REKLAMA

Jaki związek łączył Adenauera z Hitlerem?

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-09-20 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:54 min.
Udostępnij:

O historii kariery politycznej kanclerza RFN (1949–1963) Konrada Adenauera Gościem audycji był prof. Krzysztof Ruchniewicz, dyrektor Katedry Historii Najnowszej w Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ludzie trzecia rzesza Konrad Adenauer notuje w pamiętniku zapanowania Narodowego socjalizmu często wstydziłem się, że jestem Niemcem po klęsce odczuwam dumę wszyscy chcą znaleźć właściwą drogę wyjścia z przepaści były burmistrz kolonii uznaje całkowity upadek swojego państwa pisze o godzinie 0, która dla Niemców wybiła oznacza ona definitywny koniec pewnej epoki ruiny materialne Izby już to moralne, ale może być też nowym początkiem na razie Niemcy są pod okupacją 4 Rozwiń » mocarstw na Kremlu liczą, że ojczyzna Marksa Engelsa znajdzie się odbicie Moskwa całe Niemcy powinny być nasze sowieckie mówi Stalin latem czterdziestego szóstego roku 2 lata później sytuacja przyspiesza, bo zimna wojna jest już faktem alianci zapowiadają reformę walutową 3 strefach amerykańskiej francuskiej brytyjskiej Rosjanie odpowiadają blokadą Berlina alianci ruszają z mostem powietrznym codziennie transportują miliony ton węgla żywności specjalnie latają nisko, żeby zrobić wrażenie raportuje jeden z sowieckich żołnierzy 1 za drugim jak na taśmie produkcyjnej blokada zostaje przerwana związek radziecki się co sytuacja zaczyna ciążyć ku 2 osobnym państwo niemiecki jeszcze podczas narady w Londynie Moskwa proponuje 1 ogólnonarodowy rząd, ale Stalinowi na Zachodzie nikt już niewiele się 3 strefy okupacyjne otrzymują ustawę zasadniczą plan Marshalla stolicę wolni pierwsze wolne wybory odbywają się w środku lata w sierpniu zwycięża w nim tandem CDU CSU, a zatem na czele rządu staje lider chrześcijańskich Demokratów Konrad Adenauer ma być ze względu na swój wiek kanclerzem tymczasowym myślano tamtego dnia jest 20września 1949 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka moim państwa gościem jest dzisiaj prof. Krzysztof Ruchniewicz kierownik katedry historii najnowszej centrum studiów niemieckich i europejskich imienia Willego Brandta dobry wieczór panie profesorze dziękuję pani dobry tutaj nie kanclerz Brandt, ale kanclerz Adenauer będzie dzisiaj bohaterem naszego wieczoru rocznik 1800 siedemdziesiąty szósty, a zatem nieco starszy od Adolfa Hitlera przypomnę rocznik 1800 osiemdziesiąty dziewiąty zostawią te 2 postaci już na samym początku, bo oczywiście relacja taka za pośredniczenie między obu panami będzie niezwykle ważną osią naszej historii historii i biografii Konrada Adenauera, ale zacznijmy od samego początku ne na kiedy datuje się związki Konrada Adenauera z niemiecką polityką NATO pytanie bardzo łatwo można odpowiedzieć, ponieważ już w latach dwudziestych Adenauer tytułu dwukrotnie proszony czy chciałby zostać kanclerzem Niemiec za każdym razem odmawiał, twierdząc że woli być pierwszym w kolonii niższe drugim w grze to było związane przede wszystkim systemem politycznym Republiki Weimarskiej, gdzie kanclerz bardzo często się zmieniał nie odgrywał większej roli byliśmy przede wszystkim tzw. systemem Prezydenckim do czynienia, tak więc to stabilność polityki niemieckiej w tym czasie dno zachęcała, aby na euro do tego, żeby robić karierę polityka ogólno niemieckiego dlatego wolał skoncentrować się na karierze samorządowca to pozycja, jaką miał w końcu jednego z najważniejszych miast rzeszy kolonii wystarczała mu w burmistrzu kolanie został w 1917 roku wcześniej działał jako członek katolickiej partii centrum ponoć drzwi do polityki zostały mu otwarte dzięki małżeństwu ożenił się wpływową chińską rodzinę dzięki czemu poznał miejscowych polityków potem sam zaczął w tejże polityce działać momentem niezwykle ważnym można chyba rzec także formacyjnym politycznie dla Konrada Adenauera będzie czas pierwszej wojny światowej, bo to był polityk, który nie zamykał oczu na rzeczywistość dość szybko dostrzegł, że pierwsza wojna światowa będzie dla Niemców przegrana to prawda, choć trzeba uznać, że dziś oszczędzono mu tutaj doświadczenia okopów Adenauer nie został powołany do wojska natomiast miłej pani dyrektor wcześniej zauważyła roku siedemnastym został nadburmistrzem kolonii wcześniej już pełni funkcję jednego z burmistrzów tego właśnie miasta był między odpowiedzialny za szereg różnych spraw także to co jego szczególnie interesowało to jakiś sposób zabezpieczy zabezpieczyć życie codzienne w mieście i z tego okresu też są one różnego rodzaju doświadczenia są wygodne robot był także dużo eksperymentował, a mianowicie wraz z pogarszającą się sytuacją militarną także aprowizacyjne ów, aby mało szukał różnego rodzaju dzierżawców między nimi jest autorem chleba, który właśnie wtedy zaczęto produkować różnego rodzaju wzorców, bo po prostu nie było Bożą liga astra poznał w służbach po tak można tak to określić, ale faktem jest, że im sprawiało to że, aby na EUR z miesiąca na miesiąc stawał się coraz bardzie popularny upatrzył uważano, że jest bardzo sprawnym politykiem miejskim, że potrafi w sposób tak bardzo sprawny załatwiać się różne sprawy zamiast Republika weimarska po pierwszej wojnie światowej nastaje jak przed willą pan profesor mówił czas wyjątkowego braku stabilizacji niemieckiej polityce Adenauer nadal jest samorządowcem jest burmistrzem kolonii jego kariera zostaje zastępowana no pewnie państwo nie będą zaskoczeni po roku 1933 i wiąże się ściśle z przywołanym już przeze mnie na początku właśnie kanclerza Adolfem Hitlerem to prawda, choć myśli pani redaktor pozwoli tak przez chwilę zastanawiałem się, kiedy rozpoczynała paniką audycja w, kiedy pani nawiąże do związku między Adenauer Hitlera to proszę pozwolić na mało anegdotę mianowicie przed wielu laty otrzymałem z archiwum akt łapią dorsze czy może będzie okazja, żeby o tym miejscu coś powiedzieć informację, że w Poznaniu bibliotece Uniwersytetu poznańskiego znaleziono materiały, które miały obciążać się, aby euro trzeba wiedzieć, że po tym, tzw. drugim aresztowania do Europy w czterdziestym czwartym roku jego domu dokonaną przeszukania zarekwirowano i znaczną część materiału list już rękopisy itd. trwali dzisiaj nie znaleziono tych materiałów prawdopodobnie uległo zniszczeniu, ale ta informacja z początku lat sześćdziesiątych i było bardzo ciekawą dał już zaalarmowała mnie ktoś postanowiłem sprawdzić czy zadzwoniłem do archiwum pierwszy usłyszałem pan interesuje się tym hitlerowcom, aby miałem trochę zaskoczyło nie ukrywam to takie bardzo ma negatywne nastawienie to, aby mała i teraz wracam do pani pytania, aby nawet o Hitler faktem jest że, aby nawet wtedy sprzeciwił się już, ponieważ Hitler chciał odwiedzić kolonii jako funkcjonariusz partyjny w związku z wyborami dlatego też byłem miano wywiesić flagi dostawcy Coma i mostach kolońskiej czy to się sprzeciwił, a miały jako nadburmistrz ten fakt przytacza się jako to co dodało oliwy do ognia ponieważ, aby mała przez miejscowych nazistów był traktowany bardzo podejrzliwie w uważano go za człowieka, a innego tak może umownie reżimów, które po prostu trzeba zwalczać palenie oznacza i znam wypowiedzi też samego Hitlera późniejszego okresu, które był trochę pod wrażeniem samego kardynała to znaczy też tego co on osiągnął w kolanie, bo warto może to bardziej, że od małych i po tym, jak został wybrany na burmistrza kolonii, a dokonał w kolonii różnego rodzaju prac, które pozwoliły na rozwój miasto nie tylko miasto jako takiego miasta, a także samej rzeszy tutaj wpłatą choćby wspomnieć o budowie Uniwersytetu dalej ustawa o rozbudowie i także zielenić w mieście, ale także oczko terenów sportowych oddało udało się też pozyskać w Przemyślu to on wprowadził zresztą dzisiaj te zakłady pracują pełną parą zakłady samochodowe forda, tak więc można powiedzieć, że ordynator był człowiekiem sukcesu takie sukcesu w kolonii odnosił, a miał ogromną wizję jak tego dokonywać dlatego też dla tych miejscowych nazistów w drugiej połowie lat dwudziestych i faktycznie był taką osobą, którą postanowiono walczyć zresztą sama nawet nie dawał cienia wątpliwości, o której stronie to on wcześniej bardzo woziła ze sobą o politykiem centrum ważnym politykiem Phantom, tak więc nie ulega wątpliwości, że był zresztą osobą, którą postanowiono po przejęciu władzy przez nazistów możliwie szybko usunąć, czyli już w latach dwudziestych panie profesorze naziści mieli nadana era oko, ale rozumiem, że po przejęciu władzy po tym, geście wobec Hitlera, kiedy Adenauer rozkazuje zdjęć swastyki z publicznych mostów no to już właściwie go los jest przesądzony, bo nie ma w państwie Führera miejsca na taki sprzeciw i jako samodzielną politykę to prawda z tym od dobrych został bardzo szybko usunięty z zajmowanego stanowisko jego majątek został zarekwirowany musiał też uciekać z kolonii udał się do Berlina wtedy i mamy też pierwszy taki moment, kiedy faktycznie to już Adenauer może też czuć się mało bezpiecznym państwem nazistowskim mówicie 3004. roku dochodzi do pierwszego aresztowania po kilku dniach pobytu więzieniu to też nie jest zwolniony, ale to jest też sygnał, że nosisz nie będą odpuszczać to znaczy, że będą go w następnych latach szykanować faktycznie tak się dzieje przykładowo 3009. roku jest to związane z wybuchem drugiej wojny światowej krótko przed wybuchem wojny zorganizowano fale aresztowań osób, które potencjalnie uważano za opozycyjne taka, żeby sam wybuch już wojny nie został przez nikogo już, że wyniki staną na przeszkodzie podobnie się dzień w roku czterdziestym czwartym po nieudanym zamachu hrabiego Stauffenberga na Hitlera, kiedy też następuje kolejna fala aresztowań także tutaj Adenauer jest aresztowana następnie co mecz w obozie już dziś nazywamy poza koncentracyjnych to obozem przejściowym tutaj prawdzie odnalazł ucieka z z tego obozu, ale naziści aresztują żonę od euro głosił Adenauer i poddają jej psychicznym cierpieniom podejmuje próbę samobójczą na szczęście nieudaną, ale skutki będzie odczuwać także w następnych latach także umrze w roku czterdziestym ósmym w wyniku właśnie tych obrażeń, które odniosła w związku z tą próbą samobójczą, a także można powiedzieć, że od euro faktycznie był traktowany przez nazistów jako osoba niewygodna jako osoby, którą na, którą trzeba uważać, choć trzeba podkreślić to jest chyba istotne nie, bo od opozycjonistą wprawdzie różne ugrupowania opozycja Wiktorowski zwracały się to na euro czy nie zechciałby tor włączyć się do aktywnej współpracy od 1 uważał i nie miał zbyt wielkiego zdania o niemieckich generałach buty bardzo ostrożny jeśli chodzi o angażowanie się aktywne właśnie w niemiecki ruch oporu to też spowodowało, że np. później po powstaniu państwa żydowskiego, kiedy rywalizowali tutaj ze sobą 2 politycy z 1 strony kanclerz późniejszy od małych i pierwszy sekretarz KC osadę Walter Ulbricht to postawa taka broszura z 1 strony pokazywano na euro jako rosnący terror, czyli tego, który uprawiał róże, bo uważano, że ten cały okres nazistowski to od małych taktycznie przez to znaczy, że on się wycofał do tego swojego domu ryb dorsze i co robił to tylko uprawiał róże natomiast warto urodzić lukrowany jako opozycjonista jako ten, który przy przeciwstawił nazistą także wracając jeszcze tutaj anegdoty, którą przytoczyłem przed chwilą rozmowy z Arkadiuszem z Poznania to taki też obraz kreowany w komunistycznej Polsce, że jest to osoba po prostu, która raczej powinna być związana z nazistami hitlerowcami właściwie osoba jeszcze dochodziło później te elementy warzyw z Polski tak to itd. czy nie taka, która będzie jakiś sposób zainteresowana nawiązaniem dobrych relacji z polską spotkałam się z taką wypowiedzią córki Konrada Adenauera, która opowiadała, że podczas drugiej wojny światowej cała rodzina żarliwie modliła się o przegraną Niemiec nazistowskich do tego końca wojny chciałabym teraz przejść, bo Adenauer wraca na arenę polityczną Niemiec na kilka dni przed oficjalnym końcem drugiej wojnie światowej 4maja czterdziestego piątego roku, kiedy Amerykanie powierzyli mu stanowisko jakżeby inaczej burmistrza kolonii, które oczywiście miastem w zrujnowanym 8maja trzecia rzesza kapitał kapituluje, a Adenauer notuje wtedy w pamiętniku chciałbym te słowa państwu zacytować zapanowania Narodowego socjalizmu często wstydziłem się, że jestem Niemcem po klęsce odczuwałem dumę patrząc na lód niemiecki każdy cierpiał, ale nikt nie rozpaczał wszyscy chcieli znaleźć właściwą drogę wyjścia z przepaści za chwilę zapytam oto krótkie trwanie na stanowisku przetrwał raptem do zimy został zwolniony, kiedy chciał ściąć drzew z terenów zielonych miasta na opał, bo oczywiście tego opału brakowało, ale chciałbym zapytać pana panie profesorze o jego filozofie, bo to jest także Adenauer uznał całkowity powojenny upadek Niemiec po zakończeniu wojny stwierdził cóż możemy zrobić jesteśmy przedmiotem jesteśmy bezsilni, ale z drugiej strony mówił o takiej godzinie 0 Noll punkt student KUL to akt, czyli początek nowej epoki jak rozumiem takiego podnoszenia się odbudowywania jest to oczywiście dylemat przed którymi, przy którym wielu stało Niemców niezaangażowanych w razie narodowo socjalistyczne jak będą wyglądać to Niemcy po tej godzinie 0 to znaczy w chwili jego reżim narodowosocjalistyczny zostanie usunięty i takie pytanie nie zadał sobie tych odnotowaliśmy także inne zadawali sobie inni politycy, a w przypadku gdy na euro można zauważyć 1 rzecz to znaczy jak najbardziej negatywny stosunek wobec narodowych socjalistów wobec tego co się po prostu działo w Niemczech po 3003. roku, ale też chęć jakiegoś takiego wyciągnięcia wniosków ze słabości także pierwszy demokracji, czyli Republiki Weimarskiej, bo Odyna atrybutu świadom słabości Republiki Weimarskiej jedną z tych słabości było to, że w kontekście politycznym, że brakowało np. w partii ponad konstytucyjnej to znaczy wprawdzie istniała partia centrum, której był członkiem tak jak wcześniej pani zauważyła, ale np. już sami protestanci w końcu druga co do wielkości grupą religijną w Niemczech już takiej reprezentacji Niemiec stąd też, ale nawet wyciąga z tego wnioski i można też tłumaczyć, że po roku 40 piątym zachodnich strefach okupacyjnych, ale także i radzieckich są okupacyjny zaczynają się tworzyć zręby nowej partii chrześcijańsko-demokratycznej, która łączy katolików z protestantami, bo okazuje się, że to tylko w ten sposób poprzez właśnie takie porozumienie będzie można tworzyć nowe programy nowe wizje tak dalej tak dalej także z 1 strony mamy świadomość klęski mamy też świadomości tego nowego początku, a z drugiej strony wyciągamy też wnioski z tego co się stało w okresie Republiki Weimarskiej znaczy co doprowadziło do tego, że Hitlerowi udało się przejąć władzę w Niemczech i pozyskać tak duże poparcie społeczne w niemieckim, kiedy za pracę na rzecz kolonii podziękowano to zaczyna się angażować na szczeblu centralnym cały czas jesteśmy w czterdziestym piątym roku tylko, że już pod koniec lata, bo Adenauer staje się liderem założonej 2września czterdziestego piątego roku właśnie partii chrześcijańsko-demokratycznej to prawda i się tutaj możemy mówić o pewnym paradoksie to znaczy, aby nadzór został usunięty przez Brytyjczyków, którzy przejęli kolonię początkowo władzę sprawowali Amerykanie, ale później w październiku 3005. roku przejęli Brytyjczycy i a paradoksalnie zakazujący wstępu do euro do kolonii to co sobie też w jaki sposób wyobrazić, aby nadzór postanowił zaangażować się polityczne, ale już jako polityk samorządowy tylko już jako polityk ogólną niemieckim stąd też ten właśnie pomysł ażeby włączyć aktywnie do tworzenia podstaw nowej partii w chwili, kiedy stało się to możliwe, bo trzeba mieć też uwagę, że początkowo tworzenie partii politycznych organizacji politycznych było w Niemczech zakazane no tutaj to parki mogły się od rady czy też tworzyć dopiero za zgodą poszczególnych szefów stref okupacyjnych i w chwili, kiedy takie zgody już zaczęto wydawać tu faktycznie te podstawy to zręby był już stworzono można było rozpocząć normalną działalność polityczną nie zostały podzielone między państwa sojusznicze sojusznicze oczywiście wszyscy wiemy Francja wielka Brytania związek radziecki stany Zjednoczone chciałabym pana profesora od razu zapytać jak Konrad Adenauer zaopatrywał się na kwestię niemiecką no bo bardzo szybko stało się jasne, że Rosjanie mieliby ochotę położyć rękę na całych Niemczech i że raczej dawni sojusznicy, bo to szybko alianci się ze sobą rozstali nie będą chcieli na to pozwolić tak na Kreml oficjalnie uważano, że Niemcy powinny być zachowane jako całość państwo neutralne czytaj nasze radzieckie liczono że, że Niemcy znajdą się w orbicie Moskwy Stalin latem czterdziestego szóstego roku mówił zamkniętym gronie całe Niemcy powinny być nasza to znaczy sowieckie komunistyczne jak Adenauer zaopatrywał się na tę kwestię i jakich zagrożeń upatrywał w tej zimnowojennej już w bitwie tutaj co ciekawe znamy w wypowiedzi Adenauera 400 piątego 1406. które pozostawiały żadnych wątpliwości, jakie miał stosunek to tego komunistycznego Wschodu znaczą traktował jako ogromne zagrożenia dla Niemiec dla rozwoju nikt i mówią o wyciąganiu wniosków z okresu Republiki Weimarskiej od małych bardzo szybko stał się gorącym zwolennikiem w chwili, kiedy będzie możliwe włączenia nim coś w tej części zachodniej Niemiec do struktur europejskich tylko w tym widział szansę na rozwój Niemiec to znaczy już wtedy uważał, że my z 1 strony uda się Niemcom odzyskać utraconą pozycję w wyniku klęski, a z drugiej strony też odzyskać zaufanie przede wszystkim państw zachodnich to ażeby móc następnie następnym kroku szukać w pewnego porozumienia ze Wschodem, chociaż ta sprawa była jeszcze w tym można powiedzieć na planie dalszym, ale osób zdawał sprawy też, że DSM nawiązania relacji z Moskwą nie uda mu się także i też ściągnąć do Niemiec jeszcze przebywających w związku Radzieckim jeńców czy też cywilów to sprawa pojawi się w stałą mocą w połowie lat pięćdziesiątych, ale wtedy w latach czterdziestych to takie myślenie prozachodniej europejskiej było bardzo widoczne ładną sprzeciwia się do innych polityków np. jego oponenta z partii socjaldemokratycznej hola hola, który raczej był za tym żeby lawirować, żeby szukać porozumienia z każdą ze stron, która by będzie wchodziła tutaj po prostu rachubę od samego początku ordynator optował za tą opcją prozachodnią co mu później wielokrotnie dotykam stare zaczyna przyspieszać latem czterdziestego ósmego roku, bo zachodni alianci ogłaszając, że zamierzają w swoich strefach okupacyjnych przeprowadzić reformę walutową wprowadzić markę zachodnią, a była to reakcja na działania Moskwy, która zgodnie ze swoją politykę utrzymywania Niemiec w osłabieniu drukowała takiej ilości pieniędzy, że właściwie już było one nic warte no ta reforma walutowa się odbywa jest 20czerwca czterdziestego ósmego roku związek radziecki odpowiada blokadą dostęp drogowy kolejowy wodny do Berlina zostaje wstrzymany pamiętamy wszyscy ten most powietrzny oczywiście nie z doświadczenia nie tylko z historii tak codzienne dostarczanie żywności i węgla operacja trwa do maja czterdziestego dziewiątego roku, kiedy Moskwa rezygnuje z blokady no jak rozumiem to jest ten etap, kiedy przyspiesza proces powstawania 2 odrębnych państw niemieckich jesteśmy już na tej drodze prowadzącej do powstania 2 państw to bardzo przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę to też na to, że mocarstwa zachodnie w którymś momencie też uznały, że są dalsza destrukcja nie ma czym pobieranie np. reparacji Niemiec nie ma po prostu sensu, że na to nakładała się polityka międzynarodowa i ten już coraz bardziej widoczny podział świata na te 2 części ten komunistyczny wschód za żelazną kurtyną tzw. a i tak zachodni był ten w demokratycznym zachód także jeszcze przed reformami dochodzi do połączenia spraw najpierw Bizoń później gryzoni to też sprawia, że w, a równocześnie, ale tu też trzeba o tym pamiętać, że Niemcy zostaną zostają też w tym czasie objęty planem Marshalla, tak więc z pomocą amerykańską, bo odbudowie zniszczeń to wszystko sprawia, że się zaczynają się obie części, czyli z 1 strony radziecka strefa okupacyjna z drugiej strony to 3 straty w tym okupacji rozwijać niejako równolegle i to co pani zwrócić uwagę bardzo ważny moment to znaczy reforma walutowa, ale także przeprowadzenie reformy walutowej w Berlinie zachodnim co skutkuje mostem powietrznym przez 11 miesięcy i on skutkiem tego też jest, że dla polityków w strefach zachodnich staje się rzeczą Jasną, że trzeba porzucić czynami na tym etapie myślę o powstaniu jednych Zjednoczonych Niemiec trzeba po prostu zastanawiać się nad utworzeniem państwa niemieckiego złożonego tylko właśnie z tych 3 stref okupacyjnych tutaj duma służyć powstaniem rady parlamentarnej, która ma przygotować przyszłą konstytucję przy tym, żeby jednak wyrazić pewną tymczasowość ostatecznie nie uchwalona została konstytucja tylko ustawa zasadnicza to znaczy coś co miało zwracać uwagę na to, że twór, który będzie powstawać będzie tworem tymczasowym i dążeniem i właśnie przyszłej późniejszych publiczne grali limit będzie doprowadzenie do zjednoczenia w chwili, kiedy będzie to po prostu możliwe ja tylko dorzuca, że jeszcze w czerwcu czterdziestego ósmego roku miała miejsce taka narada w Londynie, podczas której państwa zachodnie odrzuciły propozycję związku Radzieckiego, która właśnie mówiła o utworzeniu 1 rządu ogólno niemieckiego 1 niemieckiego państwa oczywiście doskonale czytano intencja stały za tą propozycją, czyli utworzenie 1 państwa niemieckiego no i wciągnięcie tego państwa niemieckiego strefę wpływów związku Radzieckiego czterdziesty dziewiąty rok powstanie RFN i NRD jak to się dzieje tutaj pracę rady parlamentarnej odbywały się bardzo szybko to na co warto zwrócić uwagę tutaj rozpoczęliśmy naszą rozmowę od postaci Konrada Adenauera Konrad Adenauer staje się już kluczową postacią polityczną tych 3 strefach okupacyjnych zostaje też wybranym prezydentem rady parlamentowi z racji wieku i to sprawia, że to umacnia jeszcze tą pozycję polityczną samego od euro dostęp do seksu kroki są tutaj już był czynny w oczywisty wybory są i do parlamentu, a następnie wybór, aby na euro we wrześniu 400 dziewiątego roku no pierwszego kanclerza robi wybranymi kończy ten procesem tworzenia państwowości zasady niemieckiej to może warto, aby egzotycznie dodać, że już nie było do końca taką oczywistą sprawą, kto zostanie kanclerzem w wyniku wygranych wyborów przez tym co do sukcesu tutaj odbyła się też taka krótka narada w domu dodała wyborcze gdzie, ale nawet wobec wybranych polityków przedłożył miał doświadczenie lekarskie, że mimo wieku jest on w stanie pokierować sprawami rządu niemieckiego przez następne 23 lata to ostatecznie przekonało zebranych no i postanowiono dorobić, chociaż wiemy, że prawdopodobnie tym swoim naszego oddanym głosem przeważył szalę zwycięstwa no i ostatecznie został wybrany kanclerzem pierwszą kanclerza wybraliśmy 20września czterdziestego dziewiątego roku utworzono ten pierwszy rząd Konrada Adenauera Adenauer ma wówczas 73 lata mówi o nim DeA Alta stary nie, żebyśmy chcieli odbierać komukolwiek prawo do aktywności zawodowej w każdym momencie swojego życia, ale sama Adenauer kokietował wtedy mój lekarz stwierdził, że mogę być kanclerzem przez rok Góra 2 pozostałe grunty leżą przez lat 14 i rekord został pobity dopiero w latach dziewięćdziesiątych przez Helmuta Kola, który rządził 2 lata dłużej no, więc wytrwały był Konrad Adenauer to się co prawda, ale proszę mieć na uwadze jeszcze 1 rzecz się, że mówimy tutaj o lubuscy rolnicy państwie młodym, a które powstało bardzo szczególnej sytuacji po upadku trzeciej rzeszy i trudno sobie było wyobrazić młodego polityka, który przejął stery wtedy rządu dlatego też jeśli szukano wśród polityków takich, którzy w żaden sposób nie byli związani z reżimem narodowosocjalistycznym to szukamy przede wszystkim od polityków Republiki Weimarskiej, a ponadto na co zwracano szczególną uwagę to też kim byli ci politycy jak rządzili co robiliśmy też okresie i wiek tutaj w przypadku niemieckim odgrywał znaczącą rolę to znaczy był też takim potwierdzeniem pewnej stabilizacji, którą Niemcy się domagały się na szybko tych latach no bo orzeczenie tu różnego rodzaju utrudnień rozbitych rodzin z zniszczeń po prostu chcieli normalnie żyć ten Adenauer, bo mimo wieku ich oczach był takim właśnie gwarantem na to, aby nauczyć się wprawdzie nie był może naj lepszym mówcą, ale potrafił dotrzeć do wielu Niemców to znaczy tak bardzo prostym przekazem, że nie stoją też ogromną szansą jeśli będą współpracować z kosztami zachodni, ale też jeśli sami zakasali rękawy będą budować po raz drugi demokrację wyciągną wnioski z tego okresu nazistowskiego trzeba przyznać, że ta polityka zaczęła przynosić pewne powolne efekty powoli efekty ponadto ogłoszono jeszcze przez niego wtedy polityka społeczna lub społeczne gospodarcze kary Kowa, która spoliczkowała później Khan cudem gospodarczym zapowiadała ogromne zmiany w Niemczech i to faktycznie powodowało, że Adenauer, gdyby partia czy koalicja partii nad przyszłością faktycznie dużym powodzeniem i ten wiek Adenauera stale obywatele równi Federalnej Niemiec nie przeszkadzał dopiero sytuacja zaczęła się zmieniać dla euro pod koniec lat pięćdziesiątych, kiedy faktycznie tu, aby mały przez to w jaki sposób realny podchodzić do polityki chodziło tutaj o kryzys prezydencki Adenauer chciał zrezygnować z 1 strony w funkcję z urzędu kanclerskiego by zostać prezydentem ostatecznie się nie udało, ale są skutkiem było też to, że kardynał musiał w połowie swojej kadencji wybrany ponownie na kanclerza zrezygnować także odchodzi może w sytuacji bardzo skomplikowanej politycznie, ale ten wiek mojego punktu widzenia i to też wielu historyków podkreśla ten wiek tutaj był dużym atutem pierwszego kanclerza to teraz chciałbym pana profesora zapytać o taką pewną mam wrażenie wrażliwą sprawę, bo im więcej czytałam o Adam Małysz tym miałam coraz bardziej nieodparte wrażenie, że Adenauer swoim rodakom nie ufało, bo on był zdania dokładny cytat, że Niemiec skłonny jest do ekstremizmu, a właściwie można było wnioskować z jego mówienia myślenia o Niemcach, że właściwie są zagrożeniem dla siebie dla państw ościennych bał się takiego niemieckiego nacjonalizmu Emu bardzo się nie podobał ten nawyk posłuszeństwa Niemców wobec państwa wobec prawa tak twierdził to kolejny cytat, że Niemcy byli jednym z najmniej chrześcijańskich narodów Europy i przez to stanowi oparcie dla państwa, które chciało być omnipotencji totalitarne tak właśnie było i może tak ostro bym nie oceniał Adenauera, że nie miał zaufania faktem jednak jest to, że Adenauer zdawał sobie z tego sprawę, że drugi 2 marsze nie może powtórzyć dopatrzą się wszystko zrobić musi stworzyć takie podstawy niemieckiej demokracji ażeby to co się stało w Weimarze po prostu nie powtórzyło się stąd też od samego początku zaraz po utworzeniu Federalnej Niemiec widać od euro bardzo konsekwentne postawienie na za to znaczy na włączenie możliwie szybkie lub Federalnej Niemiec struktury zachodnie bardzo szybko angażuje się różnego rodzaju ruchy europejskie pro 8 licz na uwagę, że tutaj, aby nadzór pozyskuje też bardzo ważnych partnerów Roberta Schumanna dyrektor jego Jeana moneta później na koniec swoich rządów także Szala regula można powiedzieć, że ojców założycieli w dzisiejszych wspólnot europejskich, którzy swym również chcą uniknąć powtórzenia się sytuacji 3009. roku nie chcą doprowadzić do kolejnego konfliktu dlatego też uważają, że jeden z możliwości uniknięcia tej sytuacji po prostu integrację europejską ograniczona w tych latach wprawdzie do zachodniej części, ale jeśli cały czas na uwadze także jednoczenia ogólnoeuropejskich stąd też nie należy się dziwić, że od małych bardzo szybko wyraża zgodę na utworzenie europejskiej wspólnoty węgla Stali pierwszej wspólnoty, toteż wiem co daje pierwszą taką możliwość włączenia się w sprawie europejskiej wprawdzie kolejne wspólnoty już nie powstają jak wspólnota obronna czy też polityczna, ale każda z tych klęsk tak się może nazwali oddały potrafi przekuć na sukces, ponieważ wprawdzie nie dochodzi do utworzenia europejskiej nocy obrony, ale po pięćdziesiątym piątym roku Adenauer uzyskuje wstąpienie do paktu Północnoatlantyckiego, czyli Niemcy stają się członkiem kolejnych wspólnoty tym razem o charakterze wojskowym 50 piątym roku Niemcy też odzyskują swoją suwerenność co sprawia, że odtąd mogą tam jeszcze są ograniczenia wynikające ze statutu okupacyjnego, ale mogą już prowadzić politykę zagraniczną, tak więc klub po kroku dorobi udaje się odzyskiwać zaufania ma świadomość, że może to uzyskać tylko wtedy, jeżeli faktycznie sytuacja wewnętrzna nie czy będzie się poprawiać dlatego te pierwsze wybory po roku 40900 pięćdziesiątym trzecim roku mają też ogromne znaczenie oznaczeń są to pierwsze wybory, gdzie zniesiono klauzulę, gdzie wprowadzono klauzulę pięcioprocentową, ponieważ ten system partyjny niemiecki bardzo zróżnicowany pytało wiele małych parki i ten pierwszy parlament był bardzo dziwnym parlamentem dlatego też, żeby uniknąć takiej sytuacji 50 trzecim roku podczas następnych wyborów, wprowadzając nic to ograniczenia faktycznie do gmin dostały dostały się największe partie i odtąd one odgrywały znaczącą rolę, czyli to był też element stabilizujący dalej kolejnym elementem stabilizującym ustawy, które wydawano także w stosunku do osób do ludności co, do których Bano się, że może to być też element takim destabilizujących myślę przede wszystkim o wysiedlonych czy też wykończonych to szczególnie ustawodawstwo, które wtedy na początku lat pięćdziesiątych pytano było skierowane do nich to znaczy takie, które pozwalało im też włączyć się w sposób aktywny budowanie demokratycznego państwa, mimo że tak pamiętamy tak jeszcze czterdziestki pod koniec powstały pierwsze organizacje wypędzonych to właśnie one domagały się przede wszystkim zwrotu tych ziem, które w wyniku drugiej wojny światowej Niemcy utraciły na Wschodzie stąd też był taki element można powiedzieć też zapalny i też można tłumaczyć, że np. a na majątku na uwadze, chcąc mieć nazwijmy to tak ten spokój w kraju unikał sytuacji takich przypadkowych to znaczy w roku pięćdziesiątym przykład piątym przykładowo wysłał swojego ministra spraw zagranicznych pytano do Wielkiej Brytanii, żeby tam wysondować co Niemcy powiedzą na temat wygranej Niemiec na temat konieczności uznania granicy na rodzimy się czy wypuści krótko mówiąc taki balon trudno, żeby wysondować nastroje społeczne no nie był zaskoczony reakcją faktycznie związku wypędzonych bardzo szybko zaczął pić, ale prócz domagały się ustąpienia jego ministra spraw zagranicznych itd. tak, ale cała ta krytyka spotkała kardynała tylko spotkało ministra spraw kończą ostatecznie, aby nawet obronić swego ministra, ale to pokazało tylko, że to nie jest jeszcze czas, kiedy można tego rodzaju działania podejmować dalej wspierał w sposób bardzo są w taki konstruktywny też działania Komisji Spraw Zagranicznych Rasharda twórcy potęgi gospodarczej Niemiec to pod tym właśnie okresie katastrofy Miller to ostatecznie doprowadziło to do tzw. cudu gospodarczego także można powiedzieć, że Niemcy w połowie lat pięćdziesiątych były krajem już uznawanym na arenie międzynarodowym proszę mieć na uwadze, że pięćdziesiątym piątym roku dochodzi też do podpisania układu w związku Radzieckim nawiązania stosunków dyplomatycznych wyniku tego układu do Federalnej Niemiec sem wrócili przetrzymywanie w związku Radzieckim jeńcy wojny, ale także cywile to też było bardzo ważnym takim powiedział od o dużym osiągnięciem samego Adenauera też paść udało mu się to właśnie uznano to chyba też taki moment panie profesorze narodzin takiego mitu Adenauera prawda bo, bo wyzwoliciela ojców mężów synów dały witały tłumy na lotnisku po powrocie z Moskwy zdjęcia kobiet, które całowały mu ręce niczym mężowi opatrznościowy mu były takie symboliczne to prawda, ale proszę mieć jeszcze na uwagę, bo tu wraca pan jeszcze na jeszcze mu za uwagę na roli znaczenie mediów to znaczy faktycznie wtedy za wszystkich mediach od telewizji poprzez trasy te zdjęcia faktycznie były kolportowane dlatego np. w roku pięćdziesiątym siódmym, kiedy odbywają się kolejne wybory i wyprodukowano plakat wyborczy podobizna Adenauera, jaki wykorzystano napis kajmak firma eksperyment żadnych eksperymentów, czyli proszę zwrócić uwagę przewidywany czas także powiat 50 tych osiągnięto już pewien stan, gdzie uznano, że to wszystkie reformy, które dotychczas przeprowadzono one były bardzo bolesne one były też trudna często nie wierzono ich sukces, ale jednak udało się nie uda się zrealizować i ten rok pięćdziesiąty siódmy faktycznie cezurą, bo proszę zauważyć, że po raz pierwszy CDU może rządzić w sposób nieograniczony to znaczy zdobywa większość parlamentarną i to jest dla Adenauera potwierdzenia tej drogi, jaką obrał to znaczy, że faktycznie poprzez to połączenie z Zachodem poprzez te reformy wewnętrzne udało się faktycznie odbudować Niemcy i stworzyć podstawy demokracji zachodniej niemiecki o koniec kariery muszę zapytać trochę już pan profesor o tym powiedział po ponad dekadzie rządów Adenauer zaczyna tracić społeczne poparcie świat się też trochę zmienia na gotowość odejścia deklaruje w listopadzie 60 tego pierwszego roku, ale odchodzi dopiero jesienią sześćdziesiątego trzeciego roku, kiedy podaje się do dymisji, bo to jest także chce jak rozumiem sam przygotować swojego następcę, czyli właśnie harda to prawda tutaj początek lat sześćdziesiątych jest bardzo trudny dla Adenauera, ale także już powoli widzimy też już pojawianie się sytuacji kryzysowych też funkcję Federalnej Niemiec ponadto zmieniał się trochę też już relacja między wielkimi mocarstwami między związkiem Radzieckim, a Stanami Zjednoczonymi mamy początek już stoi właściwie od i że się, że między tymi blokami to już jest widoczne, zwłaszcza po kryzysie kubańskim, a i kolejna kwestia, która tutaj ważną, aby nauczyć podejmuje też niezrozumiałe decyzje też jego ministrowie myślę przede wszystkim o tym samym obszarze Spiegla w tym, które coraz więcej wywołują niezrozumienia w coraz więcej głosów krytycznych zaczyna się pojawiać się obawa czy od mało jest w stanie dalej kierować nie powinien faktycznie ustąpić na rzecz innego polityka, który mógłby to jego politykę kontynuować i NATO może warto zwrócić uwagę, bo ile podczas wewnętrznej widzimy tutaj tego rodzaju problemy już to w polityce zagranicznej, aby oddali odnosi sukcesy, bo tu warto przypomnieć się żaden autorowi udaje się zacieśni współpracę z niemiecką francuską to właśnie sześćdziesiątym trzecim roku udaje się podpisać także traktat Elizejski w ziemi, który wieńczy wieloletnie zabiegi Adenauera, ale także Charlotty gola, a żeby na nowych warunkach uregulować relacje między państwo, tak więc to jest 1 też ogromnych sukcesów właśnie tego późnego okresu kanclerza Adenauera, ale to nie zmienia postaci rzeczy, że faktycznie Adenauer musi ostatecznie my też ustąpić on był okropnie dużym Chan z wielką chęcią przytaczam wystąpienia na euro w Bundestagu ostatnie jest jedną z ciekawszych wystąpienia do euro, ponieważ jeszcze raz lubiłem podsumować lata swoich rządów to mocno zwraca uwagę to jest bardzo charakterystyczne w tym jego wystąpienie mówi, że Niemcy odzyskały po tylu latach zaufanie społeczności międzynarodowej i to on traktuje jako swoje największe osiągnięcie to znaczy w zestawieniu w porównaniu z tym okresem poprzednim, czyli 400 piąty, jakiej sytuacji znajdował się Niemcy jak były traktowane przez mocarstwo i w jakiej sytuacji znajdować się sami Niemki to ów on z dumą po prostu podkreśla, że w końcu udało się coś osiągnąć my się wydaje, że i, jeżeli byśmy spojrzeli na ten okres rządów, aby na euro to jedni mogą go krytykować za to, że w jego rządzie zasiadali naziści się nie rozprawił się byłymi nazistami tak dalej tak dalej, ale myślę, że sytuacja była o wiele bardziej złożona to znaczy mając na uwadze i przeniesiony na buty do świadom to milionowe poparcie dla państwa Hitlera, bo trudno było wszystkich zwolnić z urzędów mam natomiast to jest tutaj rzeczą ważną poprzez właśnie ten okres stabilizacji poprzez ten okres może bym powiedział takiej, a on na powolnej transformacji tworzył podstawy dla następnych rządów to znaczy, iż w latach sześćdziesiątych widzimy w Rosji także wystąpieniami młodzieży, ale także wielu polityków, którzy są świadomi, że bez rozpoczęcia tego trudnego jednak procesu rozprawienia się z tą przeszłością nazistowską i proszę mieć na uwagę, że zależało to przecież w końcu ten problem ten protest państwo dzisiaj no trudno będzie też stworzyć demokratyczne Niemcy, a także to też jest jednak tematu, którym Niemcy muszą się po prostu rozprawić Adenauer odchodzi już mówiliśmy jesienią 1003. roku ze stanowiska kanclerskiego umiera 4 lata później w kwietniu sześćdziesiątego siódmego roku jeszcze 1 rzecz chciałabym pana profesora zapytać o pogrzeb Adenauera, bo nie wiem to była największa ceremonia żałobna w Niemczech w dwudziestym wieku, ale na pewno jedna z największych, bo na takiej dwudziesto kilometrowej trasie przejazdu trumny z Rheindorf do siedziby rządu w Bonn ustawiły jakieś gigantyczne tłumy to prawda nie tylko ilość w polityków koronowanych głów, które wzięła wtedy udział świadczą o tym jak ważna dla nich to była uroczystość ważna to była dla nich też postać, ale też ogromne tłumy wzdłuż Renu, które żegnały zaczynała jeszcze czasami podczas różnego rodzaju konferencji spotkań rozmów z moimi kolegami koleżankami w Niemczech spotykam się właśnie, kiedy dyskutujemy o naborze skupujemy o relacjach polsko-niemieckich, że przypominają sobie jeszcze jako dzieci uczestniczyły właśnie w tej uroczystości wzdłuż Renu no była to faktycznie już duża niektórzy tutaj określenia manifestacja na pewno poprzez ten masowy udział w pogrzebie oddano część wybitnych postaci i które gdy przyczyniła się, która stworzyła podstawy dochodu niemieckiej demokracji i to dla tych współczesnych wtedy to po prostu było oczywiste, a jest jeszcze 1 może siać czy może jednak wydarzenia, jeżeli pani redaktor pozwoli, o którym warto pamiętać, bo to prawda śmiecia Adenauera pogrzeb, ale kilka tygodni wcześniej Adenauera wygłosił swoje ostatnie przemówienie w Hiszpanii w tym w Madrycie poświęcona Europie jest to jedno z ciekawszych przemówień Adenauera Dziady na UR mówi, że Europa nie może się tylko rok ograniczać do zachodniej Europy, że musi myśleć też Europy wschodniej i to troszeczkę jest traktowany przez nas jako testament samego Genowe to znaczy był świadom tego, że warunki ówczesne nie pozwalały na to, żeby tworzyć podstawy Demokratycznej zjednoczonej Europy, ale co będzie w przyszłości to miało być zadanie dla następnych polityków i stąd też, żegnając pogodna aura obywatele byli federalny Niemiec nie widzą perspektywę to znaczy żegnali kogoś, kto faktycznie wyznaczył można powiedzieć celem pewne Horyzonty, dokąd Targu i Federalnej Niemiec bym mogła zmierzać będą ważnym członkiem wspólnoty międzynarodowej, bo tego sobie Niemcy po prostu zdawali sprawę, że ten kanclerz przyczynił się w sposób znaczący do tego, że Niemcy odzyskały zaufanie wśród społeczeństw wśród państwem europejskich państw świata można by tak określić i przestały być traktowany przez pryzmat tylko drugiej wojny światu, że były po prostu państwem, z którym się kooperować, z którym się handlowało, z którym się tworzą wspólny projekt prof. Krzysztof Ruchniewicz kierownik katedry historii najnowszej centrum studiów niemieckich i europejskich imienia Willego Brandta był moim państwa gościem bardzo dziękuję panie profesorze rozmowa dziękuję panie bardzo dziękuję państwu państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na audycję powrót do przyszłości już za tydzień w poniedziałek tuż po dwudziestej drugiej spokojnej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA