REKLAMA

10 dni, które zniknęły. O tym, jak wprowadzono kalendarz gregoriański

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-10-04 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:04 min.
Udostępnij:

Kalendarz juliański był w zasadzie znakomity, ale oparty na błędnym założeniu. Rozwiń »
Rok był bowiem o jedenaście minut i czternaście sekund dłuższy niż w kalendarzu imperatora Cezara przyjęto. Początkowo nie był to właściwie żaden palący problem.
Tyle, że stopniowo miał się nawarstwiać.
Bo - co wiek z hakiem - równonoc wiosenna przesuwała się o jeden dzień.
Aż w końcu doszło do tego, że na Wielkanoc spadł w Rzymie obfity śnieg.
Trudno było dalej udawać, że nic się nie dzieje, skoro rozjazd kalendarza i pór roku był już tak ewidentny.
Papież Grzegorz XIII ruszył do ofensywy.
Opracować reformę kalendarza ma specjalna komisja z uczonych głów złożona.
Na jej czele stawia pontifex słynnego matematyka, astronoma i przy okazji jezuitę.
Krzysztof Clavius pieczołowicie sprawdza sensowność nowych rozwiązań i szuka takich, które definitywnie likwidowałyby mankamenty poprzednika.
Wreszcie nowy kalendarz jest gotów.
Tę dobrą nowinę papież ogłasza w bulli „Między najważniejszymi”.
Dokument nakazuje pominąć dziesięć dni z dotychczasowego kalendarza, dlatego też ludność miast i wsi położy się spać czwartego października, a obudzi wprawdzie nazajutrz, ale oficjalnie już piętnastego. Nie obejdzie się bez protestów i zamieszek, bo gawiedź bywa awanturująca się, ale dzięki całej operacji kolejna wiosna zacznie się całkiem po bożemu: 21 marca.
Na kalendarz gregoriański z marszu decydują się Włochy, Hiszpania i Portugalia.
Oraz Polska.
I wreszcie nadchodzi dzień wielkiej zmiany.
Jest 4 października 1582 roku. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kalendarz juliański był w zasadzie znakomite, ale oparty na błędnym założeniu rok był bowiem o 11 minut i 14 sekund dłuższy niż w kalendarzu imperatora Cezara przyjęto początkowo nie był to właściwie żaden palący problem, tyle że stopniowo miał się nawarstwia acz, bo człowiek z hakiem równonoc wiosenna przesuwała się o 1 dzień aż w końcu doszło do tego, że na Wielkanoc spadł w Rzymie obfity śnieg trudno było dalej udawać, że nic się nie dzieje skoro rozjazd Rozwiń » kalendarza i pór roku był już tak ewidentne papież Grzegorz trzynasty ruszył do ofensywy opracować reformy kalendarza ma specjalna komisja uczonych głów złożona na jej czele stawia Ponty efekt słynnego matematyka astronoma przy okazji Jezu, IT Krzysztof Klaudiusz pieczołowicie sprawdza sensowność nowych rozwiązań i szuka takich, które definitywnie likwidowały by mankamenty poprzednika wreszcie nowy kalendarz jest gotów też dobrą nowinę papież ogłasza Buli między najważniejszymi dokument nakazuje pominąć 10 dni dotychczasowego kalendarza dlatego też ludność miast wsi położy się spać 4października, a budzi wprawdzie nazajutrz, ale oficjalnie już piętnastego nie obejdzie się bez protestów zamieszek, bo gawiedź bywa awanturujący się, ale dzięki całej operacji kolejna wiosna zacznie się całkiem po bożemu 21marca na kalendarz gregoriański marszu decydują się Włochy Hiszpania Portugalia oraz Polska i wreszcie nadchodzi dzień wielkiej zmiany jest 4października 1500 osiemdziesiątego drugiego roku jest z nami dr Sebastian Adamkiewicz historyk publicysta muzeum tradycji niepodległościowych w Łodzi dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór pani redaktor dobry państwu o kalendarzu mówić będziemy właściwie o kalendarzach chyba, bo było ich sporo historii ludzkości najpierw nasi przodkowie rachuby czasu wykorzystywali okresowe zjawiska przyrodnicze rozróżnianie następstwa dni nocy rzecz jasna fazy Księżyca pory roku potem kapłani astronomowie dość dokładnie wyliczyli naturalne jednostki czasu rok miesiąc do obecnej z czasem oczywiście miesiące zaczęto dzielić na dekady tygodnie dobę na godziny minuty i sekundy, a w końcu siedmiodniowy tydzień wprowadzili Babilończycy podział godzinny godziny na 60 minut na sumę rowie, a życie społeczne zaczęły regulować kalendarze jak rozumiem jest to ważne osiągnięcie cywilizacyjna i oczywiście jest to ważne osiągnięcie cywilizacyjne, bo dzięki temu możemy wyznaczać czas wyznacza czas my też mówić o historii, bo historia przecież jest próbą okiełznania czasu i próbą odniesienia się do pewnych wydarzeń w czasie dzisiaj czas jest bardzo specyficzną rzeczą, dlatego że on jest z 1 strony rzeczą realną, bo faktycznie obserwujemy tak jak nasi przodkowie zmiany w przyrodzie obserwujemy chociażby zmiany pór roku obserwujemy, że po nocy następuje dzień, więc widzimy przepływ czasu, a jednocześnie jest rzeczą pewną umowną, ponieważ opis czasu to co my tworzymy jako opis czasu nazywamy opisem czasu jest rzeczą zupełnie umowną jest próba podzielenia tej obserwacji zapisania tej obserwacji językiem ludzkim, więc z 1 strony mamy coś co jest realne coś co istnieje realne realnie, a z drugiej strony mamy coś co jest zupełnie umownej tak samo było faktycznie kalendarzami, dlatego że one próbowały w różny sposób ten czas opisać i takich kalendarzy w historii ludzkości powstały setki wielkie cywilizacje miały swoje kalendarze miały swoje sposoby na opis czasu, bo to przecież nie tylko te, które znamy z basenu morza Śródziemnego, ale też przecież, gdyby wielkie kalendarzy Majów czy Inków to były kalendarze, które też próbowały opisać czas, ale oczywiście najbliższe są nam te, które związane są cywilizację in europejską cywilizacjami, które wyrosły w basenie morza Śródziemnego to są te kalendarze, które są nam najbliższy najbardziej oddają to co my rozumiemy poprzez czas, a ta wielość kalendarzy spowodowana była również w tym, że ta nasza próba umownego pisania czasu zazwyczaj była mocno niedoskonała, bo czas niestety nie mieści się w jakiś równych liczbach nie mieści się symetrycznych odniesienia stąd też ten czas cały czas ludzkości umykał no i stąd próba doskonalenia kalendarzy i tworzenia no to co pan mówi panie doktorze to jest takie metafizyczne, a ja sobie pomyślałam, że te pierwsze kalendarze to właściwie, gdy były tworzone z bardzo pragmatycznych powodów, bo dzięki nim pilnowano terminów obrzędów religijnych prac polowych rzecz jasna płacenia podatków i oczywiście wszystko co ludzkość wymyśla myślę z powodów czysto pragmatycznych można też powiedzieć, że jedno z metafizyką są chociażby te święta duchowe, ale myślę, że oprócz takiej praktyki jednak istnieje jeszcze w człowieku jakaś chęć pragnienie uporządkowania sobie dnia oczywiście to też jest, toteż łączy się z pewną pragmatyką dnia, ale chcemy sobie porządkować ten dzień, żeby właśnie również znaleźć w tym dniu pewny punkt odniesienia stąd też takie właśnie pragnienie tworzenia kalendarzy, ale też oddania pewnego cyklu życia, bo to jak starożytni patrzyli na świat to było patrzenie w sposób cykliczny oni bardzo silnie dostrzegali cykle wyobrażali sobie historii jako koło jako okręg, w którym różne wydarzenia powracają do nas co, więc życie ludzkie jest również życiem, które składa się z powrotu składa się z powrotów na ziemię stąd też zresztą starożytności powstała ta idea nieśmiertelności duszy ludzkiej nieśmiertelności człowieka, bo nawet jego śmierć nie zmienia zmienia jedynie formułę życia, ale tak naprawdę to życie pozostaje to wynikało z obserwacji tego świata, który obumiera, żeby się odradzać no właśnie ten czas próbowano opisać przy okazji, załatwiając tak pragmatyczny rzeczy jak chociażby kontrola czasu pracy czy również święta czy chociażby płacenie podatku mieliśmy kalendarz oparte na roku słonecznym mieliśmy kalendarze księżycowe mieliśmy kalendarze księżycową słoneczne była ich nie przebrana liczba jak pan mówił starożytnej Grecji np. prawie każde miasto państwo stosowało inny kalendarz czy wynikały z tego tytułu jakieś kłopoty problemy skoro każdy sobie liczył inaczej go to zależy co liczyć, bo wiadomo, że np. lata liczono chociażby od śmierci czy od śmierci władcy czy od objęcia tronu przez nowego władcy czy o jakich nowych wydarzeń, które jakiś wielkich wydarzeń, które miały towarzyszyć danej cywilizacji no, więc czasami to nam historykom sprawia pewne wrażenia głównie starzy, że starożytni przede wszystkim, dlatego że faktycznie różne społeczności miały swoje wyznaczanie lat swój sposób wyznaczały poszczególne lata natomiast jeśli chodzi o pewne dokładniejsze kalendarzy już wyznaczające 3 miesiące czy dni starano się w tym świecie starożytnym jak najbardziej to unifikacja zresztą te wyliczenia wynikały z obserwacji Księżyca najłatwiej było obserwować Księżyc, dlatego że księży działa pewnym cyklu najłatwiej znam ten cykl Księżyca zaobserwować stąd też by te kalendarze były różnorodne, ale tak naprawdę one częstokroć od siebie aż tak nie różniły, więc nawet jeśli nasi starożytni mieli pewne problemy z tym, żeby kalendarze do siebie dostosować no to aż takich ogromnych problemów z ich dostosowaniem nauczenie się nie mieli inne pytanie czy wszyscy musieli również wiedzieć, jakie są inne kalendarze ta zgodność kalendarzy dotyczyła stosunkowo wąskiej grupy ludzi pewnie musieli jacyś urzędnicy państwowi doskonale znacie na tych kalendarza pewnie kapłani musieli też kalendarzy dość dobrze poznać pewnie ludzie parający się handlem być może musieli te kalendarze poznać, ale inni to już miałbym wątpliwości oni pewnie doskonale odnajdywali się w tych kalendarzach, które akurat ich cywilizacji najbardziej służyły pamiętajmy też, że świat starożytny to jest świat, który się wzajemnie od siebie uczy, gdzie ten przepływ informacji, gdzie to wzajemne inspirowanie się pewnymi odkryciami jest bardzo duże stąd też wszelkiego rodzaju kalendarze, chociaż mają miano pewnych niezależnych autonomicznych kalendarzy widać jak mocno cierpią tych osiągnięć cywilizacji, która w basenie morza Śródziemnego czy w ogóle w Europie, ale też na bliskim Wschodzie odstawały to teraz zatrzymajmy na chwilę przy bardzo ważnej, że kalendarza juliańskiego wprowadzonego przez psy sama nazwa wskazuje Juliusza Cezara jak do tego doszło już podstawową rzeczą w tworzeniu tego kalendarza, na którym oparł się również na współczesny kalendarz, czyli kalendarza juliańskiego jest obserwacja tego, że kalendarz, który był przede wszystkim wyznaczany przez księży przez ruchy fazy Księżyca nie uwzględnia 1 rzeczy generalnie rok księżycowe czy też fazy wynikający z Księżyca generalnie krótszy niż rok słonecznej trudno jest uchwycić rok słoneczny my, obserwując jedynie, obserwując jedynie księży z czasem, więc pewne daty w kalendarzu daty związane ze świętami czy z rozpoczęciem roku na w sposób naturalny zaczynają się przesuwać, że ludzie obserwują to, że początkowo, jakie święta odnosiły się do zjawisk atmosferycznych np. do początku wiosny na ten początek wiosny zaczyna się jakoś dziwnie przesuwać obchodzimy dni, które mają zapoczątkować EPO, które mają zapoczątkować okres wiosenny, kiedy jeszcze trwa zima klimat zupełnie inny nowy za wcześnie tak dostrzegamy, że te pory roku jako sposób nienaturalne zaczynają się przesuwać stąd też pomysł, żeby stworzyć jakiś system wyrównywania la i oczywiście te systemy funkcjonowały w różnych cywilizacjach najczęściej wyglądało to tak, że dodawano jakieś tygodnie świąteczne jakiż był specjalny rok ogłaszano jakiś specjalny miesiąc był ogłaszany, który starał się wyrównywać tą ten czas, który się zmieniał ten czas, który ulegał pewnej destabilizacji to od razu dorzuca że, zanim pojawił się kalendarz juliański to tu także w tym rzymskim kalendarzu co jakiś czas wprowadzono dodatkowy trzynasty miesiąc co zresztą społecznej z społeczności rzymska często odbierała przejaw manipulacji ze strony zgromadzenia kapłanów nie była z tego tytułu zadowolona, ale właśnie, a więc faktycznie rozpoczęto prace nad nowym kalendarzem szacuje się, że te prace rozpoczęto 40 piątym roku przed naszą erą tak tak wyznaczono datę powstania tego kalendarza juliańskiego i faktycznie on miał dokonać generalnej reformy kalendarza też pewnej uniwersalizm racji reformy kalendarza co robił przede wszystkim kalendarze juliański ustala długość roku na 365 dni, ale co 4 lata tzw. w latach przestępnych dodawany miał być ten 1 dodatkowy dzień, który to był dzień to był dzień 24lutego liczone podwójnie, czyli po 24lutego miał następować drugi 24lutego jako dzień Świątecznej miał być ten 1 dodatkowy dzień, który miał wyrównywać te lata miał wyrównywać miał miał to te niezgodności lat miał usuwać co jeszcze można powiedzieć o kalendarzu juliańskim on też wprowadzał 12 miesięcy 12 miesięcy, które przetrwały do dnia dzisiejszego no i były to miesiące albo po 31 dni albo po 30 dni tak samo jak mamy to teraz płaci za miesiąc tutaj warto dodać, że 1 miesiąc, czyli luty miał mieć tych dni 28 to jest w ogóle ciekawa rzecz, dlaczego lub, dlaczego w lutym 28 dni Otóż Rzymianie troszeczkę inny inaczej, czyli czas niż my liczymy współcześnie Otóż dla nich pierwszym miesiącem nie był styczeń, ale pierwszym miesiącem był Mao był marzec, który był poświęcony bogowi marszowi to był początek roku, bo w ogóle starożytności najczęściej początek roku liczono w miesiącach wiosennych, bo to wiosna w sposób naturalny obserwujemy to jest odrodzenie się przyrody od rozdania świata, więc obserwujemy to w marcu obserwujemy to jest moment odradzania się świata, więc to był dla nich początek roku, a kończył się miesiącem grudniem, czyli dziesiątym miesiącu DCM bram to jest grudzień, czyli ostatni miesiąc miesiąc z kolei, w którym obserwowano, że dzień coraz krótszy w pewnym momencie się zaczyna wydłuża, czyli świadek wraca do swojego naturalnego obrotu, ale to grudzień był tym ostatnim miesiącem i w kalendarzach rzymskich przez długi czas te 2 miesiące, czyli styczeń luty to były tzw. miesiące zimowe miesiące nie określone no i później mamy marzec, czyli ten rzymski początek rzymskiej początek roku w kalendarzu juliańskim wprowadzono styczeń jako oddzielny miesiąc no i ten lud ten ostatni miesiąc, w którym faktycznie doliczono jedynie 28 albo 29 dni ta nowa era kalendarza juliańskiego rozpoczęła się tak jak pan powiedział w styczniu czterdziestego piątego roku przed naszą erą prace ruszyły nieco wcześniej znalazłam źródłach taką informację, że inny pomysł na to zrodził się w głowie Juliusza Cezara po podbiciu Egiptu czterdziestym ósmym roku przed naszą erą ponoć imperator miał się w tej sprawie radzić słynnego egipskiego matematyka astronoma z Rosji gen. Aleksandr, który był zresztą w świcie Kleopatry ma nowy kalendarz mówią plotkarze był jeden z efektów romansu zaraz egipską królową no to ploteczki zostaw na marginesie i skupmy się teraz na niedoskonałości kalendarza juliańskiego no po próbował okiełznać przyrodę próbował okiełznać Księżyc i słońce, niemniej jednak wkradł się pewien istotny błąd, które nawarstwiały się w miarę upływu czasu i za mną paręset lat miał spowodować znaczące komplikacje, o co chodziło Otóż zacznijmy może od tego, że ten wątek egipski nie jest przypadkowy, dlatego że Egipcjanie faktycznie byli doskonałymi obserwatorami nieba to wynikało przede wszystkim z ich obserwacji wylewów Nilu dla nich było to potrzebne, żeby oszacować, kiedy nim będzie dokonywał byle jak wiemy wylewy Nilu były takim fundamentem były podstawą do rozwoju gospodarki egipskiej stąd też musiało być bardzo precyzyjnie oszacowane dlatego właśnie egipscy naukowcy uchodzili za takich bardzo dokładnych i niezwykle wykształconych i też doskonale wykonujących swój zawód obserwatorów nieba i bardzo dużo pewnych doświadczeń, ale też bardzo dużo obserwacji nieba wypływa z nauki egipskiej to tytułem wyjaśnienia, dlaczego to właśnie z Egiptu ten pomysł koncepcja nie mogła przejść te obserwacje mogły przejść natomiast na czym polega ten błąd Otóż ten błąd polegał na tym, że kalendarz juliański spóźniał się co 128 lat 1 dzień to było opóźnienie, które spowodowało, że faktycznie w tym 1500 osiemdziesiątym drugim roku zaczęto zauważać, że data Wielkanocy, która była opracowana na soborze znicze i na pierwszym soborze nicejskim tutaj warto dodać, że pierwszy sobór nicejski odbył się w 3002005. roku i na tym soborze nicejskim pracowano sposób wyliczania daty Wielkanocy, bo data Wielkanocy jest zmienna ona zależy właśnie od faz Księżyca by następuje po pierwszej wiosennej pełni Księżyca no i stworzono tzw. tablice komunistyczne, które okazują nam i w którym dniu wiosennym dniu danego roku obchodzona ma być wielka natomiast zauważono, że Wielkanoc nam jakoś dziwnie przesuwa to był dowód na to, że niestety w kalendarzu juliańskim jest błąd i że to 128 lat, ale darzyli Pański zaczyna się spóźnia, że 1 dzień w związku z tym zaczęto zastanawiać się jak to zmienić, żeby ten upływ czasu, żeby ten 1 dzień jednak dodawany był nieco później pierwsze prace ruszyły już za papieża Pawła trzeciego, ale tak naprawdę całą sprawę chwycił w ręce Grzegorz trzynasty tu od razu dopytam motyw figura o to bardzo ciekawa postać to jest postać, która ogromnym zaangażowaniem zaczęła wprowadzać reformy Soboru trydenckiego m.in. kościół i jemu zawdzięcza chociażby wprowadzenie bardzo poważne wprowadzenie postaci nuncjusz apostolski w poszczególnych państwa, czyli reprezentantów papiestwa w poszczególnych państwach była ważna rzecz, dlatego że dotychczas kościoły, które funkcjonowały w ramach kościoła rzymskiego miały dość dużą niezależność bardzo często też uzależnione były od władzy centralnej władzy Cleese w danym państwie postacią nuncjusza miała kościoły w dużo większym stopniu podporządkowywać centrali kościelnej to jest też postać, która bardzo silnie stawiała na wykształcenie kapłanów to był bardzo duży problem w okresie średniowiecza i w czasach wczesno nowożytnych wiązało się m.in. również z decyzjami takimi, które znacznie ograniczały dostęp do duchowieństwa osobą bardzo zamożnym raczej starano się na takie niższe duchowieństwo przyjmować osoby mniej zamożna po niestety wpływało na poziomie wykształcenia Grzegorz trzynasty to był papież, który postawił na wykształcenie stworzył słynną uczelnię, która w Rzymie do tej pory istnieje uczelnia, która miała kształcić, która miała dokształcać nie byłby kapłanów bardzo silne również wsparcie miał zakon jezuitów u Grzegorza trzynastego także bardzo zacna postać z pewną rysą na swoim życiorysie, dlatego że miał syna miał ponoć syna, chociaż pełnił funkcję papieską, ale dla tamtych czasów to też nie było nic zupełnie wyjątkowego myślałam, że powie pan doktor nocy Świętego Bartłomieja Grzegorz trzynasty też występuje w tle uznał te rzesze za łaskę Bożą kasa dla uczczenia odśpiewać te Deum we wszystkich rzymskich kościołach wypił z tej okazji pamiątkowy medal do niektórych paryskich sprowadzi słał listy z gratulacjami błogosławieństwem, a faktycznie opowiadaliśmy my przecież kilka tygodni temu o nocy Świętego Bartłomieja było porównywalnie ciepło jak dzisiaj, a może nawet było chłodniej, ale opowiadaliśmy o nocy Świętego Bartłomieja i tam powstać Grzegorza trzynastego odgrywa bardzo ważną rolę oczywiście obrońcy Grzegorza trzynastego mówią, że prawdopodobnie też dotarły do niego odpowiednio spreparowane wieści i faktycznie do niego miała dość informacja o tym, że to protestanci szykowali się na rzeź na katolika to była próba samoobrony faktycznie został wydany medal i faktycznie słał bardzo pochwalne i liste natomiast po latach miał faktycznie przyznać, kiedy poznał okoliczności rzezi hugenotów na to miał przyznać, że jednak ten czyn nie zasługiwał na pochwałę nie zasługiwał na laury, które tamtych dniach otrzyma istnieje taka anegdota, która mówi, że papież uświadomił sobie te ród różnica między kalendarza porami roku wtedy, kiedy na Wielkanoc w Rzymie spadł śnieg tyle anegdota, ale prawdziwa jest komisja pod kierownictwem słynnego matematyka Krzysztofa Levi SA, która miała opracować reformę tego kalendarza, bo jak rozumiem to nie jest taka robota, którą się wykonać poniedziałku na wtorek to trzeba odpowiednio rzeczy po badacz zastanowić się pomyśleć jak zmodyfikować te wszystkie ułomności, które mieliśmy w kalendarzu juliańskim, a tak faktycznie to jest praca bardzo skomplikowana tutaj bardzo ważną pracę wykonał również taki matematyk niektórzy mówią matematyk amator ludzi Giglio to by była taka jego badania już nie żył, kiedy opracowywano kalendarz gregoriański w każdym razie nie na podstawie jego badań faktycznie starano się stworzyć jakąś reformę kalendarza w reformie kalendarza zawsze jest ważne to, że ona musi wprowadzać pewną stabilności pewną przewidywalność musi też było ważne w kontekście reformy kalendarza bardzo ważne były te tablice, które wyznaczały Wielkanoc już na samym początku zadecydowano, że nie będzie się niwelować wszystkie te naleciałości, która powstała po kalendarzu juliańskim, czyli tego 1 dnia po 128 latach tylko takim momentem będzie rok 3002005. naszej ery, czyli wspomniany przeze mnie już sobór nicejski pierwszy i od tego roku zaczęto liczyć dopiero te dodatkowe dni i dlaczego tak zrobiono Ano właśnie, dlatego że na tym soborze nicejskim ustalono sposób obliczania daty Wielkanocy i żeby nie zmieniać tych wszystkich kabli, żeby nie dokonywać jakiś bardzo radykalnej reformy, żeby wprowadzić zupełnego bałaganu no to wymagano oczywiście, żeby bardzo precyzyjnie obliczać kolejne lata bardzo precyzyjnie obliczać różnicę, która narosły no i wymyśleć sposób na to, żeby jak najbardziej stabilny sposób ten nowy kalendarz mogły wyznaczać kolejne lata i mógł dzięki temu ta ilość dni miała narastać w lutym 1500 osiemdziesiątego drugiego roku papież Grzegorz trzynasty wydaje bólem między najważniejszymi to jest ten dokument, który wprowadza na razie teoretycznie nowy kalendarz, ponieważ praktycznie stan zostanie wprowadzony w październiku 1500 osiemdziesiątego drugiego roku, kiedy to zostanie pominiętych 10 dni z dotychczasowego kalendarza i po 4października 1500 osiemdziesiątego drugiego roku nastąpił od razu 15października 1500 osiemdziesiątego drugiego roku, czyli utraciliśmy 10 dni ówcześnie tracili a dlaczego akurat w październiku ten kalendarz miał wystartować no to oczywiście po to, oczywiście wynikało z też tego, że państwa katolickie musiały się dowiedzieć o tej reformie, a wiadomość musiała dotrzeć stąd też no starano się dać czas starano się czas czas na dostosowanie czasu na dostosowanie, ale przede wszystkim czas na to, żeby ta informacja w ogóle poparła to jest także ówczesny kościół ma doświadczenie recepcji reform Soboru trydenckiego i rusz nasi się czasami wydaje, że to jest także papież coś tamtych czasach zadecydował to jak z automatu zaczynało funkcjonować Otóż nie mówi się, że w przypadku Rzeczpospolitej ostatnie reformy Soboru trydenckiego wprowadzane były jeszcze na początku wieku osiemnastego, chociaż sobór trydencki odbył się wieczór szesnastym i nawet do tej pory, ale możemy zgodzić oczywiście na dawne czasy, ale proszę sobie uzmysłowić, że do tej pory tak naprawdę kościół katolicki w Polsce nie wprowadził wszystkich reform Soboru Watykańskiego drugiego ta recepcja decyzji papieskiej czasami bardzo długa bardzo żmudna, bo w tym przypadku dano sobie wiele czasu wiele krótszy, ale mimo wszystko ten czas na dotarcie informacji ten czas na pewno dostosowanie się również urzędników kancelaryjnych no musiał jednak chwilę potrwać stąd też stąd też październik październik to był też czas przy końcu roku przy końcu roku niebawem nadchodzi listopad grudzień, więc to też był doskonały czas, żeby właśnie tego typu reformy kalendarza wprowadzania do tych ludzi innych dodam jeszcze 1 rzecz bo dlaczego papież, dlaczego papież wprowadza taką reformę kalendarza, bo tutaj możemy sobie zadać pytanie, dlaczego jakiś władca, dlaczego nie jakaś społeczność międzynarodowa społeczność międzynarodowa próbowała zreformować kalendarz już dwudziestym wieku np. tak ale dlaczego tutaj papież Otóż papież był podpiwek Maximus Pontifex Maximus, czyli kapłan najwyższy i podobnie było starożytnym Rzymie tam Pontifex Maximus, którym był Juliusz Cezar w tym słabym czterdziestym piątym roku przed naszą erą był najwyższym kapłanem rock i daty w kalendarzu miały właśnie taki charakter transcendentalny one wyznaczały święta one regulowały rok uważano poza rzecz kapłańską stąd też papież jako dziedziczący ten tytuł Pontifex Maximus SA to on czuł się miał obowiązku czuł się obowiązku, żeby takiej reformy kalendarza dokonać tutaj bulli papieskiej dołączą także tablice do wyznaczania daty Wielkanocy oraz także rozpiską obchodów świąt, których zabrakło przez usunięcie tych 10 dni w październiku no to jak panie doktorze zorganizowano ten kalendarz, żeby uniknąć takiej wpadki jak zanotował kalendarz juliański, czyli tego 1 dnia, który się pojawi co 128 lat teraz uprzedza rozwój wypadków i powiem, że lekkie opóźnienie naszego kalendarza względem czasu astronomicznego też jest mimo tych wszystkich modyfikacji, ale wynosi 1 dzień na 3000 lat to jest po prostu mniejszy problem, a nawet 3322 lata będzie jeszcze mamy ten dłuższy czas, bo my nie dożyjemy już prawdopodobnie tego 1 dnia, więc dodatkowego, więc to jest to jest sukces tego kalendarza niewątpliwy jak to zmieniono Otóż skorygowano zasady obliczenia lat przez przystępnych i teraz lata o numerach udzielnych przez 100, ale nie podzielnych przez 400 nie miały być przystępne i jest bardzo ważna to jest bardzo ważna rzecz natomiast zachowano przystępność pozostałych lat o numerach Podzielny przez 4 to jest jakby podstawowa zasada ta poprawka spowodowała, że lata 170018001900 były latami zwyczajnymi, choć w kalendarzu juliańskim byłyby latami przystępnymi z kolei np. rok 2000 był rokiem przestępnym, ale jeśli mówimy jest tych 10 dniach, które usunięte zostały z kalendarza to warto tutaj dodać, że Tomasz w historii w badaniu historii bardzo ważne znaczenie, ponieważ czasami próbowano fałszować dokumenty po latach no tylko, że zupełnie zapomniano o 60 dnia i są znane podobne dokumenty osobiście w swoich badaniach nigdy takimi dokumentami nie spotkałem, ale słyszałem od historyków, że można się spotkać z dokumentami, które np. Rzeczypospolitej datowane są na 10października 1500 osiemdziesiątego drugiego roku to są oczywiście dokumenty, które powstały dużo później próbował zafałszować jakąś rzeczywistość no ale ktoś zapomniał o tym, że w 1500 osiemdziesiątym drugim roku 10 dni nie było i kasami takim fałszerstwem można się również spotkania trzeba bardzo uważać, ale trzeba uważać również na to w jakim państwie, jakiego państwa nowoczesną czy po były państwa, które tych 10 dni wcale się nie pozbywały ani, które pozbyły się dopiero w dwudziestym wieku, ale o tym za moment, bo chciałabym pana doktora zapytać o pewien paradoks, bo papiestwo z 1 strony zwalczało teorię heliocentryczną, a z drugiej reformował kalendarz zgodnie z regułami obrotu planety wokół słońca, bo to nie do końca chyba było tak, że papiestwo zwalczało teorie heliocentryczną tutaj myślę, że stosunek papiestwa, bo badań w ogóle nad ruchami ziemi wokół słońca czy w ogóle badaniu nieba był i co bardziej skomplikowany, bo z 1 strony możemy mówić o tym, że na indeks kościoła część dzieł lądowała związanych z teorią heliocentryczną, ale z drugiej strony chociażby działalność Mikołaja Kopernika była przez ten sam kościół bardzo sowicie opłacana, więc tutaj pan stosunek jest myślę, że bardziej skomplikowane, ale rok 1500 osiemdziesiąty drugi rok już rok, kiedy starej hali centrum tną kościół powoli zaczyna się godzić na, ale poza tym również dostrzeżono, że faktycznie to ten ruch słońca niezależnie czy spowodowane tym, że to słońce obraca się wokół ziemi to ziemia obraca się wokół słońca no to on decyduje o tym jak zmieniają się pory roku to on pewnym wyznacznikiem czasu została już do samego słońca cie odnoszono w 1500 osiemdziesiątym drugim roku, czyli w tym październiku, kiedy tych 10 dni ubyło ten kalendarz przyjmują Hiszpania Portugalia niemal całe Włochy także Polska zreformowany kalendarz gregoriański wprowadził zaraz po wydaniu papieskiej bulli Stefan Batory osiemdziesiąty trzeci rok, czyli rok później katolicka część Niemiec i Szwajcer, ale inni się nie spieszą przez długi czas był jednak w życiu 2 rachuby czasu tak to był kalendarz juliański, który jest bardzo długo funkcjonował większości państw protestanckich i Włoch chyba troszeczkę na takiej zasadzie na złość mamie odmrozić sobie uszy nie no trudno było w krajach protestanckich wprowadzać kalendarz ustanowiony przez papieża, że nie uznajemy władzy papieskiej władzy duchowej no to trudno dostosowywać swój kalendarz do tego co powiedział papież, więc to było troszeczkę na takiej zasadzie manifestacji politycznej swojego sprzeciwu wobec papiestwa, więc tutaj możemy zrozumieć ten to niechęć do wprowadzania kalendarza już jordańskiego oczywiście tego było jego i gregoriańskiego tak oczywiście gregoriańskiego oczywiście dotyczyło to też kościołów prawosławnych, które też trzymały się kalendarza juliańskiego np. w wielkiej Brytanii również wprowadzono bardzo późno, ale to jest kwestia oczywiście protestanckiego charakteru tego państwa dopiero w 1700 pięćdziesiątym drugim roku Grzegorz 13 zresztą nie przez przypadek za Elżbietą i chyba byli skonfliktowani no tak jak to przywódcy ówczesnego państwa papież jest jednak oprócz tego, że jest przywódcą duchowym jest wówczas monarchom europejskim jest politykiem, który prowadzi bardzo zaangażowaną politykę międzynarodową, więc te spory konflikty z władcami były rzeczą zupełnie oczywistą, więc faktycznie niektóre państwa tak jak np. trzecia, która bardzo długo używała kalendarza juliańskiego wprowadza kalendarz gregoriański dużo później, ale wprowadza go w momencie, kiedy on już nie będzie miał na sobie tego odium, że jest decyzja papieża, kiedy kalendarz gregoriański i stanie się po prostu pewną reforma, kiedy tak będzie rozumiany jako pewna reforma kalendarza np. Rosja przyjęła kalendarz gregoriański dopiero w 1918 Grecja w 1923 Turcja 1927 roku nowego kalendarza nie uznał też kościół wschodni, czyli protestancki, który do dziś w życiu liturgicznym wciąż posługuje się tym Starem kalendarzem, a kościół prawosławny tak faktycznie faktycznie nie używa stąd też Boże Narodzenie w kościele prawosławnym obchodzone jest 6stycznia, więc nasi bracia ze Wschodu obchodzą nieco później, bo to jest dla nich dzień 2004. a zapytamy krytyków bo, bo to jest także przy wprowadzaniu tego nowego kalendarza nie obyło się ani bez protestów ani bez krytyków zapytam i jedno i drugie, bo np. w Krakowie Wilnie Grodnie miały miejsce uliczne zamieszki w Rydze doszło do rozlewu krwi, bo w Rydze podczas odprawianej przez jezuitów mszy bożonarodzeniowej uzbrojony tłum rozpędził wiernych świętujących w przedwczesnym terminie no Stefan mat Batory musiał wysyłać wojska pod mury miasta i śmierci króla przetrwała działania militarne i dopiero Zygmunt trzeci wprowadził definitywnie na Inflantach kalendarz gregoriański jeszcze powiesił dla przykładu 2 znanych Julia ni stów, skąd się brał ten opór społeczny strach przed nieznanym jakiś taki lęk przed czymś nowym myślę, że decydowało o tym kilka rzeczy po pierwsze, decydowało o tym niewątpliwie to, że kalendarz, który funkcjonował już przez dłuższy czas uważany był za rzecz uświęconą zarząd uświęconą rzecz trwało, że za rzecz, która zapewnia pewną stabilność i nagle przychodzi decyzja bardzo nie wiadomo, skąd no wiadomo, że niby z Rzymu papież, ale no to wiadomo te odległości są też dużo większe na papierze jest postacią zupełnie odczuwaną, więc ten brak stabilizacji poczucie braku stabilizacji budzi zazwyczaj opór poza tym, jeżeli nawet spojrzymy na dyskusję we współczesnym kościele spółek np. dyskusje dotyczące liturgii i ten spór, który się wewnątrz kościoła toczy czy nowa liturgia ta, która była wprowadzona po soborze watykańskim drugim jest zgodna do tego, żeby była sprawowana czy może raczej ta stara liturgia jeszcze stara Trydent dużo większy sposób dużo lepszy sposób wyraża pewne klasę mentalne treści to cóż el Tour cóż możemy dyskutować o wieku szesnastym o wieku szesnastym i kalendarzu kalendarzu, który był dla tych ludzi pewną formą stabilizacji życia, jeżeli my to chcemy zamienić chcemy zmieniać, jeżeli nagle władca decyduje o tym, że kalendarz ma wyglądać zupełnie inaczej oczywiście pod wpływem reformy gregoriańskiej no to wiadomo, że to może rodzić niepokoje i bunty niepokoje oto, czyli Turbia sprawowana już wg nowego kalendarza jest godna chociażby czy Bóg wysłucha tych modlitw to wszystko były obawy ówczesnych ludzi, którym nieobce są też współczesnemu człowiekowi, zwłaszcza człowiekowi, który oczywiście porusza się pewnej przestrzeni kościelnej to krytyków zapytam, bo krytyką odpowiadała kościelna propaganda i tutaj mam taki bardzo atrakcyjny przykład przytoczę państwu fragment pisano tak po reformacji starego kalendarza przez Grzegorza trzynastego cuda pokazały się konserwujące kalendarz poprawne pierwszy przykład jest, iż krew szlachetna Świętego Januarego męczennika rozpływającej się dnia 19września święto tego męczennika przypadające w Starym Juliusza kalendarzu wypływa i teraz, ale wg dnia 19września w gregoriańskim kalendarzu poprawnym, czyli udowadniano wszystkim wiernym temu, którzy mogli dotrzeć do takiej kościelnej propagandy rzecz jasna ją przeczytać, że wszystko jest jak należy to było danie odporu tym, o których pan doktor przed chwilą powiedział, którzy mogli by mieć wątpliwości czy teraz wg tego nowego kalendarza wszystko odbywa się zgodnie z prawem naturalnym i Bożym tak mówiono nawet święci zareagowali na tę zmianę kalendarza i teraz np. ukazuje się ich krew wg tego nowego kalendarza poprawnego Ano właśnie, bo to jest też bardzo ciekawy wątek Otóż poszczególne dni w kalendarzu było oczywiście poświęcone świętym albo były wspomnieniami Święty i wierzono, że wtedy dni ten Święty działa z większą mocą, że to jest właśnie ten dzięki można się odwołać do danego Świętego chociażby wspomniała pani redaktor o tym świadczy o tym cudzie Świętego Januarego, który zresztą do tej pory do dzisiejszego dnia wzbudza ogromną sensację niedawno mieliśmy zresztą ten dzień, w którym pokazane było właśnie ta ampułka z krwią znowu przestała być stała stała się płynna, więc jest to rzecz zupełnie aktualna była taka obawa, że tam zaczęto mieć taką obawę, że pod wpływem zmiany kalendarza również gdzieś kwestionuje się świętość tych dni wyjątkowość tych dni i propaganda kościelna stała się przeciw przedstawić to taki sposób, że nie, że te dni nie pracą na swojej świętości dostał oczywiście związane to było również z propagandą chociażby w malarstwie propagandą sztuce, gdzie przedstawiano właśnie papieża jako tego reformując tego kalendarz przedstawiano to, że jest to decyzja, która oczywiście jest pod wpływem ducha Świętego wykorzystywano wszelkie Arsenał przekazu wyobrażeń religijnych po to, żeby sankcjonować tą decyzję dotyczącą zmiany w kalendarzu to jeszcze zapytam pewne, a sama w rzeczy, które były spowodowane tymi 2 klubami czasu np. Szekspir i Serwa ante mieli umrzeć 23kwietnia 1600 szesnastego roku, choć Szekspir umarł 10 dni po serwach też się, ale Anglicy używali starego kalendarza Hiszpanii nowego albo np. Wilhelm orański wypłynął z Holandii do Anglii 11 listopada wylądował w Anglii 5listopada, choć nie mógł wkroczyć do Anglii przed wyruszeniem na wyprawę tylko po prostu czas rozpoczęcia podróży liczony wg nowej rachuby dokonania Wilhelma w Anglii wg starej rachuby no tak no tak my tu bardzo wymownym przykładem jest chociażby rewolucja październikowa rewolucja październikowa, która też tutaj różne daty wg różnych rachub licz by wybuch rewolucji październikowej więc, więc jesteś ciekawa sprawa, ale bardzo dużo problemów dotyczących dotyczących tych rachub czasu jest w badaniu dziejów Królestwa polskiego chociażby w dziewiętnastym wieku, gdzie z 1 strony mamy kalendarz juliański, który używany jest w Rosji, a z drugiej strony mamy ten kalendarz gregoriański, którego używają Polacy, skąd też na pracę XIX-wieczna ma 2 daty z 1 strony ma datę i juliańskim, a z drugiej strony ma datę Gregorian chińską, więc tych ciekawych przykładów tego nie tych niezgodności kalendarza jest oczywiście historii więcej i dotyczy również polskich dla badania historii Polski w wieku dziewiętnastym na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku jest bardzo istotny problem tych 2 krachów czasu, które są w cesarstwie i rachuby czasu, która występuje na ziemiach Królestwa polskiego dr Sebastian Adamkiewicz 3 historyk publicysta muzeum tradycji niepodległościowych w Łodzi był moim państwa gościem panie doktorze bardzo dziękuję za rozmowę również dziękuję państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na audycję powrót do przyszłości już za tydzień w poniedziałek tuż po dwudziestej drugiej życie spokojnej nocy dobrych snów do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA