REKLAMA

Pierwszy ułan II RP – Bolesław Wieniawa-Długoszowski

Sprawy Różne
Data emisji:
2021-10-03 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
54:12 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka zapraszam państwa na audycję sprawy różne moim państwa dzisiejszym gościem jest Mariusz Urbanek pisarz autor książki Wieniawa szwoleżer na pegazie to dobry wieczór dobry wieczór witam panią redaktor witam słuchaczy Bolesław Wieniawa Długoszowskiego będzie bohaterem dzisiejszego wieczoru urodzony w 1800 osiemdziesiątym pierwszym roku właściwie jego dzieciństwo młodość 3 to jest taka klasyka przełomu wieków Rozwiń » dziewiętnastego dwudziestego prawda w ziemiańskich rodzinach tak tak tak on się urodził pod Stanisławowem dna na dzisiejszej Ukrainie, ale już kilka lat później ojciec kupił majątek to bardziej na Zachodzie Galicji pod ponoć pod nowym Sączem tam przeprowadziła się rodzina tam do dzisiaj istnieje dworek, który zamieszkiwali Długoszowskiego tam mieści się szkoła wedle wedle mojej wiedzy obecnie, ale można pojechać do Bobowej i tam ten ten worek zobaczyć notki tam już się Wieniawa wychowywał jak to szlacheckich może nie najbogatszych, ale dość majętny kultywujących tradycje rodzinie to znaczy z polowaniami Kuliga mi z tymi wszystkimi przyjemnościami, które życie na wsi wtedy oferowało, a jednocześnie był młodym człowiekiem niezwykle utalentowanym co zresztą potem będziemy widzieli w jego życiu studiował medycynę, ale jednocześnie był utalentowany artystycznie pisał wiersze malował tłumaczył francuski książki na język Polski był poliglotą dosyć wszystko wszystko to prawda myślę, że na początku miał poważny problem na co się zdecydować zresztą te pierwsze lata jego życie po zdaniu matury, którą zresztą oblał w pierwszym terminie, a potem dopiero potem dopiero ponownie przystąpił do egzaminu, więc te lata, kiedy podjął porządne medyczne studia po to, żeby pewnie mieć bezpieczne dostatnie życie no ale to rozwieszenie Wieniawy już już wtedy wyszło wyszło na Jasną był w gronie Lwowskiej Lwowskiej bohemy pod na początku dwudziestego wieku, kiedy staje wśród tej bohemy był np. Kornel Makuszyński także był jednym z tych, którzy byli duszą duszą tego Towarzystwa, który bawił ludzi, którzy miał już wtedy, a później to już o tym też będzie okazja pewnie powiedzieć miał ogromne powodzenie wśród kobiet długi czas Lwów był przekonany, że Wieniawa zostanie zięciem dyrektora Akademii w Akademii medycznej i wtedy będzie mógł jego kariera oczywiście nabierze przyspieszenia tak się nie stało, bo widniała postanowił o skończeniu studiów medycznych, bo jest skończył był z wykształcenia lekarzem ze specjalizacją okulistyczną postanowił zjechać szlakiem wielu młodych ludzi, którzy to chcieli po pierwsze, doświadczyć wielkiego światach chcieli zetknąć jest prawdziwym środowiskiem artystycznym, a wiadomo, że prawdziwa środowiska artystyczne to był przede wszystkim wówczas Paryż, więc Wieniawa rozstał się z tą córką lwowskiego profesora znalazł nową narzeczoną i wspólnie ruszyli na zachód najpierw do Berlina, a potem do Paryża, gdzie Wieniawa zaczął szkolić te talenty malarskie, które posiadał, a jego narzeczona późniejsza żona Stefania Kalwas, która marzyła o karierze śpiewaczki szkoliła szkoliła głos o mieszkających tam większości rosyjskich Mistrzów śpiew, kiedy pan powiedział o tym powodzeniu u kobiet to nie mieszkam zacytować wierszyka, który złożył Antoni Słonimski właśnie Wieniawie dzwoniąc szablą od progu idzie piękny Bolek ulubieniec Cezara i bożyszcze Polek ponoć Józef Piłsudski kiedyś ze smutkiem stwierdził, że więcej Zenik Polki miały uciechy niźli Polska pociecha, ale musiał być wtedy na Wieniawę bardzo mocno za nieważne, bo wiadomo, że ojczyzna była dla Wieniawy na pierwszym miejscu zwykle widzimy Wieniawy właśnie ja z jasnego przerwać, bo boi się, że ta anegdota gdzieś tam przypadnie ona bardzo pasuje po tym, cztero wierszu Słonimskiego, który pani przywołała w drugiej Rzeczypospolitej mówiono, że mężowie dam, które jak wtedy ślicznie określano zapomniały się z Wieniawą nie powinni mieć w ogóle swoich małżonek pretensji, bo Wieniawa to jest siła wyższa w system no to jeszcze Marian Hemar, który pisał tak w towarzystwie Wieniawy było się w polu magnetycznym jego osoby w polu magnetycznym jego wdzięku sady polotu i humoru jego niespożytej energii jego ochoty do życia głodu życia po prostu chyba był taką osobowością zdecydowanie zdecydowanie tak był też tak niezbędną nutą legendy Piłsudskiego po Piłsudski, owszem, irytował się na Wieniawę czasem karał go, ale za chwile darował mu wszystkie grzechy winny, bo złościł się na niego, ale ta złość trwała krótko nie potrafił nie potrafił się po prostu na Wieniawę gniewać miało żywienia miał swoje swoje za uszami, ale wiedział, że Wieniawa to jest ktoś kogo może liczyć absolutnie, kto pójdzie, zanim ogień, kto wykona najbardziej wykonalne zadania ja myślę, że widział w nim no takiego być może marnotrawnego, ale jednak i jednak syna Piłsudskim miał jak jak wiemy 2 córki i chyba Wieniawie widział tego można być może siebie młodego, bo przecież młody Ziuk też miał z w latach młodości sporo sporo za uszami, a potem, kiedy pochłonęła go Polska obowiązki państwowy nie mógł sobie na to pozwolić, a w jej miała być taką furtką chyba realizował to wszystko, czego Piłsudski nie był w stanie już to porozmawiajmy o tej relacji, bo to jest niezwykle istotna ne chyba dla obu, bo zacząłem już mówić o tym, że Wieniawę zawsze widzimy jak patrzymy na polską historię u boku Piłsudskiego trochę w cieniu Piłsudskiego chciała teraz Wieniawę trochę wydobyć na pierwszy plan i ale oczywiście Piłsudski to to jest ta osoba, która będzie miała wpływ formacyjny na Wieniawę w 1913 roku Wieniawa wstąpił do związku strzeleckiego, a w lutym 1914 miał postać Józefa Piłsudskiego, który przybył do stolicy Francji, gdzie wówczas Wieniawa przebywał z zamiarem wygłoszenia odczytu na temat ruchu strzeleckiego i jest taki list Wieniawy do brata, w którym pisał czuje się żołnierzem znalazłem Woodsa od 1915 będzie adiutantem Piłsudskiego, którego ten będzie darzył naprawdę olbrzymim zaufaniem to to były były jakieś uderzenie pioruna tylko nie miłosny tylko właśnie takie na no takie wodzą wskaże wodza przy wódce mentora nauczyciela poznaje Wieniawa w tym 1914 roku ja myślę, że to, bo z oczywiście, przyjmując to takie brzmienie tego słowa wymiar tego słowa ówczesny, że to było miłosne musimy sobie powiedzieć przez przez kilka, jaki to był czas to było to był moment, kiedy Polski nie było już od 120 lat na matach na mapach Europy, ale byli Polacy byli tacy ludzie jak Wieniawa głęboko patriotyczna głęboko wierzący w to, że ta Polska kiedyś odrodzi, ale no po ostatnim powstaniu mi upłynęło już lat 50 i rzeczywiście w takich rozmaitych środowiskach dało się czuć przygnębienie brak wiary takie myślenie, że 12 wielkie powstania w czasie, których wykrwawiła się Polska, że może to Polska już nigdy nie nie powstanie i w tym gronie ludzi, którzy zebrali się w Paryżu przecież nie o to, żeby tam tworzyć legiony polskie tylko po to, żeby studiować sztukę studiować filozofię uczyć się czasem po prostu się bawić nagle pojawia się ktoś, kto mówi tym ludziom, że jest szansa czy ta Polska jednak powstanie i ta Iskra pada na rzeczywiście bardzo bardzo podatny grunt tam się rodzi przynajmniej część przyszłych Legionów Piłsudskiego przyszłe legiony Piłsudskiego to było chyba najbardziej artystycznie wyszkolone wojsko w historii polskiej wojskowości, gdy ta ilość malarzy poetów pisarzy to także lekarzy innych, którzy poszli za Piłsudskim nie dlatego przecież, że wymarzyli karierę wojskową i wymarzyli sobie noszenie munduru przez resztę życia tylko poszli, dlatego że on potrafił przedstawić im wizje, a skoro się wielu pożegnało już po powstaniu styczniowym wizję, że Polska może się odrodzić no Wieniawa jak najgłębiej najdalej powinny powędrować stało się powiernikiem Piłsudskiego stał się najbliższym towarzysze Piłsudskiego stał się adiutantem Piłsudskiego no i nie jest już tego munduru do właściwie nigdy nawet kiedy kiedy został ambasadorem we włoszech częściej niż mundur nosił frak to zdarzało się do tego fraka zakładał ułańskie ostrogi, iż wchodził na salony i Ministerstwa Spraw Zagranicznych i czy też Kwiryna łów we włoszech dzwoniąc dzwoniący ostrogami taki, że taki był byli z Piłsudskim tak blisko siebie jak by jak blisko tylko można być to znaczy Piłsudski był ojcem chrzestnym 1 córki Wieniawy Wieniawa był świadkiem Piłsudskiego, kiedy Piłsudski wracał na łono kościoła katolickiego, bo wcześniej po to, żeby móc się rozwieść z pierwszą żoną pojąć następną nową przyjął wiarę ewangelicką no bo nie było innego sposobu kościół katolicki nie nie uznawało rozwodów, więc tylko taka była możliwość wystąpienia, a później przeszedł dokładnie to samo tą samą drogę, chcąc ożenić po raz po raz wtóry Wieniawa no był powtórzę te słowa był to taką niezbędną nutą nutą legendy Józefa Piłsudskiego był człowiekiem, któremu Piłsudski mógł w czasach, kiedy Gdynia towarzyszyła ta najgorsza czarna legenda, bo rzeczywiście środowiska środowiska endeckie środowiska te także wojskowe odsunięte przez Piłsudskiego po zamachu w majowym 1926 roku od od wojska one budowały taką fatalną legendy Wieniawy pijaczka bawidamka dowódcy takiego właściwie operetkowego pułku Szwoleżerów, którego jedni, którego jedynym zadaniem jest przynoszenie Piłsudskiemu z miasta ploteczek i anegdot o romansach między aktorkami i aktorami o pijackich wyczynach ministrów i literatów tak o Wieniawie myślano natomiast Piłsudski mając ciągle blisko koło, żeby koło siebie świetnie wiedział, że Wieniawa jest człowiekiem, któremu może powierzyć najtrudniejsze zadanie czy to z na froncie, kiedy Wieniawa Schet pod kule po to, żeby wykonać jakiś rozkaz Piłsudskiego czy to te w dyplomacji, bo to jest to jest ten moment, kiedy Wieniawa w imieniu Piłsudskiego pojechał w 1933 roku do Francuzów znajda mniejszą misję, jaką można sobie wtedy było wyobrazić to było tuż po dojściu do władzy Niemczech Adolfa Hitlera i Piłsudski dzięki instynktowi politycznemu umiejętności przewidywania wciąż, dlatego że trochę rozumiał w jaki sposób dzieje się polityka i jak funkcjonują tacy ludzie zapędach dyktatorskich, bo sam nie był od nich wolny zaproponuje zaproponował Francuzom prewencyjne uderzenie na Niemcy, czyli usunięcie Hitlera, nazywając ładniej, a mówiąc dosłownie pewnie likwidację Hitlera i z tą misją wysłał do Francuzów Wieniawy-Długoszowskiego, gdyby Wieniawa był rzeczywiście takim piaskiem bawidamka jem tym operetkowym pułkownikiem jak jak głosiła czarna legenda Warszawy na to ryzyko było takie, że pojedzie do tego do tych Francuzów do tego Paryża upija się i przy pierwszej okazji wygoda na pół pół Francji te wielką tajemnicę skandal by zrobił oczywiście na na całą Europę kompromitacja Polski zerwanie wszelkich możliwych kontaktów dyplomatycznych itd. a Piłsudski wiedział, że Wienia wie może te misje powierzyć i z tą misją Wieniawa dotarł do władz Francji przekazał ją, ale Francuzi Piłsudskiemu nie uwierzyli, że należy należy to zrobić zawczasu zanim, zanim Hitler obrośnie biura to porozmawiajmy o tym obliczu wojskowym żołnierskim Wienia rozpraw się z tą czarną legendą operetkowego pułkownika żołnierz był z niego znakomity jak mówiliśmy w lutym czternastego roku poznał Piłsudskiego już 6sierpnia też tego roku czternastego w składzie pierwszej Kompanii kadrowej maszerowały kopie chór z krakowskich Oleandrów do Królestwa polskiego był odznaczony Orderem Virtuti Militari był odznaczony krzyżem Walecznych Janusz Głuchowski oficer pierwszego pułku Ułanów Legionów polskich o Wieniawie mówił tak wyśmienity bojowy oficer lubiany ogólnie ułani z uciechą na najtrudniejsze akcje z nim szli tak on rzeczywiście 0606. sierpnia, gdy maszerował z pierwszą kadrową i ale już po 3 dniach w tej pierwszej kadrowej nie nie było, bo byli naprawdę Prażmowski, czyli twórca Kawalerii Legionowej założył pierwszy oddział Kawalerii i Wieniawa zamienił piechotę na na konieczny przystąpiło przystąpił do tej Kawalerii, którzy narodził się z legionisty Wieniawę narodził się w szkole Azure Wieniawa, czyli jak mówiono już wtedy pierwszy poleżeć drugiej drugiej Rzeczpospolitej mówiąc wtedy mam na drugą Rzeczpospolitą nie czas Legionów rzecz jasna taka, ale oczywiście wtedy była bardzo bardzo śmieszna bardzo zabawna, bo była kawaleria, która miała już siodła, ale jeśli na koniec, więc te ten pierwszy pierwsi kawalerzyści Beliny Prażmowskiego szli, niosąc osiadła na grzbiecie ale kiedy przekroczyli granice to kolejny dworkach szlacheckich dostawali dostawali konie byli przyjmowani ciepło, aczkolwiek nie przez wszystkich, bo w Kongresówce patrzono na legiony Piłsudskiego jako dość niepoważną awanturę bliżej nieznanego, jeżeli znanego raczej z takich o ocierających się od terroryzmu akcji wojskowych, który właśnie Piłsudskiego z tego czasu pochodzi spotkanie czy relacja z Wieniawy Długoszowskiego wizycie u Henryka Sienkiewicza po śmierci Sienkiewicza Wieniawa opisywał je te wizyty, że Henryk Sienkiewicz przyjął tych legionistów tych polskich kawalerzystów bardzo serdecznie gorąco życzył im powodzenia radny natchnął ich wiarą, że ta walka kończy się oczywiście zwycięstwem i niepodległością niepodległością Polski tylko, że to była wersja oficjalna to była wersja oficjalna, którą Wieniawa opisał w wiadomościach literackich po śmierci Sienkiewicza wersja prawdziwa była kompletnie inna to jest Wieniawa opowiada o tym Słonimskiego opowiada tu filmowi z przyjaciołom w tym, z którymi spędzał czas Sienkiewicz przyjął ich chłodno nie zaprosił ich nawet do swojego do swojego dworku i nie uwierzył w to, że ci jeszcze wtedy obszar pani legioniści mogą rzeczywiście dać Polsce niepodległość, a jednak się udało, a ne brał oczywiście udział we wszelkich ważniejszych walkach już po odzyskaniu niepodległości także uczestniczył w zajęciu Wilna w roku dziewiętnastym w kampanii Kijowskiej roku dwudziestego na ich rzecz jasna w bitwie warszawskiej za co uhonorowano go czy już wspominałam krzyżem Walecznych napisał taki wiersz ułańska jesień i szło to tak lecz gdyby kazały wyroki ponure na ziemi się meldować raz drugi żyć chciałbym starą wraz z mundurem działacz na siebie skórę po dawnemu wojować kochać się i pić czy był takim żołnierzem z krwi kości, chociaż jak mówił pan na początku trudno było się człowiekowi wielu talentów zdecydować, którą stronę podążać on budował trochę te legendę ułana z w bijącej go generującego alkoholu nie odniósł pełniącego od od kobiety chcą bardzo świadomie kreował swoją legendę, pisząc piosenki legionowe bon dobył obok wspomnianego już Kornela Makuszyńskiego dostarczycielem piosenek, które później legioniści wyczekiwali przy ognisku siedzący w czekając na kolejną potyczkę pewnie coś coś, popijając zwykle jak to jak to w wojsku te piosenki muszą być lekko sprośne muszą oczywiście bardzo źle mówić o przeciwniku muszą podnosić przewagi przewagi ludzi, którzy akurat wyśpiewują i Wieniawa był tego wszystkiego bardzo bardzo świadom, a on przy okazji robił to z klasą pani pani cytuje rozmaite wiersze piosenki, które napisał Wieniawa bądź pisano o o Wieniawie od zawsze powtarzał, że świat wszystko jest kwestią wyroków na Boga człowiek się rodzi albo na naczelnika poczty albo na dowódcę Szwadronu Ułanów, a reszta to się wyłącznie konsekwencja jest on był przekonany, że urodził się 1 dowódca Szwadronu 2, więc reszta była konsekwencją i wniesie inny 4 wieś przypomina w tej w tej chwili być trochę po rosyjsku, bo ten to jest mój fragment wiersza Michała Lermontowa który, który Wieniawa powtarza przy różnych okazjach jak brzmiący następująco pobiec wina ktoś rzeźni ułana i dusza Naddniestrza Kana aktor 2× dziennie piany Todd i znicze nie ułan KK, czyli już bez wina znaczy życie ułańskie, że życie UE nad toczy się na dnie kielicha i kto co najmniej 2× nie jest wciągu dnia pijany no to wybaczcie nie jest Łany tak, przekładając to bez bez rymów, a to zapytam skoro już jesteśmy przy Rosji jeszcze taki incydent z 1918 roku, kiedy życie Wieniawy wisiało ponoć na włosku, bo został aresztowany w Moskwie przez bolszewików 3 miesiące spędził w więzieniach czeki m.in. u na Łubiance tak cieszącą się ponurą sławą i ponoć groziło rozstrzelanie tak Wieniawa w wiosną 1918 roku na polecenie Piłsudskiego uwięzionego wówczas w twierdzy w Magdeburgu miał się przedostać na wschód, żeby tam odszukać z 1 strony gen. Hallera, a z drugiej strony spróbować porozumieć się z przedstawicielami jest z obecnymi ambasady w ambasadach Francji Anglii to był już ten ten czas, kiedy było wiadomo, że przy boku Austriaków Niemców to raczej się Polski nie nie odbuduje trzeba zrobić samemu co było ciężko wyobrażalne i Piłsudski próbował odwrócić odwrócić sojusze i Wieniawa miały znaleźć dojścia do dyplomatów francuskich brytyjskich jak my także u Ukraińców, którzy marzyli wtedy o odbudowie swego państwa na moment się to udało ale, ale później też przegrali z kasy z Sowietami no, a skutek był taki tego rzeczywiście został złapany na szczęście nie podróżował pod fałszywym nazwiskiem jako Mianowski, a nie domyśla się nie ujawniono kogo mają w ręku i tym dzięki wstawiennictwu znajomych legenda mówiła także, że dzięki wstawiennictwu samego Feliksa Dzierżyńskiego, którego znała przyszła żona Wieniawy Długoszowskiego Bronisława Bernd son oskarżana oto aktor powtarzam kompletny plan, kiedy jak wiadomo z odradzającym się rodzącym się państwie tego typu plotki oskarżenia o tym kto czyim był szpiegiem i komu za ile donosił były oczywiście powszechne no dość, że z mienia udało się z tego więzienia, ale zejście po kilku po kilku miesiącach wrócił do Warszawy to już już wrócił z taką legendą, a adiutanta Piłsudskiego ten pobyt w Warszawie nie nie trwał długo, bo za chwilę rozpoczęła się wojna wojna polsko-bolszewicka Wieniawa znów wyruszył na front z tego frontu pojawiał się od czasu do czasu w Warszawie w mundurze coraz wyższymi wojskowymi dystynkcjami, a pojawiał się też ranny Jeż nie pamiętam ktoś, kto w tym wspomnieniu się to pojawiło, bo prezentują tak następująca, że w Warszawie pojawił się romantycznie ranny Wieniawa romantyzm rany Wieniawy polegał na tym, że po prostu mi rękę na temblaku, ale poza tym we wszystkich pozostałych członkach swego ciała był komplet 1922 roku wyjechał do Bukaresztu tam został attaché wojskowym brał udział w przygotowywaniu polską rumuńskiej konwencji sojuszniczej, ale za chwilę nadejdzie taki okres na okres wyjazdu marszałka do Sulejówka ne i też okresy takiej marginalizacji Wieniawy marginalizacją wojska nową siłą rzeczy nie mają żadnej wojny dyplomacji, bo marszałka nie ma w Warszawie rok pozostaje w stanie nieczynnym Wieniawa, ale uzupełnia wykształcenie wojskowe na uczestniczy takich tajnych działaniach Piłsudczyków na rzecz powrotu rzecz jasna Piłsudskiego do czynnego życia publicznego, czyli jak rozumiem bywał często w Sulejówku i namawiał Piłsudskiego wozu wracaj tak to było to grono najwierniejszych Piłsudskiemu, ale grono tutaj razem z nim ruszali z Oleandrów, którzy tworzyli legiony no i później nie wyobrażali sobie, że kto inny może być dowódcą to wyłącznie wyłącznie marszałek, więc oczywiście kiedy kiedy by Piłsudski zrezygnował z funkcji szefa sztabu i wycofał się z życia publicznego w 1923 roku na to zrobił to także Wieniawa zresztą nowi dysponenci armii i nowi dysponenci nowi dowódcy w sztabie generalnym do trochę sobie Wieniawy bezpośredniej bliskości nie nie wyobrażali powiedzieli słusznie zresztą ożywienia będzie informował Piłsudskiego wszystkim co się dzieje w tym sztabie generalnym, więc wysłano go na rok do ani na kursy ktoś nazwał wtedy wyższa szkoła wojenna, bo pozostała w wojsku pozostawał w służbie czynnej można było wydawać rozkazy jednocześnie po no był pod pełną kontrolą, ale i on i przypomniany wyżej Belina Prażmowski pozostawali w stałym kontakcie z Piłsudskim taki byli w gronie tych, którzy planowali planowali zamach Belina Prażmowski był tym, który ofiarował Piłsudskiemu niejako, wzywając go trzeba było też zachować pewnego rodzaju formy, wzywając do powrotu do Warszawy ofiarował mu wierne w bojach zaprawione szable, a z kolei Wieniawa razem z Piłsudskim brał udział w rozmowie marszałka z prezydentem z prezydentem Rzeczypospolitej na moście Poniatowskiego 1212. maja 1926 roku, kiedy Piłsudski chciał, żeby prezydent Wojciechowski no po prostu mi oddał władzę wpuścił wojsko przekazał władzę Piłsudskiemu, ponieważ prezydent na to nie zgodził to wówczas doszło już to do zamachu do walk na ulicach Warszawy po zamachu moje maja pełnił rozmaite funkcje wojskowe był m.in. generalnym Inspektoracie sił zbrojnych, a potem przez kilka lat między rokiem 3002. a 3008. pracował jako dowódca drugiej dywizji Kawalerii ponoć było to dlań wymarzone zajęcie jak zatem stało się to, że 6czerwca 3008. roku objął stanowisko ambasadora Polski we włoszech strasznego skoku dokonujemy w ten sposób, gdy z 1 jeśli pani także pozwoli też nie zgodzę dla niego wymarzonym zajęciem było bycie dowódcą, a pułku Szwoleżerów te kolejne awanse na dowódcę brygady Kawalerii później dowódcy dywizji Kawalerii to były poniekąd wymuszane przez Piłsudskiego uważał, że no należy się Wieniawie tam wężyk generalski jednak gwiazdka druga wiadomo, że danego auta, bo przeczytałam, że ponoć, kiedy dostał awans na generała to kazał sobie przygotować wizytówki Wieniawa były pułkownik tak generał Wieniawa-Długoszowski były pułkownik lekarz cała Warszawa znała pułkownika Wieniawy-Długoszowskiego płk. Wieniawę, który siedział na premierach teatralnych w pierwszym rzędzie, który bywał na wszystkich nowych programach nie tylko Cyrulika Warszawskiego nie tylko kabaretu qui pro quo i kolejnych jego wydania, czyli bandy Morskiego oka perskiego oka itd. siadywał ze skamandrytów ami przy legendarnym stoliku na pół pięter kół w ziemiańskiej i to cały czas był płk Wieniawa no generałowi już, jakby wolno mniej druga część tej anegdoty, o której pani powiedziała była taka że, gdy po awansie Wieniawa, że najbardziej żal do jego starej klaczy, bo od jak ona go rozpozna z tymi generalskim wężyka jeszcze się go jeszcze się go przestraszy, ale oczywiście prawdą jest, toteż pokazuje to, że nie był tylko o tym obecnie operetkowym oficerem dowódcą kabaretowego pułku Szwoleżerów tylko prawdziwym dowódcą, który kierował od jednostkami operacyjnymi o w sile kilku tysięcy kilo kilka tysięcy żołnierzy, bo tak tyle liczyła dywizja dywizja Kawalerii i to trwało przez te kilka lat, ale po drodze, żeby dojść do do tego co stało się w roku 1930 ósmy zmarł Piłsudski to była to był kamień milowy Bulls zwrot ogromny kary w życiu przede wszystkim Wieniawy, bo on stracił taką ostatnią moralną Kotwicy wyniosła rzeczywiście jest prawdą, że pił sporo miał bardzo mocną głowę bardzo długo, ale pił sporo i w końcu cześć zaczął płacić za ten rozrywkowy podlewane alkoholem tryb życia, a po śmierci Piłsudskiego to zaczęło przybierać już takim wymiar niebezpieczny zaczęto mówić wręcz alkoholizmie Wieniawy, że wtedy to już nie było takie kolorowe picie tylko to było alkoholowe migotanie się on po prostu rozpaczą, a jest takie piękne i nowy segment kwiatów polskich Juliana Tuwima, gdzie powinny opisuje śmierć śmierć marszałka kondukt żałobny opisuje obrazy, które pamięta tam się pojawia taki passus mam nadzieję go z w miarę dosłownie cytuje obrzęk ład płaczu twarz Wieniawy, gdy wjedzie kondukt marszałka wiedzie pogrzeb marszałka nie było marszałka Towarzystwo, które zostały tzw. piłsudczycy tzw. rządy pułkowników było coraz mniej ciekawe to byli no ludzie, którzy rządzili już w konsekwencji tego co stało się jeszcze za życia Piłsudskiego, czyli Berezy Kartuskiej procesu brzeskich twardych rozliczeń z opozycją Polska jak społeczne krócej nabierała lekko przynajmniej lekko brunatnych brunatnych barw myślę, że Wieniawa czuł się w tym w tym źle wtedy też pokończyły się o te jego najbardziej artystyczne przyjaźnie rozstał się wtedy na tyle na ile czy kontaktowali się dalej, ale już nie było przyjaźni z Tuwimem z ze słonimskim i ten moment, kiedy widniała zostaje skierowany do Włoch na funkcję ambasadora to było wyciągnięcie do niego jako ręki podanie pomocnej dłoni przez ministra spraw zagranicznych Józefa Becka tuż przed chyba wiedział, że szczepienia nadal zostanie w Warszawie to rzeczywiście ten a ten alkoholizmu być może doprowadzi do czego już bardzo złego jednocześnie miał na tyle do Wieniawy zaufania, że kiedy zmieni środowisko z gmin otrzyma zupełnie inne zadania to będzie potrafił zapanować nad sobą i okazało się, że Beck równie dobrze jak Piłsudski dyniowe oceni, więc przystąpić po prostu przez takie dostał nowe zadanie miał pojechać jako ambasador do do Włoch i przyjeżdżając na różnego innego jak żegnał Warszawy, bo to jest oczywiście artystyczny Warszawa przyszła Wieniawy pożegnać na dworzec, kto wsiadał do pociągu to było krótko po tym, jak Mussolini wódz z Włoch wysłał dziękczynną depeszy do Adolfa Hitlera ze słowami, a Polski nigdy tego nie zapomnę i Wieniawa, widząc na wśród morza główna w Warszawie głównej na dworcu Warszawa głównym główna Adolfa dym psie, który tego przyszedł pożegnać wychylił się z okna pociągu zawołał na cały dworzec Adolf nigdy tego nie zapomnę o tym ryzykowne dla nic nowego ambasadora idącego jadącego akurat do Włoch żart ryzykowny a kiedy wyszedł tego samego pociągu już w Rzymie i spotkał się na pierwszej konferencji z dziennikarzami z we włoszech to powiedział im proszę państwa ludzie są kochani za swoje wady i szanowani za swoje zalety mówią, że ja w Warszawie dużo piłem proszę państwa pić przestałem i obawiam się, że z teraz będzie mnie szanowali i to się rzeczywiście potwierdziło zaprzyjaźnił się też z ministrem spraw zagranicznych Włoch, czyli hrabim Ciano tak mówiono, że mieli obaj podobne usposobienie, a byli Weseli skorzy do zabawy lubili Niemców tak byli byli dowcipni byli byli Weseli wtedy, gdy połączy łączyła ich niechęć do Niemców to rzeczywiście jest prawda jednocześnie to też głos z dość sprytne bardzo ze strony ze strony Wieniawy, bo hrabia Ciano minister spraw zagranicznych Włoch to był zięć Mussoliniego, więc Wieniawa oczywiście nie mając szansy na bliższe kontakty z Mussolinim to nie ten szczebel natomiast mając bliski czy przyjacielskim powiedzmy bliski kontakt bardzo ze ścianą jednocześnie miał dostęp do wielu informacji, których innymi innym sposobem by nie zdobył stąd stąd ta relacja była rzeczywiście świetna Ciano będąc człowiekiem inteligentnym kupował rozmaite dowcipy anegdoty które, które przynosił mu Wieniawa radni po 1 trochę Wieniawa przy jakich dyplomatyczne okoliczności miał pecha opowiedzieć Mussoliniego moi Mussolini ani nie zrozumiał, a nawet, a jeśli zrozumiał toczyć nawet nie uśmiechnąć na ten żart zgryźliwy wobec Włochów relacji polsko niemieckich, kiedy Wieniawa opowiedział o tym Czarnota do czasu posum no słuchaj takie rzeczy to ty możesz opowiadać mnie ani osobliwą i tak, gdyby nie zrozumie widniała przyjechał do Rzymu z takim zadaniem wyrwania Włochów z objęć Hitlera albo osłabienie tych związków włoską niemieckich czy czy faszystowską nazistowskich, ale oczywiście Otóż nie mogło udać się w połowie roku 3008. to była misja straceń czai wybucha wojna 1września 3009. roku i dochodzi do takiej dziwnej sytuacji, które chciały, żeby pan nam opowiedział, bo prezydent Ignacy Mościcki po internowaniu w Rumunii mianował Wieniawę swym następcą na wypadek opróżnienia urzędu przed zawarciem pokoju prezydent Rzeczypospolitej na mocy obowiązującej wówczas konstytucji kwietniowej 1935 roku miał takie uprawnienie miał taką prerogatywę wskazania swojego następcy właśnie na czas, kiedy nie będzie mógł sprawować swojego urzędu jak pewnie pani słuchacze pamiętają, bo to, że pani to świetnie to tylko wiem prezydent Mościcki był internowany w Rumunii, więc nie mógł sprawować tej funkcji druga sprawa, że oczywiście Wieniawa nie był pierwszym nie był pierwszym wyborem na to stanowisko pierwszym wyborem był gen. Kazimierz Sosnkowski myślano o Rydzyk śmigłem pojawiała się każda kandydatura byłego ministra spraw zagranicznych Władysława Raczkiewicza, ale nie wiadomo było co się dzieje z Sosnowskim wtedy, kiedy ten topu tuż po po tym, jak Rosjanie weszli do do Polski 19 dwudziesty 2001. jest 2września, więc nie wiadomo co jest stosunkowo kim nie, bo niewiedza nie wiedziano co jest rdzeniem śmigłem, które też opuścił opuścił Polskę nie było wiadomo, jakie są losy Raczkiewicza i to mianowanie przez Mościckiego Wieniawy było czymś w rodzaju honorowego depozytu, ale obciążamy bardzo dużym ryzykiem, o czym za chwilkę, bo depozytów, dlatego że Mościcki podpisał dekret skazujący Wieniawy jako następcę swojego następcy jako prezydenta Rzeczypospolitej, ale rozmowach prywatnych poczty dyplomatycznej, której nie ujawnione nie ujawniono było powiedziane, że Wieniawa w momencie znalezienia się Sosnkowskiego znalezienia się Raczkiewicz czy Rydza on zrezygnuje z tej funkcji i ustąpi po prostu odda prezydenturę, a obciążone ryzykiem było, dlatego że na mocy konstytucji kwietniowej prezydent ustępujący, czyli Mościcki mógł wskazać swojego następcę natomiast nie mógł go już drugi raz odwołać czy wskazać kogoś innego tu wszystko zależało od Wieniawy i to był to jest taki kolejny dowód na to, że ludzie, którzy go znali mieli zaufanie tego do ogromnego honoru tego tego człowieka żywieniowa rzeczywiście to stanowisko odda, bo on w niektórych takich jak powiedzieć, że poczta prezydentów Wienia się pomija niesłusznie Wieniawa naprawdę 25września 1939 roku został formalnie prezydentem Rzeczypospolitej pierwszym prezydentem na uchodźstwie warunkiem tego jest opublikowanie dekretu ustępującego prezydenta w monitorze polskim i to się stało w monitorze polskim ukazał się dekret o tym, że Wieniawa zostaje prezydentem i teraz tylko od niego zależało czy on będzie chciał być prezydentem, a kolejne 7 lat życia, bo to kadencja prezydencka w konstytucji i to tyle nie tyle wynosiła czy rzeczywiście odda te funkcji od tu do tego nie doszło, ponieważ za sprawą Władysława Sikorskiego za sprawą tych ludzi, którzy byli przez Piłsudskiego później przez Piłsudczyków odsunięci od wojska od rządów drugiej Rzeczpospolitej znaleźli się znaleźli się we Francji oni wszyscy, a naciskali wymuszali prosili rząd francuski, żeby rząd francuski nie zaakceptował nominacji nominacji Wieniawy i rzeczywiście poszła taka dotyczy nota dyplomatyczna, że Francuzi nie przyjmą no 1 nie zaakceptują Wieniawy-Długoszowskiego na funkcję prezydenta Rzeczypospolitej oczyszczenia mógł się uprzeć już formalnie był prezydentem tu trzeba postawić kropkę, ale w Winiarach był zbyt uczciwym człowiekiem, żeby nie rozumie nie wiedzieć nie czuć, że bardzo zaszkodzi w tym momencie w Polsce, więc po prostu zwyczajnie ustąpił zgodził się na to, że prezydent Mościcki będzie mógł wskazać wycofać ten dekret i wskazać wskazać innego następcy, który ostatecznie został Władysław Raczkiewicz i gdyby trzymać litery prawa na to było to niezgodne z prawem i niezgodne z konstytucją, bo jak powiedziałem prezydent mógł wskazać swojego następcy natomiast nie mógł tego dekretu odwołać i wskazać wskazać następnego, ale jak pan powiedział ruszyła wraz z wybuchem wojny także polityka i ci, którzy wcześniej władze nie mieli próbowali te władze odzyskać Sikorski mówił, że ta nominacja z katastrofą dla Polski nominacji na Wieniawę, więc wiadomo jak to wtedy wyglądało Wieniawa zostaje nadal we włoszech dalej pracuje jako ambasador ma wielkie zasługi w tym kolejnym krótkim okresie, które będzie na tym stanowisku do maja roku czterdziestego, bo m.in. dzięki niemu tysiące polskich żołnierzy, którzy po 3009. roku po klęsce wyrwali się z Rumunii czy Węgier to mogli przez północne Włochy przy Cichej zgodzie hrabiego Ciano i innych także faszystów sprzymierzonych z Niemcami, którzy przymykali na to oko dotrzeć do Francji tam wstępować do budowanej przez gen. Sikorskiego Armin to był efekt bez 2 zdań działań mienia i jego porozumienia z Włochami, którzy po prostu udawali się tego nie widzą i wierzą, że ci polscy żołnierze to są oczywiście robotnicy sezonowi, którzy idą do tej Francji tam nie wiem winogrona zbierać tak coś innego netto i to ta rzeczywiście to mógł załatwić tylko Wieniawa i to była akurat mądrości tego rządu Sikorskiego, który w, które powstały Paryżu, że godnie odwołano, bo było wiadomo, że Polska po klęsce wrześniowej nie będzie Niemcy nie zgodzą, żeby ich sojuszniczych państw, czyli we włoszech był jakiś wysyłany przez rząd Polski na uchodźstwie w Paryżu jakiś nowy ambasador Wieniawa mógł zostać, ponieważ Włosi przymknęli na to NATO oko, a dzięki kontaktom z czarnym te polscy żołnierze z Węgier i z Rumunii Czech prosił tylko jedno niech ci ci robotnicy sezonowi z Polski on świetnie wiedział, że mówi o żołnierzach nie tylko ci robotnicy sezonowi z Polski naprawdę nie nie poruszają się takich zwartych wojskowych w szykach no bo trzeba pozory jak zachowa, skąd mieli wiedzieć jak Dryl wojskowy wygląda w maju czterdziestego roku o winie właśnie dowiedział od ciała na tusz jest kres jego pracy w Rzymie dla Polski dla Polaków dostał od niego przyjacielską ofertę by pozostać we włoszech jako osoba prywatna, ale nie przyjął jej i udał się do Stanów zjednoczonych konsekwentnie przez nowe władze był pomijany przy przy rozmaitych nominacjach i wskazaniach do pracy aż w końcu w marcu czterdziestego drugiego roku dostał nominację na stanowisko ambasadora Polski na Kubie tu zmierzamy do ostatniego akordu tej biografii Wieniawy, czyli do samobójczej śmierci proszę nam o tym opowiedzieć, bo to jest także z 1 strony były już bilety lotnicze na Kubę kupiona z drugiej strony wyskakuje Wieniawa z tarasu piątego piętra domu w nowym Jorku widniała praktycznie od wyjazdu z Włoch prosił rząd na uchodźstwie Sikorskiego ludzi zarządzających, aby bezpośrednio o przydział do wojska jakiekolwiek opisał, że może zostać prostym żołnierzem w okopach ale, żeby dali mu szansę walki o Polskę ta jego listy tej prośby pozostawały bez odpowiedzi albo odpowiedź była negatywna, bo w ogóle pozostawały bez odpowiedzi napisał taką prośbę także do samego Sikorskiego kilka miesięcy wcześniej też Sikorski nawet nie odpowiedział na jak Sikorski w marcu czterdziestego drugiego roku pojawia się w nowym Jorku zaprasza Wieniawę do do siebie z nowym roku wówczas bardzo silna grupa Piłsudczyków pochodni tych wszystkich odsuniętych przez władze po przez UE od wpływów przez Sikorskiego Wieniawa spotyka się z nimi, ale nie angażuje się te działanie i idzie do Sikorskiego rozmawiając z Sikorskim 4 oczy wychodzą jak pisali świadkowie saloniku, gdzie rozmawiali uśmiechnięci i obydwaj zadowoleni z Winiar ogłasza, że wraca do wojska, a nagle po kilku tygodniach wybucha informacja że, owszem, ale porozumiał się z Sikorskim, ale nie wraca do wojska tylko zostaje ambasadorem Polski na Kubie, bo to placówka nagły na Kubie to niebyła to niebyła żadna ważna placówka to było właściwie odsunięcie na na boczny plan zmarginalizowanie środowiska pił sukces PiS-u ciekawskie Nowym Jorku odczytały to jako myślę, że słusznie jako świadome zagranie Sikorskiego wyjęcie z tego środowiska Piłsudczyków Wieniawy człowieka o głośnym nazwisku kojarzonego absolutnie z Piłsudskim przyciągnięcie go na swoją stronę, a następnie o wymierzenie policzka było wysłanie na winę na Kubę było czymś takim Wieniawa się spotkał po przyjęciu tej propozycji Sikorskiego z koszmarną reakcją taką, którą dzisiaj nazywamy hitem był był krytykowany oskarżany o zdrady o zdradę oskarżany o sprzedanie się Sikorskiemu no właśnie za apanaże za wygodną ciepłą ciepłą posadkę i on wtedy pisze list do jednego z pułkowników 1 sanacyjnych ministrów Henryka Slayera Rahmana pisze do niego Henryku ja wiem, że ty potrafisz być okrutny proszę cie niem mści się na broniące ich Zuzi, czyli na swojej na żonie na córce Wieniawy oczywiście na ten list nigdy nie nie dostał żadnej odpowiedzi i 0101. lipca popełnia samobójstwo, rzucając je z tarasu nowojorskiego domu gdzie, gdzie mieszkał przy River Side Drive 3 taksówkarz widzi korków przejeżdżając tam widzi na dachu jakąś postać, która się chwieje potem leci leci w dół, a w kieszeni był w piżamie to Bush był impuls widocznie obudził się z taką myślą nie był w stanie wytrzymać tej atmosfery, któremu towarzyszy towarzyszyła kieszeni tej piżamy, w której spadł z piątego piętra znaleziono karteczkę z napisem Boże zbaw Polskę w treści było troszeczkę więcej mam przed sobą, jeżeli pan pozwoli to przeczytam takich ludzi myśli plączą się w głowie i łamią jak zapałki lub słoma nie mogę spamiętać najprostszych nazw miejscowości nazwisk ludzi oraz proste wypadki mego życia nie czuje się w tych warunkach na siłach reprezentować rząd, gdyż miast pożytku mógłbym szkodzić sprawie zdaje sobie sprawę, że popełnią zbrodnię wobec żony córki, zostawiając na pastwę losu i obojętnych ludzi proszę Boga o opiekę nad nimi Boże zbaw Polskę de Kazimierz Wierzyński napisał wybrał Rzemień naszą i wrzucenie swojską obcy cmentarz i obce żegnało go wojsko pochowany na cmentarzu w nowym Jorku dopiero w roku dziewięćdziesiątym urnę z jego prochami złożono na cmentarzu Rakowickim w Krakowie na to postać, zważywszy na finał to moje końcowe pytanie do pana tragiczna czy absolutnie nie myślę, że myślę, że tragiczna winią VAT zapłacił cenę najwyższą za chęć bycia człowiekiem uczciwym wobec Polski uczciwym wobec honoru do do samego końca on chyba wierzył w szczerość intencji Sikorskiego wierzył, że musi być, że ci, którzy obiektywnie spojrzeć na jego decyzję zrozumieją, że decyduje się na to jakby wbrew legendzie Piłsudskiego wbrew czy wbrew niechęci Piłsudskiego Sikorskiego wbrew swojemu środowisku, że jednak ci ludzie zrozumieją, że robi to dla Polski no ale zetknął się z polskim z polskim piekłem i w tym momencie uznał, że jedynym honorowym wyjściem jeden z pokazaniem, jaki był jego prawdziwy cel, że nie było jego celem ta wygodna ambasada w na Kubie na pewno wygodna, bo to jest przecież już czasy przed przed Fidelem Castro, że nie to było jego celem jest chyba nie wyobraża sobie, że jest w stanie inaczej dowieść uczciwości swoich intencji no i mając mając lat 61 niespełna wówczas jeszcze 6061, a więc mogą służyć Polsce jeszcze długo na różnych na różnych frontach wybrałem wybrał Mariusz Urbanek pisarz autor książki Wieniawa szwoleżer na gazie był moim państwa gościem bardzo dziękuję panu rozmowa ja również o tym dziękuję pani dyrektor zaproszenia słuchaczom SA mam nadzieję uwagę państwu dziękuję oczywiście wspólnie spędzony czas i życzymy spokojnej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SPRAWY RÓŻNE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA