REKLAMA

Malarstwo Xawerego Dunikowskiego

Andymateria
Data emisji:
2021-09-12 15:00
Audycja:
Czas trwania:
14:26 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Andymateria pani Jandy proszę sobie wyobrazić, że pewna bliska mi osoba dobrze wykształcona usłyszawszy, że odwiedziliśmy wystawy malarstwa Xawerego Dunikowskiego w warszawskiej Królikarni powiedziała to on w ogóle malował no bo nie jest znany z malowania czy oczywiście zawodowcy wiedzą, że znajdował, ale powszechnie znany jednak jako wybitny rzeźbiarz co mówi Anda Rottenberg historyczka krytyczka sztuki w programie antymateria, czyli programie sztuce na antenie Radia TOK FM Rozwiń » spotykamy się w niedzielę po godzinie piętnastej spotykamy się z Anną Wacławik-Orpik redaktorka Radia TOK FM tak jak wspomnieliśmy na wstępie odwiedziliśmy w Królikarni warszawskiej wystawy malarstwa Xawerego Dunikowskiego i nie wiem czy jednak nie powinnyśmy zacząć od tej przypowieści zabarwionej tragiczną jednak przyszłością Xawerego Dunikowskiego o kartoflach no to jest rzeczywiście opowieść, która nie jest dobrze znana nam opowiedziała moja koleżanka ze studiów Elżbieta Chodkiewicz Przypkowski, która u Dunikowskiego bywała jeszcze zanim poszła w sześćdziesiątym czwartym roku na studia to jest opowieść o tym, że Dunikowski przeżył jako więzień KUL Auschwitz, ponieważ jeden z esesmanów chciał się uczyć rzeźby i pozwolił Dunikowskiego pracować w kuchni, gdzie artysta wycinał kartofle jako robił małe rzeźby kartofli, czyli bardzo dużą zostawiał obierek, na których potem mógł sobie też gotować to rzeczywiście praca w kuchni była niewątpliwie przywilejem chroniącym życie więźniów jednym z tych miejsc, w którym możliwe przez pana absolutnie uprzywilejowana pozycja, ale też Jankowski miał bardzo niski nr 3 cyfrowy to był należą do elity więźniów Auschwitz, jeżeli możemy tak powiedzieć elita więźniów Auschwitz to jest takie pojęcie, które nas trzeba znać kontekst, żeby wiedzieć co z nią też Borowski po no swoich książkach zaznacza, że mały numer jest to jest ktoś siedział w tym wynik w tym obozie od czterdziestego roku do wyzwolenia czy do marszu przetrwał to wszystko dzięki tej kuchni być może, ale refleksje malarskie na temat tego pobytu pojawił się najpierw trzydziestym ósmy roku, ale tak naprawdę zaczął te wspomnienia wróciły dopiero 10 lat to jego wejściu obozu w latach 50505050 tym piątym i później Boże Narodzenie w Auschwitz pięćdziesiąty rok tak kilka lat po wojnie powiedz no ale to były 2 obrazek tron malował wtedy pięćdziesiątym roku co jest bardzo ciekawy chciałabym oczywiście poświęcenie całej audycji tym tym obrazom jak bezradny był wówczas ten rzeźbiarz urodzony jednak, a w 1800 siedemdziesiątym piątym roku wobec tego doświadczenia ani, które do świetnie znał wcześniej jak bezradny był jego język malarski to to jest temat już od dawna wałkowany historii sztuki na temat temat bezradności języka opowieści wizualnej opowieści o przeżyciach w tego rodzaju przeżyciach więźniów może malarstwo nie jest akurat tą formą, która potrafi przenieść doświadczenie no cha doświadczenia właśnie jest trudno przenieść bez alegorii on próbował się odwoływać do alegorii malował tam choinkę właśnie Auschwitz, gdzie na takie pozbawionych igieł drzewach wiszą niż ludzie jak w paru innych obrazach, których używał takich alegorii jak czerwony drapieżny pies, którzy jest znakiem ognia, którzy posługiwał się też, że prezentacja drutów kolczastych takich miękkich sylwetek Nieżywych, a więc starał się też się pokazać w tym malarstwie nas grą ze swoich własnych przeżyć panował też portrety współwięźniów trzeba było rysunkowe portrety, ale tam dużo takich portretów powstawał jak 1 akcja wrócić w ogóle do jego aktywności malarskiej wystawa Królikarni, który teraz mówimy pokazuje właściwie przekrój twórczości malarskiej Xawerego Dunikowskiego dla mnie w wielu wypadkach zupełnie nieznanej ja też odkrywałam, a rozmaite rozmaite jego obrazy wczesne portrety w tym Party curry Lipskiej jego towarzyskie życie matki jego córki Ksawery Maria Seweryn, a który też portret jest na tej wystawie Otóż to jest ciekawe ja myślę, że kiedyś do postaci Sary Lipskiej wrócimy, bo to była jego przyjaciółka, która wyjechała do Paryża i tam została też artystką pracowała z biletami Diagilewa, a projektowała modę scenografie różne rzeczy, ale jest też drugi portret rosyjskiej historyczki sztuki Ludmiły urazowej, w którą ja poznałam kiedyś na etapie, kiedy napisała, a książki polskiej rzeźbie realistycznej oczywiście się wydała wydalają siedemdziesiątym dziewiątym roku zresztą opolskim realistycznym malarstwie też wydała w tym samym roku książkę, ale która napisała również monografię pierwszą monografie Xawerego Dunikowskiego jest jej portret myślę, że on próbował z nią romansować wtedy, kiedy ona pracowała nad biografią no był od nich zaledwie 59 lat starszy, więc bardzo zabawna okoliczność, że nagle na tej wystawie w Królikarni widzę portret młodziutkiej Ludmiły urazowej, które właśnie w 2012 roku zmarła, ale jej książka Dunikowski została wznowiona po osiemdziesiątym szóstym roku, więc cieszymy się dużym powodzeniem to wspaniałe panie to, że można, że artysta może znaleźć muzę 60 lat młodszą od siebie wcale to taki znowu rzadki przypadek nie jest tylko to wspominam na marginesie tej wystawy, bo też one bardzo ciekawa, ponieważ przedwojenne obrazy są głównie portretami w miarę, że w miarę realistycznie z elementami symbolizmu po wojnie mamy ten trudny okres rozprawiania się 5 latami spędzonymi w Auschwitz, lecz też są jego ogromne abstrakcyjne obrazy, jakby edycja reprodukcyjnych których, ale czasy te sprawy zyskali dopiero tam w tych wielkich abstrakcyjnych obrazach widać skalę talentu malarskiego taką bardzo świeżą optymistyczną kolorystykę decyzję, ale widać coś jeszcze czego być może kuratorki nie zauważyły widać jego zamiłowanie czy może zainteresowanie Ant ROPO Zofia ją Kos mogą już tajny rozkaz, o której kiedyś mówiłyśmy materii tak, dlatego że on jest tego pokolenia artystów, którzy żywo reagowali będą jak był młody na początku dwudziestego wieku to ta propozycja tego co w jej generalnie myśleć Steiner była bardzo popularna w całej Europie oczywiście w Polsce i ja sądzę że, że to te kosmiczne obrazy poszukiwanie harmonii świata, które też są w Królikarni są znaczone już tajne rytmem, a niektóre są tak budowane jak wczesne obrazy Roberta zielone, które być może Dunikowski mógł widzieć podczas swojego swoje wizyty w Paryżu 1912 roku, ale które nie ma tam komentarze że, że tam istnieją związki z welonem oddalonej był tajny czystą w związku z tym być może to jest za pośrednictwem czysto formalny, ale być może Stali za tym idea idea TFI liczna w związku z tym wszyscy są dla mnie bogatsze pewne ukryte treści, więc sądzę że, że warto warto w ogóle od odkryć nową Xawerego Dunikowskiego skądinąd świetnego rzeźbiarza niedawno w Zachęcie był jego kobiety brzemienne, które wywołały skandal, bo płynie na postumentach tylko były w jak będą naszym ludzkim poziomie w skali 1 do 1 to było rzadkie wtedy taka takie włożenie rzeźby pomiędzy ludzi, ale te wczesne jak bardzo lubię te jego wczesne prace typu tchnienie 1901 roku generalnie ten okres przed pierwszą wojną światową, a to była bardzo ciekawa postać rządu awanturnikiem był bardzo niskiego wzrostu przez to był bardzo awanturnicy wszczynał, iż awantury no i ma za sobą proces, ponieważ zastrzelił jakiegoś malarza, który podobno był psychiczny i złapał go w salonie Krywulta podczas obiadu ponieś Dunikowski był w komisji selekcyjnej na wystawę w Zachęcie i tenże artysta, a nie tylko miał rzucamy większość prac zakwalifikowano tylko 1, ale też powieszono w związku z tym najpierw prześladował dziennikarskiego osobiście, a potem wreszcie go do PE w tej restauracji próbował go spoliczkował, bo wynika z Niechciał się zgodzić na pojedynek Night wówczas wynikach ski, który jak się okazało nosił broń przy sobie proces strzelił do niego i niestety celnie na krakowskim Przedmieściu rzecz działa tak samo nie Warszawa restauracji w restauracji obok, bo to był salon galeria, czyli salon Krywulta słynna galeria i restauracje tuż obok pani preferuje, że SP 3 malarstwo Dunikowski mniej niż chętni do przewozu rzeczy pani czy dajmy ręce czy nogi w pana pani Anna po prostu one z la zaś lepiej znany jako rzeźbiarz miał wystaw malarskich miał wystaw malarskich malował raczej, bo po wojnie nie rzeźbił kona może tylko dostawą zamówienie dostała bardzo intratne zamówienia na pomniki specjalnie nie przejmował tym czy ten minister reprezentuje władzę komunistyczną bardziej lub mniej, bo słynna anegdota opowiada o tym, że jeden z ministrów właśnie w tamtych latach udało się do niego do pracowni zaawansowanych usłyszał ale kto to jest ten stan no minister kultury co pan nie słyszał, a nad Dunikowski mówię słyszał pan, kto był ministrem kultury za czasów Michała anioła w wspaniały bardzo pasuje mi to zdanie był bardzo zarozumiały, ale też bardzo bardzo dobrym rzeźbiarzem pomnik na górze świętej Anny czy czy taki turysta w Bydgoszczy w angaż generalnie jest do pomniki służących w uchwale chwale systemu systemu oparł się oparły się zęby sobie czasu i są artystycznie dobre są bardzo dobre artystycznie, więc natomiast są znane Möller znany nie jest państwo bardzo gorąco polecam, bo odkryjemy coś całkiem innego na kameralnej wystawie w warszawskiej Królikarni Xawery Dunikowski malarstwo są też jesteś kilka autoportretów artysty, które zawsze są dla mnie szczególnie takich orientalnych szlafroku na tle Tamary, a więc proszę państwa ręce nogi my jemy to jest wniosek z dzisiejszej Andymaterii, a chwilę pożegnamy się do następnego tygodnia, gdzie będziemy mówić o czymś zupełnie Anda Rottenberg i Anny Wacławik-Orpik Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ANDYMATERIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA