REKLAMA

Wojenna ewakuacja 80 ton polskiego złota

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-09-14 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:24 min.
Udostępnij:

Tuż po wybuchu II wojny światowej zarządzono ewakuację zasobów Banku Polskiego. W nocy z 4 na 5 września 1939 r. opustoszały skarbce. Jakie były losy 80 ton złota z Polski?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór we wtorek 14września tydzień temu pan prof. Marek Kornat opowiedział państwu o wyjeździe z Warszawy, a potem z Polski najwyższych władz naszego kraju w połowie września 1939 roku akcentował, że to był jednak wstyd, że to strasznie niepolskie polityczni przywódcy, a co gorsza wódz naczelny opuszczali kraj, gdy żołnierze prowadzą jeszcze walkę z miejsca jak pan profesor bronił tej decyzji to już tekst państwa, którzy nie słyszeli Rozwiń » odsyłam do podcastu, ale nie tylko wyjechali ważni ludzie Rzeczpospolitą opuściły też mówiąc oficjalnym językiem depozyty banku polskiego mówiąc po ludzku złoto i 80 ton organizację transportów powierzono płk. Adamowi co owi byłemu prezesowi banku od 11września nowemu wiceministrowi skarbu w pamiętnikach opublikowanych po wojnie w stanach Zjednoczonych pułkownik koc pisał dowiedziałem się, że gros złota banku polskiego było w kraju wiadomość bardzo nie pomyślał, ponieważ wagę złota musiała wynosić co najmniej 80 ton transportowanie tak dużego ciężaru podczas wojny po zatłoczonych szosach podczas ustawić go bombardowania przez lotnictwo niemieckie musiało zagrażać bezpieczeństwu złota niepokoimy się czy w tych warunkach uda się przeprowadzić ewakuację jedynie działanie z największym pośpiechem mogło dawać pewne szanse powodzenia mając wciąż do użycia mosty przez Wisłę dzięki wielu zdolnościach płk. Adama koca złote transporty udało się do 8września zgromadzić w Łucku tam zjechały tak powiem depozyty Warszawy Lublina no i dalej sprawą zajmował się już mjr Henryk Flora raj man, który złotą kolumnę doprowadził do granicy z Rumunią do Francji złoto miał dowieźć z kolei płk Ignacy Matuszewski, któremu pomagał Stanisław Orczykowski główny skarbnik banku polskiego tu pojawia się też postać naszej medalistki igrzysk w Amsterdamie dyskobolki Haliny Konopackiej żony płk. Matuszewskiego, która w tej operacji odegrała nietuzinkową rolę w każdym razie przez Rumunię potem może do Turcji przez Syrię Liban znowu morzem złoto dotarło do Francji w połowie października 3009. roku i tu ujawnią się znowu naszych dziejach tzw. polskie piekło, mimo że płk Matuszewski nie zgubił ani 1 sztabki złota na rząd we Francji podziękował mu oskarżają o nadużycia finansowe co się stało zaniepokojeni polskich władz wzbudził podobno rachunek za lemoniadę dla tragarzy, a także rachunek za leki na proszki bólu głowy te rachunki zostały zresztą pomyłkowo załączonego sprawozdania, ale nie był to największy problem ze złotem po kapitulacji Francji w połowie czterdziestego roku złoto zaczęło kolejną podróż mówi się, że dotarła aż do mali, czyli wdarło się dość głęboko kontynent afrykański na dodatek wpadło pod kontrolę rządu wisi dopiero dzięki golowi na początku stycznia czterdziestego czwartego roku znowu złoto znalazło się pod polską kuratelą, ale to nie był koniec jego dziwnych trudnych losów no to jest dobry powód by w dniu, w którym ta audycja odnosi się do historii Polski o tej sprawie porozmawiać za chwilę będzie z nami pan Tomasz Karman doktorant historii na Uniwersytecie pedagogicznym imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie ale zanim pojawi się pan Tomasz mam jeszcze dla państwa kilka informacji, które zwróciły dzisiaj moją uwagę Maciej Zakrocki przedstawia partia Maorysów w nowej Zelandii reprezentuje mniejszość rdzennych mieszkańców tego kraju formacja ogłosiła, że chce by Nowa Zelandia zmieniła nazwę państwo miałoby się nazywać, a te rola liderzy partii rewizji Waititi i Debbie Gary Baker ocenili wydanym oświadczeniu, że już najwyższy czas, gdy językowi maoryskie zostało przywrócone należne miejsce i był maoryski stał się pierwszym oficjalnym językiem kraju jesteśmy krajem Polinezyjczycy im jesteśmy, a te rosła zaznaczyli politycy liderzy partii Maorysów przekonują, że nowa nazwa nowej Zelandii zjednoczy kraj, a niego podzieli zwrócili uwagę, że Nowa Zelandia to nazwa pochodzenia holenderskiego nawiązująca do prowincji Zelandia Holandii nawet Holendrzy zmienili nazwę z Holandii na lidera Andy czytamy w oświadczeniu petycja partii Maorysów wzywa także władze nowej Zelandii do zidentyfikowania i oficjalnego przywrócenia oryginalnych nazw w języku maoryskim wszystkim miasteczko miastom i wiązką w całym kraju w ciągu najbliższych 5 lat partia chce by proces ten zakończył się w roku 2026 z 1 strony jestem za rozumiem wszystkie te argumenty, ale czy to nie wpłynie negatywnie na biznes turystykę na dobry kojarzy niewielu produktów stamtąd jednak z nową Zelandią bardzo ciekawe, nieprawdaż Maciej Zakrocki przedstawia w wyniku emisji czwartej puli obligacji komisja europejska zdobyła we wtorek, czyli dzisiaj kolejne 9 000 000 000EUR na sfinansowanie funduszu odbudowy odporności siedmioletnie obligacje mają termin spłaty 4października 2028 roku 15czerwca komisja rozpoczęła pożyczanie pieniędzy na rynkach finansowych na potrzeby funduszu odbudowy odporności w ramach pierwszej transakcji wyemitowała w imieniu całej Unii dziesięcioletnie obligacje wartości 20 000 000 000EUR w drugiej 29czerwca 2 transzy obligacji pięcioletnie o wartości 9 000 000 000EUR oraz trzydziestoletnich o wartości 6 000 000 000EUR, a w trzeciej z 13lipca dwudziestoletnich o wartości 10 000 000 000EUR łącznie 4 emisjach komisja pozyskała 541 000 000 000EUR na sfinansowanie fundusz Maciej Zakrocki przedstawia komisja europejska może pożyczać na rynkach finansowych po tym, jak wszystkie państwa Unii zatwierdziło decyzję w sprawie tzw. zasobów własnych na sfinansowanie funduszu odbudowy komisja w 2021 roku chce wyemitować w sumie obligacje długoterminowe o wartości około 80 000 000 000EUR, które uzupełni krótko terminowymi euro bonami dokładna suma środków pozy pozyskana zarówno obligacji, jaki euro bonu będzie zależeć od konkretnych potrzeb finansowych jesienią komisja ma dokonać weryfikacji swoich założeń wspólnota się zadłuża wspólnie, czyli mamy więcej Unii w unii, a co oczywiście wielu się na pewno nie podoba Maciej Zakrocki przedstawia szczepionki na covid 19 uratowały życie 112 000 Brytyjczyków i zapobiegły 24 000 000 zakażeń twierdzi tak zastępca naczelnego lekarza wiele pytań komitet do spraw szczepień rekomenduje do szczepienie na covid 19 dodatkową dawką osób w wieku powyżej 50 lat pracowników ochrony zdrowia oraz osoby najbardziej zagrożone ostrym przebiegiem choroby ze względu na choroby współistniejące rekomendacje komitetu przewiduje, że trzecia dawka szczepionki byłaby podawana 6 miesięcy po drugiej dawce rekomendacja otwiera ścieżkę do poszerzenia programu szczepień w wielkiej Brytanii rząd Borisa Johnsona ma wkrótce przedstawić strategię zahamowania wzrostu liczby zakażeń z w sezonie jesienno zimowy do szczepień nie będzie prawdopodobnie elementem nasze ostatnie szacunki mówią że, odkąd zaczęliśmy szczepienia na covid 19 pozwoliły one uniknąć około 24 000 000 zakażeń koronawirusem tak mówił zastępca naczelnego lek. Anglii żona Than one tam nie jesteśmy po pandemii wiemy, że zima może być dość wyboista dodał no ale te dane z Wielkiej Brytanii prowadzą je do 1 wniosku szczepmy się Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia pochodzi z wypowiedzi na konferencji prasowej w sejmie wicemarszałka Ryszarda Terleckiego pan marszałek nie zawiódł i znowu powiedział coś niebanalnego przynajmniej jego zdaniem, gdy będzie rozpatrywane będą do ustawy stosować środki nie ma go w tej programy tego musi on przy osiągnięciu będziecie trzymać Soweto w zamrażarce takie czy zrobimy tak, żeby zaskoczyć dziennikarzy wyznaczać znienacka, który rozwija zapytaliśmy pana Jana Dworaka byłego prezesa telewizji polskiej i byłego przewodniczącego krajowej rady Radiofonii telewizji jak ocenia słowa marszałka Terleckiego samą zapowiedzią na najbliższym posiedzeniu Sejmu lex TVN ma się nie pojawić marszałek Terlecki, ale jest do swoistego stylu wypowiedzi my, w którym miesza się taka nuta lekceważenia pewno to paternalizmu wobec swoich rozmówców, ale jeśli my starać się interpretować na poważnie słowa to mogą ono oznaczać 2 rzeczy my po pierwsze, że my PiS wycofuje się z procedowania ustawy anty stalinowskiej szuka tylko jakieś wymówki albo wręcz przeciwnie, że zbiera siły do batalii zbiera głosy, które jak wiadomo Sejmie w tym wypadku nie będzie łatwo ja skłaniałbym się raczej ku pierwszej interpretacji bardzo dziękuję, a teraz już pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia jest już z nami zapowiadany pan Tomasz Karman doktorant historii na Uniwersytecie pedagogicznym imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie dobry wieczór dobry wieczór, żeby opowiedzieć całą historię co się działo ze złotem sanacyjnej Polski pewnie byłoby dobrze najpierw powiedzieć, skąd się wzięło to złoto i czy to w ogóle było złoto na pewno czy, bo czasami pojawia się taki termin był to po prostu aktywa banku polskiego nasze aktywa to nie musi być tylko kruszec prawda dokładnie zgadza się, jeżeli rozmawiamy o aktywach banku polskiego SA należy przede wszystkim pamiętać, że bank Polski pełnił funkcję przedwojenny bank Polski pełni funkcję banku centralnego był formalnie rzecz biorąc spółką akcyjną daleko idącą niezależnością od władz państwowych, jeżeli porównamy sobie to np. z Narodowym Bankiem Polskim niezależnie czy to w 1935 roku czy po 1989 roku i jeżeli chodzi o rezerwy kruszcu owe, bo tak określano złoto monetarne było to 463 000 000 ówczesnych złotych to jest około 80 to złota lat na stan to jest lato 19003010. roku natomiast wśród aktywów banku polskiego znajdowało się również w część zasobów funduszu obrony narodowej i funduszu obrony morskiej, czyli takich 2 instytucji, które zostały powołane do tego, żeby wspierać pieniądze na wojnę tak dokładnie dokładnie i wśród tych wśród tych aktywów było też srebro było srebro, ale pomimo różnych planów te aktywa tych 2 funduszy one znajdowały się w zasobie banku polskiego, ale nigdy całościowo nie zostały wcielone do tak tak mato miejsca wypadku złota, które służy tak do pokrycia do pokrycia walutą biegowej w danym kraju i również już doszło do ewakuacji to złoto losy tego złota są odmienne od od nosa od losów złota banku polskiego SA no to jeszcze tylko powiedzmy, żeby już mieć pełny obraz sytuacji czy to co w wyjeżdża z polskich we wrześniu czy w połowie września jest to dziewiątego roku to jest coś co nie wiem było jakimś skarbcu banku Warsza wie czy najpierw nie wiem ściągnięto jeszcze jakiś innych ośrodków, bo jakieś depozyty z tego co co czytałem były, ale właśnie depozyty, więc nie wiem czy to może było złoto były w Siedlcach w Brześciu w Lublinie no jeszcze jest ciekawy wątek, który może 2 słowa bym pana poprosił Wilna po tam się na datek Japończycy to chyba włączają to znaczy znakomita większość złota znajdowała się w centrali w Warszawie natomiast niewielkie sumy w oddziałach terenowych w całym kraju w Brześciu nad Bugiem Lublinie Zamościu, ale również też na Zachodzie kraju również bank Polski posiadał depozyty zagraniczne to było normalne te tak charakterystyczne dla wszystkich banków ówczesnym czasie po to, żeby łatwiej przeprowadzać operację, żeby przeprowadzać tę operację co jest pewnego rodzaju paradoksem to złoto zaczęto w 1939 roku ściągać z z tych oddziałów na prowincji do centrali, aby we wrześniu tak naprawdę zrobić coś odwrotnego tak, kiedy doszło do ewakuacji przyznam szczerze, że wątek złota wileńskiego jest dla mnie czymś nowym nie słyszałem tylko oni to może nie tyle chodzi właśnie złoto natomiast jest taka informacja która, która mówi o próbie ratowania właśnie do aktywów tak przed sowiecką grabieżą, jaką przeprowadzono w Wilnie, kiedy miasto zostało zajęte przez przez władze sowieckie no one zażądały od tamtejszego dyrektora pana Jana Skwarka szef wrocławskiego wydania ukrytego złota i walut no i tam podobno było ich właśnie niewiele na jakieś 50 kg kosztowności i tona KRUS-u te kosztowności to one głównie pochodziły z tego, o czym pan już trochę wspomniał, czyli tego funduszu obrony narodowej no i dyrektor odmówił oczywiście został on został aresztowany zginął w jakichś niewyjaśnionych okolicznościach to jest jedna z wersji natomiast w sumie Sowietom udało się wpaść na trop tego tego skarbu i jak twierdzą ci, którzy to badali akurat wicekonsul japoński w Kownie się zaangażował właśnie sprawy pomocy wywiezienia z Litwy tych ukrytych skarbów nawiązali tam kontakt z nim oficerowie wywiadu polskiego por. Leszek Laszkiewicz płk Michał Rynkowski no i stąd właśnie miasta co ciekawe, tyle że jak wiemy Japonia jest częścią osi, a więc, więc należy w sumie do wrogów, ale tu akurat wicekonsul pomoc w tej sprawie no dobrze, ale zostawmy ten wątek natomiast wracając do sprawy do sprawy głównej czy w ogóle jakiś planach przygotowania do wojny było wiadomo, że z chwilą, kiedy ona wybuchnie no to właśnie te złote depozyty trzeba będzie gdzieś wywieźć to znaczy to jest sprawa o tyle ciekawa, że wyżej de decyzja o wywiezieniu złota na zachód nie była podjęta też jednomyślnie, dlatego że początkowo sprzeciwiał się temu wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski nie było wcale takie oczywiste i dosyć logicznie uzasadnia, dlatego że był już przypadki w historii tak np. Rosja w czasie pierwszej wojnie światowej, która pomimo tego, że była tak należy należała do tak sojuszników do anty anty to miała problem z podjęciem złota swoich depozytów na Zachodzie i była to realna groźba tego, że Polska w warunkach wojennych, jeżeli dojdzie do zaburzenia dojdzie do do tego, że Polska będzie miała trudną sytuację płatniczą to polskie aktywa na Zachodzie zostaną sed sed kwestionowane tak, czyli zajęte właśnie na poczet zagranicznych wierzycieli, ale ostatecznie podjęto decyzję przez ministerstwo skarbu do tego, że podjęto decyzję o wywiezieniu złota na początku wojny 3września początkowo o ewakuacji złota zachodnich oddziału banku polskiego np. z Poznania do tych placówek położonych na Wschodzie do Brześcia nad Bugiem do innych też oddział na Wschodzie kraju pogarszająca się jednak sytuacja wojenna skłoniła władze Rzeczypospolitej do podjęcia dalszej decyzji o ewakuacji depozytów do Lublina i to jest o tyle ciekawe, że w sytuacji, kiedy zabrakło samochodów ciężarowych do ewakuacji tego złota posiłkowano się autobusami miejskimi miasta Warszawy i wraz z kolejnymi przerażającym informacja o pogarszającej się sytuacji na froncie podjęto decyzję o wywozie za granicę docelowo złoto miało trafić do Francji i skąd po wojnie miało oczywiście w założeniach bezpiecznie wrócić miał bezpiecznie wrócić i co jest ciekawe pomimo tych pomimo pośpiechu w jakim dokonywano pakowania złota zdołano sporządzić dokładne spisy zawartości skrzynek i ile było poszczególnych sztabek dzięki czemu możliwe było późniejsze dokładne policzenie złota jednak czy to się zachowało od razu zapytam trochę, wyprzedzając na treść naszej rozmowy, bo to rozumiem, że jest przydatny w momencie, kiedy chcę się właśnie jako Ross rozstrzygnąć kwestię zwrotu czy powrotu tego złota to znaczy wiemy na pewno to ze wspomnień osób, które uczestniczyły w ewakuacji złota np. Zygmunta Karpińskiego jednego z dyrektorów jednego z dyrektorów banku banku polskim, który właśnie uczestniczył w tym w tym liczenie natomiast, jeżeli chodzi już o konkretne tak wielkość aktywów to dysponujemy materiałami powojennymi okresu na potrzeby Narodowego Banku Polskiego, które były sporządzane organizację transportu powierzono płk. Adamowi k co owi byłemu prezesowi banku, a także od 11września nowemu wiceministrowi skarbu on później jak rozumiem tak bardziej od strony praktycznej przekazuje dowództwo nad transportem najpierw mjr. Henrykowi Flora raj ma nowi, który ma zadanie dowiezienia złota do granicy z Rumunią natomiast później no właśnie duży pojawia płk Ignacy Matuszewski, który ma dalej to złoto przewozić oni od samego początku w to zaangażowany jako człowiek, który trochę był odsunięty jednak na bocznych torów w ostatnim okresie przed wybuchem wojny trzeba się po prostu żyje potocznego owego napatoczył trochę skorzystano z tego, że sam kiedyś również zajmował się jako minister skarbu typ sprawa przy trzeba pamiętać, że wszelkie operacje związane ze złotem jak również jego ewakuacja musiały być uwzględnione z kierownictwem banku, dlatego że nawet, jeżeli bank Polski pełnił funkcję banku centralnego to ewentualne późniejsze podjęcie złota bez odpowiednich zgód nie byłoby za granicą po prostu Uznam stąd też w Dyrekcji banku przelała tak jak już wcześniej wspomniałem o postaci Zygmunta Karpińskiego przelała wszelkie pełnomocnictwa do podjęcia tego złota za granicą tak, żeby była osoba, która będzie mogła tym złotem będzie mogła przeprowadzać techniczne operacje tak zarządzenia w tym złotemu robienia wszelkich przelew natomiast ze strony rządu tego pan wspomniał nad bezpieczeństwem czuwał płk Adam koc były prezes banku i on powierzył Ignacemu Matuszewski Matuszewski Emu swojemu zaufanemu człowiekowi rolę czuwania nad całym procesem bezpieczeństwa Matuszewskim posłem odsuniętych, ale znalazły się w Łucku jako uchodźca wojenny i tam doszło do tam doszło właśnie do wyznaczenia tej roli przez koca i czuwał nad transportem złota między 0709. września cały złota różnymi trasami co nie wynikało tylko Ozzy z tego, że to złoto znajdowało się różnych miejscach na Wschodzie Polski całość tego złoty, ale również z powodu bezpieczeństwa do władzy bankowe doskonale sobie zdawał sprawę z tego, że Niemcy będą chcieli położyć rękę na to złoto całość tego złota między 0709. września różnymi trasami była transportowana doświadczenia na granicy z Rumunią i dzięki temu dzięki temu udało się większość tego złota tak przygotować do ewakuacji już wtedy w Polsce podczas ewakuacji doświadczenia wojsko zażądało części złota na swoje potrzeby i tacie złota do trafienia po trafieniu do Rumunii została została właśnie w tym kraju i to stanowi też oddzielne losy pozostawał problem stosunku Rumunów dlatego, że to też nie było takie oczywiste pomimo tego, że mieliśmy Sojusz z Rumunią Rumunia była wielokrotnie naciskana przez Niemców jak ZSRR, żeby to złoto za, żeby to złoto zajęła zarekwirowała to musiało być niezwykle ciekawe jak chcecie uświadomić jak pan powiedział, że to było 80 ton złota no to w jeszcze w warunkach, kiedy wybucha wojna, kiedy pieniądze zaczynają tracić wartość właśnie przestają mieć wartość NATO to jest niezwykle łakomy kąsek i tak próbuję wyobrazić jak można było to już taki techniczny sposób organizować jak zabezpieczyć właśnie wszczęto wieś nie wiem, jaką eskortę do tego wyznaczyć jak uzbrojoną no i wreszcie te wszystkie zakusy, o których pan mówi wjeżdża się na terytorium obcego kraju, który na dodatek jest cichym sojusznikiem Hitlera taką ilością złota taka szalona operacja można tak zgadzam się na terenie Polski po pierwsze, dokonywano to właśnie za pomocą samochodów księża część zdrowych i autobusów miejskich natomiast po przekroczeniu granicy w sformułował się pewne na granicy jeszcze w zasadzie sformował się pewnego rodzaju złoty pociąg złoty pociąg tak można nazwać Polski transport trafił do Konstancy nad do miasta położonego nad morzem czarnym i tam ta część złota około 4 ton na część wojska część na pożytek wojska zostaje to wojska tego wojska, które tych oficerów, którzy będą później internowani czy też żołnierzy, którzy będą później internowany na terenie Rumunii no ta historia zasługuje na na miano właśnie jakiegoś serialu sama ewakuacja, że odbyła się po prostu i udało się bez problemów to złoto przelicz na teren Rumunii i ta historia jest też kontynuowana w Rumunii, dlatego że tam w Konstancy zacumował mały tankowiec mały bankowe należące do firmy do amerykańskiej firmy naftowej i u boku kapitana statku zjawił się konsul brytyjski, który złożył ofertę nie do żucia nie do odrzucenia transportu kilkudziesięciu ton złota, ale w ogóle nie określają ile dokładnie tego złota jest czy w ogóle można czy w ogóle statek będzie w stanie przywieźć złoto wydawało się, że wszystko z porządku, ale władze portu prawdopodobnie poprzez wcześniejsze naciski Niemców stawiały formalne trudności i w tej sytuacji obawiano się wszystkiego nawet do ataku lotnictwa niemieckiego i statek bez niczyjej zgody wyruszył sportu 16września i zacumował w Stambule brak reakcji rumuńskiej wywołał niebywałą wściekłość Niemców udało się przetransportować złoto właśnie do Stambułu Turcja również mogła zablokować, ale tutaj zadziałały zadziałali polscy dyplomaci i ze względów bezpieczeństwa zdecydowano się na transport drogą kolejową do Syrii, która była pod kontrolą francuską tak skoro meta miała być we Francji to się wydawało logiczne 1 nie padły jeszcze nazwisko słynnej sportsmenki okresu międzywojennego medalistki olimpijskiej Haliny konopna Konopackiej, ponieważ wspomnieliśmy już o kap. Matuszewski, ale właśnie nie powiedziałem nie powiedzieliśmy, że jego żoną była ta ta pani no i okazało się, że jej brawura nie wiem to talenty odwaga może trochę właśnie wyćwiczona przez sport kosz przydaje się w tej w tym samym transporcie co wiemy na ten temat dokładnie Klepacka była żoną Matuszewskiego to, że towarzyszyła swojemu mężowi nie było czymś niezwykłym, dlatego że razem z urzędnikami banku polskiego, ponieważ dyrekcja banku wyznaczyła około 100 osób do do transportu tego złota do ochrony spośród pracowników podróżowali również ze ze swoimi rodzinami z żonami i Konopacki była dosyć była utalentowaną sportsmenką, ale w wielu dyscyplinach prawdopodobnie to się przyczyniło do tego, że została też kierowcą autobusu 1 autobusów wiozących wiozących złoto takie talenty sportowe mogą się przydać w takich sytuacjach, kiedy najmniejsze tego spodziewamy to co się dzieje w tej serii, bo to jest złota dosyć daleko jak jest dalszy los tego ładunku po trafieniu do serii złoto zostaje bardzo szybko przeładowane na francuski krążownik Emile Ber tę i jest to statek tak już jest krążownik kapitan wcześniej nie spodziewał się, jaki będzie przewoził towar, ale było podobnie pod takim wrażeniem tego, jaką rolę historyczną odgrywa, że postanowił w czasie całego rejsu do Francji zapuścić brodę i praktycznie przez cały czas trwania podróży nie opuścił mostek kapitański jego i ostatecznie po dotarciu całości złota do Francji przeliczono skrzynki sztabki porównano ze spisami i tak już wcześniej wspomniałem okazało się, że nie zginęła ani 1 sztabka pomimo tego, że złoto przechodziło przez bardzo różne ręce przez polskie rumuńskie tureckie syryjskie francuskie nie zginęła żadne ze sztabek, a jednak też powiedzmy sobie szczerze czasami staramy się, żeby opowieść o naszej historii była bardzo piękna, niemniej jednak niektórzy wskazują, że pojawia się tam element polskiego piekiełka właśnie w kontekście tego, o czym pan powiedział, czyli z 1 strony wszystko przyjeżdża w całości, a z drugiej strony jeden z bohaterów tej operacji wspomniany Ignacy Matuszewski no jednak jest oskarżany o jakieś bzdury można by właściwie powiedzieć, że tam coś za jakąś lemoniadę źle rozliczył albo tego typu tego typu historie sprawą podobno zajmowała się we Francji rada ministrów zgadza się złoto trafia do Francji pamiętajmy, że utworzył się rząd RP na uchodźstwie, który w, którego czele stał gen. Władysław Sikorski jest, które zostały w większości utworzony z przeciwników sanacji i płk Matuszewski został oskarżony o niegospodarność w wydawaniu pieniędzy nie o to, że zdefraudował złoto, ale o to, że źle wydawał pieniądze, które otrzymał właśnie na rzecz ochrony tego złota to było 5000USD, a więc niemała suma miał wykorzystywać na najdroższe najlepsze hotele krążył nawet żart, że to niema tu szewski przybił złoto, ale złoto przywiózł Matuszewskiego sam Matuszewski tłumaczył się skądinąd logicznie, że wypłacał zaliczki, ponieważ polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, z których usług po drodze korzystał on też były zaangażowane w akcję nie miały wystarczających środków zresztą, jeżeli popatrzy się na oficjalne rozliczenia całość kosztów nie była zbyt duża jak na jak na taką akcję zresztą ani kapitan amerykańskiego statku ani również administracja francuska w tamtym czasie nie żądał żadnych środków ewakuacji za ewakuację i powstała w celu zbadania tej sprawy powstała specjalna komisja w skład, której wszedł m.in. gen gen. Lucjan Żeligowski, aczkolwiek komisja nie wydała oficjalnego werdyktu czy Matuszewskim był winny czy Matuszewski nie był winny, aczkolwiek Matu szewskim nie otrzymał pisemnego podziękowania po co zabierał prezesa banku pochód oskarżeń był bardziej prozaiczny Matuszewski należał do czołowych Piłsudczyków, który oczywiście nielubianą w rządzie Sikorskiego dlatego mówiłem o polskim piekiełku traktach dokładnie co jest ciekawe można by powiedzieć, że osoba, która zleciła to arcytrudne zadanie Matuszewskiemu Adam koc również piłsudczyk również piłsudczykiem z jego w stosunku do niego nie wystosowano żadnych oskarżeń koc wszedł do rządu jako minister tak pomimo tego, że wcześniej sam się zwrócił sprawę o ewakuacji tego ochrona w czasie ewakuacji no to mamy sytuację powiedziałbym znaną, ale pechową dla no nie tylko na polskich żołnierzy polskiego rządu, ale też dla złota, czyli Francja zostaje zaatakowana mają czternastego roku i szybko przegrywa kampanie z Niemcami no i znał się pojawia problem ze trzeba dziś jest złoto tak zgadza się i wtedy, kiedy już sytuacja była napięta, kiedy Hitler zaatakował państwa zachodnie pojawiły się pierwsze pomysły dotyczące tego, żeby złoto, żeby złoto dziś ewakuować ewakuować do te po pierwsze do Anglii ewakuować również do Ameryki, ale również na tę część Francji, która była mniej zagrożone atakiem atakiem niemieckim jednak zarówno Anglicy w ogóle Anglicy niezbyt pozytywnie odnosi się do władz banku polskiego w pierwszym okresie wojny jak również Francuzi nie byli skłoni skłoni przez taki pomysł Francuzi powiedzieli, że kraj jesteśmy w stanie zgodzić na to, żeby to złoto zostało, żeby to za złoto zostało przewiezione, ale w pierwszej kolejności macie podpisać zobowiązanie do tego, że w regule ureguluje się w przyszłości wasze zobowiązania na rzecz polskich sił zbrojnych stacjonujących na terenie Francji i pierwotnego planu, który zakładał, że to złoto będzie ewakuowane właśnie na południe Francji w z pierwotnego planu zostało klip został tylko fakt, że to złoto zostanie ewakuowany dalej trafiło ono do 1 sportów nad morzem nad oceanem Atlantyckim razem złotem belgijski to jest też ważne, dlatego że złoto banku polskiego plecie się na moment ze złotem belgijskim i w przyszłości będziemy też dalszej przyszłości wojennej będziemy czerpać pewnego rodzaju doświadczenie od Belgów w staraniu się to złoto i to złoto zostało to złoto zostało ostatecznie przetransportowane do Afryki w głąb Afryki 800 km od Dakaru od Dakaru tam złoto zostało zdeponowane i sytuacji, kiedy Polski rząd już w Londynie w lipcu 1940 roku prosi Francuzów prosi Francuzów proszę po prosi francuskiego ambasadora w Londynie, który podporządkował się rządowi wisi prosi o przekazanie tego złota ambasador stwierdził, że jest w stanie oddać do polskiej dyspozycji złoto, ale to, które jest w Kanadzie odpowiednik tego złota natomiast złoto, które jest w Afryce nie może być nie może być naruszony natomiast generał tego, który przewodniczył wtedy już wolnym Francuzom obiecał, że jeżeli jego wyprawa na Dakar powiedzie się to złoto wróci w ręce banku polskiego, ale to się tak naprawdę ta wyprawa w tamtym czasie nie zakończyła się do tej wyprawy w ogóle nie doszło z kolei na depozyty francuskie w Ameryce rękę położył bank angielskie Anglicy im było wszystko jedno, skąd wezmą złoto czy to będzie złoto polskie czy to będzie złoto francuski na prowadzenie wspólnego wysiłku zbrojnego dlatego też powstała koncepcja wytoczenia przed sądami amerykańskimi powództwa, które pozwoliłoby zająć depozyt francuski Stanach Zjednoczonych Kanadzie podobny proces toczył się już między bankiem francuskim bankiem belgijskiej już wspomniałem o tej roli Bell mogliśmy korzystać właśnie z ich doświadczenia i listopadzie 1932 roku wojska alianckie wylądowały w Afryce Złotopolskich znalazło się pod kontrolą komitetu wolnych Francuzów tego gola, ale co ciekawe de Gaulle również uzależnił wydanie złota od pewnych warunków po pierwsze od uznania komitetu wolnych Francuzów zarząd francuski po drugie, Polacy musieli przeprowadzić konsultacje z bankiem francuskim, a także od wyniku tego procesu sądowego, który już się toczą z jak w stanach Zjednoczonych ostatecznie zawarto porozumienie na mocy, którego złoto z Dakaru miało zostać wydane Polakom banku polskiemu bankowi polskiemu i miało to wykonać nowojorski szeryf w tamtym czasie Cherry w nowym Jorku pełnił rolę komornika i komornik amerykański zażądał 800 000USD za wykonanie tej decyzji ostatecznie udało się dojść do porozumienia komornik za tę drobną usługę wziął tylko 10 000zł dodatek przepraszam dolarów no, czyli co, czyli złoto wróciło, ale wróciło właśnie dokąd, bo cały czas to nie jest zadanie mówimy o współczesnych czasach, kiedy można 1 kliknięciem dokonać elektronicznego przelewu tylko to było fizyczne rzeczywiście złoto w jakiś skrzyniach on ląduje w końcu ląduje w Londynie ląduje po części w Londynie banków England w banku federalnym w nowym Jorku, a także banku kanadyjskiej Ottawie złoto mamy małe właśnie w tych 3 częściach natomiast we Francji jeszcze pozostały inne akty za banku polskiego to znaczy np. matryce służące do służący do druku banknotów czy też inne drobne monety i inne kraje sporu inne monety i ilość monet, które w porównaniu ze złotem była dosyć drobno tak, żeby określić także mamy mamy złoto złożone w tych 33 bankach no i teraz, bo już nam zostaje niestety 8 minut historia jest ciągle przecież ciekawa ciągle jesteśmy w okresie wojny no bo żeby właśnie zakończyć zakończyć ten etap, bo potem przychodzi koniec wojny potem wiemy, że są porozumienia wielkich mocarstw no i potem wiemy, że jest kwestia uznania rządu tymczasowego rządu jedności narodowej również przez państwa zachodnie no i się pojawia problem co zrobić z tym złotem czy ono jest rząd na uchodźstwie w Londynie się nie poddaje w no poza tym, bo chyba doszło do jakiegoś przelewu czy transferu dla Brytyjczyków właśnie za różne koszty goszczenia polskiego rządu w czasie wojny no to dalej tego tego złota sporo sporo zostało jak ja jak postanowiono rozstrzygnąć czy rozstrzygnięto, bo domyślam się, że nowe władze w Polsce no zainteresowały się losem tego skarbu dokładnie były zainteresowane losem tego skarbu i część złota została część złota została użyta jeszcze w trakcie wojny na potrzeby rządu RP na wychodźstwie natomiast zarząd banku rząd, owszem, rząd na wychodźstwie nie był skłonny nie był skłonny wydawać jakiegokolwiek złota rządowi w Warszawie rządowi w kraju natomiast dyrekcja banku zarząd banku zadecydował o powrocie do kraju tego złota miano świadomość, że to zło to jest skarbem Narodowym i musi być przeznaczone na odbudowę kraju i porozumienia ugody, które bank Polski SA zawarł w czasie wojny z rządami państw zachodnich i bankami centralnymi otwierały przed władzami w Warszawie możliwość zaciągania na rynkach międzynarodowych pożyczek pod zastaw banku polskiego i w ten sposób rząd kraju miał udzielone pierwsze pożyczki na rzecz odbudowy pamiętajmy, że istnieje już Narodowy Bank Polski i podporządkowany komunistycznej władzy i pozostawał problem głównie za granicą jeszcze czy wobec utworzenia NBP wobec tego czy bank Polski może dysponować złotem to głównie prawnicy amerykańscy mieli z tym problem, dlatego że złoto znajdowało się w Kanadzie mogą być podjęte bez problemu natomiast Amerykanie mieli z tym problem i doszło do pewnego porozumienia, dlatego że dlatego, że rząd cofnął pewnego rodzaju klauzulę dokument, który zawieszał możliwość podejmowania przez bank Polski czynności bankowych to wystarczyło Amerykanom na to, żeby to złoto zostało podjęte natomiast Brytyjczycy natomiast Brytyjczycy część środków przeznaczyli na uregulowanie opłat za opłat administracyjnych za funkcjonowanie rządu polskiego w czasie drugiej wojny światowej doszło do podpisania pewnego porozumienie za płacenie funtach pewnego rodzaju pożyczki to złoto w 1937 roku dostęp do tego złota został odblokowany i dzięki temu bank Polski mógł swobodnie nim dysponować jak wspomniałem władze banku polskiego były skłonne to złoto przekazać NBP i ono było przekazywane jeszcze dodatkowo tak powiem, że NBP dosyć sprytnie poradził osobie z przekazywaniem tego złota, dlatego że wydawało pewnego rodzaju bank banknoty papiery wartościowe nie będą tylko papiery wartościowe banku polskim bankowi polskiemu przez to był zachowana była zachowana legalność tych kroków to teraz mamy taką sytuację wyjechało z Polski 80 ton biorąc pod uwagę wszystko to co pan powiedział biorąc pod uwagę to m.in. opłaty za za pomoc finansową dla rządu na uchodźstwie w wielkiej Brytanii to podobno Brytyjczycy za to 11 ton wzięli czy jesteśmy w stanie, szczególnie że na początku naszego spotkania mówił pan dokładnym spisie odnaleźć w tym sensie należy jak by dokonać takiego bilansu tak tyle było tyle tam na różne rzeczy zostało wydanych tyle gdzieś zostało no właśnie, ale czy wiemy o o wszystkim do dzisiaj to znaczy możemy na podstawie powojennych dokumentów szacować, że złoto, które przeszło do dyspozycji NBP po wojnie, jeżeli liczymy to wg przedwojennego kursu to było około 394 000 000zł tak, jeżeli przeliczymy to na konkretną kwotę większość z tego złota została większość tego złota została po prostu w zmarnowana przez powojenne władze, które przekazał oficjalnie na odbudowę kraju, ale często to złoto, które było, za które kupowano różnego rodzaju lub przeznaczone na budowę nie było często wydawane zgodnie z tak jakoś racjonalnością, ale to się 106 przepraszam, że owego słowo inny wątek nie chodzi tylko o to czy po prostu całe to złoto wróciło no po odejmując właśnie wspomniany różne wydatki, które zostały poniesione w część tego złota pozostała w dyspozycji NBP 2019 roku część tego złota wróciła do kraju z Londynu natomiast wciąż pozostaje podobnież później tak to wynika z późniejszych transakcji NBP część złota jest wciąż w Londynie, ale mówiąc znowu prostym, a to nam się to złota nie należy ona w Londynie w czyjej dyspozycji jak ten rząd rząd dusz na uchodźstwie ma istnienie dyspozycji NBP w dyspozycji NBP tak i ono pozostaje to jest decyzja zależy od NBP natomiast władze w całości nad tym złotym ma właśnie Narodowy Bank Polski i wszystko jest wiemy właśnie że, że tam jest w Londynie trochę jest tu wszystko się, że tak odnalazłby się pojawiały takie informacje że rzecz, że nie wszystko wiemy albo, że nie wszystko się udało wszystkie sztabki nie zostały mnie nie to są dosyć takie powiedzmy bardzo ciekawe historie sensacyjne teorie, ale to zwarciu nieprawdziwe tak bardziej prasować czy też to te historie nie są prawdziwe i nie wiem 30 mamy chwilę czasu, żeby rozmawiać 1 wątku może mamy minutę jeśli wątek się zmieni to mogą się jeszcze takim dosyć mniej znanym znaną historią są starania polskich władz po drugiej wojnie światowej o uzyskanie złota monetarnego wolnego miasta Gdańsk to złoto zostało odzyskane, ale ona stanowi również powiedzmy tutaj na na inny program no audycję do materiału to bardzo nas tutaj myślę wszystkich pan zaciekawił w takim razie sobie zapisuje złoto miasta Gdańsk i to oznacza, że jakoś niedługo pewnie znowu usłyszymy dzisiaj muszę podziękować bardzo pięknie pan Tomasz karp bandy dr historii na Uniwersytecie pedagogicznym imienia komisji edukacji narodowej w Krakowie był nasz gość dziękuję zarówno dziękuję bardzo, podziękowania dla Małgorzaty Raczyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki życzę państwu złotych Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA