REKLAMA

Przemoc w Kanadzie. Rozmowa z laureatką Nike Czytelników 2020

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-09-20 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
21:06 min.
Udostępnij:

W niedzielę 3 października poznamy laureata lub laureatkę tegorocznej nagrody Nike, a także Nike Czytelników. Z tej okazji zapraszamy na spotkanie z laureatką zeszłorocznej nagrody Nike Czytelników Joanną Gierak-Onoszko, autorką "27 śmierci Toby'ego Obeda". To reportaż opowiadający o tym, jak jeszcze niedawno w Kanadzie obchodzono się z dziećmi rdzennych mieszkańców - zabierano je z domów, zamykano w szkołach z internatem. Były pozbawione kontaktu z rodzinami, własną kulturą, maltretowane, bite, głodzone. Przemoc jest uniwersalna, niezależnie od miejsca i czasów. "Nike jest boginią nie tylko zwycięstwa, ale też sportowców i ja tę nagrodę odbieram jako podziękowanie za ten wysiłek w ćwiczeniu się w pisaniu" - mówi w rozmowie z Michałem Nogasiem Joanna Gierak-Onoszko. Przypominamy, że na finalistów i finalistki tegorocznego plebiscytu Nike Czytelników można głosować do niedzieli 26 września wieczorem. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej o plebiscycie Nika Czytelników 2021, dlaczego warto wziąć w nim udział przekonywać będzie także zeszłoroczna laureatka ósma 10 podcast gazety wyborczej Michał Nogaś dzień dobry państwu ósma 10 w poniedziałek w niedzielę 3października dowiemy się, kto otrzyma w tym roku nagrodę literacką Nika, a także Nika Czytelników ta druga to jest państwa wybór to państwo wręczają swojej ulubionej książce ulubionemu autorowi lub autorce Rozwiń » wyróżnienie, które jak twierdzą niektórzy jest dla nich najważniejsza Nika przyznane będzie w tym roku także NIK Czytelników po raz 2005. od 1997 roku trafia w ręce Pisarek pisarzy, gdy chodzi unika Czytelników to otrzymali ją w kolejnych latach następujące twórcy 1997 Olgę Tokarczuk w 1998 Zygmunt Kubiak 1999 Olgę Tokarczuk rok 2000 Tadeusz Różewicz 2001 Jerzy Pilch 2002 Olga Tokarczuk w 2003 Dorota Masłowska 2004 Wojciech Kuczok 2005 Ryszard Kapuściński w 2006 Wisława Szymborska 2007 Mariusz Szczygieł 2008 Olga Tokarczuk w 2009 Krzysztof waga 2010 Magdalena Grochowska 2011 Sławomir Mrożek 2012 Andrzej Franaszek 2013 Szczepan Twardoch w 2014 Ignacy Karpowicz 2015 Olga Tokarczuk w 2016 Magdalena Grzebałkowska 2017 Stanisław Łubieński w 2018 Marcin Wicha 2019 Mariusz Szczygieł i 2020 i Anna Gierak Onoszko za 27 śmierci to biegowe da i autorka ile Radka Nike Czytelników z roku ubiegłego jest dziś państwo moją gościnią ósmej 10 dzień dobry Jasiu dzień dobry widoczne też nowe państwo, kiedy myślisz po roku o NIK Czytelników za 27 śmieci to jego Beda to, jakie towarzyszą uczucia o swym żydowskim wdzięczność wdzięczność wobec Czytelników, którzy poświęcili tej książce trochę swojego czasu przez swoich USA swojego serca i Nika jest boginią nie tylko zwycięstwa w żydowskim sportowców i nagrodę odbieram jako podziękowanie za ten wysiłek treningowy za wysiłek ćwiczenia się pisaniu i myślę, że ten ostatni rok to była ważna podróż i wartowników i Czytelniczek dla mnie tak, dlatego że życie napisało kolejny rozdział tej książki i myślę, że to, że przebrnęliśmy przez te, które razem wcześniej przygotował nas do tego, żeby przyjąć to co przyniosło potem media to o tym za chwilę, jeżeli pozwolisz i pozwala nasi słuchacze jeszcze wrócimy do tamtych emocji sprzed roku z gali NIK i w ogóle do premiery swojej książki chciałem zapytać, bo to zawsze myślę istotne dla autorki autora akcja Czytelników Czytelniczek nie za wiele udało się, chociaż twoim przypadku coś jeszcze dało, bo to było przed wybuchem pandemii, ale mniej niż pewnie się wszyscy spodziewali odbyć spotkań autorskich, ale były też na pewno korespondencję mailowe i w mediach społecznościowych z odbiorcami książki co pisali co mówili pisali bardzo różne rzeczy ja nie mam na to przygotowana, dlatego że część historii bardzo osobista i oczywiście poza podziękowaniami poza takimi dowodami sympatii, na które przygotowane są czasem nawet czekają autorki autorze, bo bardzo duży takich bardzo osobistych trudnych historii, w którym Czytelnicy czytelniczki chcieli się dzielić i 1 stronę uczyłam się uprzywilejowana uhonorowana Rze, że mogę usłyszeć historię przeczytać takie zwierzenia z drugiej strony myślę, że żaden autor bez takiego potencjalnego przygotowania nie jest do tego szkolony przygotowane także książka poruszyła Czytelniczka czynnikach bardzo osobiste to bardzo osobistą stronę i myślę, że ani wydawca ani nie spodziewaliśmy się, że historia reporterska historia opadająca pozornie okazja właściwie o przemocy widocznie tak wielu Polek i Polaków tutaj, że będzie to coś co otworzy nam serca i każdy się takim bardzo mrocznymi przykrymi zakupami no właśnie, bo wyznacznikiem dobrej literatury jest to, że jest ona, jakkolwiek lokalne to jednak bardzo uniwersalna pamiętam jak Mossos wspaniały nieżyjący już niestety izraelski pisarz mówił mi, że najważniejsze historie opowiadające o świecie rzeczy nas wszystkich dzieją się bardzo małych społecznościach, ale potem dobrze napisane właściwie opowiadają o każdym z nas można to doskonale odczytać i Izraelu w Polsce i Angoli Kongu i Argentynie twoja książka, chociaż opowiadająca o Kanadzie o przemocy wobec dzieci w czasach szczęśliwie minionych to jednak jakoś tak się stało, że trafiła na bardzo podatny grunt w Polsce prawda to znaczy bardzo wiele osób utożsamiała historię Kanady z tym czym mierzymy się od wielu lat w naszym kraju tak, dlatego że tylko pozornie jest książką Kanadzie tylko pozornie wypada ona o tym co kościół katolicki misjonarze robili rdzennym dzieciom tak naprawdę to jest historia przemocy to jest historia milczeniu dominacji dlatego myślę że, chociaż ma on taką formę reportażu, które jest udokumentowany w Kanadzie dzieje się w Kanadzie, a jego bohaterami są głównie rdzenni Kanadyjczycy NATO mówi nam bardzo dużo tych mechanizmach, które działają także u nas myślę, że Polska ze za naszą bardzo trudną skomplikowaną historię, gdzie wiele razy byliśmy zdominowani dzieli i zaraz byśmy poddawani opresji tutaj wprost doskonale czujemy ten mechanizm doskonale wiemy jak one działają i dlatego na nas bardzo bolą bardzo dotykają ja też celowo wybrano taką formę trochę chowania się za opowieścią o Kanadzie czy dotrze do polskich Czytelników by użyć takiego biegu narzędzie takie trochę protezy z po to, żeby opowiedzieć o tym co także u nas może się wydarzyć coś wydarza co nas na wiele pokoleń krzywdzi no właśnie, gdybyśmy jeszcze mieli 27 świecić w obiegu Beda do polskiej rzeczywistości przypisać to w tych reakcjach Czytelników pytano mnie szczególnie właśnie, dlatego że otrzymała nagrodę od nich Nika Czytelników w tej całej opowieści uderzało w najbardziej co podobny schemat przemocy to, że to ta sama instytucja to, że nikt się tak naprawdę nad cierpieniem dzieci przez lata nie pochylał myślę, że wszystko to, o czym mówi 1 strona takiej niezawodny nie zatrzymywany mechanizmy przemocy z drugiej strony ten okrutny wzoru, który zawsze powtarza, bo przemoc instytucji wobec słabszych przemoc dorosłych wobec dzieci przemoc kleru wobec wiernych wygląda często tak samo niezależnie od tego jakich czasach mówimy o jakich terytoriach jak i geografii mówimy to zrobili księża zakonnicy dzieciom w Kanadzie zdarza się także tutaj w Polsce także polscy księża polskie zakonnice polscy duchowni dopuszczają aktów przemocy podobny do tych, które znamy z kart mojego reportażu miasto potworna analogia ta powtarzalność tego okrutnego trybu krzywdzenia dzieci jest czymś co uderzało Czytelników dla mnie bardzo trudno było przyjęcie opowieści niektórych Czytelniczek Czytelników, którzy mówili nie miałem do kogo się zwrócić zmian kogo prosić o pomoc i to było wstrząsające relacje to były wstrząsające odpowiedzi na lekturę tekstu książki i myślę, że to sprawiło, że Czytelnicy z chochlą niejako trochę w tej książce przejrzeli zobaczyli, że czasem ich losy są bliźniaczo podobne do losów innych dzieci natomiast tę historię mogą się skończyć inaczej, o ile wkroczą odpowiedzialni praw i odważni dorośli, dlatego że musimy pamiętać, że w Kanadzie ten krąg przemocy został zatrzymany, dlatego że dzieci krzywdy upomniało się bardzo wielu Kanadyjczyków w tej chwili nadal rozlicza się z tymi zbrodniami bardzo wszyscy kula rozerwała odsunęła duchownych odsunął kler przez katolicki też protestancki od władzy publicznej i zaczęła wierzyć dzieciom to jest taka lekcja, którą nada odrobiła myślę, że mamy to jeszcze przed sobą, zanim w Kanadzie dzisiejszej, bo wspomniałem na początku rozmowy życie dopisało kolejny rozdział tej opowieści to chciałem jeszcze zapytać, jeżeli mogę być może nie będzie to pytanie zbyt intymne taką mam nadzieję o to co z tą swoją psychiką swoją dojrzałością swoim podejściem do reportażu zrobiły te miesiące po opublikowaniu książki po otrzymaniu Nike Czytelników i kolejny, kiedy teraz książkę cały czas rezonuje ciągle jest w obiegu ciągle się nie mówi no po tych kolejnych potworności odkrytych w Kanadzie właściwie znowu trafiła na topie i list sprzedaży w księgarniach internetowych nie tylko znowu się mówi o 27 meczach to biegły zbada mówi się o książce wszystkim się historii musiał historyk krzywdzenia o tym jak można próbować tę krzywdę naprawić dlatego ja się z tego cieszę, że coraz częściej coraz odważniej mówimy o tym, że dzieci krzywdzić nie wolno i należy zawsze wierzyć dziecku nie ukrywam, że praca nad dokumentacją i pisanie książki potem mówienie o niej przez kolejne miesiące lata nie jest łatwe dlatego, że to nie jest lekki łatwy przyjemny temat to jest rycie w głowach bohaterów Czytelników już swoje własne ja, sięgając po ten temat biorąc dokumentowanie książki i nie widziałam na szczęście, że Czeczeni zostaną z nami dłużej, że Arce bohaterowie będą siedzieć przy moim stole będą towarzyszyć mi w codziennym życiu, bo nie dasz tej książki zamknąć też tych bohaterów wyrzuci ze swoją pamięcią towarzyszą na co dzień i nie jest łatwe natomiast ja tak samo jak państwo tak samo jak Czytelnicy mam luksus mogą książki odłożyć mogę spróbować przestać o tym myśleć mogę ten rozdział fizycznie wręcz zamknąć natomiast bohaterowi tej książki nie muszę z tym mierzyć na co dzień ja opowiadanie o książce i dalsze badania w tym kierunku traktuje jako drugą pracę jako drugi zawód cieszy się bardzo miałam dostęp do takich źródeł, że miałam dostęp do tych bohaterów mogłam o tym powiedzieć, bo myślę, że ten przykład Kanady ta potworna lekcja, którą oni za odrabiają oni otwierają nam historię łatwiej nam Polakom będzie przychodzić do tego miałam trudności takich emocjonalnych plan ogromny imperatyw do tego, żeby się tym zajmować i mówić głośno i odważnie z podniesioną głową o tym co wydarzyło się dzieciom w Kanadzie jak teraz można próbować przeprosić czy fakt tego, że sama jesteś mamą dwójki chłopców wciąż jeszcze bardzo młodych dodatkowo jakość mobilizował do pracy oczywiście, dlatego że jednym z moich pragnień jest to, żeby jak najmniej skrzywdzić moje dzieci, żeby miała z moimi nie zawsze udanymi próbami rodzicielskimi jak najmniej krzywdy tym chłopcom zadała uważam, że odpowiedzialnością dorosłych jest Zobacz wszystkim siebie swój dobrostan swoje dobre życie po to, żeby tych dzieci, które przyjmują na ostatni nie nie krzywdzić nie obarczać mnie niszczyć, a z drugiej strony bardzo urażona tym, żeby chłopcy widzieli, że zawsze mają prawo protestować zawsze mają prawo powiedzieć nie na tym, że to będzie dorosły niewygodne no i nie ukrywam, że z punktu widzenia matki rodzice to jest niełatwe, dlatego że dużo częściej mieć potulne dobrze wychowane grzeczne posłuszne dzieci, a ja staram się wychować dzieci, które nie boją się protestować we własnym cudzym imieniu jest to dużo bardziej wymagające dużo bardziej uciążliwe w perspektywie rodzica, a także nauczyciela natomiast mam nadzieję, że dzięki temu oni będą w życiu bezpieczni sobie po prostu poradzą nie tylko się do siebie także będą upominać się o innych także myślę, że taka trudna lekcja, którą przez te ich dziecięce lata odrabiamy trudna dla nas rodziców mamy zbuntowanych świadomy i chłopców w domu, że to będzie procentować w przyszłości będą oni odważni będą dbać o siebie swoich bliskich to teraz o Kanadzie dziś kolejne rozdziały, które życie dopisało do twojej książki płonęły kościoły nie tak dawno w Kanadzie odkryto groby kolejnych ofiar wydawało się to także była taka nauka wyciągnięta z twojej książki, że Kanada już rozliczyła albo, że jest takim ostatnim etapie tego procesu rozliczania się tymczasem narosło kolejne tak i informacje o tym, że odkryto groby, w których leżą szczątki rdzennych dzieci groby na terenie dawnych szkół z internatem wśród dzieci były trzymane w ta informacja była bardzo przykra, ale nie była niespodzianką, dlatego że widzieliśmy, że na terenie takich placówek grzebano dzieci często nie, informując ich bliskich o śmierci o ich losie poruszającej taki przełomowy system współczesnej Kanady raport komisji prawdy po 12015 roku, który podsumował cały ten zbrodniczy system, który wskazał winnych, który pokazał mechanizmy i mówił też tych, którzy ucierpieli, którzy Stali w tym systemie zamknięci wspominał o udokumentowanych 3000 dzieci, które zginęły w takich szkołach one były najczęściej ofiarami chorób zakaźnych tak jak gruźlica, ale często były też głodzone były bite Maria z wyziębienia były też ofiarami przemocy także seksualnej i widzieliśmy od 3000 dzieci, które takich szkół wróciły do domu tymczasem od czerwca tego roku w ciągu ostatnich kilku miesięcy znaleziono 6000 dziecięcych ciał chowanych na terenach dawnych szkół z czego ponad 5000 w Kanadzie 1000 na terenie USA, bo tam też istniały takie szkoły, więc już wiemy, że te oficjalne dane którymi próbowaliśmy się od kilku lat pogodzić akurat próbowaliśmy jakoś zrozumieć co niedoszacowane, że ta zbrodnia była dużo większa, że dużo więcej rodzin do dzisiaj opłakuje swoich bliskich nawet nie będzie oni są kiedy, gdzie są pochowani odzyskało szczątków i od ostatnich wakacyjnych miesięcy mierzymy się na nowo z tą informacją i wiemy, że takich znalezisk będzie więcej, dlatego że szkół w Kanadzie głos 39 tylko kilkanaście zostało przebadanych tylko na kilkunastu terenach wprowadzonego radary w poszukiwaniu tych miejsc pochówku to jeszcze nie jest koniec tej historii tych dzieci nawet nie do odnalezienia do odzyskania jest dużo dużo więcej i pierwsze znalezisko, bo w Kanadzie ogromny ból taki sprzeciw społeczny nagromadzona przez lata frustracja gniew wybuch i widzieliśmy, że płoną kościoły też bym powiedział, że płoną właśnie nie wpłynęły wtedy emocje dzisiaj nie znaleziono podpalaczy nie ustalono sprawców tych podpaleń to samo dotyczy zniszczenia, czyli prowadzących do świątyń albo oblania pomników w tym przewodnika papieża od drugiego czerwoną farbą wydaje się, że ściganie sprawców nie jest teraz najważniejsze dla Kamińskiego wymiar sprawiedliwości, ale jednak przywracanie właściwych proporcji spojrzeniu na tę systemową krzywdę, którą od wielu wielu lat administracja kanadyjska kler zadawała rdzennym mieszkańcom rozmawiamy też w chwili, kiedy w Kanadzie odbywają się wybory premier w tym Trudeau walczy o przeżycie jego notowania nie są najwyższa nie wiadomo dalej potoczą losy kanadyjskiej polityki wewnętrznej, dlatego że liberałowie, czyli partia premiera Trudeau to pojednanie rozliczenie się skrzydłami wniosła swoje transparenty wyborcze jeszcze w roku 2015 mam obawę, że to okienko w historii, kiedy Kanada bardzo otwarcie bardzo głośno mówi o tym co się stało i bardzo tak dzielnie z rozlicza się także z kościoła, naciskając na kościół katolicki to tylko w czasie powoli się zamyka mówi o tym, dlatego że szanse na zwycięstwo mają konserwatyści, chociaż z tego co udało się dowiedzieć ostatnio z relacji z Kanady z coraz większe szanse ma także lewica i ktoś, kto nazywany jest jeszcze ciekawszym jeszcze nowszym jeszcze bardziej interesującym docentem cudo, czyli pan Singh tak jakby dźwięk z partii Demokratycznej od lat jest namaszczony następca Trudeau traktowane z tego taki lider nowej bardziej postępowej partii, która mogłaby trudno zastąpić tyszanie są właściwie równolatkami to nie jest kwestia zmiany pokoleniowej, ale kwestia optyki natomiast sondaże nie dają Kingowi aż takiego poparcia i raczej ta rozgrywka się będzie toczyć między partią liberalną test na rudo, a konserwatystami, chociaż przecież zaznaczyć, że również Kanadyjczycy konserwatywnych poglądach nie negują potrzeby rozliczenia się z przeszłością ten spór dotyczy raczej tylko formę tylko sposobu przeproszenia i rekompensaty do lutego toczy się rozmowa natomiast poza dyskusją komukolwiek jest kwestia negowania faktów czy trybu pisania historii na nowo, dlatego że takich zbrodni w Kanadzie doszło, że ogromny udział miała w tym administracja kanadyjska rządowa Federalna, ale także przedstawiciele kościołów głównie kościoła katolickiego no właśnie do tego dyskusji w Kanadzie nie ma oni uważają, że nie wolno nie można nie sposób dyskutować z rzeczywistością przecząc faktom tak mówi Anna Gierak Onoszko autorka 27 śmierci to bieg OBD książki, która w roku 2020 otrzymała NIK Czytelników od państwa Czytelniczek i Czytelników wyborczej trzymamy kciuki za tegoroczny finał i aż dziękuję bardzo, za spotkanie dziękuję serdecznie no proszę dla nas śledzić co się dzieje w Kanadzie czekamy na kolejną książkę, która podobno ma być bardziej w Polsce to prawda, jeżeli mogę dodać zachęcam państwa bardzo serdecznie do oddania głosu na finalistki finalisty tegorocznej nagrody Nika do tego, że ta nagroda, że państwa głosy państwa wsparcie bardzo nam autorka autorom pomaga pomaga nam w pracy pomaga nam swe takim odważnym sięganiem po kolejne tematy i wtedy wszystko w tym korzystałem my możemy państwa pracować państwo, bo mogą czytać wzruszać się kolejnymi historiami także zachęcam do głosowania na waszą faworytkę faworyta w plebiscycie Nike Czytelników to nie było ustawione skoro się o tym powiedziała to ja przypomnę te książki i tych autorów w tym roku w finale NIK znaleźli się Kasper Bajon z UE te Krzysztof Fedorowicz z zaświatami Aleksandra Lipczak z książką Laila znaczy noc Grzegorz piątek z najlepszym miastem świata, a Warszawą w odbudowie 19441949 Jacek Podsiadło z podwójnym wahadłem Zbigniew Kita jego Kalisz i Monika Śliwińska Panny z wesela siostry Mikołajczyk główny ich świat do niedzieli do dwudziestej trzeciej 59 dokładnie można oddawać swoje głosy na stronie wyborcza PL Kosznik Nika wszędzie w sieci, gdzie państwo znajdą głosowanie Czytelników Dziennika Czytelników 2021 bardzo serdecznie polecamy, a gala przypomnę w niedzielę 3października w bibliotece uniwersyteckiej w Warszawie bardzo dziękujemy dziś jeszcze raz Anna Gierak Onoszko i Michał Nogaś to była ósma 10 do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA