REKLAMA

45 lat KOR-u. Na czym polegał fenomen tej organizacji?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-09-28 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:26 min.
Udostępnij:

Na czym polegała niezwykłość tego pomysłu, jakim był KOR? Przypominamy historię najsilniejszej organizacji demokratycznej opozycji w czasach PRL

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór we wtorek 28września mamy czas na ciekawą historię z naszej historii o komitecie obrony robotników powiedziano by wiele na szczęście jeszcze sporo osób, które zaangażowały się działalność komitetu i co jakiś czas opowiadają, a my dziennikarze zapisujemy te notacje jako cenne źródła wiedzy naszych dziejach jednak nawet ta obfitość źródeł artykuły książki nie zaspokajają definitywnie naszej ciekawości jak się pojawia okazja, a z pewnością Rozwiń » czterdziesta piąta rocznica powstania KOR-u taką okazją jest to wracamy do tych dni które, kto wie czy nie zdecydowały o naszej najnowszej historii na czym polega niezwykłość tego pomysłu, jakim był Kor najkrócej rzecz ujmując chodziło o to by legalnie prowadzić z punktu widzenia komunistycznej władzy nielegalną działalność zaczęły się podobnie jak w Poznaniu pięćdziesiątym szóstym czy Trójmieście w grudniu 70 tego władza dokładnie premier Piotr Jaroszewicz ogłosił 24czerwca 70 tego szóstego roku i to nie wprost wprowadzenie podwyżek był to czas, kiedy ludzie i tak z trudem wiązali koniec końcem ana dodatek kupienie podstawowych rzeczy do domu stawało się nie lada wyczynem, a tu jak się okazało wiele codziennych rzeczy podstawowych produktów miały zdrożeć nawet o 70% znajdzie później 25czerwca w fabrykach w Radomiu Ursusie Płocku wybuchły strajki robotnicy wyszli też na ulice np. w Radomiu poszli pod komitet wojewódzki partii rządzącej, czyli polskiej zjednoczonej partii Robotniczej wzburzeni wzniecili pożar budynku przy okazji doszło do plądrowania sklepów na głównej ulicy Radomia do akcji wkroczyło osławione ZOMO, czyli jednostki milicji szkolone do pacyfikacji demonstracji zaczęły się represje aresztowania bicie zatrzymanych potem wyrzucanie z pracy 1000 rodzin znalazło się w dramatycznej sytuacji, bo tzw. licznymi biletami nie sposób było znaleźć pracę gdziekolwiek i wtedy pojawił się pomysł zarówno pomocy prawnej w procesach sądowych jak i pomocy materialnej dla poszkodowanych rodzin pomysłodawcami z 1 strony byli ludzie związani z warszawską drużyną harcerską czarną jedynką jak i zupełnie innego spektrum co trafnie opisał Jacek Kuroń w książce PRL dla początkujących pisał kory założyli ludzie różnych przekonaniach przedwojenni niepodległościowe socjaliści akowcy duchowni intelektualiści marcowe komandosi 23września 70 tego szóstego roku 14 osób z tego wymieszane ogromna ogłosił apel do społeczeństwa władz PRL, informując o powstaniu komitetu obrony robotników sygnatariusze wzywali do przyjęcia do pracy wszystkich zwolnionych ogłoszenia amnestii dla skazanych i więzionych za udział w strajkach ujawnienia rozmiarów zastosowanych represji i ukarania osób winnych łamania prawa i właśnie ów fenomen KOR-u żadne tajne działania żadne podziemie pseudonim tylko od tylko otwarta pod nazwiskiem akcja oczywiście skierowane przeciwko władzom PRL-u, ale z użyciem obowiązującego oficjalnie prawa w tym PRL-u i z podparciem się dokumentem końcowym konferencji bezpieczeństwa i współpracy w Europie, pod którym Edward Gierek się podpisał tam akurat w tzw. trzecim koszyku było sporo oprawach człowieka i tak zaczyna się ta piękna opowieść, ale główną część zostawiam gościa audycji którymi już za chwilę będą pan Mirosław Chojecki opozycjonista zaangażowany w działalność KOR-u odpowiadał m.in. za powielanie komunikatu KOR-u biuletynu informacyjnego KOR-u później stworzył niezależną oficynę wydawniczą nowa największe działające poza cenzurą wydawnictwo będzie z nami prof. Andrzej Friszke historyk Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk także związane z opozycją demokratyczną, choć już bardziej wczasach Solidarności tradycyjnie w oczekiwaniu na gości chciałbym państwu przekazać kilka informacji, które wydały mi się zasługujące na uwagę Maciej Zakrocki przedstawia ledwo wystające ponad wodę Vanuatu zwrócić do Międzynarodowego Trybunału sprawiedliwości w Hadze by przyznał, że kraje uprzemysłowione są winne katastrofy klimatycznej za jej sprawą temu wyspiarskim państwu grozi zalanie przez Pacyfik precedensowe orzeczenie Hagi miałoby się stać podstawą dalszych pozwów o odszkodowania położony na 83 Wyspach nowych hybryd ów Vanuatu liczy blisko 300 000 obywateli ich dramatyczna sytuacja wciąż się pogarsza jak zresztą na innych archipelag Oceanii za sprawą wciąż podnoszącego się poziomu wód Pacyfiku na mało jednej z setek dawnego tropikalnego raju rolnik Jeff Daniels obserwuje jak ziemia dosłownie kurczy mu się pod nogami jego Chatka stoi dziś na pasie szerokim na 70m pamięta, kiedy był dzieckiem gruntu było 2 lata 2× tyle teraz w czasie tropikalnych sztormów czy wyższej fali nie tylko jego dom, ale reszta wioski małą znika pod wodą historię tę opisała niezależna agencja profit nie humanitarnie Jan, która zajmuje się problemami humanitarnymi zapomnianych regionach świata pozew to pomysł byłego ministra spraw zagranicznych Vanuatu Ralpha Regan vanów już, przemawiając na szczycie klimatycznym kot 24 osiemnastym roku w Katowicach zapowiedział obciążenie kosztami klęski klimatycznej światowych trucicieli rządy krajów rozwiniętych od Trybunału w Hadze Ragan one oczekuje wydania opinii doradczej, która by potwierdziła, że to kraje uprzemysłowione odpowiadają za szkody wyrządzane Vanuatu bogata północ obiecała co prawda 100 000 000 000USD pomocy rocznie dla ofiar kryzysu klimatycznego, ale ani Vanuatu ani inne państwa nie widzę tych pieniędzy może Trybunał pomoże Maciej Zakrocki przedstawia brytyjski minister transportu zaapelował we wtorek do kierowców by przestali napełniać stare butelki powodzie paliwem na stacjach benzynowych panika spowodowała, że w dużych miastach zabrakło paliwa rząd postawił wojsko stan gotowości niedobór kierowców ciężarówek po brexicie pogłębiony przez wstrzymanie testów na prawo jazdy epidemii koronawirusa i odejście ludzi z branży transportowej wszystko to wywołało chaos łańcuchach dostaw eksperci ostrzegają o możliwość niedoboru towarów i wzrostu cen przed świętami władze postawiły ograniczoną liczbę wojskowych kierowców cystern stan gotowości, aby w razie potrzeby móc ich rozmieścić w celu dostarczenia paliwa sekretarz do spraw transportu Grant sza z i niektórzy operatorzy stacji benzynowych zgłosili, że sytuacja wydaje się ustępować, ponieważ rezerwy na niektórych stacjach zostały uzupełnione im szybciej wszyscy wrócimy do naszych normalnych nawyków zakupowych tym szybciej zostanie rozwiązane apeluję do społeczeństwa, aby to zrobić w szczególności koniec z butelkami powodzie na stacjach benzynowych to niebezpieczne i nie pomocne dodał minister transportu jednym z głównych haseł brexitowców było przywrócić kontrole, że niby to Unia kontrolowała teraz Brytyjczycy znowu sami będą o sobie decydowali no to sami decydują, żeby do butelek nie kupować benzyny Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia pochodzi z wywiadu Donalda Tuska dla portalu wyborcza PL rozmawia Dorota Wysocka Schnepf rozmowa dotyczyła publikacji m.in. gazety wyborczej licznych powiązaniach osób w państwowych spółkach z ministrami rządu lider Platformy Obywatelskiej mówił o tym tak tak mniej więcej wyglądały czasy tuż przed rozbiorami Polski to znaczy mamy do czynienia z kompletnie bezkarni magnaterii ją dyski pełne Słowian już na temat patriotyzmu tradycji obrony wartości, a od rana do wieczora tak naprawdę grupa, która trzyma władzę zajmuje się tylko jeden z własnymi interesami własnymi nie wszystkim interesem poprosiliśmy o komentarz do tej wypowiedzi prof. Olgierd Annusewicz pełniącego obowiązki dyrektora ośrodka analiz politologicznych Uniwersytetu Warszawskiego, kiedy Prawo i Sprawiedliwość zdobywa władzę w 2015 roku, a potem przedłużała swoją legitymację wyborach 2019 na sztandarach miało odnowę jakości życia publicznego w kontrze do słynnych już ośmiornica wszystkich tych innych sytuacji, która dzisiaj zdają się być drobiazgami z okresu rządów Platformy Obywatelskiej i dlatego tym bardziej boli, tym bardziej wykorzystuje dzisiaj Donald Tusk i reszta opozycji tę sytuację, ponieważ w polityce nie jest problemem, że zrobiliśmy coś złego wielu politykom po no zdarza się zrobić coś złego natomiast wyborca nie lubi takich sytuacji też zdecydowanie krytycznie ocenia te sytuacje, kiedy to działanie to daleko idącej sprzeczności, że wizerunkiem budowanym przez polityczne ugrupowanie czy hasła, które to ugrupowanie ogłosiło, jeśli więc miała być odnowa życia publicznego, jeśli więc miało być uczciwie jeśli miało być wspaniale, bo przeżyliśmy jakiś katar jest i to ma być nowa jakość polityki, a okazuje się że, żeby dostać pracę w spółce skarbu państwa trzeba mieć dwójka partii no to jest dla wyborców trudne do zaakceptowania skoro tak no to to nie jest żadna żadna tajemnica to przed chwilą powiedziałem jest łatwe do kontynuowania w związku z tym opozycja oczywiście będzie na tym fortepianie grać i będzie na tym fortepianie grać teść długo i na silnych silnie, uderzając w klawisze, bo to, bo to jest dla nich dzisiaj paliwo tak pamiętajmy, że scena polityczna dynamika zainteresowania opinii publicznej tym co się dzieje na scenie politycznej to są Górki dołki tak przez ostatnie tygodnie zajmowali Polacy występowali kwestią UE imigrantów z sytuacją na granicy biało ruszał trochę już obywatele są tym tymi wydarzeniami zmęczeni znudzeni pojawia się coś nowego tak jak ta historia imigrantami działała na korzyść Prawa i Sprawiedliwości i to widać bardzo dobrze w badaniach tak sytuacja opisana przez media no jest potencjalnie ogromnym ryzykiem dla PiS-u nie dziwię się że, że opozycja ustami Donalda Tuska te sytuacje wykorzystuje nas, że używa mocnych słów, a tutaj nie ma się specjalnie czego tam ludzi bardzo dziękuję teraz już przechodzimy do głównej części audycji Maciej Zakrocki przedstawia historię z nami zapowiadani goście pan Mirosław Chojecki opozycjonista zaangażowany w działalność szkoli jak później tworzył niezależną oficynę wydawniczą największe działające poza cenzurą wtedy wydawnictwo witam serdecznie dobry wieczór dzień dobry no i pan prof. Andrzej Friszke historyk Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk także związane z opozycją demokratyczną troszkę może później w czasach Solidarności na pewno dobrze czuć lita dzień dobry wcześniej ska no by ktoś może ktoś może z okazji naszego spotkania wszystko wyjaśni i i może w takim razie zna historyka jednak zapytam na początek tak, żeby trochę może właśnie przypomnieć szczególnie tym niedawno urodzonym właściwie co takiego się wydarzyło w tym czerwcu, czego w konsekwencji było powstanie komitetu obrony robotników zaczęły się kłopoty gospodarcze ekipy gierkowskiej rządzącej wtedy polską no i odpowiedzią na te kłopoty gospodarcze było podwyższenie cen dość radykalne podniesienie cen urzędowych przypominam nie było także ceny sam rynek kształtował to władza określała ile kosztuje i nastąpiła podwyżka cen w odpowiedzi na to 25czerwca robotnicy zastrajkowali wielu ośrodkach, a w 2 szczególnie to było mocne, bo wyszli na ulice w Radomiu doszło do demonstracji pod domem partii w konsekwencji władza uciekła z tego domu partii ludzie podpalili ten dom partii na to, że prawda nastąpiła interwencja milicji bicie aresztowania no i o tym za sekundę jeszcze, bo równolegle w Ursusie pod warszawskim też ludzie wyszli na tory zatrzymali pociągi skończyło się to wszystko interwencją znowu milicji biciem aresztowaniami i to co zrobiła władza dramatycznego z tymi ludźmi to po aresztowaniu no po prostu bito tych ludzi bito zatrzymanych potem prawdę jak te opisy zaczęły kort zbierać no to zaczęto mówić ścieżka zdrowia, czyli o przepuszczanie ludzi przez szpaler bijących pałami milicjantów i aresztowania tego typu opresję, czyli co najmniej kilkuset osób jeśli nawet nie więcej, a kilkaset osób również skazy skazano później głównie w Radomiu w Ursusie, czyli w zasadzie przed sądami warszawskimi wskazywano uczestników tych zajść jednych na 3 miesiące, ale innych na wyselekcjonowaną, żeby skazać na parę lat i będą się toczyły przeciwko nim procesy poczynając od lipca roku 871006. a ja tej pomijam pewne inne elementy np. kampanię propagandową koncentruje się na tym trwały represja przeciwko uczestnikom demonstracji, bo przede wszystkim ich obronie wystąpił komitet obrony robotników wobec aresztowanych wobec ich rodzin, które zostały tym samym pozbawione środków do życia, a także wielu osobom, które zostały wyrzucone z pracy to wtedy było poważna sprawa, bo nie było systemu ochrony czy prawda jakieś dofinansowanie osób, które straciły pracę w związku z tym samo wyrzucenie z pracy już było bardzo dotkliwe no oczywiście, tym bardziej dotkliwe pobicie czy trzymanie więzieniu wskazywanie to było bardzo bardzo poważne poruszenie społeczne, o których być może nawet byśmy tak nie wiedzie im mieszkający zdała od tych miast czy tych wydarzeń, ale właśnie to była jedna z pierwszych rzeczy, które zrobiła ta grupa, która stworzy za chwilę Kor, czyli Ross zgłosiła informację o tym proteście i od tych represja tu pojawiają się ludzie m.in. z pierwszej warszawskiej drużyny harcerskiej imienia Romualda Traugutta czy list z czarnej jedynki Antoni Macierewicz Piotr Naimski ludzie z klubu inteligencji katolickiej np. Henryk Wujec czy Jan Józef Lipski no bo pojawia się Mirek Chojecki, który spotkał się m.in. z Piotrem Naimskim gdzieś tam w połowie sierpnia i rzeczywiście jak rozumiem kombinować jak pomóc pomóc ludziom tak było no tak do piłki był byli represjonowani, którzy pan prof. Andrzej Friszke mówił o tym, że religię wyrzucono z pracy lepszą świadomość, że wówczas jedynym właściwym pracodawcą było państwo jak i jeżeli kogoś wyrzucono z pracy to nie miało szansę takim Wilczym biletem to niemal nie miało 6 i znaleźć pracy, gdzie indziej i jakoś tak się złożyło, że najpierw zaczęliśmy jeździć bio do Ursusa szukać tych represjonowanych o tym nie dostaliśmy pierwsze adresy ludzi radonu zaczęliśmy jeździć do Radomia no i takie zbierała się rezerwy zbierał informacje którymi należało, czyli zrobić i rzecz jasna, że nie chodziło o to, żebyśmy my zgrani kilku osób i te wiedzę ale, żeby te wiedzie także otrzymało społeczeństwo i w 2 też powołany został komitet obrony robotników i powinny to właściwie przez Antka Macierewicza i Piotra Naimskiego to oni 2 zabiegali o to, żeby grono osób jedno z takim autorytetem taki komitet i powołało, bo przecież trzeba wziąć pod uwagę, że w tym komitecie od początku był wybitny Polski pisarz Jerzy Andrzejewski i my się znaleźć się tam inny pisarz poeta Stanisław Barańczak, że ich znalazła się w nim ani ile w tej delegować, która broniła jeszcze adwokat pani Aniela, która broniła jeszcze robotników strajkujących w Krakowie wstęp dzieci, że był tam też moim Dell owi tak przepraszam już nie tylko i Krakowie tylko przed wojną mocno przed wojną taki na przed wojną no, że był tam także wybitny intelektualista specjalny sztab literatury polskiej Jan Józef Lipski można by długo wymieniać nie chce w tej przedłużać, ale że w momencie, kiedy ten komitet się z Raciąża powstał najpierw on po miał 14 osób i to wówczas stolicy zaczęto wydawać coś co nas wydaliśmy komunikat komunikaty KOR-u o tym co w sprawach Radomia i Ursusa wiadomo, jakie są represje, jakie są nie wyroki w procesach, bo przecież te wyroki sięgały nawet 10 lat to konkurs to trzeba je oddać to niebyły tam prócz czy w Rosji tak jak mówił pan prof. Andrzej 3 miesiące czy tylko dłużej to nawet 10 lat 9 lat ludzie dostawali no i te com komunikaty jakoś tak przepisywali my najpierw na na maszynach potem były one przekazywane w różnym znajomym, którzy właśnie byli zobligowani do tego ażeby taki komunikat przepisać na maszynie i oddać nam Guaidó plazmy co było dowodem na to, że jednak ta osoba tym ten ten komunikat w pisała rzecz jasna, że to trafiało później do polskich stacji polskich stacji radiowych na rzeczy nadających w języku polskim osiami realia takich jak radio wolna Europa głos Ameryki i BBC i to te informacje i inną trafiały właściwie dla całego społeczeństwa to jest chyba teraz szalenie ważne, żeby na to zwrócić uwagę tak mniejszy przynajmniej wydaje, bo tą symboliczną datą zresztą właśnie niedawno tego dnia mówiliśmy że, że to dzień 45 lecia powstania KOR-u mówię tutaj 23września 71006. roku, kiedy to pojawił się apel do społeczeństwa władz PRL-u pomagał w przekazaniu do Sejmu tego apelu właśnie wspomniany tutaj Jerzy Andrzejewski i tu do pana profesora wc, bo mi się uderzy też jakiś fenomen w państwach tzw. demokracji ludowej i chyba również historii Polski okresu PRL-u, że oto właśnie z otwartą przyłbicą no ludzie z 14 osób podpisało się zmieniają nazwiska piszą o represjach piszą o skandalicznym zasad rząd za zachowaniu władzy i piszą zawiązują komitet obrony robotników w państwie robotniczym czytam otwartość tego gestu i właśnie no nie chowanie się tak jak to wcześniej ludzi opozycji musieli robić i jest jest czymś fenomenalnym co w jakimś sensie też trochę zaskakuje tę władzę absolutnie absolutnie tak czy fenomen był na wielu poziomach tak powiem po pierwsze przez minione kilkadziesiąt lat w zasadzie chyba do czterdziestego siódmego roku, aby wrócić nie było czegoś takiego jak legalnie jawnie działająca grupa opozycyjna takie grupy oczywiście, gdy powstawały, ale to były działania konspiracyjne albo działania takie prawda indywidualne nie skodyfikowane w postaci organizacji grupy, która ma nazwę wiadomo, kto jest członkiem to było coś niezwykłego uzupełnienie niemającego precedensu, gdy było to co prawda trochę wzorowany na powstaniu związku Radzieckim komitetu obrony praw człowieka dysydenci radzieccy od 70 tego roku, która apelowała o przestrzeganie przez władze praw obywatelskich o praworządność no ale po pierwsze, tamta grupa była niewielka po drugie, była poddawana oczywiście represjom i nie miała takiego brakuje kluczowego tematu 1 kluczowego tematu, jakim było powstanie KOR-u w samej nazwie się to widoczne w całej działalności, czyli adresowanej do konkretnej grupy społecznej do konkretnych pokrzywdzonych do konkretnych represjonowanych, a zatem to nadawało pewną dynamikę pozwalały wiązać ten ruch pewnym konkret, a nie tylko jeśli chodzi o pewne zasady to jest zupełnie zdumiewająca niezwykła niemająca precedensu jak śledzie i oczywiście władze też na to zareagowały w sposób taki trochę nie bardzo wiedział jak mają zareagować tutaj Mirek Chojecki słusznie wymienił kilka osób jeszcze bym dodał do do tej grupy oczywiście nie możemy wszystkich wymieniać, ale dodałbym jednak prof. Edwarda Lipińskiego bardzo ważnego seniora polskich ekonomistów nie no i właśnie Andrzejewski państw narodowych, ale to jeszcze, jeżeli mówimy o Lipińskim trzeba dodać, że w czasie wojny był on rektorem szkoły głównej handlowej profesorem na te i na tej uczelni podziemnej szkoły głównej handlowej, czyli takiej instytucji, czyli no już wówczas przeciwko opresji hitlerowskiej poprzez to prawda, ale to jeszcze trzeba dodać, że on już tak byłem ekonomistą, który dał się poznać jeszcze przed pierwszą wojną światową jako aktywny uczestnik na czas wielkiej dyskusji dotyczącej dotyczące pierwszych form ubezpieczeń społecznych w okresie międzywojennym był znanym ekonomistą redaktorem pisma ekonomista po wojnie długoletnim prezesem polskiego Towarzystwa ekonomicznego to była postać wielkiej rangi w świecie nauki, ale poniekąd też jak powiedział świecie polityki o tyle rząd miał przeszłość polityczną był związany z lewicą przed wojną socjalistyczną to była wielka postać taka trochę też symboliczna dlatego całego środowiska władze nie bardzo mogły tak po prostu tego typu ludzi zamknąć i w gruncie rzeczy jedna z kluczowych funkcji KOR-u polega na tym, że ci starsi ludzie mający lat 70 par 80 tworzyli swego rodzaju taki parasol nad młodzieżą, do których zaliczają się m.in. Mirek Chojecki i w zasadzie oni tworzyli no taką osłonę trochę, bo jak prawda atakowano tych młodych aresztowano czy były próby pobicia no to ci starsi państwo, na którym stawali w obronie wydawali komunikaty wydawali oświadczenia one miały silną tak taki autorytet prawda zatem stało wiadomo było, że to są bardzo poważnie ludzi wielkiej tradycji jak oni coś mówią to to jest prawda nie można tego lekceważyć całkowicie władzę w zasadzie była dosyć bez rat, ale to nie tylko oni wydawali oświadczenia te pani po prostu chodzili do prokuratury i tam w tej prokuraturze awanturowali się ona z tych wdanym momencie siedzący w więzieniach tak dzieli, ale czy właśnie to wykopaną pana Mirosława to jest właśnie chciałem zapytać, ale czy w związku z tym, o czym mówimy no rzeczywiście w jakimś sensie mieliście poczucie bezpieczeństwa i rzeczywiście nowa władza wiadomo na pewno dokuczała, ale tak dobrą sprawę no w miarę świeża, bo to pewnie tak dziwnie dzisiaj brzmi, ale nie łatwo było prowadzić działalność i wie pan mówić o tym o poczuciu bezpieczeństwa PRL-u na to sam pan zauważył, że jakoś tak profesor poważnych też tak wiem no ale z drugiej strony właśnie ten parasol był tak pan zresztą na realną Sammy człowiek z niezwykle wspaniałej rodziny mama uczestniczka zamachu na uczelni tak się został zastanawiam, że taka władza ludowa jednak się też może jednak zastanowiła chwilę związany był pan z panem Jackiem bocheńskim rodzinie, więc no tak tak wziąć tego Chojeckiego i tak go tam z Poniewieża czarne klub wie pan od od 70 tego szóstego do osiemdziesiątego roku średnio tygodniowo 1 dzień spędza w areszcie, więc mu głównie Niemcy tak, ale tak specjalnie się przejmowała od zwykle samo życie zamykała na 48 godzin, bo tyle pozywa na tyle pozwalał Kodek i ale ale nie tylko, bo czasami to były 3 miesiące czasami 2 miesiące no różnie więc, że zawsze za każdym razem, kiedy zamykano na nie na 48 godzin to nie miałem takiego przekonania testu 48 godzin, że być może to jest tak jak już, że zmieniła się polityka, że to jest tak jak w związku sowieckim, że wyroki łagrów sią 1015 letnie, że tak jak w Czechosłowacji Vaclav Havel właściwie związani dostał 4 lata i odsiedział, że tak jak w Rumunii no ludzie, że rzecz, że ta polityka władz niekoniecznie jest taka stała stabilna żona może się zmienić i to jest bardzo ważne co Mira, która przed chwilą powiedział, bo właśnie znaczy trzeba tutaj dodać należy ten parasol by być skuteczny tylko do pewnego poziomu dotyczy on zwiększał koszty społeczne czy polityczny, jaki władze musiały ponieść przy, gdyby doszło do ostrych represji, ale tych ostrych represjach o właściwie kombinowali cały czas i pierwsza reakcja na powstanie KOR-u to było przygotowanie MSW w Prokuraturze Generalnej takiej operacji, żeby aresztować około 20 osób wcale niekoniecznie też tylko takich najmłodszych, ale wśród nich też tych najmłodszych my po prostu gruncie rzeczy przystąpić do represji karnych, a operacja została odwołana właśnie w przeddzień jej przeprowadzenia się dobrze pamiętam o nim zamierzali 22października dokonać tego tego uderzenia w Kor zrezygnowano, bo uznano, że kość w tym momencie będzie za duży może do władzy nie opłaca się do końca nie wiemy, dlaczego Stanisław Kania podjął decyzję, żeby jednak odroczyć do akcji, ale odroczyć nie znaczy, że jest jakieś przyzwolenie tylko jakby przez następne miesiące w konsekwencji lata cały czas tam się tak ważyło jedni uważali, że trzeba uderzyć zrobić z tym koniec, a drudzy mówili, że koszty będą za duże może jednak nie zobaczymy może im się pokłócą może oni tak powiem stracą zapał liczono na takie prawda rozwarstwienia KOR-u właśnie robotników zaczęto zwalniać, żeby zabrać powód jak nie będą mieli powodu no to siłą rzeczy tak PN formaty używane jako więzień w lodach Magny prawda zwalniać więzi tak zwalnia z więziennych wymyślono amnestię pierwszą, która była w lutym 77, ale ten element tak powiem, żeby zdusić on cały czas był obecny prokuratorzy zbierali materiały na ludzi KOR-u próbowano dach będziemy zastanawiać, jakie paragrafy tu zastosować odbywały się przesłuchania przed prokuratorami pierwsze już w listopadzie 8 dziesiątego 71006. roku Jana Józefa lipskiego Jana Jacka Kuronia, ale to cały czas było tak jak Mirek mówi była wynik, jakby decyzji politycznej, że oni nie mogli zdecydować no ale wiemy, że w maju roku 71007. zdecydowali wtedy poszliśmy siedzieć 10 osób aresztowano zamierzamy wytoczyć proces karny, a ja się nie dziwię jak rybie bowiem po śmierci po zamordowaniu Stanisława Pyjasa studenta z Krakowa współpracownika KOR-u zorganizowaliśmy w Krakowie bojkot juwenaliów po to, akurat tak się złożyło że, że rzecz, że terminowo pasowało i gdy potem zorganizowaliśmy taki karny marsz w rynku starego miasta ulicą Grodzką pod to obywatel, w którym to wedle dziennikarzy zachodnich moje imię przeliczyłem tego ja szedłem w pierwszym szeregu, więc nie nie nie przeliczyłem tego uczestniczyło w tym marszu koło 10 000 osób na to jak rozumiem, że władza w tym momencie zadrżała w morze tylko jeszcze zapytam pana profesora czy panie, którzy na to wskazują to miało jakieś realne znaczenie również z punktu widzenia tamtej władzy no jednak trochę wiążącej się ze światem zachodnim chociażby kredytami coraz większym zadłużeniem itd. ale czy miało znaczenie to podpisanie tej tego dokumentu końcowego konferencji bezpieczeństwa współpracy w Europie, bo niektórzy mówią, że jednak trochę miało, że tam jednak się też władza ludowa po tym, trzecim koszykiem prawach człowieka podpisała no i że tak jak by trochę trudniej już było represjonowanie ludzi, łamiąc prawa w sposób bezczelny leży miało znaczenie, ale ten kontekst jest najważniejszy to znaczy to, że Polska ludowa ekipa Gierka no musiała mi musiała od Busha starać się o to, żeby mieć nie najgorszy obraz zagranicą, zwłaszcza w prasie światowej, bo to przekładało na konieczności pozyskiwania kredytów i ekonomicznego i ekonomicznej pomocy de facto kraj jest wymagał tego na dzień sytuacja gospodarcza była zła i inne kraje jak np. tutaj trzeba Słowacja podpisały akt KBW, ale stosowały represję niezwykle brutalne, o których już Mirek mówił no chyba związek radziecki podpisał przecież był stroną bywa zgubna, a wyroki były jakieś Mirek wymienił 10 lat i więcej, więc samo w sobie KBW UE miało znaczenie o, tyle że opozycja mogła na to powoływać Limo wyjście podpisali i to była taka retoryka tak samo jak w odwołaniu się do praw nam do konstytucji przecież konstytucję zapisane, że prawo karne nie pozwala ścigać np. głoszących no mówiących co myślą, aby prawda łamiecie swoje własne prawo o tego typu retoryka miała znaczenie, ale mogła mieć znaczenie tylko połączenie z innymi elementami w tym wypadku z tym, że władza nie chciała zadrażnień dać z Zachodem nie chciała zdradzać z kościołem, który był przeciwny represjami to miało duże znaczenie też taki parasol ochronny kościoła no i bała się, że takie właśnie tutaj w przypadku Krakowa czy Mirek powiedział, że próby represji, bo była jeszcze większy ruch jest większą determinację lepiej, żeby w cudzysłowie tak mówiąc, żeby tak miło i w końcu, że pani stracili zapał to wybór lepie ery teraz może wyglądać dobry moment bo, bo czas na czekano aż w końcu powinniśmy powiedzieć o tej najważniejszej stronie działalności komitetu no, czyli właśnie tej pomocy jeszcze w apelu, o którym wspominałem 23września 70 tego szóstego roku znajduje się tam taki fragment, w którym czytamy wg informacji posiadanych przez członków komitetu dotychczas zebrano i użyto na cele pomocy około 160 000zł potrzeby są jednak o wiele większe jak wygląda w praktyce ta pomoc, jaki był odzew, skąd zdobywaliśmy pieniądze skoro wszystko było trochę no jednak nielegalne, a ludzie dowiadywali się o działalności KOR-u z wolnej Europy no to to jak wam się po prostu działało czy warunki no tak bardzo dziękuję bardzo, trudno powiedzieć, dlatego że na w sumie bytowianie nie pamiętam sum sum pamięta się tak wydano na pomoc kilka milionów złotych, ale ustawiały się przypadki takie, że np. przychodzi ktoś mówił ja jestem orkiestry teatru wielkiego i tam zebraliśmy jakieś pieniądze i tutaj chcę przekazać je na dane na Kor, że przychodził np. może zwykle przychodził Kaka np. chce to pisarz zachodnioeuropejski miał jakieś pieniądze, które w tych jakoś nie bank mógł skorzystać chciał skorzystać i przeznaczał te złotówki nikt z tym nie miał co zrobić na Zachodzie przeznaczą na Kor tak tak zrobił Kurt Vonnegut tak zrobił ich waga ta chęć by tak no właśnie, niech więc czym te źródła wsparcia finansowego były bardzo różne począwszy od tego, iż nasi znajomi przyjaciele opodatkowali się na tam jakąś mniejszą większą sumą poprzez to, że zgłaszali się ludzie jak tego teatru wielkiego czy np. Instytutu badań jądrowych i przyszedł któregoś dnia taki pan Adam Szulczewski i przyniósł pieniądze, które zebrali pracownicy BJ tu na naukę na wsparcie dla robotników, więc by dzięki temu te źródła finansowania jak mówiłem bardzo różne no ale one generalnie biorą kart, choć na to, żeby wspierać wspomagać rodziny osób represjonowanych czy osoby represjonowane ja bym jeszcze dodać do tych przykładów, które Bjerre wymienił przed chwilą też takie zbiórki zwykle małe pieniądze były, ale w różnych środowiskach na studia pamiętam wtedy byłem studentem Instytutu historii Uniwersytetu Warszawskiego o tym studenci nie mają dużych pieniędzy, ale jakieś drobne sumy tak powiem też tam wrzucało do kapelusza tak po i ktoś potem z tymi pieniędzmi wędrował do do członków KOR-u no nie była daleka droga, bo oni byli również od asystentów naszych i te pieniądze ja myślę i tego nigdy nie policzył już nigdy nie Policy prawda, ale takich zbiórek zwykłych nota dramatyczną sytuację na prześladowanie rodziny często nieduże pieniądze były, ale no per saldo jak się złożyło tam 30 osób ktoś zrobił pierwszy ma tak, że poważniejsza i to było bardzo ważny też dla budowania takiego poczucia udziału takiego, że nawet jak nic innego nie robi, bo się boję, bo nie ma konta, które to przynajmniej na parę złotych na Kor na ty to tworzy już tak bym taką sieć zaufania towarzyską sieć w sumie polityczną można powiedzieć wokół KOR-u to była duża, ale osób osie, ale panie profesorze to nie jest tak Sejmie da się tego policzyć przecież komunikatach KOR-u publikowano sumy wydatkowane czy zebrane na na pomoc dla osób represjonowanych jednak to przecież była komisja poza spoza KOR-u złożyła na plaży Andrzeja kijowskiego Stefana Kisielewskiego nie pamiętam to był trzeci dzień bardzo zarobi słucham Pieńkowski Władysław, a Władysław Rynkowski Kiki ci ludzie kontrolowali kontrolowali dorocznie wydatki KOR-u i które w komunikatach były publikowane, więc daje to przewodniczyć jako sposób ja chciałbym zapytać, bo to jest na pewno też ważny element, a czas niestety ucieka no bo to jest ta pomoc finansowa to najważniejsze dla tych rodzin, które zostały pozbawione dochodów przez wyrzucenie z pracy właśnie wilczy bilet niemożność znalezienia pracy, gdzie indziej, ale była też pomoc prawna w związku z procesami pomoc lekarska w sytuacji, kiedy właśnie też taka była potrzebna może 2 słowa tej formie należałoby też dzisiaj powiedzieć, ale nie jest jednak pomoc jest także kasami zostawała matka sama albo dwójką trójką dzieci i harcerzy czarnej jedynki przyjeżdżali plotka, żeby np. węgiel, który kiedyś palono węglem piecach prawda węgiel, który przyjechał zwrócić do piwnicy albo kupić dobry dla burd na zimy ziemniaków, żeby MK rodzina miała co jeść 5 form rzeczywiście było dużo różnych była grupa adwokatów, którzy za, którzy nie wyścigi po napina na procesy do Radomia i córkami do Warszawy wszystkich adwokatów był Jan Olszewski późniejszy premier był pan Andrzej Grabiński Stanisław sztuka fach, czyli innym no lub wyleciał minus w związku z 2009 rok nad Note także Siła-Nowicki, ale także niż Olszewski czy el żona Wojtka Celińskiego Ewa no właśnie mile chwile w latach, a tak właśnie, więc to była taka grupa adwokatów bez, których dla na pewno nie dalibyśmy się nie dalibyśmy sobie rady, bo przecież władcy starało się robić jak najwięcej, jako że wszystko dzięki ludzi to poza prawem, ale starał się władzy robić taka, żeby to było legary, żeby to było zgodnie z przepisami w związku z tym zatrzymywali wskazywali dla ich ktoś musiał tych ludzi bronić no i teraz powoli, zmierzając do płyty zwykle się zastanawiamy czy mówimy o tym, że coś Mara jakiś ciąg dalszy tak kory jako taki no jest formalnie można powiedzieć kończy swoją działalność się też 23września, tyle że 81001. roku już zupełnie innej rzeczywistości no, niemniej jednak właśnie panie profesorze jak szukamy chociażby źródeł na Solidarności tego wszystkiego co się wydarzyło w sierpniu 80 tego 80 tego roku no to właśnie mówimy, że chyba no właśnie zaczynamy od Poznania i od od grudnia czy jednak właśnie ten ten kort również ze względu na bliskość czasową i przez to, że jednak zacięło się o tym mówić głośno sam pamiętam, bo jestem z tego pokolenia, kiedy właściwie no wydawane w drugim obiegu rzeczy ludzie czytali w tramwaju w Warszawie już bez takiego strachu jak jak wcześniej czy rzeczywiście ta otwartość KOR-u właśnie to dobrze to omówienie zmienia nazwiska tak działam w korze pomaga robotnikom czy to dodało nam nam społeczeństwu odwagi i absolutnie absolutnie no to być bardzo dużo rzeczy powiedzieć, ale po pierwsze, sam samo to, o czym mówiliśmy przede wszystkim inteligenci pomogli robotnikom doprowadzili do wyciągnięcia z więzień w końcu wszystkich w lipcu roku 800 siedemdziesiątego siódmego jest amnestia i władze zwalniają wszystkich uczestników demonstracji skazanych po części 76 to jest totalne zwycięstwo i następnie komitet przekształca komitet samoobrony społecznej Kor i będzie przez następne lata wspierał rozmaite inicjatywy niezależne takie samorządowe niezależną kulturę niezależne podziemne wydawnictwa tym się właśnie Mirek Chojecki zajmował podziemną podziemne podziemne drukowane podziemia, ale rozpowszechniane naziemnie tylko pewnie nielegalnie nieoficjalnie z rąk do rąk powietrznych i będzie wydawał cały szereg pism w tym robotnika, które są ukierunkowane na rozpowszechnianie informacji, których cenzura nie dopuszcza, ale też, jakby na kształtowanie ludzi na proponowanie form walki z tego wszystkiego powstanie ruch, który nie będzie wielki może do sierpnia obejmie to się można wspierać tych takich najaktywniejszych działaczy będzie kilkuset w ich kręgu jako współpracownicy Czytelnicy tej bibuły gotowi pomóc czasem to będzie pewnie parę tysięcy Góra, ale to będzie taki zaczyn to będzie takie środowisko świadomy swoich celu doświadczone, które pokonało barierę strachu, a wtedy mówiono, że ktoś zostanie zatrzymany przez milicję będzie miał nieprzyjemności od zabrania paszportu po wyrzuceniu z pracy czy nawet za ryzykowanie 48 godzin na więcej na dołku tzw. to stworzono tak po dosyć duży ruch per saldo duży na żadnym z krajów komunistycznych coś takiego nie miało miejsca dzięki temu jak doszło do strajków w osiemdziesiątym roku no, toteż strajki miały zaplecze to nie było także one odbywały w zamkniętych zakładach nikt o tym nie wiedział nie to było zaplecze informacyjne w gazetkach drukowano faktu w tych strajkach władza i żądania przekazywano na zachód wracało w postaci Radia na falach wolnej Europy 1 psem ten ruch miał to ja powiedziałem zaplecze, a po sierpniu istniał zaplecze by ci ludzie będą pomagali w tworzeniu niezależnego obiegu informacji będą doradcami będą tam do minus stworzyć, że będzie działał jak golenie profesorze różnych trybów cała, ale taka jest ważne to że, gdy miały studenckie komitety Solidarności ta nazywania TOK na jak one miały od 71007. roku, że kraj w stoczni gdańskiej, a właściwie zorganizował Bogdan Borusewicz, czyli członek koła tylko, że nasz kraj ku uczestniczyli uczestniczyło kilka czy kilku członków KOR-u jak tam byłem właśnie od początku egzaminy Dawid Konarski i współpracownika tak wspominam, bo były bardzo wielu bardzo panu dziękuję za spotkanie jeszcze 1 dowód, że tę historię nawet nie przecież tak odległą trzeba przypominać, szczególnie że mamy jej świadków bardzo dziękuję Mirosław Chojecki był z nami piękne dzięki pan prof. Andrzej Friszke bardzo dziękuję dziękuję dobremu Darka pobrano podziękowania dla Małgorzaty Raczyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki też życzę państwu dobranoc Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA