecia po osiemdziesiątym dziewiąty roku uciekł Ludmiła dużym stopniu utraciła wielu mieszkańców, więc wydawałoby się to jest aglomeracja jednak dane wskazywały na to żona traci mieszkańców wynosi, jakby w tym sensie jednak kurczy, bo część ludzi się nie wyprowadziła obchody Warszawę to jest w pobliżu jednak tak tak dokładnie to też widzimy naszych danych i też ciekawa sprawa, bo tu w niektórych miastach też widzimy, że istnieje też pewne zjawisko on, że część ludzi o pewnym kapitale ekonomicznym kumuluje kontrakt dzielnicach i to też prowadzić do niektórych problemów społeczno-ekonomicznych unieważnień są jakieś dzielnice powiedzmy bardziej bogate są dzielnice nie bogate i widzimy to, jeżeli chodzi o ceny mieszkań ceny gruntu ten ma wpływ na chęć przeprowadzenia się do jakich konkretnych dzielnic w miastach i właśnie takie profesor ma też mają wpływ na to kurczenie się miast czy nawet tutaj młodzi też możliwe, że są już są takie procesem można powiedzieć, że generalnie te procesy zmierzają w kierunku narastających nierówności, bo większe miasta stają się coraz większa mniejsza z kolei tracą mieszkańców jak pani mówiła następuje to taka segregacja geograficzna, czyli lepszej dzielnicy gorsze dzielnice ten trend staje się narastać niema raczej i odmiany, które póki co wskaźników tak niestety to widzimy teraz rzeczywiście jest trochę widzimy dane wzrost tej nierówności i po prostu nasze pytanie dostajemy taki sygnał przekaz do do odpowiednich urzędników w odpowiednich ludzi odpowiedzialnych za organizację ranni, że po prostu taki trend się pojawił i tam warto warto po prostu się przyjrzeć dokładniej takim procesami jest ekonomistką muszę zapytać, dlaczego nierówności są złe, bo nie wszyscy ekonomiści są przekonani do tego niektórzy zwolennicy tego nurtu liberalnego bardzo takiego konserwatywnego w tym momencie mówią, że to jest okej ludzie się bogacą ludzie chcą mieć lepsze domy sprowadzają się właściwie czym się martwimy Amar im się, że nierówność ekonomiczna prowadzi do tej nierówności społecznej i można mieć duży wpływ na konflikty społeczne pomiędzy społeczne, więc tutaj no warto jednak unifikację tych procesów, które sprzyjają, a pani równości, ponieważ potem możemy mieć bardzo silne konsekwencje jakich jeszcze konfliktu pomiędzy ludzi które, które po prostu są zbędne i co niepotrzebne, więc tak tak bardzo upraszczając, a powiedziałbym że, że to jest la i jeden z takich negatywnych wpływów nierówności, że po prostu zwiększa ilość konfliktów, jeżeli chodzi o to właśnie dostanie miasto rozlewanie się miast na przedmieściach to też nie jest do końca dobre dla samych miast podobno władze miejskie generalnie samorządy mogą na tym tracić finansowo z jakiego powodu tak bardzo, a ponieważ rozlewanie miast, a pan się wiąże z ze zbudowaniem infrastruktury podmiejskiej, czyli musimy rozbudować sieć sklepów zakładów usługowych musimy pomyśleć o o tym, że potrzebna jest infrastruktura usług publicznych tak jak np. gaz prąd woda, bo śmieci itd. a potrzebne są instytucje oświatowe, czyli szkoły przedszkola żłobki, więc wszystko wiąże się z dużymi kosztami i oczywiście tutaj pytanie, kto ponosi koszty czy te koszty ponoszone są przez mieszkańców wspólnoty czy gminy czym może bez, że część kosztu jest ponoszona przez deweloperów np. więc rzeczywiście rozbudowa rozlewanie miast jednak jest przy bardzo kosztowna i tutaj też musimy powiedzieć o wpływie takiej albo takich procesów na środowisko, ponieważ zmieniamy tereny dzikie tereny miejskie to powoduje zmniejszenie populacji roślinnej oraz bieżącej może powodować zanieczyszczenie powietrza, ponieważ zwiększamy ilość mieszkańców na danym obszarze oczywiście to wszystko ma wpływ na na na zdrowie ludzi, a zmiany klimatu itd. czyli tutaj też też mamy takie konsekwencje i wszystko musi być brany pod uwagę osoby odpowiedzialne za planowanie infrastruktury zaplanowanie organizacji miejskiej muszą po prostu o o też raczej brać pod uwagę i jakoś radować, jeżeli są sygnały do tego, że jednak dzieje się coś z uwagą tak niestety to wygląda czasami dziwnie to planowanie, jakby nie było do końca obecnej mam to taką przyjemność mieszkać w okolicy, która była jeszcze do niedawna bardzo zielono było dużo drzew dużo niezabudowanych jeszcze wtedy działek teraz już większość działek zabudowana drzew ubyło okazuje się np. że jest po prostu w to dni, kiedy jest dużo słońca jest najgoręcej było nie ma cienia te wszystkie drzewa powycinane zostały tereny zielone to żadne przez gminę zaplanowane powoli miejsce, które było fajne, gdzie było dużo właśnie zwierząt dużo roślin robi się taką betonową pustynią dar dokładnie dlatego też bardzo dużo ludzi się przyprowadzają na na okolicy do na ulice miast duże, ponieważ brakuje im tej przestrzeni Zielonej parku lasu, bo itd. zwłaszcza osoby z dziećmi rodziną, a jednak chcą mieszkać no w tych obszarach od miejskich ani nie nie w centrum miasta, a to z kolei wpływa potem to jednak kontakty społeczne, bo np. w takich obszarach podmiejskich dzieci nie mają bardzo placu zabaw tak jak jak na blokowisku łatwo się spotkać znajomymi zmienia się model kontaktów w ogóle, o czym zresztą niedawno w tej audycji mówiliśmy o tym jak jeszcze zmieniają miasto jak można to zmierzyć jak można temu zaradzić tym złym zmianom, które się miastach pojawiają poznamy za moment w drugiej części audycji ponownie przy mikrofonie Jan Stradowski ze mną studzi wciąż dr Olga dorówna ekonomistka z Akademii Leona Koźmińskiego witam ponownie witam rozmawiamy o tym jak ewoluują miasta jak się zmieniają się rozlewają się kurczą, ale właściwie pani doktor, skąd my wiemy, bo miasta mają swoje granice oczywiście można spojrzeć na mapę powiedzieć tu się kończy jedno miasto zaczyna drugie jest siatka ulic są budynki, ale skąd wiemy jak to miasto żyje, gdzie ludzie faktycznie są faktycznie robią jak trzeba sprawdzić sprawdziliśmy to w naszym badaniu wraz z prof. Orońsko Nowak z Instytutu rozwoju miast regionu oraz ze profesorem lisem skomentujemy wersety w wielkiej Brytanii i w naszym badaniu badamy właśnie powiązanie funkcjonalne pomiędzy gminami oraz miastami i pan i w wyniku naszych badań wyznaczyliśmy obszary aglomeracyjne po prostu zmierzyliśmy rozpiętość powierzchni różnych miast jak to wygląda, jeżeli bierzemy pod uwagę te powiązania pomiędzy miastami oraz gminami, ponieważ nie wystarczy powiedzieć że, że to co widzimy na matki, a te granice administracyjne, które widzimy, że rzeczywiście nad na tej granicy to powiązanie funkcjonalne się kończą, a ponieważ tak nie jest w rzeczywistości i w naszym badaniu korzystamy z, a ze światła obserwowanego na zdjęciach satelitarnych, ponieważ jest to, a jest to miara, która jest niezależna od granic administracyjnych i niemniej jednak ona bardzo dobrze się od wierzyciela rzeczywistość i pokazuje aktywność ekonomiczną gospodarczą jak ona jest w rzeczywistości w praktyce to znaczy co my jak w danym mamy, jakie dane korzystamy ME mamy zdjęcia satelitarne, które są po prostu takimi na kwadracie kami, a pół kilometra na pół kilometra, na których widzimy czy takie gwiazdy światła, a powiedzmy i możemy sobie wyobrazić, że jeżeli to światło jest emitowany mocniej to znaczy, że po prostu aktywność gospodarcza w tym w tym regionie jest większa i te dane, korzystając z popularnością w świecie ekonomii stosowanej wykorzystane są wykorzystałem ich badań empirycznych bardzo dużo, ponieważ dla niektórych krajów bodajże miara PKB nie jest mierzona, zwłaszcza że chodzi o te kraje, aby do Afryki czy czy te mniejsze kraje Azji między, a to miara się znalazła właśnie przy przy badaniach krajów Afrykę Afryki oraz tyka w niej rozwiniętych, ponieważ potrzeba była zmierzyć poziom ich rozwojem jakiś sposób, który byłby obiektywny, a właśnie nie było tych danych np. plastycznych o PKB itd. więc z badań ekonomicznych wiemy, że to miara tych świateł obserwowanych na zdjęciach Elite czarnych bardzo dobrze pokazuje en miały okazuje dochody społeczeństwa pokazuje aktywność gospodarczą i sobie pomyśleliśmy, że pani było wykorzystać, bo właśnie tą zmianą w naszym badaniu i a no i o coś co widzimy, że właśnie świat odczuwany nocą, ale też widzimy, że np. inne zmiany takie jako dojazdy do pracy czas dojazdu do pracy czy np. ilość, a ich ilość podmiotów gospodarczych dane miejscowości czy dzień ludności tak dalej on się potwierdzają nawzajem i on z naszych badań wynika, że ten, że rozpiętość powierzchni aglomeracji dla największych polskich miast wynosi około 20 km, a rozpiętość powierzchni aglomeracji tych mniejszych miast wynosi około 1517 km i zobaczyliśmy też czasie siedzimy za za zadanie procesami czasie widzimy, że właśnie dla tych miast największy dla aglomeracji np. warszawskiej poznańskiej wrocławskiej, a pan krakowskiej i widzimy, że aglomeracji rosną w czasie, a jeżeli chodzi o aglomeracji skoncentrowane wokół mniejszych miast jednak się kurczą i te wyniki właśnie są, a są bardzo fajne, ponieważ nie potwierdzają nawzajem, jeżeli chodzi o te światła nocne obserwowane z hoteli czy dojazdy do pracy czy gęstość zaludnienia czy czy te podmioty gospodarcze tak rozumiem, że gęstość zaludnienia czy liczba przedmiot podmiot gospodarczy to sprawdzenia w rejestrach jest fascynuje mnie to państwo patrzą zgodę na światła nocna głównie rozumiem latarnie oświetlenie budynków na podstawie tego się wnioskować jak się zmienia gospodarczo miasto co prawda kiedyś widziałam takie zdjęcie, ponieważ pani wpadła w oko było nocne zdjęcie Berlina widziane właśnie przez satelitę to było widać granicy między Berlinem wschodnim zachodnim, która polegała na tym, że były równe typy świata w żadnym w 1 sektorze tym właśnie wschodnim dominowały jeszcze starsze lampy sodowe i widać w PUP w samym kolorze światła, a w Berlinie zachodnim były nowsze światła już lodowe mają inną barwę po samej barwy światła można było zobaczyć właśnie to są jednak na inne dzielnice inne części miasta tak tak dokładnie i tak jak pan mówi, że punkty na mapach satelitarnych to one część jak nowe oświetlone drogi czy firmy czy domy osiedla oraz infrastruktura z nim powiązana, więc to wszystko widzimy i rzeczywiście mogą być jakieś takie sytuacje panu pisały, że chodzi o o jakość tych latarni wschodnim zachodnim Berlinie, ale nasza metoda polega na tym, że my patrzymy na na całość polskiej, czyli mamy podejście takie całościowe, a nie przygotujemy się jakimś konkretnym małym, a miastami poszczególnym przypadkom tylko raczej po prostu patrzymy na te wyniki uśrednione dla dla całego kraju i i po prostu widzimy, jakie są tendencje na tym poziomie takim makro bardziej, czyli takim już krajowym poziomie państwo czujecie na dużych zbiorach danych abi, gdy ta nie na tym poszczególnym właśnie punkcie świadczy choćby nie mam sąsiada, który sobie oświetlił podjazd pod dom tak wygląda jak lotnisko w ogóle w nocy, bo islam jest masa i zawsze zostawiam go widać z kosmosu, jaką się świetnie dobry wzór takiego państwa interesuje państwo po prostu opierać się na takich wskaźnikach, które dają się potem analizować ilościowo tak dokładnie tak, ponieważ korzystamy z danych historycznych rzeczywistych i IT tak pracujemy na dużych zbiorach danych mamy bardzo dużo różnych zmiennych, z których korzystamy czy te właśnie ten świat obserwowany na zdjęciach satelitarnych czy czy np. dane z banku danych lokalnych GUS, więc tak bardzo duże tych danych mamy na naszej bazie mamy dane mamy tu wnioski są z nich płyną pokazują też zjawiska nie zawsze korzystne w miastach ktoś może przełożyć na konkretne działania zauważa jakieś miasto się bardzo wzrasta rozlewa się w sposób taki, który nie wydaje się kontrolowane ani dlatego miasto dobre co wtedy natychmiast dodali na tej podstawie mając jakąś formy informacji na podstawie naszej metodologii, a instytucje rządowe czy ministerstwo o mogą korzystać jak odpowiednie narzędzia motywujące np. jeżeli widzimy że, że mamy procesu urbanizacji rozlewania się miast i ten proces jest te nowe i sposób niekontrolowane, że po prostu mamy jakiś sygnał do martwienia się NATO to tutaj możemy np. zarządzać czy cenami gruntów cenami mieszkań czy np. odpowiednią infrastrukturą oświatową z budową dróg itd. żeby przyciągać mieszkańców w tej dzielnicy re, a które się wyludniają jednak, ale jednak infrastruktura ta jest już rozwinięta, więc tutaj czy ministerstwo czy gmina czy samorządy mają pewne narzędzia ekonomiczne finansowe tak, żeby po prostu tą to to te pytania przestrzenne lekki sposób efektywnie rozwiązać i albo np. jeżeli widzimy że, że jakaś część, że się rozlewa miasta no w sposób niekorzystny to oczywiście tutaj możemy ograniczać wydawanie zezwoleń na budowę ograniczać wydawanie zezwoleń na zmianę przeznaczenia terenu czy zarządzać opodatkowanie gruntów rolnych, ale leśnych itd. po prostu mamy mnóstwo różnych narzędzi motywacyjnych, których możemy się posłużyć, żeby żeby, żeby po prostu te procesy organizacyjne były korzystne dla społeczeństwa dla gospodarki dla mieszkańców czy powinniśmy zająć na poważnie planowaniem przestrzennym zarządzaniem miastami sprawiają, że takie głosy jednak zamiast to są właśnie o to jak żywe organizmy one same ewoluują sama znajdują rozwiązania różnych problemów mniej trzeba dziś skuteczne, ale wystarczające w danym momencie sądzi pani na to ewolucję miasta da się wpłynąć do takiego dużego miasta tak dużego organizmu jak aglomeracja myślę, że się da i właśnie cale naszego badania było poinformowanie rządu ministerstwa mieszkańców gmin itd. ponieważ rozwój miast oczywiście jest no te w rękach mieszkańców taką mnie i tutaj raczej mieszkańcy muszą decydować, jaką stronę pójść, jeżeli chodzi o rozwój ich dzielnic ich gmin, ale muszą też podejmować decyzje na podstawie jakich informacji właśnie tutaj rola naszego badania jest, żeby poinformować decydentów, żeby poinformować mieszkańców o pewnych zjawiskach, a i po prostu, żeby decyzja, aby podjęte na podstawie informacji naukowych badań naukowych i ten widzimy naszą rolę obiektywne dane, które ułatwiają podjęcie racjonalnych decyzji to byłoby bardzo fajnie, gdyby w Polsce tak działało człowiek dawał zdarzają się chyba już takie miejsca, gdzie bierze się na poważnie pod uwagę chyba czytałem kiedyś o tym, że we Wrocławiu bodaj wydobyć się takie parki kieszonkowe czeka słowa, abyśmy tereny zielone niezbyt dużo, bo nie ma tego miejsca wiele w tych rejonach miasta, które są właśnie silnie zurbanizowanym rzeczywiście nie brakuje, bo takie niewielkie parki miniaturowe po to, żeby właśnie to ona tam było, żeby ludzie tak jak pani mówi o tym nie uciekali z tych miast na Przedmieścia, gdzie jest bardziej naturalnie sprzyja da się też miasta nawet docent zamiast się wyludniają zaś jakoś uatrakcyjnić da się ucywilizować tak, żebyśmy byli w nich bardziej nie tylko wydania po prostu szczęśliwi zadowoleni z życia tak na pewno na pewno, więc rozumiem, że takim takie inicjatywy też można zaplanować, analizując to zdjęcia satelitarne to pani mówi da się sprawdzić od 4 miejscu dobrze było zrobić teren zielony, bo albo jakąś ścieżką rowerową coś takiego to też mogłoby pomóc tak oczywiście innym naszym też takim większym badaniu ponieważ, a właśnie, gdy badanie tych zdjęć satelitarnych to było to było tylko część dużego badania, jeżeli chodzi o procesy organizacyjne w Polsce i a jednym z elementów tego badania było też przeprowadzenia wywiadu z mieszkańcami różnych miast i oświaty mieszkańcy sami ani sygnalizują, że jednak przeprowadzają się na Przedmieścia, ponieważ brakuje im tych terenów zielonych, więc myślę, że w połączeniu z wywiadami z mieszkańcami z po prostu słuchaniem głosu nasze badanie jak najbardziej jest bardzo informatyczne dla dla dla decydentów, aby tak było decydenci zaczęli to części swoich mieszkańców np. proszą, żeby nie wycinać drzew, które są w okolicy tylko dlatego właśnie jest tam utwardzona ulica, bo drzewa są potrzebne nowe drzewa niestety tak szybko nie wyrosną nie dadzą nam no tego wszystkiego co badają co złe ludzie są po prostu cenią w tym momencie ta poprawka ma wzmocnią była dr Olga zdolna ekonomistka z Akademii Leona Koźmińskiego dziękuję bardzo, dziękuję jak zwykle zapraszam w sobotę mówił Jan Stradowski to słyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: CZŁOWIEK 2.0

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA