REKLAMA

Ateńczycy czy Spartanie? Jak społeczeństwa zachodu (nie)patrzą prawdzie w oczy

Godzina Filozofów
Data emisji:
2021-09-25 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
44:45 min.
Udostępnij:

O tym, czy atak na WTC był walnięciem pięścią w stół ludzi wściekłych i zrozpaczonych? Dlaczego świat zachodu przestał widzieć część społeczeństwa? Nierówności ekonomiczne, kryzys klimatyczny, nowe wędrówki ludów - jakie wyzwania stoją przed globalną północą?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prof. Andrzej Leder jest z nami dzień dobry dzień dobry psychoterapeuta filozof z Instytutu filozofii socjologii Polskiej Akademii Nauk autor wielu głośnych książek m.in. wrześniowej rewolucji rysy na tafli, zwłaszcza ta ostatnia książka jest ważna w kontekście naszej dzisiejszej rozmowy, bo to jest książka, w której przygląda się dwudziesta mu wiekowo tak jakby był to podmiot, który można analizować narzędziami psychoanalitycznym mi dziś chcę porozmawiać z tobą o tym Rozwiń » w jakim w ogóle momencie historii zachodniej kultury jesteśmy i może w jakim momencie historii świata, ale zacznijmy i punktem wyjścia zarazem uczynimy od zamachów na ultra Center dwudziestej rocznicy tych zamachów mieliśmy rozmawiać na ten temat przed 2 tygodniami, ale technologia nam uniemożliwiła rozmowę no, więc pewnym opóźnieniem rozmawiamy ale, ale od tego bym zaczął właśnie to bardzo był symboliczny moment w historii zachodniej kultury niektórzy twierdzą, że symboliczny koniec dwudziestego wieku właśnie wtedy nastąpił, a na pewno tych ostatnich dekad dwudziestego wieku, w których marzenie o stabilnym przewidywalnym bezpiecznym świecie było bardzo żywa i m.in. legło w gruzach on razem z wieżami ultra Center chyba tak ja podzielam pogląd, który mówi, że 20 większe właśnie wtedy skończył ten atak niezależnie od tego, że można by się skupić na cierpieniu nieszczęściu ludzi, którzy nam po prostu zginęli w pobliskich miastach, które zostały dotknięte atakiem, ale ten atak był jednak jak takie walnie pięścią globalnego południa, które nagle przebiło się do świadomości globalnej północy właśnie ryknęła z Sharp minęło zamordowało ludzi i zrobiło to taki sposób, że zostało dostrzeżone i w tym sensie ten akt nienawiści był też aktem rozpaczy który, który wstrząsną oczywiście całym światem jak powiedział, że od tego czasu w zasadzie mamy taki proces rozpoczął się taki proces, w którym ta część cywilizacji globalnej, którą dawniej nazywaliśmy Zachodem orientując się wobec Wschodu to znaczy najpierw tego Wschodu orientalnego, które SA do i opisał jak za pomocą tego terminu Oriental taka takie czynienie pewnego obszaru ludzkiego egzotycznym, ale też specyficznie podporządkowanym i na które złożyło się całe mnóstwo różnych działań świata Zachodniego zaczynająca literatury malarstwa i i innych dziedzin sztuki łącznie z operą, a kończąc na praktykach handlu niewolniczego na penetracji ekonomicznej na tym wszystkim co się nazywa kolonializmem na budowaniu ogromnych instytucji urzędniczych na nauce antropologii drugiej połowy dziewiętnastego wieku więc, więc ten wschód dawno był całkowicie podporządkowany Zachodowi potem się pojawi inny wschód mianowicie po rewolucji bolszewickiej pojawił się wschód w postaci imperium komunistycznego, które było zagrożeniem dlatego Zachodu na, ale po upadku tego imperium wydawało się, że właśnie już mamy głowy i został tylko zachód i ta ślepota została właśnie przerwana i od tego czasu coraz bardziej sobie uzmysławia, że wielkim i tak naprawdę decydującym aktorem dzisiejszej go globalnego świata jest globalne południe całej swojej różnorodności co tu od razu, gdyby w dyskusji uczestniczył konserwatysta powiedziałby no różni myśliciele spod znaku konserwatywnego często ten argument podnoszą, że problemy zaczęły się właśnie wtedy, kiedy zachód zaczął się ze swoich ambicji imperialnych wycofywać to znaczy, kiedy to co było niesienie kaganka rozbudowaniem cywilizowanego świata przenoszeniem europejskich zachodnich wartości tam, gdzie ja tych wartości nie było zaczęło się kończyć ruszać wycofywać to stan się wzięły kłopoty dopóki to tak funkcjonowało to było dobrze nam oczywiście są tacy ludzie, którzy coś takiego powiedzieć wiele i ja się zatrzymał na tym jak bardzo ten rodzaj poglądu, który w gruncie rzeczy jest takim poglądem jest dziewiętnastowiecznym łamane przez właśnie taki zwrot konserwatywnym dwudziestym wieku, ale który dzisiaj już jest po prostu poglądem absurdalnym to znaczy w tej sprawie panuje jednak dość powszechna zgoda, że system kolonialny niezależnie od tego, że głęboko przeorał tradycyjne społeczności świata i że wprowadził tam kapitalizm i modernizację to był jednocześnie morderczym okrutnymi i też destrukcyjnym systemem dla większości tych społeczności i że raczej poniosła olbrzymie koszty niezależnie od właśnie tego, że stały się elementem kapitalistycznego świata, a to znaczy chciałem się zatrzymać to fakt, że w Polsce to jest dość popularny dysku to znaczy Polska jeszcze mentalnie tkwi właśnie gdzieś tam na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku tak jakby ciągle marzyła o swojej lidze kolonialnych morskiej kolonialnej tak to się nazywało i temu, żeby jednak Madagaskar stał się kolonią, a jeżeli tak, bo to już wydaje się naprawdę surrealistyczne to w każdym razie jest takie przyzwolenie na myślenie o tym, że mamy jednak jesteśmy cywilizowani oni to jednak są tacy strategię cywilizowani my powinniśmy cywilizować ten zadziwiający w gruncie rzeczy sposób myślenia wydaje mi się związany z tym, że się w w Polsce bardzo wiele dyskusji jeszcze przetwarza powiedzmy to co dziewiętnastowieczne albo z początku dwudziestego wieku zupełnie, pomijając staże świadczy bardzo głęboko zmienił w międzyczasie to jest też dyskusja, która trwała przy okazji wycofywania się czy wycofania się wojsk amerykańskich w ogóle Ameryki z Afganistanu i dość dramatycznej sytuacji, jaka w tym państwie zapanowała w związku z tym ja słyszałem wiele takich dyskusji i to na lewicy amerykańskiej czy w każdym razie na środowiskach w środowiskach zdecydowanie liberalnych, w których których uczestnicy uczestniczki zastanawiali się nad tym na ile ta decyzja co do generalnego kierunku słuszna, żeby Ameryka zrezygnowała z tej ambicji, która przez wiele lat była dla niej charakterystyczna bycia kimś w rodzaju światowego stabilizatora gwaranta bezpieczeństwa ta rola też średnio wychodziła stanu w święta czarnym to znaczy głównie stabilizowały one sytuację jeśli można tak powiedzieć w tych miejscach, których im się to opłacało natomiast robili to też czy robiły to też stanę w sposób problematyczny jak wiemy natomiast teraz ten kryzys, które w Afganistanie nastąpił właśnie bezpośrednio stamtąd z tego z tego wynika i pytanie czy w takiej sytuacji, gdybyśmy wiedzieli jak można było przewidzieć, że tak właśnie wypadki potoczą należało raczej tam jeszcze zostać przez pewien czas czy czy tak się wycofywać to jest dobre pytanie na zajęcia etyki, bo to są tego typu dylematy chyba tak pełna zgoda przyczyn prawdopodobnie i to o za to będzie by ten płacił jeszcze długo sposób w jakim Amerykanie przeprowadzili operację wycofania się był najgorszy możliwy tą to była po prostu rejterada rząd to jest paradoksalne, że się zdarza drugi raz, kiedy opuszczali Wietnam 70 piątym roku wyglądało to bardzo podobne nawet ze sceny są analogiczne można zobaczyć sceny z tego nie z tego opuszczania Wietnamu, kiedy helikoptery zabierają ludzi z dachów na bardzo podobne sceny, ale nie zmienia to faktu że, że raczej Amerykanie nie mieli rzeczywistej alternatywy to znaczy na dłuższą metę prowadzenie okazało się, że próba stworzenia jakiegoś politycznego reżimu, który by się utrzymał i uzyskały powszechne poparcie jeśli nie udaje w Afganistanie, że taki stan popierany przez Chiny jest na tyle zdecydowany, żeby zbroić talibów ich utrzymywać, że po prostu talibów nie zniszczyć w związku z tym wcześniej czy później oni tę władzę zdobędą to jest straszne i znowu mogą przy pełnym współczucia dla ludzi, których dotyka wszystkich kobiet to to wydaje się, że było to nieuchronny powiedział o tym, że stany Zjednoczone oczywiście miał on chciał odgrywać rolę policjanta policjanta w świecie, w którym który był tak niesprawiedliwie urządzony, że było wiadomo, że ta akcja policyjna czy działalność policyjna nie uda, że wcześniej czy później ten porządek zacznie się sypać piąć się sypie od dłuższego czasu jeszcze w 2000 pierwszym roku Amerykanie i ogólnie zachód był głównym ekonomicznym w graczem w całej reszcie świata w tym właśnie globalnym po, kiedy kiedy, które kiedyś nazywało się trzecim światem dzisiaj po prostu są to Chiny i ta głęboka zmiana orientacji w więziach przepływa ma decydujące znaczenie jest jakimś stopniu efektem tego co zdarzyło się z 11września albo można powiedzieć, że to było symptomy tego, że zaczyna się jak jakiś taki proces zmian jak najniższym, a jeszcze chcę powiedzieć coś wyrażała, proszę bardzo, bo też paradoksalnie, o ile samych Stanach Zjednoczonych spór między liberałami, a konserwatystami czy wręcz na taką radykalną prawicą, jaką reprezentuje Trump wydaje się być niezwykle brutalny gwałtowny i mieliśmy byliśmy świadkami wydarzeń na Kapitolu, które pokazywały prawie zamach stanu w tym społeczeństwie o tyle wobec reszty świata nie ma bardzo dużej różnicy pomiędzy sposobem rządzenia liberałów, a konserwatystów w gruncie rzeczy liberałowie w czasach Clintona Obamy byli tak takimi samymi beneficjentami będą tak określił globalnej ekspansji amerykańskiego kapitalizmu jak jak konserwatyści i w tym sensie oczywiście akcenty mogą być trochę różnie rozłożone, ale to, że liberałowie w stanach Zjednoczonych bronią imperialnej roli Ameryki to jest oczywiste i że będą ubolewać nad tym, że Amerykanie nie mogą tej roli pełnić takie pełnili dotychczas pewnie jakoś się będą to jest też taka teza, którą 1 osoba z naszych mogę tak powiedzieć ulubionych autorów, czyli Christopher plaż stawiał w swojej ostatniej książce buncie elit, która w ogóle jest niesamowitą, którą dzisiaj bo, bo okazała się prorocza pod wieloma względami na początku lat dziewięćdziesiątych ta książka ukazała zupełnie nie ma sobie tego optymizmu, które miały miało wiele tekstów wówczas publikowanych dotyczących przyszłości Zachodu najogólniej rzecz ujmując, ale odpowiadał tam, że globalizacja spowodowała rzeczywiście wykształcenie takiej specyficznej zupełnie pozbawionej rozmaitych przywiązań charakterystycznych dla dla mas nazwijmy to takiej elity biznesowo politycznej, a ideologicznej cierpiącej po prostu pewne korzyści ekonomiczne ze zglobalizowanym go świata i ekspansji globalnej Zachodu on to oczywiście w innym trochę kontekście pisał, ale przewidywał rosnący rozdźwięk pomiędzy właśnie sposobem myślenia nie i działania tych zlokalizowanych elit, a szerokim społeczeństwa, które wciąż do rozmaitych przywiązań lokalnych narodowościowych wspólnotowych jest wciąż ma przywiązania tak jak tylko oprotestował określenie ideologicznej to znaczy wydaje im rację że, że ten model świata, który Fukuyama tym sensie zaprojektował w końcu historii był ogromnie ideologiczny te wielkie słupy milowe jak konsens ważki waszyngtoński jak władza, którą miały wielkie instytucje międzynarodowe takie jak bank światowy i sposób w jaki to władze realizowały był niezwykle ideologicznym gruncie rzeczy i jednym z elementów tej ideologii tutaj trochę wprowadzę nie języka psychoanalityczne ego było taki mechanizm nieprawdopodobnie silnego zaprzeczenia, iż znaczy zaprzeczenie polega na tym, że postrzegamy pewien fakt, ale kompletnie nie uznajemy negujemy jego znaczeń w naszej świadomości to znaczenie i staje się ważnym tym zaprzeczeniem było przede wszystkim to, że z 1 strony zachód wtedy głosił ideologii praw człowieka i oburzał się niezwykle, kiedy wsadzano powiedzmy dysydentów w jakim kraju do więzień, ale jednocześnie nie nie widział po prostu nie stawało się jakimś ważnym elementem dyskursu to że, że prawem człowieka jest nie umrzeć z głodu na przedni i że jeżeli jest także na miliony ludzi po prostu w latach dziewięćdziesiątych żyją w takich bankach, że żyją na krawędzi głodu śmierci głodowej, a w skrajnej nędzy to to po prostu znaczy, że jakieś fundamentalne prawo człowieka jest naruszony i ten te ten rodzaj takiej ślepoty na powiedziałby, że rzeczywiste warunki życia ogromnej części ludzkości był oczywiście bardzo wydatny i właśnie stanowi taki element ideologiczny tego całego dyskursu, który koniec zeszłego wieku zorganizował i dlatego mówię o tym, że Rze, że ten atak na uroczej sen ten był takim walnie pięścią w 100 ludzi wściekłych zrozpaczonych oznacza oczywiście zrealizowali to jak wiemy fanatycy islamscy ale, ale gdzieś wyrażał Anton wściekłość i i rozpaczy ludzi, którzy po prostu byli niewidzialni znikli z naszego sposobu patrzenia, jeżeli byli w dzień to przez jakieś foldery, ale inkluzji resortów albo albo ewentualnie reportaży o tym w jednych matkach w Afryce tak tak to właśnie wspomniałeś o o fanatycznych fundamentalistów islamskich pamiętajmy też, że Osama bin Laden był miliarderem, że to był człowiek niebywale bogaty, który który, którego trudno nazwać wykluczonym reprezentantem kultury, która czy ludzi, którzy byli niewidzialni to był to Buczek doskonale życiowo ustawione jeśli można tak powiedzieć rzeczywiście bardzo głęboko wierzący w to, że dokonuje jakiegoś chwalebnego czynu i że to co robi robi z woli bytu Najwyższego ja dodałbym jeszcze to, że po pierwsze, był to człowiek, który znał stany Zjednoczone i w ogóle doskonale znał oczywiście i on w pewnym sensie rozumiał to jak działa świadomość ludzi Zachodu m.in. dlatego rozumiem, że trzeba uderzyć w serce i centrum tego świata, że wybuchy, które dokonują w bazach amerykańskich na bliskim Wschodzie albo w Afryce czy zatopienie jakiegoś statku amerykańskiego nie jest wystarczającym uderzeniem, ponieważ co się dzieje dziś na marginesie świata ten mechanizm zaprzeczenia po prostu działa to w ogóle jest wypierany ze ze świadomości Zachodu to co się zdarza w sercu nie może zostać wyparte było, więc element, a pani jeszcze 1 rzecz, a propos do tej kwestii bogactwa samego bin Ladena jego rodziny, bo to właśnie chyba jest rodzinne bogactwo Otóż to nie jest pierwszy przypadek, kiedy buntownicy rewolucjoniści wywodzą się mieszczaństwo ruszyła to jest reguła, a nawet powiedziałbym to chyba jest, ale ja bym tego nie zdewaluował to znaczy nie wiem jak było w wypadku bin Ladena, bo po prostu niewiele o nich wiemy jako człowieku, ale wśród wielu tego rodzaju ludzi pojawia się głęboka empatia współczucie po prostu ani jak ryby mają ten luksus, że mogą przeżywać cierpienie ludzi, którzy walczą o zbyt, którzy sami sobie nie mogą przeżywać swojego własnego cierpienia, bo nie są go tak bardzo świadomi i w pewnym sensie często są nośnikami tej tego buntu i nienawiści które, którym w gruncie rzeczy w tych ludziach buzuje oni stają się jak gdyby głosem tych ludzi, więc sam fakt tego, że on wywodził się bardzo bogatej rodziny i nie wydaje zgoda z radarem ja myślę ja myślę, że to samo dotyczy rozmaitych prawicowych fundamentalistów dzisiaj działających na Zachodzie prawicowych populistów, którzy w dużym stopniu zbudowali swoje poparcie społeczne na Gniewie na poczuciu opuszczenia na poczuciu braku godności i Stali się takimi wyrazicielem ami tego tego gniewu tego rozczarowania ogromnego, ale oczywiście tak jak w przypadku bin Ladena i różnych innych przypadkach no powiedziałbym, że samo bycie nośnikiem nie gwarantuje jeszcze, że i ekspresja i środki naprawcze zaproponowane będą moralnie w porządku na pewno nie to znaczy kwestia tego, że jak morderczy jest współczesny terroryzm nie z punktu widzenia moralnego nie podlega dyskusji, ale znowu powiedziałbym, że to jak bardzo jest morderczy jak bardzo straszne jest funkcją właśnie tego gniewu wściekłości poczucia porzucenia, które tkwi ogromny grupa ludzki i krwi i na globalnym południu, ale tkwi też na globalnej północy jest ta wściekłość buzuje ja bym powiedział i rzeczywiście wydaje mi się, że w tym sensie zachód dawny dzisiaj globalna północ dochodzi do pewnej ściany w pewnych modyfikacji rozwojowi, który jak jak, odwołując odwołał się do Nasha polega na tym takim porzucenie porzuceniu wszystkich tych, którzy po prostu nie są nam przesadnie potrzebni nam, czyli płac w klasie średniej jak do zwolnienia a jakby widział, bo zaraz właśnie chciałbym przejść do do tego momentu współczesnego jakoś trochę spróbować zdefiniować to te chwile, które jesteśmy w historii i jakiś taki główne problemy, które dzisiaj można wskazać, które zachód trafią, ale jeszcze bym się na moment zatrzymał przy tych rozmaitych fundamentalizm Mach na ile widzisz taką specyficzną autonomiczną siłę uwodzicielską tego rodzaju światopoglądach, które oczywiście w jakim stopniu prawdopodobnie największym stopniu służą jako rodzaj ekspresji do gniewu poczucia upokorzenia, ale też stanowią po prostu doskonałe panaceum na tego rodzaju emocje, bo potrafią świetnie ukoić i poczucie nie wiem zaniedbania porzucenia upokorzenia dając ogromną siłę wewnętrzną właśnie wskutek proklamowania pewnego obrazu świata, ale nie to są też takie ideologii, które niezwykle atrakcyjne wydają się części ludzi młodych mamy to zjawisko nie wiem studentów medycyny albo albo młodych lekarzy, więc ludzi wydaje się funkcjonujących w kulturze zachodniej Niewiem w wielkiej Brytanii w krajach skandynawskich nona na dobrym życiowym poziomie z perspektywami życiowymi, którzy porzucają wszystko i przystępują do państwa islamskiego albo do talibów i niezwykle jakoś uwodząc i nęcąca ideologię im się wydaje w tym przypadku trudno było powiedzieć, że chodzi o osoby właśnie, które nie jakość są głęboko rozczarowany chyba bardziej chodzi o ludzi, którzy w ogóle doświadczają jakiejś frustracji, żyjąc w świecie pod wieloma względami niepewny mnie oczywistym takim, w którym rozsypały się już dawno różne języki, którego ocalały spaja cały i i które MON jawi jako przestrzeń niezrozumiała często bezsensowna pozbawiona pozbawiona wyższego celu i wyższego porządku, gdy tymczasem ta ideologia no daje takie takie poczucie głębokiej pewności modeluje rzeczywistość ziemianie uruchomienie przyjemnie pod stopami na ile ta sama siła tych postaw tych fundamentów fundamentalizmu właśnie, które jednak rozwijają się dosyć prężnie w naszym regionie świata nie tylko w naszym regionie świata no jest właśnie takim czynnikiem powiedziałbym autonomicznym niezależnym od tych wszystkich kwestii powiedzcie państwo społecznych czy politycznych, których powiedziało się jak to widzisz jak to oceniasz wydaje się, że nie można odłączyć kwestii fundamentalizmu od nowego podłoża oczywiście każda konstrukcja myślowa każda figura każdy obraz ma swoją taką powiedziałbym siłę przyciągania grawitację i i pojawienie się mocnych figury mocnych obrazu przyciąga często w sposób zastanawiający dla mnie nawet nie żyje tam jacyś przedstawiciele zachodniej klasy średniej wędrują wędrowali tam, gdzie rządziło państwo islamskie, żeby do niego dołączyć jest takie zadziwiające dla mnie zadziwiające jest to, że np. wśród lekarzy i pracowników służby zdrowia nie jest wcale takie rzadkie dołączenie do ruchu anty szczepionkowego to prawie to są ludzie, którzy studiowali latami potem, żeby rozumieć na czym polega mechanizm immunologiczny działanie szczepionek itd. itd. i i torze, że oni wchodzą w tego rodzaju dysków już nie mówi o wszystkich płaskoziemców chrypki Diana itd. itd. ale o tym jak bardzo cenimy w tym programie, więc w no właśnie ów do tego prawa ich przywołuję te bardzo ważne ten program bez rewizja programy jednak jakaś pozbawionym tego uważam bardzo dziękuję zgadzam się całkowicie w jak więc, więc obecność tych wszystkich zadziwiających zjawisk pokazuje jakiś fundamentalny za załamanie jak powiedział przede wszystkim zaufania społecznego to znaczy takiego jednak pewnego porządku, który nazwał porządki reprezentowania i 2 seansach do reprezentowania nas z 1 strony reprezentacji jako mechanizmu tego, że ludzie czują się reprezentowani we władzy w społeczeństwie mają poczucie, że ich potrzeby ich interesy ich poglądy w sposób życia jest powszechnie jakoś akceptowanych uznawanych, ale z drugiej strony reprezentacji też językowej w takim sensie, że opis świata odpowiada temu co się dzieje myślę, że tutaj bardzo głębokie pęknięcie, bo właśnie ten język, który odziedziczyliśmy po schyłku dwudziestego wieku nie opisuje tego świata i Jaś nić temu, że niesłychanie podejrzliwi są wobec korporacji przemysłu farmaceutycznego nawet lekarzy, kiedy oni są bez przerwy poddawani nieprawdopodobnej presji np. żeby sprzedawać ten lekarz nie ta oczywiście, że te korporacje dokonują korupcyjnych zupełnie działań które, które ani doświadczają na co dzień właśnie dlatego, żeby zdobyć większą silniejszą pozycję rynkową i zrobić wielkie interesy itd. tak, aby to to to kompletnie dewastuje zaufanie społeczne to mi się teraz cumowały 8 000 000 takich zachowań Absolut prowadzi do tego, że ludzie przestają czuć, że ten, że ten świat ich reprezentuję nie przypomniałem chcę to jedno zdanie trąci do tego co mówisz, że przypomniał się teraz film taki dwuczęściowy na HBO zapomniałem tytułu, ale możemy jakoś odnaleźć moment poświęcony kryzysowi opioidowe w stanach Zjednoczonych historia firmy podjął m.in. rodziny, która też firma miała no i w ogóle tego co przemysł farmaceutyczny robił z środkami przeciwbólowymi silnie uzależniające mi to rzeczywiście jeży włos na głowie i trudno się dziwić że, że ludzie w ten sposób traktują ich forma, jakkolwiek oczywiście zbrodnia stulecia ten film się nazywa Kasia właśnie Murawska sprawdziła to bardzo dziękuję i to oczywiście można przedstawić liczne argumenty na to, że z faktu, że w ten sposób firmy postępowały nie wynika, że żaden sposób, że i w przypadku szczepień mamy do czynienia z analogiczną analogicznym zjawiskiem można też argumentować, że my się dowiadujemy od tych sprawach wykrywamy je i potrafimy zdefiniować jako patologię to znaczy od tego mamy też różne narzędzia np. w postaci meta analiz np. w postaci bardziej skrupulatnych metod weryfikowania wyników badań publikowania także tych badań, które nie potwierdzają hipotez badawczych to są tak jest takie narzędzia, które już teraz stosuje, żeby wyeliminować różne takie negatywne zjawiska, które doprowadziły do kilku ostatnich dekadach powiedzmy głośnych spraw, kiedy to dopuszczano do obrotu leki mające jakieś bardzo szkodliwe objawy uboczne tego nie nie wychwytywane odpowiednio wcześniej no no bo rzeczywiście mam wrażenie, że nie chodzi tutaj do końca tak naprawdę o kwestie nazwijmy to edukacyjna intelektualne tylko chodzi o coś zupełnie innego mówi o zaufaniu jako o tym podstawowym elemencie który, który tutaj pracuje myślę, że rzeczywiście chyba chyba o to chodzi, ale też mam wrażenie, że te kwestie stają się bronią wsporach tożsamościowych bardzo często to znaczy, że dzisiaj na pewne grupy Stronnictwa wspólnoty organizują się wokół pewnych przekonań robią różne rzeczy albo ich nie robią i służy im to zarówno do potwierdzenia własnej tożsamości jak do tego, żeby jak i wartości jak do tego, żeby ukierunkować przeciwko swoim wrogom i w jaki sposób zdefiniować nazwać, bo szczepienia w Polsce nie tylko w Polsce stały się po prostu kolejną kolejnym elementem, który dzieli kolejną bronią, której można użyć w sporze, który polega głównie na wzajemnym dewaluować New się każdy właśnie to publicznie wypowiadał na podst na temat szczepień myślę, że doświadczył tego jak intensywne to budzi emocje wbrew pozorom w polskim społeczeństwie i nie tylko Polski nie tylko polany oczywiście bez odwrócił też ten ten to rozumowanie wydaje się, że tożsamość i jej obrona jest właśnie pewnego rodzaju narzędziem bronią właśnie w tym powszechnym w stanie zagubienia i braku zaufania który, który znowu wiąże się z rozpadem świata wyobraźni Imaginarium rządzącego globalną północą no od kilku dziesięcioleci ten cel trochę jest także, że wspólnoty i nie mówię tu o wspólnotach etnicznych czy religijnych wspólnoty przede wszystkim społecznej Obywatelskiej to było to co na Zachodzie wyłoniło się z drugiej wojny światowej i wartość tego, że jest obywatelem, że jest się pewnego rodzaju społeczeństwie, w którym istnieją instytucje zapewniające właśnie bezpieczeństwo, które jak jakiegoś stopnia ufamy przy wszystkich konfliktach społecznych i innych problemach które, które wtedy istniały dawało takie taki rodzaj osadzenie Otóż ten ten ten cały system był tak określił zaczął się rozpadać mniej więcej w latach 70 w związku z globalizacją i i porzucił znowu użyję tego określenia ogromną większość społeczeństw Zachodu i te społeczeństwa zaczęły szukać jakiegoś takiego bardziej podstawowego sposobu utożsamiania się właśnie w takich wspólnotach opartych na albo takich spraw starych mitach etnicznych religijnych albo to jest było coś bardzo znamiennego na wspólnym poczuciu krzywdy to znaczy różne grupy skrzywdzone to dotyczy boja wiem Żydów po drugiej wojnie światowej to dotyczy kobiet całym okresie drugiej połowy dwudziestego wieku to dotyczy kolejnych grup, które zaczynały odkrywać swoją swoją krzywdę budowały na tej krzywdzie tożsamość i pokazywały są krzywdy, jaką potężną broń polityczną, która pozwalała im zyski będzie być wysłuchany oczywiście wtem ten proces niosła niesłychanie pozytywną emancypacja inną funkcję, ale ten stał się modelem tworzenia takiego dyskursu moja tożsamość jest tożsamością kogoś, kto jest gnębiony skrzywdzony i zmusić mnie uznać musi mnie uznać i ten dyskurs który, który też ruchy antyszczepionkowe lansują to znaczy faszyzm sanitarny i inne tego rodzaju określenia właśnie odwołuje się do tego to znaczy my jesteśmy i biedni gnębieni, a ta straszna w większości jeszcze na dodatek, za którą stoją koncerny farmaceutką farmaceutyczne na strażnik MEN tożsamość stała się tożsamością, która pozwala zrzucić twarz innym to, że mnie to zgadzają mną lekceważą inne no właśnie to w kulturze jednak zbudowanej w ogromnym stopniu na chrześcijaństwie, która na figurę ofiary ma w środku w pozycji centralnej i przyznaje moralną wyższością wieża jest potężna broń to znaczy z 1 strony tak jak mówisz miało to głęboki emancypacyjne sens i dostrzeżenie często marginalizowanych grup represjonowanych na różne sposoby no jest czymś ważnym i chwalebnym zdecydowanie i oddanie głosu ofiarom, które bywały tego głosu pozbawiane w sposób systematyczny też jest zdobyczą cywilizacyjną niewątpliwą natomiast drugą stroną tego zjawiska jest rzeczywiście budowanie kapitału moralnego i symbolicznego na definiowaniu jako ofiara i stosowanie właściwie no takiego subtelnego, ale nie mniej intensywnego szantażu moralnego, który sprawia, że w zasadzie każdy opór czy każda różnica czy każda próba negocjacji albo dyskusji z kimś rozporządzają taką tożsamością kończy się tym, że się zostaje oskarżonym o jakieś formy opresji stosowane wobec tego kogoś właśnie i tu rzeczywiście bardzo wyraźnie na tych przykładach antyszczepionkowych to widać to to jest jeden z wielu oczywiście jedno z wielu wcieleń tego rodzaju dyskursu tego rodzaju sposobu dyskusji ale, ale faktycznie ona tutaj jest obecna niewątpliwie ana dodatek właśnie ten moment przechwycenia przez właściwie wszystkie możliwe ruchy, które chcą budować się jako tożsamościowe powoduje że, że z punktu widzenia kogoś, kto obserwuje z boku antyszczepionkowy ruch, gdzie tak naprawdę chodzą ludzie, którzy będą zarażać innych, czyli w pewnym sensie można powiedzieć, że są katami raczej i którzy głoszą, że są ofiarami też wprowadza pewnego rodzaju argumentację do absurdu to znaczy, że ona też się dewaluuje niesłychanie i i w tym sensie zaczyna tracić ten to pewną czystość, którą w początkowym okresie miała i i to wydaje mi się jest jeden z elementów właśnie takiego rozpadu języka którym, którym zachód wrócę do tego swojego pierwszego pytania posługiwał się porozumiewał i uzyskiwał pewnego rodzaju pokój społeczny etap to powszechne uznanie praw ofiar, które były efektem zbrodni drugiej wojny światowej stało się trochę parodią samej samej siebie samego siebie mówi o powszechnym uznaniu w w momencie, kiedy przechwytują to już absolutnie wszyscy, ale po tym, tkwi głęboki i realne poczucie krzywdy wściekłość z tym związane mamy dosłownie 7 minut do końca tej rozmowy, więc na sam koniec chciałbym zapytać, podsumowując już wszystko, o czym mówiliśmy oto jak właściwie widzisz takie zasadnicze problemy, które dzisiaj zachód trafią ja bym wskazał z 1 strony rosnące nierówności społeczne pogłębiający się rozdźwięk pomiędzy biednymi, a bogatymi, a z drugiej strony kryzys klimatyczny i to wszystko co on ze sobą już przynosi i co będzie przynosił z trzeciej strony jedną z konsekwencji kryzysu klimatycznego, czyli wędrówki ludów nowe wędrówki ludów kryzys migracyjny, z którym bezpośrednio i my dzisiaj mamy mamy styczność przy okazji tego co się na polskiej granicy dzieje co jest oczywiście tylko preludium do tego co tutaj będzie się działo nie wiem wciągu najbliższych lat i tutaj w całej Europie no właśnie co jeszcze do tej Triady byś dołożył wobec tego ja się oczywiście zgadzam z tym są listą, ale chyba, jakby idąc trochę za duchem naszej rozmowy dodałbym pewną rozpad i dezintegrację języka, ale w takim bardzo szerokim sensie to znaczy nie tylko od samego języka w postaci słownika gramatyki, ale też całe do Imaginarium sfery wyobraźni sfery odczuć, które wiążą się pewnymi postawa określanymi przez język i tym że, że ten rozpad jest jednocześnie przesycony właśnie różnego rodzaju mechanizmami, które nie chcą dopuścić prawdy, które powodują, że ogromne grupy społeczeństw globalnej północy dawnego Zachodu nie chcą po prostu nie chcą głęboko bronią się przed tym, żeby spojrzeć prawdzie otrzyma tak jest zawsze są uwierzyć w dowolne szaleńcem w gruncie rzeczy wytłumaczenia swojej i swojego cierpienia swojego nieszczęścia swojej albo codziennego trudu takiego życia po to, żeby nie zobaczyć pewnych zupełnie podstawowych praw i dla mnie jednak jest uderzające powszechne w Polsce aktualnie przyzwolenie na to, że ludzie umierali na granicy w okresie nie podał jedzenia picia ciepłego koca już abstrahuję czy ich przyjmiemy naszego społeczeństwa czy nie i pewien rodzaj kompletnej obojętności właśnie zaprzeczenia, bo widzimy fakt ale, jakbyśmy go nie rozumieli to tutaj w Polsce wydaje mi się dzieje się coś co dzieje się w całej Europie, bo przecież tonący ludzie na morzu Śródziemnym mury, które tam wyrastają na granicy grecko-tureckiej tak dalej tak dalej to wszystko jest jest element takiego nie chcemy Zobacz, ale stać, ale to jest norma tak było zawsze my teraz mamy narzędzia technologiczne umożliwiające nam zobaczenie tego na roczne twarzą twarz możemy to po prostu 1 do 1 oglądać no ale przecież cała ta kultura jest na tym zbudowana nie oszukujmy się zgoda to znaczy tak zawsze była niezdecydowana oczywiście do tego, że oczywiście próbować odrobić te mechanizmy obronne skądinąd to zaprzeczenie, o których mówię po niemiecku nazywa się online to jest żydowski termin, a to jest piękne słowo to znaczy była ona bardzo ceni kłamstwo dla ligę, ale jest taki wzmocniony takim ser i to jest takie przekłamanie, które doprowadza w zasadzie do urojenia to znaczy to już jest trochę dalej niż po prostu zwykłe kłamstwo czy kłamanie sobie ale, ale wracając jeszcze przychodzi do głowy książka czy tekst taki takiego francuskiego filozofa skądinąd bardzo konserwatywnego, z którym nie zawsze jest po drodze, ale akurat ten fakt ten bardzo ocenie o sztuki wydaje się i jego sposobie opowiadania wojny peloponeskiej ten filozof Remi brak zadaje takie pytanie czy to kiedy był Japończyk na wiadomość etnicznie był, a tańczy, kiedy miało obywatelstwo brytyjskie natomiast VAT mówi, ale sądu Adamczykiem jeszcze w innym sensie Ateńczycy mieli zdolność patrzenia w rzeczywistości w oczy w każdej ten a ten który był Tukidydes rzeczy prawdzie nawet jakby ona była nieprzyjemna prosto w twarz Spartanie, mimo że bardzo odważni w sensie wojennym uciekali od tego co kryje się za samymi wydarzenia nie widzieli tych realiów i wyciąga z tekstu Tukidydesa pokazuje jak jak sam Tukidydes miał tego świadomość i wydaje się, że to jest to pokazuje po pierwsze, że w 2,51000 lat temu ten problem już pojawiał, a po drugie, Ateńczycy potrafili robić w tej sprawie niesamowite błędy, bo wiadomo przegrali w końcu wojny peloponeskiej na własne życzenie już prawie wygrali nagle zrobili i ja się kończy doprowadził do klęski i po trzecie stoimy przed podobnym wyzwaniem to znaczy nie i tego, że możemy zabić naszą demokrację nasze społeczeństwa z powodu właśnie tego, że nie chcemy widzieć rzeczywistość bardzo dziękuję to mocna puenta prof. Andrzej Leder do państwa gościem dziękuję bardzo, dziękuję ido widzenia, a za moment będziemy rozmawiali o Don Stanislao znają państwo to postać na pewno po godzinie dwunastej najpierw informacje muszą pojawić rzecz jasna Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA