REKLAMA

KultOFFe: Günter Grass, "Blaszany bębenek

OFF Czarek
Data emisji:
2021-09-21 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
22:49 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w krajach jak i dzisiaj w części kultowe powieść zmarłego 5 lat temu Güntera Grassa uważana przez wielu za najlepszą powieść dwudziestego wieku, nawet jeżeli taką nie jest to z pewnością jest jedną z najlepszych blaszany Bębenek Szanowni Państwo, o którym opowie państwu człowiek, który podobnie jak Günter Grass urodził się w Gdańsku miał podobne wtajemniczenie w krajobraz, ale także wielokrotnie spotykał poznał Güntera Grassa czy pan prof. Stefan Chwin Rozwiń » powieściopisarz krytyk literacki eseista i historyk literatury z uniwersytetów gdańskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry panu dzień dzień dobry państwu mam nadzieję, że jeże niczego nie zmyśliła, przedstawiając pana nie to jest zgodne z praw do no, że spotkaliśmy się z Grasiem znaliśmy się nawet mysz spędziliśmy kolację w ratuszu Staromiejskim w Gdańsku tam 2 godziny mogłem sobie z nim porozmawiać on mówił angielszczyzną niemiecka ja mówię angielszczyzną polską, ale rozumieliśmy się dobrze, chociaż zataił przede mną sądzą sprawy, która potem była wielkim skandalem chodziło o niezależność dom w Waffen-SS tak, tak więc to ta rozmowa nasza toczyła się chyba 23 tygodnie przed tym właśnie wydarzeniem, ale on jednak zatrzymał ten sekret dla siebie jak opowiadał mi też fikcyjna historia o tym co robił w bojach wypytywano właśnie ten okres ostatnim jak coś co zrobił w ostatnią wojnę co robił wtedy w Gdańsku jak się potoczy o jego losie on powiedział łodziach podwodnych staraniu się właśnie chciał zostać kandydatem, a tak to przedstawiał tymczasem to troszkę inaczej wyglądało malia ja tutaj nie widziałem żadnych dowodów do tego, żeby wzywać mijają właśnie przeciw ja w chwili, kiedy i tutaj w Gdańsku wystąpiło szereg osób o odebranie mu tytułu właśnie honorowego obywatelstwa jednak uważałem, że gra znacznie więcej robił rzeczy po to, pożyteczny dla nas niż w ten incydent, kiedy tam 16 lat miały zaplątał się wtrącał i spraw, a więc co tu pod tym względem nasze wzajemne stosunki układały się dobrze panie profesorze czy to prawda, że jeżeli ktoś pochodzi z Gdańska i gdyby spoglądał na ten Gdańsk podobnej perspektywy myślę sobie o perspektywie miejsca czasu kultury to zupełnie inaczej blaszany Bębenek odbiera niż dowolny inny czytelnik no z całą pewnością ja uważam, że to jest książka dla gdańszczanina to jest wyjątkowa, dlatego że ona jest kompendium wiedzy o o Gdańsk już czasu wolnego miasta to jest zrobione na podstawie takiego rozbudowanego w sercu do własnych wspomnień, ale plus to widać siedział w archiwach on siedział już w nad materiałami historycznymi stworzył syntezę wiedzy na ten temat znakomitą wypełniono poza tym poza tym można wędrować po Gdańsku obecnym w trzymają w ręku blaszany Bębenek, który jest niesłychanie zielono jeśli chodzi właśnie o topografii obraz akcji to jest znakomicie zrobione i daje wielką satysfakcję ujrzenia tego miasta nieistniejącego tej chwili właśnie taka podróż bardzo źle powiedziałbym jest zachęcająca dla mieszkańców Gdańska, ale też dla każdego, kto przyjeżdża tutaj do nas bardzo chętnie widziałbym właśnie taką wędrówkę po Gdańsku jego książką czy właśnie z niektórzy uważają, że to jest na jej lepsza znowu trudno pewnie narzędzie, które nam ponad wszelką wątpliwość coś takiego, jeżeli chodzi o literaturę uzmysłowiła, ale czy to jest książka, która w 2001. wieku wciąż jest tak ważna no to oczywiście rozmowa o gustach mieś rozmową zawsze jakąś kontrowersyjną jeśli chodzi o moje nastawienie to ja uważam jak zaliczany do akt ten Warszawy będą zaliczane do arcydzieł literatury dwudziestego wieku mieli nie musimy tutaj pierwszego miejsca wyznaczać, ale ta kategoria arcydzieło dwudziestego wieku jest chyba wystarczająca, żeby oddać tutaj co należne Grossowi to jest rzecz zupełnie nadzwyczajna bardzo żałuję, że w Polskiej literaturze nie powstała taka taka książka myślę tutaj o pomyśle na głównego bohatera my nie mamy takiego bohatera w Polskiej literaturze jak przypominamy tych wielkich naszych bohaterów literackich to jednak pomysł, żeby uczynić narratorem i bohaterem powieści Lee płyta skarżyła no ość chłopca czy mężczyzna niepełnosprawnego, który znajduje się w szpitalu dla nerwowo chorych w Niemczech i opowiada swoją biografię trochę, wykorzystując fakt, że jest zamknięte tak osobliwym miejscu do rozmaitych konfabulacji zmyśleń, które znakomicie gra łączy bardzo rzeczową bardzo realistyczną narracją dając efekt zupełnie niesłychany, bo czytając stąd książkę no tak jak święta tylko literatur jesteśmy już jedzenie i mamy poczucie, że ktoś taki na pewno istniał w miasto to jest to jest efekt literacki kreśli wszystkim udaje, bo ten fikcyjny bohater staje się tak sugestywnym pomysłem literackim że, wędrując dzisiaj po Gdańsku i rozpoznając miejsca, w których akcja powieści się zgrywa niemal widzimy Oscara ma raka, który właśnie jest tutaj głównym motorem całej akcji, ale też jest opowiadaczem opowiadaczem pani u nas w Polskiej literaturze jedna z takiej perspektywy nie ma książki napisanej z takiej właśnie mają szalone, ale równocześnie niesłychanie merytorycznie osadzonej w historii topografii konstrukcji miejsca i powieść, bo nie żałuję, ale myślę panie profesorze że, gdyby to była tylko kwestia miejsc NATO doskonale napisany przewodnik po mieście czy przewodnik turystyczny sprawy będą rozwiązał, ale tutaj chyba jest dużo dużo więcej należy do na pewno no ale właśnie ten moment, kiedy myślenie jest myślenie staje się prawdą to jest ten efekt arcydzieła i w tym przypadku bardzo istotne jest sposób opowiadania ta powieść jest bowiem też, że ona jest też pancerzem przekładu jeślibyśmy państwo sięgnęli po nią co bardzo zachęcam to możemy mówić tutaj też arcydziełem to to jest arcydzieło przekładu co była wójt przetłumaczył to mamy do czynienia z powieści, choć znakomicie napisaną po polsku są też dochodzi tutaj ta okoliczność szczególnie zachęcające do czytania, ale wracając do tego ogólnego pytania czy tylko czy tylko kronikę miejsca czy tylko kranika zdarzeń, które tam miał oczywiście, że nie, że nie to jest powieść, która bardzo poważny akt płaszczyznę filozoficzną i ona jest skupiona wokół takiego filozoficznego zagadnienia podstaw niezgody czy bądź tu cała ta figura skoro Macerata jest właściwie takim obrazem ludzkiej egzystencji pogrążonej w mszy, kiedy co jest nieznośne trudne wymagające odrzucenia, ponieważ to się dzieje jednak w tych w tej atmosferze najważniejszych wydarzeń historycznych dwudziestego wieku dysz on gaz umieścił to wszystko na przełomie lat dwudziestych trzydziestych czterdziestych to jest ta okolica, czyli narodziny tego najstraszniejszego zła, które się zdarzyło w dwudziestym wieku i on opisuje tutaj narodziny zła w 1 sprawi ona innych miast niemieckich to jest zrobione bardzo dobrze, ale równocześnie poszukuje czegoś co jest aktualne do dzisiaj to znaczy takiego fundamentu i na czym właściwie oprzeć bunt przeciwko porządkowi autorytarnym przeciwko władzy, że niedemokratycznej przeciwko władzy wroga jednostce czy dziecko władzy, która dąży do ujednolicenia ludzi światopoglądowego obyczajowego w nie 3 już w ujednoliconej formy życia jest tutaj gaz jest niesłychaną wynalazczości literacką der wpada na taki pomysł, żeby pokazać tutaj rozmaite formy tego buntu wychodząc jednak poza tylko relację jednostki wobec faszyzmu, bo to jest szersza perspektywa 2 dlatego o tym filozofia buntu panie, ponieważ ten Oscar macie raty ten wspaniały wymyślony każe przez niego on broni przed rozmaitymi formami presji nie tylko przed przed hitleryzmem, ale też zdarza się np. cywilizacją drogomierz ciężką, a także ma dość krytyczne podejście do katolicyzmu przez te wielkie systemy światopoglądowe są tutaj poddane przez Grasia takiemu ironiczne prześwietlają ZUS ani państwo, że organy bardzo wysokim poziomie to tutaj zawiesimy Powróćmy do naszej rozmowy po informacjach informacje o godzinie 1120 pan prof. Stefan Chwin opowiada o blaszanym bębenku Güntera Grassa informacje po informacjach wracamy państwa moim gościem jest pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego rozmawiamy o blaszanym bębenku Güntera Grassa przystań kiedyś opinię, że to nie jest powyższe dwudziestym wieku blaszany Bębenek jest dwudziestym wiekiem to też to jest przesada, ale niewątpliwie mamy już tutaj do czynienia z jakąś trafną obserwacją, bo gaz chce stworzyć taką syntezę tej tego nie będzie bezpieczeństwa charakterystycznego dla dwudziestego wieku i chce z tym z tym niebezpieczeństwem zderzyć swojego bohatera, obserwując w, jaki sposób się zachowuję to na pewno to jest tylko to tutaj występuje, bo rozmaite nurty ideowe światopoglądowe w tej powieści przypływają i ona ma pewien taki wymiar totalność ci w tym sensie to określenie jako powiesić dwudziestego wieku czy uosobienia dwudziestego wieku jest jakoś usprawiedliwione no taki ten dwudziesty gdzie, który jest mistyczny barbarzyński znudzony inni nie tylko, bo to jest tutaj bardzo wyraźne zderzenie z taką no i twardą rzeczywistością totalitaryzmu często to już nie tylko dogania plan ale, toteż jest tutaj ten moment taki bardzo dramatycznego zdarzenia byli bez bez silnej porządnie jednostki, bo gaf interesuje właśnie ta relacja jednostka, która jest pozornie zupełnie bezsilna, ale ten tata powie się tak mocne i jeziorach snem o o sile osoby bez silnej dowolnych od kary jest postacią fantastyczną on posiada pewne umiejętności, które rozumie i euro drodze czarodzieja ma ono ich nadprzyrodzoną moglibyśmy tak powiedzieć moc rozbijania szkła, którą wykorzystuje w różnych sytuacjach ma też moc oddziaływania ręką albo na na nas rzeczywistość jest taką metaforą wpływu pośredniego na sytuację, w której się tam ludzie znaleźli jeszcze tam taka słynna scena, w której Oskar, grając na swoim blaszane do banku wytrąca z tego rytmu nazistowskiego paradę NSDAP w na 1 na jednym z placu Gdańska i gdzie to jest dziś metaforyczne określenie tego tej tej możliwości wpływu na nas na rzeczywistość, ale bardzo istotnej tutaj właśnie ten moment, że ktoś, kto jest właściwie na marginesie zupełnie życia pozbawiony wszelkich możliwości działania poprzez takie oddziaływanie, który też oddziaływaniem artystycznym, bo ja uważam, że ta powieść jest też opowieścią o artyście i o tym miejscu artysty w dwudziestym wieku i gaz ty sobie myślę na ten temat z mieszając poważne rozmyślania marzeniem to marzenie to jest marzenia tychże mocy kremację oddziaływania na świat taki sposób, żeby nie był tym światem zamykający nas tylko światem, który się pojawi, a ten w ten prześwit wolności i i Oskar osiąga takie momenty są właśnie takie momenty, w których on potrafi nawet się przeciwstawić temu temu tylko okropność, ale jesteś i ta powieść nie jest jednak moralisty licznej krytyki świata, w którym występują ograniczenia, w jakich norm, które nas uderzają do, bo Oscar nie jest żadnym wybitnie moralnym osobnikiem o 800 jednocześnie tragiczną postać ofiarą rada no tak, ale on jest widziałem, bo on zachowuje się tak jak jeszcze takie postaci starej literatury niemieckiej i ktoś, kto charakteryzuje się z takim diaboliczny poczuciem humoru w on podchodzi do świata też właśnie taki inne trochę moralnym poczuciem humoru prześwietlają wszystko wokół siebie tym tym zmysłem ironii żartu dowcipu i sprawdzając rozmaite poważne instytucje od partii od partii nazistowskiej poprzez właśnie instytucje życia mieszczańskiego do instytucji kościoła co ogląda to właśnie jako ktoś, kto ma takie wyczucie groteski życia i obserwuje właśnie idąc w tej właśnie perspektywy do bardzo dobre, bo to jest forma ironii i która tam jest pięknie w tej powieści wypowiedziana, a ironia bardzo do siebie, że ona nie jest zawsze nazwijmy to zgodna z normami moralnymi ona trochę chodzi poziomem moralnym, a ponieważ właśnie bohater nie tylko walczy z tymi wielkimi potworami dwudziestego wieku, ale też dopuszcza się rozmaitych bardzo dwuznacznych takich kawałów złośliwości w rozmaitych jest trochę takim chorym bardzo wyjście, aby poprzeć przecież siedzieć światu kategorycznych norm i który nienawidzi wolności kogoś, kto ma dzięki ktoś dorosły, a równocześnie ma taką mentalność złośliwego pełnego pomysłu bachora no właśnie Oskar jest także myślowe to jest pomysł bardzo bardzo ciekawy i no tak jest w końcu ten Gdańsk, który wstępnie się też symbolizuje Agnieszka która, kiedy umiera wraz z rozkładem sług duszy i bujnego ciała mojej mamy rozkładała się przyjaźni 2 mężczyzn, którzy przyglądali się obaj w tej duszy, a którzy wstydzili się obaj tym ciałem tak i to właśnie ten Gdańsk, który jest takim darem, który w, którym chce coś się różne kultury, w którym momencie on umiera znika nie ma już tego Gdańska, na którym można było czytać możliwy jest los czeka tak to jest ciężka bardzo wyraźnie bardzo wyraźnie przeciwko rozmaitym genem nastrojom i choć antypolskim anty żydowskim, które miały miejsce w Niemczech, ale nie tylko, ponieważ Oskar jest właśnie po stronie tych, którzy znajdują się w sytuacji zagrożenia, a on jest po stronie po stronie polskiej przeciwko temu drobno mieszczańska nazistowskie musimy światu wolnego miasta, chociaż też pozwala sobie na rozmaite właściwości też pod polskim pod polskim adresem np. jest cała partia i tej powieści, w której są bardzo żartuje dowcipkuje estetyki polskiego katolicyzmu charakterystycznych właśnie taki kolorystycznych i 3 symbolicznych i obrazy charakterystycznych dla dla polskiego u o uczucia religijnego i też tam występuje oczywiście, ale rzeczywiście jesteś bardzo przejmujący fragment opowiadający o mniejszości żydowskiej w Gdańsku dawnym wolnym mieście Gdańsku tam jestem barku kupiec Marcus, z którym Oskar ma bardzo silny związek, bo to jest sprzedawca blaszanych banków to jest ktoś uderzy walczący o ten magiczny instrument wiekowym no i potem ginie w podczas Kryształowej nocy, a więc tutaj mamy do czynienia z bardzo wyraźnie taki obraz rozkładem sympatii i ponieważ grasz grasz tutaj toczyć tylko spór z nazizmem walą też toczy spór jest ze swoimi ojcami z rodzicami i ta powieść powstała w latach czterdziestych pięćdziesiątych, kiedy jednak powstawały nowe pokolenie w Niemczech młodych Niemców, którzy właśnie starali się odebrać o oderwać się przeciwstawić się pokoleniu ojców, którzy byli związani właśnie z tym z tą z tym miastem mrocznym okresem historii niemieckiej i tutaj to przeciw ojcu ten postać ojca w całej tej powieści też oczywiście bardzo realizowana w bardzo katarski potraktowana to jest odbicie właśnie tej ogólnej ogólnej sprawie pokoleniowych w Niemczech zmiany pokoleniowej, który był wyrazem grasz, w który otwarcie takie nowe otwarcie w kulturze niemieckiej proponował on zresztą był bardzo bliskim współpracownikiem Brandta pisał przemówienia, więc tutaj można powiedzieć o wpływie literatury na politykę najbardziej bezpośredni jak można wyobrazić, aby jego bliskim taki wpis doradcą światopoglądowym i razem oni dokonali tego bardzo istotnego zwrotu w polityce niemieckiej i grze właśnie dni Polska stała się właśnie taką taką takim obiektem zupełnie innego podejścia niż dotąd na wizyta Brandta w 1970 roku wszystko było też związane z tym przełamie świadomością owym, którego wyrazem jest zgłaszany Berek także dla kogoś, kto chce np. wejrzeć w ni przygody duszy niemieckiej w latach pięćdziesiątych i ta powieść spod także bardzo ciekawa nie tylko jako opowieść o czasach nazistowskich, ale też właśnie jako obraz znany światopoglądowych, które się w Niemczech dokonała tego pojawienie się nowego pokolenia dlatego tych młodych Niemców, którzy nie chcą już inaczej prowadzić wysoko się już dziś to ja panie profesorze bardzo panu dziękuję za dzisiejszą rozmowę pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego państwa moim gościem dzisiaj rozmawialiśmy blaszanym bębenku Güntera Grassa informację już tak kilka minut dziękuje o godzinie 1140 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA