REKLAMA

O książce, muralu i życiu Jana Lityńskiego

A teraz na poważnie
Data emisji:
2021-09-24 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
23:32 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut kłaniam się państwu 7 minutą minęło południe, a państwa moim gościem jest Elżbieta Bogucka Lipińska żona tragicznie zmarłego Jana Lityńskiego w lutym tego roku Witaj ludzi dobry witam Mikołaju witam państwa dziękuję za zaproszenie w niedzielę o godzinie piętnastej na skrzyżowaniu przy ulicy Towarowej i alei Solidarności spotkamy się by wziąć udział w odsłonięciu muralu poświęconego Jankowi Lityńskiemu autorstwa Bruna Hamera z, a przy okazji też Rozwiń » ukazuje się książka ta Jana Lityńskiego autobiografia ucieczka do wolności dla to jest książka, którą Janek pracował jak rozumiem przed tym tragicznym wypadki tak Janek pracował nad nią oka 2 lat no za zaczęła się od tego, że też prowadziliśmy bardzo otwarty do zmian jeszcze dużo jak przyjaciół i były prawdę było zaproszone i uczestniczą w naszych kolacja są jest przygotowanych przez Janka zawsze ilość Janek absolutnie pamięta wszystko pamiętam pamiętał to co się działo, kiedy miał 7 w szkole 20 lat, więc zaczyna namawiać pamiętam, że Adam rozpoczął chyba powiedział pat ty musisz koniecznie to opisać, bo wszyscy wszystko pamiętasz nic nie pamiętam już prawie wszystko pamiętasz tak się zaczęło, że pociągnę tę myśl Adama i na zaciąganych pracować na szczęście bardzo się z tego ciesze dokończył tę książkę książka rozpoczyna się praktycznie w momencie, kiedy ma na rozpoczyna historię od od opowieści swoich rodzica o swoim dzieciństwie swej młodości swych fascynacja o tym wszystkich wydarzeniach, których był nic no nie Warta jest niebywała postać niebywała wrak właśnie Bojanek nadzorujący kie zapełni niezwykłe życie wiesz dla mnie nie tylko przyjaciel, ale też bohater w ogóle wybitna postać naszej ta naszej najnowszej historii i też nieraz rozmawialiśmy o tym jak to właściwie zamkiem było to znaczy na ile on do historii wymieszała na ile historia miesza się do niego ciekaw jestem ja jak to wspominasz te rozmowy chyba, więc chyba nawzajem tak jak nie obchodziło go jak jak zawsze przeczytasz na pewno, kiedy Janek opowiada, że mając 10 lat 10 lat zbiera już pieniądze na wieś na na wsparcie rewolucjonistów czy czy uczestników powstania na Węgrzech pięćdziesiątym szóstym roku mając 10 lat następnie jako udziału w udział to mało powiedziane dziesiątków jednym z liderów wydarzeń marcowych tak, ale wcześniej w okręgu posługiwać poszukiwacze są nasi fantastyczny tak to byłaby ciekawa młodzież warszawska, bo w tym klubie poszukiwaczy sprzeczności byli późniejsi komandosi tak nazwało nazywano tę grupę to znaczy tych młodych inteligentów, którzy zadawali władzy nie tylko władzy, ale też wykładowcą swoim trudne pytania jednak i co ta jest to co to co było niebywały ja nie wiem czy coś takiego teraz funkcjonuje dziś, w jakich środowiskach nawet akademickich tak czy oni oni się spotykali i rozmawiali musieliśmy przygotować to bardzo intelektualnych rozmów na temat historii na temat tego co się dzieje tak różnych sytuacji politycznej ani były fantastycznie oczywiście zachowało się kilka zdjęć tam był Adam tę ustawę Blumsztajn tabuny Jan Tomasz Gross tak m.in. Józek las rósł, bo później historia życia prawda część wyjechała po sześćdziesiątym ósmy roku część została jednak zawsze mówił, że Onet nie chciał wyjeżdżać po co tu jest jego ojczyzna elekcja jestem Polakiem 3 lata mówi to samo i ciekawe, bo oni obaj właściwie można powiedzieć, że całe to środowisko Janka takim kształtem pokolenia twórczym wydarzeniem był marzec 68 prawda znacząca, że jakoś pokoleniem marca absolutnie pokolenie marca nie chcę w tej chwili opowiadać o o tym, bo mam nadzieję, że państwo, którzy nas słuchają wiedzą co działo się 6 lat mocno i wiedzą też, dlaczego lub może nie wiedzą do końca, dlaczego nazwano komandosami nazwanej komandosami, dlatego że oni po prostu wchodzili na różne imprezy zebrania traktowała tych organizacji i pro komunistycznego i zadawali bardzo niewygodne pytania się Bano prawda wyrzucano itd. na oczywiście na kanwie tego przecież tak tego ruchu intelektualnego, ale też też niezwykle niezwykłej aktywności przez rozpoczęły się te te ta jak będą rewolucja ta studencka w Warszawie, ale nie tylko w Warszawie nauczyliście się co się zadziało później zadziało się później to, że hartowane o normalnym Janek dostał rok z tzw. KK, czyli małego kodeksu karnego po wydarzeniach marca marca 68 i to było też chyba dla niego dosyć wstrząsające przeżycie to znaczy ta pierwsza odsiadka bardzo młodym przecież wieku tak ma przecież 22 lata jest studentem matematyki zresztą na muralu jest, więc Janka więzienne, dlaczego jest zdjęcie, dlaczego Bruno no i Amerykę walka zdjęcie no to zachęcam państwa do przeczytania tego komisja wyśle dwudziestodwuletni chłopak ze zdjęcia więzienne jak widzę z profilu prawda typowe jest nawet ze wstępem więziennym natomiast Janek dostał czy pół roku więzienia wtedy odsiedział Kościelca opolski wzrost odsiedział 2,5 roku więzienia został wcześniej zwolnione, ale Janek mówi to mówił Tomi kilkakrotnie swym przyjaciołom mówi to świadek jako więzienie jak gdyby wzmocniło tę siłę, dlaczego dlatego, że on tym większe nie załamał, bo przecież pan pamiętacie państwo owa czarna komórka ska noc jeszcze tao dotacji czy prawda leczą rewolucjonisty no tak proszę państwa Mikołaja można nazwać oni nie byli przygotowani na to jak się zachowywać więzienia jeszcze nie widzieli tego prawda no tak to bywa często dopiero poznikały prawda już ius organizuje te prawne różne aspekty prawne jak i uczy jak się broni na decyzję o Kor właśnie wydawał takie takie małe instrukcję tego jak zachowywać podczas aresztowania, że nie można zeznawać błędnik, jakby aresztowany ma prawo do odmowy zeznań wyjaśnia tamte tam jest taka wieś mieć taki znaczek jest śmieszna śmieszne w cudzysłowie mówię to Janek opowiada, że w pewnym momencie, kiedy miał przesłuchanie przez chwilę przesłuchiwał kapitan niewiara straszny kobietę obok jest jest i kapitan niewiara pokazał mu całą masę różnych zeznaniu jako kolegów wszystko wiedziano praktycznie jeszcze różne tam obserwujących ich dokładnie na znane i ten kapitał do niego proszę pana proszę podpisać Hiszpan dostanie wtedy małe wyrok proszę się na to co na to ma pan prezes tylko zeznać przeznaczy tak dalej potwierdzić może coś dodać jak tylko będzie tak będąca szkodzi czyni wszystko wiedzą i ja zaraz wizyty przypominam, że ma 20 lat wtedy tak, ale kapitanie wiara pisał pięknym Kali graficznym pismem bardzo co oznacza, że pisał długa prawda jednak zanim napisał Warszawa, a nie pamiętam miał czas, żeby się zastanowić jak i CRH krytyki ja przedstawiałem na tych nas i odmówiłem po prostu nie odmówię Plata składania zeznań odmówiłem podpisu natomiast co mówił zawsze, że ja miałem to, bo prawda w głowie, że ja wrócę do kolegów będę musiał będę musiał popatrzyć w oczy, ale wrócimy do naszej rozmowy to po informacjach Radia TOK FM Elżbieta Łucka Lipińska nie żona zmarłego tragicznie Jana Lityńskiego jest państwa moim gość Elżbieta Bogucka i Litwińska żona zmarłego tragicznie Jana Lityńskiego z państwa moim gościem rozmawiamy o Janku Lityńskim, ponieważ w niedzielę o godzinie piętnastej na rogu Towarowej alei Solidarności odsłonięty będzie mural poświęcony pamięci Jana Lityńskiego ukazuje się także jego biograficzna książka ucieczka do wolności autobiografia Jana Lityńskiego, na którą pracował przed śmiercią i ukończył tę książkę Lu ja chciałbym jeszcze wrócić do czasów marca 68, a właściwie do wyjścia Janka z więzienia na mocy amnestii w lecie sześćdziesiątego dziewiątego roku zarówno Janek, jaki wszyscy jego przyjaciele z tych czasów, których dotkną marzec opowiadali, że to był taki moment najbardziej chyba ponury historii Polski jeszcze wtedy nie było tak byłem zorganizowanego środowiska opozycji a, a nastroje były fatalne ciekaw jestem z tych jego wspomnień Sejm nastroje były fatalne, bo pamiętamy, że 70 tym roku przecież jest są wydarzenia w Gdańsku taki w Szczecinie w wydarzenia kiedy, kiedy strzelano do robotników tu studenci weszli też znaczenie, gdyż zwierzenia bardzo zagubieni Janek jak serek, bo tak opowiadał Janek był niezwykle szczupły mały chłopaczek tak po tym, więzieniu oczywiście, że w se trudno było znaleźć w tej rzeczywistości, niemniej właśnie NK wiem, że Janek Irena Lasota m.in. mam też władze w bazie pracował jako jako normalni prawda Warta ani tak szefa PiS to jest Janek wspominał nas przyjemnie i czasami chodziliśmy do łazienek to i to właśnie podawanie piwa różnych ludzi nowość, bo to warto zaznaczyć, że Janek nie ma powrotu na na uczelnie po to, odczuć nie miał powodu absolutnie nie ma powrotu na uczelnię praktycznie trudno było pracy tak, bo przecież nie mieli i już już 1 000 000 znaczeniu bez wyplata w jakimś jak jakość objęci już tym, że Rze, że trudno pracować w każdym razie jak później się żeni z Anią rodzi się Basia tak Janek zaczyna pracę w takiej fabryce suchej zapomniałam gdzie, gdzie tam powstać taki zespół informatycznej Bojanek jak Janek jako przeobraża się informatyka da to były zakłady na zakłady materiałów magnetycznych Polferries z takiego co jest tak tak i we Włochach jest ten zakład, bo ilekroć graliśmy zawsze Janek z Jankiem tamtą stronę tutaj pracowałem tak i do tej pory utrzymują kontakty, bo tam pracował też wątek Ruciński Magda Rucińska rady de m.in. w i Witek Staniszkis nowość, ale ja nie dał się zastraszyć znaczenie pomimo pomimo właśnie tej po marcowej nocy i pomimo tak powiem zachęty ze strony służby bezpieczeństwa żeby, żeby wyjechał nie zgodził się na to wypędzenia żydowskich papierach w ogóle postanowił po prostu dalej walczyć o wolność co jest niezwykłym dowodem Janka odwagi hartu ducha tak, bo oni przecież nakręcili się cały czas ten sam środowisku jest z tego co Janek mówił on w ogóle bezpośrednio nigdy nie dostał propozycję wyjazdu, gdyż jako matka Regina chyba raz stracona była sekretarzem redakcji radiowej i ona nawet nad sekretarzem redakcji i raz chyba ktoś poprosił i jakoś tak zaproponowała Regina, gdyż nigdy więcej dlatego nie wraca natomiast ona 60 ustępować sześćdziesiątym dziewiątym roku rzuciła legitymacją partyjną jak gdyby ona sama weszła też zaangażowała się zaangażowała może duże słowo w każdym razie ona już wspierała Janka takiego działania tak oto różnie, bo nasze bała oczywiście prosiła Janka, żeby np. niekończącą się z Adamem Michnikiem ta o on przecież wiadomo matka pełna troski to więzienie przez co będzie z moim dzieckiem tak, niemniej później absolutnie Janka w tym wspierała no właśnie one cały czas się angażuje po wyjściu z więzienia wspiera np. ale kolegów sam dalekich w sensie ideowo, czyli myślę tutaj o procesie ruchu tak uczestniczy w tym w tym procesie zaś chodzi po prostu na ten proces to było niezwykle ważne w tych czasach, żeby nam, żeby ci oskarżeni mieli takie poczucie, że ktoś szedł jeszcze interesuje, ale też nowych np. Janek podpisał tę słynną depesze gratulacyjne w sprawie Nobla dla Sacharowa, która doprowadziła do furii władze w Polsce, a i tak tak jeszcze trzeba przypomnieć wyrok to była przecież grupa kilku osób nie dostali ogromne więzienia na nowości m.in. Stefan Niesiołowski i rozwoju uczelni czy Andrzej Czuma Andrzej Czuma i jak ja się jeszcze Jana często tak jest tak w tej grupie także że, że mieć odwagę wesprzeć prawda wspierać ten ruch chociażby tak jak mówi, jeżdżąc tam na na te procesy to było to to lekarska losu tak w tej chwili mówi o tym, że my wszyscy byliśmy na pozycji prawie tak nieprawda bułgarska niezwykle odważnych dzielnych osób przez ciągle jesteśmy w PRL-owskiej nocy tak przecież to to było niezwykłe ta po wydarzeniach z czerwca 1976 roku i po to, powody by Pacyfiku tajne po strajkach pacyfikacji protestów robotników w Radomiu Ursusie powstaje Kor Janek jest oczywiście w korze jest w redakcji biuletynu KOR-u ta praca, ale i robotnik nadal działa jeździ do Radomia nieustająco autostopem, jaką opowiada opowiadał jest regularnie wieś zatrzymywany i osadzony na 40 godzin mówił, że w 48248 godzinach siatki były niezwykle jest dramatyczna dlatego lepiej siedzieć w więzieniu Tomasz kot jedzenie jakieś łóżko może wziąć książkę tam po prostu nie było oni 40 godzin to było strasznie to, bo niezwykle dręczące, tak więc więc, więc on o tym z dykty czterdziesta śmiałka dziennych zatrzymań było mnóstwo tak, niemniej oni już panie organizują organizują sieć między nim też Tomasz Starus traktat biuro interwencyjne organizują sieć wsparcia dla robotników w sensie prawnym i finansowym tak zarabiam pieniądze poprzez ci robotnicy byli nas w aresztowani prawdę upadla ani i rodzinie niejednokrotnie cały Radom zresztą długo nie mógł się podnieść prawda tekst tych wydarzeń z tych wydarzeń z tego co później z po co później z Radomiem z tymi robotnikami zrobiono, więc to to była to było niebywałe tak to wszystko po niebywałym boja proszę zobaczyć Janek jest tak to pięćdziesiąty szósty rok zbiera pieniądze to pieniądze to sześćdziesiąty ósmy rok zbiera jest aktywnym uczestnikiem wydarzeń marcowych 70 tym siedemdziesiąty szósty rok aktywne i członek KOR-u, ale nie na zasadzie opracowujemy programy czy pisemek była później karnawał jeździmy po karnawał i Białołęka, czyli internowanie, ale zaraz później proces proces działaczy Kor tam podczas tego procesu zagrożenie było dosyć duże, bo groziło Jankowi nawet 5 lat więzienia ten podczas tej siatki Janek dostał przepustkę prawda w naszych dni, z której nie powrócić co nie powrócił ja chciałem powiedzieć jeszcze tylko wcześniej przybliżyć osiemdziesiąty zjazd Solidarności Janek jest autorem mówią historycy Andrzej Friszke m.in. jednego z najważniejszych dokumentów czy przesłania ludów Europy wschodniej ta prawda, gdzie zostaje odczytany oczywiście przychodzą do niego historię lekarze przychodzą do niego działacze Solidarności nie pamiętam nazwisk filmują czas stworzyć coś takiego po prostu się napisał napisał i to jest niezwykle istotny dokument 80 roku zwracamy się prawda jesteśmy z wami tak przecież i ludzie również tak system ludzie żyjący w podobnych systemach prawda totalitarnych przecież, nic więc więc zdjęć to jest rzecz wielka, jeżeli chodzi o biografii Janka najpóźniej lista to więzienie jak mówisz nawet w pewnym momencie Janek mówił, że kiedy i wyprowadzono z auta to był pewien moment strachu ja nie mam do jakiej grupie, a tym samym warto wszystkie tropy działy i idziemy na Rze, że i idziemy na rozstrzelanie jakoś inaczej na 2 prawda jednak, że odeszła już podczas tego aresztowany na wasze wspaniałe rano na fasadzie wojennym także ten moment takie wyprowadzanie dziś dziś ze wiesz oni czyli w jakim rzędzie jakaś noc ciemna wieś to było jak i co niezwykle dramatyczne natomiast na później jego matka udała się do wzrostu Kiszczaka z prośbą o Kiszczaka żyją ich i poprosiła, żeby puszczono Janka na komunię jego córki pasji tak ja do nich wyszedł na tę przepustkę i wrócił potem ukrywał się do składu każdy tak ukrywał już do końca tak ukrywał się skutecznie mnóstwo osób pomagało w tym w tym maskowanie się np. bo chodził po o przecież ukrywał się w różnych domach wychodząc na ulice muszą mieć takiej maski charaktery, ale tak jak i charakteryzacji pierwszaki Brody, więc są są opowieści z tego czasu Jan ku Lu ETA, ale ja na koniec naszej rozmowy chciałem zapytać rzecz, która dla mnie u Janka była niezwykle ciekawa i bliska to znaczy jego ogromna fascynacja muzyką punkową myśmy gadali po wielokroć MO na płytach o o zespołach, które obaj lubiliśmy to był dość niezwykła w tym środowisku, bo rakiety na wiele, chcąc zwiększyć jego kariera jest kompletnie prawidłowych jeśli chodzi o muzykę w nie nie ma jednak daje przestrzeń mówiący natomiast pijany miał ogromną wiedzę o ochronę mamy okres mamy oczywiście spuściznę postać jego ogromnej ilości płyt różnych trudna, których nawet nie rozumiem do końca, ale tak, ale to była ogromna wiedza ciągle tego wieszczą wysłuchałam ciągle słuchają muzyki rockowej różnej jak wieś natomiast wieś takt w parę lat przed zgnieceniem 8 lat przed śmiercią 5 lat przez miesiąc wcześniej to trudna wymaga w każdym razie on się on z kolei przed też na malarstwo na Fidesz zaczął interesować sztuką to też jest jego wiedza on ciągle czytał oglądał mnóstwo cały czas albo jakiś nowy sprowadzał jeździł po wystawach ogromna wrażliwość na sztukę miesiąc temu coś było z nim w nim takiego o coś ciekawego jeśli chodzi o tę wrażliwość i muzykę i na sztukę tak na malarstwo od 1001 utrzymuje mnóstwo oglądać też chodziliśmy bardzo dużo zawdzięczam w tej kwestii zapraszamy wszystkich państwa 26września, czyli w niedzielę o godzinie piętnastej na skrzyżowanie ulicy targowej i alei Solidarności na odsłonięcie muralu poświęconego pamięci Janka Lityńskiego Jan Lityński utonął 21lutego w Narwi w okolicach Pułtuska, próbując ratować psa, pod którym załamał się lód pies przeżył Janek nie można powiedzieć, że Janek zginął tak jak żył jak prawdziwy bohater bardzo dziękuję ci za to spotkanie dziękuję Mikołaju Mikołaju Radlińska tak czy ja mogłabym dodać, że jeżeli chodzi o odsłonięcie muralu część renty czy będzie druga część uroczystości w amfiteatrze wolskim nie będzie końca, gdzie będą wspominki będzie chór białoruski śpiewał mury także serdecznie zaprasza właśnie w parku Sowińskiego bardzo serdecznie dziękuję Elżbieta Bogucka żona zmarłego tragicznie Jana Lityńskiego była gościem państwa moim, a teraz informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA