REKLAMA

Co się dzieje z polityką energetyczną Unii Europejskiej?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-10-04 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:13 min.
Udostępnij:

Drastycznie rosną ceny gazu na świecie i w wielu państwach Unii ludzie są przerażeni, ile będą płacić zimą za ogrzewanie. Tu i ówdzie słychać głosy: niech Unia coś zrobi! I znowu pojawia się pytanie, czy na poziomie Wspólnoty jest jakieś działanie możliwe. Może ktoś z państwa pamięta, jak w 2014 roku ówczesny premier Donald Tusk rzucił hasło Unii Energetycznej zbudowanej na sześciu filarach: jednym z nich były wspólne zakupy gazu. Argument był oczywisty: jak będziemy kupować gaz jako wspólnota, bo będzie taniej, a poza tym taki kontrakt dla 550 mln odbiorców będzie miał atrakcyjną moc! I jaka była reakcja rządów państw członkowskich? No nie bardzo, mamy długoterminowe kontrakty, będzie kłopot z tymi wspólnymi zakupami. I nic z tego nie wyszło. Nie oznacza to, że w ogóle nic nie ma. Mamy bowiem jakieś zręby wspólnej polityki energetycznej. Na czym ona polega? Do jakiego stopnia jest wspólnotowa, a do jakiego państwowa? Czy dzisiaj, w obliczu drastycznie rosnących cen energii, to Unia może coś zaradzić, czy jesteśmy zdani na działania rządów w danym kraju?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór w poniedziałek 4października dzisiaj mamy znowu czas na porozmawianie o Unii Europejskiej w szerszym kontekście także historycznym te rozmowy mają nie tylko wyjaśniać mechanizmy rządzące wspólnotą proces podejmowania decyzji, ale też wykazać co jest unijne, a co państwowe często bowiem tak jest, że mamy coś pretensje do Unii także politycy mówią no proszę, jaka ta Unia jest beznadziejna nie radzi sobie tyle okazuje się często, że instytucjonalna Unia nie Rozwiń » ma do tego prawa tak było np. na początku pandemii, kiedy to niezwykli ludzie i politycy w wielu państwach psy wieszali na Unii, że nie sprawdza się w obliczu tej tragedii dziwili się, gdy słyszeli, że nie ma do tego prawa, że np. komisja europejska nie może robić pewnych rzeczy, których ludzie oczekiwali w kontekście pandemii, bo nie ma takich uprawnień to warto przypominać państwa członkowskie określiły kompetencje instytucji Unii i działają one tylko w ramach tych przyznanych kompetencji teraz mamy ciekawy kolejny przykład drastycznie rosną ceny gazu na świecie wielu państwach także Unii i ludzie są przerażeni ile będą płacić zimą za ogrzewanie TUI ówdzie słychać głosy niech Unia co zrobi i znowu pojawia się pytanie czy na poziomie wspólnoty jest jakieś działanie w tej sprawie możliwe może ktoś z państwa pamięta jak 2014 roku ówczesny premier Donald Tusk rzucił hasło Unii energetycznej zbudowanej na 6 filarach jednym z tych filarów były wspólne zakupy gazu argument był przekonujący jak będziemy kupować gaz jako wspólnota to będzie taniej, a poza tym taki kontrakt dla 550 000 000 odbiorców to będzie miał niezwykłą moc i jaka była reakcja rządów państw członkowskich to nie bardzo mamy długoterminowe kontrakty będzie kłopot z tymi wspólnymi zakupami i nic z tego nie wyszło nie oznacza to, że w ogóle nic z tego pomysłu Unii energetycznej nie wyszło mamy bowiem jakieś zręby wspólnej polityki energetycznej niektóre elementy są nawet zapisane w traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w art. 194 tegoż traktatu czytamy m.in. że polityka Unii w dziedzinie energetyki ma na celu w duchu Solidarności między państwami członkowskimi zapewnienie funkcjonowania rynku energii zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii w Unii, ale nie są niżej w tym samym artykule już czytamy w noże wspólne działania mogą oczywiście być, ale jeśli nie naruszają prawa państwa członkowskiego do określania warunków wykorzystania jego zasobów energetycznych wyboru między różnymi źródłami energii i ogólnej struktury jego zaopatrzenia w energię chciałoby się zatem spytać czy mamy unijną politykę energetyczną do jakiego stopnia jest wspólnotowa do jakiego Państwowa czy dzisiaj w obliczu drastycznie rosnących cen energii to Unia może coś zaradzić czy jesteśmy zdani na działania rządów w danym państwie i to jest nasz temat, a na te i inne pytania będzie odpowiadał Wojciech Jakóbik redaktor naczelny BiznesAlert PL, zanim jednak goście pojawi mam dla państwa jeszcze porcję nieoczywistych informacji dzisiaj Maciej Zakrocki przedstawia Rosja przeprowadziła po raz pierwszy test naddźwiękowy manewrujące rakiety tylko on, w ramach którego rakiety wystrzelono z pokładu okrętu podwodnego rakieta z konta 1 systemów uzbrojenia, który Władimir Putin przedstawia jako broń nowej generacji, która wchodzi do wyposażenia rosyjskiej armii rakieta została wystrzelona z pokładu okrętu podwodnego o napędzie atomowym z wielu od win Mińsk tak się ten okręt nazywa ten zakończył się trafieniem rakiety cel wynika z komunikatu rosyjskiego resortu obrony w 2018 roku pan Putin ogłosił, że do wyposażenia rosyjskiej armii zaczną wchodzić nowe Hyper son liczne systemy uzbrojenia przed którymi mają nie chronić istniejące obecnie systemy obrony przeciwrakietowej w i to nie jest z pewnością dobra wiadomość poszerzanie jedynie to, że nie zniknęła chyba jeszcze czasów zimnej wojny zdolność do obustronnego zniszczenia, jaką posiadają Rosja i stany Zjednoczone ta zdolność powstrzymywała przez dekady skutecznie obydwa mocarstwa przed rozpętaniem wojny mam nadzieję, że nawet najnowocześniejsze rakiety rosyjskie nie łamią tej zasady i dalej każdy władca na Kremlu wie, że może się tylko nowym rodzajem broni chwalić, ale wolniej i tak nie użyje Maciej Zakrocki przedstawia rząd nowej Zelandii porzucił dzisiaj strategię 0 covid zakładającą całkowitą eliminację lokalnej transmisji koronawirusa nowa strategia zakłada teraz życie z wirusem i utrzymywanie jego transmisji pod kontrolą Nowa Zelandia była jednym z nielicznych państw, które w 2020 roku zdołały zmniejszyć lokalną transmisję koronawirusa do zera jednak w połowie sierpnia w kraju pojawiło się ognisko zakażeń związanego z transmisją wariantu Delta mimo wprowadzenia lockdownu w całym kraju po wykryciu pierwszego zakażenia w Auckland władzom nie udało się całkowicie wygasić tego ogniska, a przy tym ognisku w wariancie Delta powrót do zera zakażenie niezwykle trudny oświadczyła premier kraju Jacinda Ardern dokonujemy zmiany podejścia no, które i tak zamierzaliśmy dokonać wraz z upływem czasu ognisko wariantu Delta przyspieszyła te zmiany, a szczepionki też się do tego przyczyniły mówiła nowozelandzka premier w ciągu ostatniej doby w nowej Zelandii wykryto 29 zakażeń łącznie z ogniskiem wykrytym w sierpniu i związanych jest jak dotąd 1357 zakażeń większość z nich w Oakland miasto blisko 50 dni objęte lockdownem strategie eliminacji wirusa była ważna, ponieważ nie mieliśmy szczepionek teraz mamy, więc zaczynamy zmieniać sposób w jaki działami mówiła pani premier zapowiedziała jednocześnie, że władze odejdą całkowicie od stosowania lockdownów zaszczepionych będzie 90% mieszkańców kraju objętych programem szczepień to właśnie dalej kluczem są szczepienia pamiętajmy Maciej Zakrocki przedstawia brytyjscy żołnierze zaczęli w poniedziałek rano pomagać rozważeniu paliwa na stacje benzynowe, choć problemy z jego brakami są już niemal wyłącznie w Londynie południowo-wschodniej Anglii operacji z kolei uczestniczy około 200 żołnierzy z czego połowa to kierowcy przez ostatnie kilka dni przechodzili oni przeszkolenie obsługi cystern i zbiorników paliwowych w jednej z firm z kra z hrabstwa Essex zajmujące się logistyką produktów naftowych większość z nich rozwozi paliwo do stacji w południowo-wschodniej Anglii brytyjski rząd jest jednak krytykowany za to, że wojsko zostało użyte wcześniej, bo braki na stacjach wywołane panicznym kupowaniem paliwa w związku z obawami problemy z dostawą rozpoczęły się w poprzedni weekend zapasy w Londynie i Południowej Anglii odbudowują się nieco wolniejszym tempie niż w innych częściach Wielkiej Brytanii, więc zaczęliśmy rozmieszczać personel wojskowy, aby zwiększyć podaż w tych obszarach ponad połowa z tych, którzy ukończyli szkolenie w zakresie dostaw paliwa została oddelegowana do terminali obsługujących Londyn i południowo-wschodnią Anglię poinformował w poniedziałek rzecznik brytyjskiego rządu Petrol Rytel z casus mniejszym organizacja skupiająca właścicieli stacji benzynowych poinformowała, że problemy praktycznie się skończyły w Szkocji oraz północnej środkowej Anglii, gdzie w niedzielę tylko 6% stacji benzynowych nie miała paliwa piątek brytyjski rząd ogłosił w celu poprawy sytuacji zaopatrzenie w paliwo wydał tymczasowe wizy 300 zagranicznym kierowcom cystern strasznie się podoba taki mem ostatnio rozsyłany w mediach społecznościowych widzimy Borysa Johnsona ze słuchawką przy uchu na drugim obrazku królowa Elżbieta też z telefonem królowa mówi tak prowadziłam ciężarówki w czasie wojny, a czemu pytasz Maciej Zakrocki przedstawia dzisiaj cytat dnia będzie nietypowy wymyślony przez wydawcę Małgorzaty Wólczyńską, którą w pełni popieram wszelkie działania dla dobra zwierząt no to wielki marsz dla zwierząt przeszedł dziś ulicami Warszawy organizatorzy marszu przypominali, że mnie już rok od momentu, kiedy prace Sejmu nad projektem ustawy tzw. piątka dla zwierząt zostały zamrożone i to im jako przemawiającym w obronie zwierząt oddajemy głos w ramach cytatu z dnia Jacek Bożek klub Gaja czekamy czekamy i czekamy działacze praw zwierząt organizacji obywatelskich, które próbują wspomagać zwierzęta w Polsce czekają na zmianę ustawy o ochronie zwierząt politycy od lat o opowiadają, że to już się wydarzy i jesteśmy za każdym razem rozczarowań to znaczy nie ma dobrej zmiany dla zwierząt zapomnijmy o tym, ale nie znaczy, że mamy ustanie my w tych działaniach i wielki marsz dla zwierząt to jedno z takich działań nie możemy zapominać, że to my jesteśmy od tych zwierząt uzależnieni, że to zwierzęta dają bardzo często życie i pożywienie wszystko tak naprawdę, a my nie możemy w Polsce, która była liderem wiele lat temu zmienił ustawy o ochronie zwierząt dalej nie możemy zakazać tresury dzikich zwierząt w cyrkach nadal zawijamy karpia woreczki foliowe nadal produkujemy futra i to wszystko dzieje się w kraju, w którym wielu ludzi wielu polityków mówi, że kocha zwierzęta, więc my nie możemy uzyskać w tych działaniach nie ustaniemy dlatego, że to jest dla dobra zwierząt będziemy współpracowali możemy współpracować z każdym, ale tak naprawdę dla dobra zwierząt chcemy to zrobić natomiast po drugiej stronie bardzo często jest pustka milczenie obojętność, a nawet czasem pogarda chciałbym wszystkim tym, którzy przyjechali do Warszawy byli w Warszawie przyszli na tę demonstrację wszystkim bardzo podziękować to my obywatele możemy coś zmienić pamiętajcie małe zmienia duża bardzo dziękuję, a teraz już pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia jest z nami zapowiadany Wojciech Jakóbik redaktor naczelny BiznesAlert PL dobry wieczór dobry wieczór jak to w tej audycji dobrze byłoby powiedzieć od kiedy właściwie zaczęto mówić albo nawet już coś robić w unii europejskiej czy szerzej we wspólnocie jeśli chodzi o politykę energetyczną, ale właśnie w takim kontekście wspólnotowym polityka energetyczna klimatyczna jest elementem unijnej polityki regulacji unijnych od czasu pakietu klimatycznego, który połączy energetykę klimat, który sprawił, że państwa członkowskie są zobowiązane do wdrażania regulacji, które mają chronić klimat i pisać na straży bezpieczeństwa energetycznego różne regulacje na rzecz energii klimatu pojawiały się w przeszłości, o ile pierwsza dekada 2001. wieku była zdominowana przez tematykę związaną z bezpieczeństwem dostaw z rozwojem rynku gazu energii elektrycznej budową projektów, które będą łączyć państwa członkowskie po to, aby energia gaz płynął swobodnie przez terytorium unijne, żeby ceny były jak najniższe dostawy nieprzerwane bezpieczne to była pierwsza dekada 2001. wieku w drugiej dekadzie mówimy teraz więcej o klimacie energetyka została wzbogacona o ten komponent polityki klimatycznej oczywiście pakiet klimatyczny to jest początek drugiej dekady podpisy w tej sprawie były składane w 2012 potem był szczyt klimatyczny w Paryżu, czyli globalne element polityki klimatycznej, w którym Unia europejska odgrywa prominentną rolę podjęła zobowiązania państwa unijne są zobowiązane do ambitnej polityki klimatycznej i przyspieszenie polityki klimatycznej to kolejne pakiety regulacji wdrażane na mocy wspólnej polityki, którą zgodziły się państwa członkowskie w tym Polska pakiet zimowy, który to spawa komponent klimatyczny do tzw. Unii energetycznej proponowanej przez Polaków zamienionej inicjatywę unijną potem przetworzyć dzisiaj najnowsze wydanie nowych regulacji, które jeszcze bardziej przyspieszają politykę klimatyczną w odniesieniu do nazwy pakietu fit for FIFA, czyli dopasować politykę tak, żebyśmy byli w stanie zrealizować cele redukcji emisji co 255% do 2030 roku nowy cel polityki klimatycznej najświeższy i najbardziej ambitny, bo oznacza wielkie przyspieszenie tej polityki budowanej przez lata, w której to budowie Polacy brali duży udział no tak powiedziałbym w dużym ekspresowym tempie pan to wszystko przedstawił oczywiście dobrze natomiast, bo to nam daje prawie pewien obraz, jakie ja bym tylko może jednak jeszcze trochę do tej pierwszej dekady 2001. biegu wrócił między nimi też dlatego, żeby właśnie potem gdzieś pokazać ten zwrot bardziej w kierunku polityki klimatycznej nogą właściwie jest dla wielu pań z wielu rządów dobił środowisk politycznych ten zwrot nastąpił może zbyt gwałtownie no, a chociażby właśnie obecny strach przed zimą mówiąc tak najogólniej w unii europejskiej pokazuje, że rzeczywiście chyba poleganie na tradycyjnych paliwach na pewno na gazie powinno być czymś przy niej no, czego powinniśmy wcześniej w unii zdawać sprawę i tak bardzo również tego gazu nie deprecjonować, bo jednak widać wyraźnie, że stan, w którym można by myśleć o zabezpieczeniu energię przy pomocy źródeł odnawialnych to jest jednak ciągle stan dość daleko przed nami tu wracam właśnie do nocy rok 2006 tzw. Zielona księga potem 2007 potężny pakiet pakiet energetyczny przedstawiony przez komisję europejską 1000 stron i tam jednak wyraźnie widać w stosunku do tego co mamy dzisiaj akcent na samą politykę energetyczną jest element już ekologiczny, ale to np. w takim kontekście jak postęp w wykorzystaniu biopaliw i natomiast dalej się mówiło o zrównoważonym wytwarzaniu energii paliw kopalnych to opowiem więcej propozycji Unii energetycznej przedstawionej przez Donalda Tuska była to propozycja powiązano z jego staraniami o stanowisko przewodniczącego parlamentu europejskiego przepraszam radny rady europejskiej przepraszam tak Jerzy Buzek został przewodniczącym parlamentu europejskiego mniej więcej w tych okolicach te były wielkie polskie osiągnięcia natomiast się Donald Tusk przedstawił takie swoje exposé w odniesieniu do polityki energetycznej klimatycznej w okolicach 2014 roku, kiedy mieliśmy agresję rosyjską na Ukrainie, kiedy znaczenie bezpieczeństwa energetycznego znowu zostało podkreślone i wtedy właśnie Donald Tusk mówił Unii energetycznej jednym z punktów, które on przedstawił była obrona węgla rehabilitacja węgla mówił wtedy z tego względu, że Polacy planowali nowe bloki węglowe w Opolu Jaworznie i nie tylko, ponieważ chcieli zostać jeszcze przy węglu uważali, że te nie ta agenda klimatyczna nie będzie postępować tak szybko no i był zapis o rehabilitacji węgla tylko, że Unia energetyczna proponowana przez Tuska weszła w karby polityki unijnej została przekształcona współtworzona przez innych aktorów oczywiście Niemcy, ale wszystkie państwa członkowskie i instytucje unijne i rezultat tworzą się powiedzenie i tej potędze tej Unii energetycznej komisji europejskiej Marosz Szefczowicz akurat polityk właśnie ja już leją ten temat tak w Bagdadzie po 2015 roku też uchwalą negocjacji w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu przez Ukrainę, więc on przejął ten temat właśnie z pozycji komisji i komponował razem z innymi graczami, bo nigdy nie jest jednoosobowa decyzja ten komponent klimatyczny i krytycy polityki Donalda Tuska jak np. Konrad Szymański obecny minister do spraw europejskich mówi, że to nie jest Unia energetyczna to jest Unia klimatyczna oczywiście znaczeniu pejoratywnym, bo pojawiło się właśnie propozycję szybszego przejścia na odnawialne źródła energii dywersyfikację rozumianą jako odchodzenie od paliw kopalnych i wszystkie te ambitne pomysły, które teraz są widoczne już konkretne regulacjach aktach prawnych mam wrażenie, że długo w Polsce za za zakładaliśmy, że ta agenda nie jest do końca na serio, że nie będzie obowiązywała, że uda się znaleźć jakiś okres przejściowy tymczasem nie największe siły polityczne wewnątrz Unii Europejskiej prą ku przyspieszeniu transformacji energetycznej mało tego wiele państw uniezależniła się od paliw kopalnych ma inną sytuację niż Polska albo wydaje im się, że mogą sobie pozwolić na transformację energetyczną nawet w naszej rodzinie tutaj Wyszehradzkiej wszyscy mają, a to my nie mamy, a to jest zeroemisyjny pozwala na mniejszą zależność od paliw kopalnych od razu na Polska pozostawała przynależności od węgla tak jak mówiłem nowa Flota wędrówek z czasów Donalda Tuska ostatnio na największe konstrukcje właśnie w Jaworznie Opolu zwiększyły czytam podtrzymały zależność od węgla nie przeszliśmy wtedy na gaz teraz mówimy o przechodzeniu na gaz no właśnie to co pan redaktor mówił to przyspieszenie polityki klimatycznej nakazuje za chwilę tego gazu chodzi, czyli Polacy których, którzy planują na lata dwudzieste budowę wielkiej floty gazowe nie mają gwarancji, że w 2030 roku, gdy one będą wszystkie gotowe nie będzie regulacji, które będą całkowicie usuwać wskazówki rynku będziemy subsydiować sektor węgiel w kontekście tego co mówił pan redaktor o tym, że sroga zima kryzys pokazuje, że warto mieć paliwo kopalne niemożna spalić lub nie spalić użyć w zależności od zapotrzebowania ze względu na bezpieczeństwo dostaw tak można powiedzieć jeszcze więcej spalanie węgla nieraz teraz bardziej opłaca od spalania gazu ze względu na zależności cenowe między tymi paliwami ze względu na kryzys gazowy, który jest wymagany przez Gazprom, który chce nas zmusić do jak najszybszego uruchomienia spornego gazociągu Nord kim była, więc kryzys jest zawsze okazją do refleksji nad tymi czy nasza polityka jest bezpieczna czy nasza polityka jest zrównoważona i oczywiście dalej potrzebujemy tych paliw kopalnych w tym przypadku europejskiej to jest coraz częściej gaz, ale nie możemy w tym garze pozostać, bo właśnie on też rodzi ryzyka polityczne nie mamy w unii europejskiej odpowiednich zasobów własnego gazu polegamy na imporcie to wspaniale, że są różne alternatywy jest Norwegia są inne kraje, które dostarczają gaz skroplony stany Zjednoczone nie tylko no ale jesteś Gazprom i zależności Unii Europejskiej od gazu w Rosji rośnie niedawno to jeszcze było 30% na początku tej dekady teraz dwudziestym roku to już było 41%, jeżeli będziemy za bardzo polegać na gazie można zostać wykorzystane przeciwko nam, a Gazprom pokazał, że potrafi robić wielokrotnie ostatnio robi to właśnie teraz jesienią 2001. roku przy okazji, podbijając ceny, ale znowu tak trochę hali po porządkując, żeby nam słuchać właśnie pojawił się taki obraz tego wszystkiego co próbuje się robić by Europie, bo m.in. dzisiaj też pojawia się temat dzisiaj na spotkaniu ministrów Unii Europejskiej jest jak jest właśnie temat co zrobić tak w kontekście rosnących cen energii czy można coś robić na poziomie wspólnotowym no i tu znowu wracam do dotychczas zasad jest taki art. 194 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczący spraw energetycznych i tam w tym artykule napisano no właśnie znowu takie rzeczy, które powodują brak jasności przynajmniej jeśli chodzi o moją ocenę co unijne co państwowe, bo tam są tam jest napisane tak w ramach ustanawiania ustanawiania lub funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz uwzględnieniem potrzeby zachowania i poprawy stanu środowiska polityka Unii w dziedzinie energetyki ma na celu w duchu Solidarności między państwami członkowskimi i teraz po kolei zapewnienie funkcjonowania rynku energii zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii w unii wspieranie efektywności energetycznej i oszczędności energii jak również rozwoju nowych odnawialnych form wspieranie wzajemnych połączeń między sieciami energii tylko, że jak się spojrzy na dokładnie na te zapisy no to tego traktat art. 194 to w pkt 2 kiedyś właśnie tych wszystkich wspólnotowych celach najpierw powie jest napisane bez uszczerbku dla stosowania innych postanowień traktatów parlament europejski rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą ustanawiają środki niezbędne do osiągnięcia celów właśnie tych, które przed chwilą wymieniłem środki są przyjmowane po konsultacji z komitetem ekonomiczno-społecznym komitetem regionów i teraz kluczowe moim zdaniem nie naruszają one prawa państwa członkowskiego do określania warunków wykorzystania jego zasobów energetycznych wyboru między różnymi źródłami energii i ogólnej struktury jego zaopatrzenia energii no to jest ta słynna zasada, że każde państwo sobie może wybrać sam tak ten swój Mika to tylko to tylko moim zdaniem to wszystko się przepraszam za określenie potoczne kupy trzyma, bo jak możemy tworzyć wspólnotową jakąś politykę przy pozostawieniu państwo właśnie tego paragrafu no bo za chwilę i tu wracam z kolei do Unii energetycznej, której pan powiedział Donalda Tuska przecież tam najważniejszy punkt tych 6 filarów jego moim zdaniem to był wspólne zakupy i państwa się na to nie zgodziły no bo każdy mówi ja mam swoje umowy o lepsze kontakty albo inną sytuację albo właśnie mam tam nie wiem więcej atomu uczyć czy czegoś nie sądzi pan że, że tu jest taki też mówią skrótowo za mało Unii w unii to jest trafne spostrzeżenie na temat objawów kryzysu integracji Unii Europejskiej, ponieważ komisja może tylko tyle Unii Europejskiej na ile pozwolą państwo członkowskie i tworzenie wspólnej polityki energetyczno-klimatycznej polega właśnie na takim Targu między instytucjami unijnymi w ramach takiego tzw. trilogu parlament rada i komisja dyskutują o różnych propozycjach legislacyjnych ustalają to zakulisowo taki mamy sposób tworzenia prawa Unii Europejskiej, ale w ramach rady są stoliki przy, których państwa członkowskie wykluczają się każdy przeciwnik i zwykle zabezpieczają interesy wspólne zakupy gazu z tego m.in. powodu nie mogły dojść do skutku, chociaż moim zdaniem były dobrym pomysłem, bo np. wspólne zakupy uranu co możliwe na mocy traktatu Euratom tylko właśnie tam jesteśmy dużo bardziej zintegrowani mamy specjalny traktatu energii jądrowej w unii europejskiej każda nowa konstrukcja wewnątrz Unii Europejskiej to jest forma głębszej integracji, a z tą integracją bywa u nas różnie moim zdaniem mamy kryzys integracji i maksimum, na które sobie możemy pozwolić to są różne wycinką regulacje, które pozwalają tworzyć wspólną politykę np. właśnie regulacje o bezpieczeństwie dostaw regulacja tzw. SOS współtworzona przy walnym udziale Polaków, która była odpowiedzią na kryzysy gazowe na Ukrainie wywołane przez rosyjski Gazprom kolejne regulacje dyrektywa gazowa, które są kagańcem na rozwój rosyjskiej wersji drugi, którego komisja nie może zatrzymać, bo niektóre państwa członkowskie roztaczają parasol ochronny widać, że komisja może tyle ile pozwolą państwo członkowskie Unia jest silna porozumienie państw członkowskich, którego coraz bardziej niestety brakuje bo nasz interes się rozjeżdżają, ale jest jedno zastrzeżenie to wszystko co mówiliśmy o wolności tworzenia miksu energetycznego potwierdzone także w traktacie lizbońskim staraniami m.in. prezydenta Lecha Kaczyńskiego świętej pamięci to wszystko nie anuluje wspólnej polityki klimatycznej, którą zgodziły się państwa członkowskie, podpisując się pod szeregiem dokumentów tak jak zrobiła np. Polska cele polityki klimatycznej, czyli wzrost udziału odnawialnych źródeł energii spadek emisji co 2 zwiększenie efektywności energetycznej są obowiązujące wewnątrz ani europejskiej tak samo jak narzędzia, które wprowadzają w życie te cele, czyli np. system handlu emisjami oczywiście nikt nie zabroni w Polsce utrzymywać węgla w nieskończoność natomiast to będzie kosztować coraz więcej m.in. dzięki regulacji, które wymierzono właśnie wróg wania węgla, czyli opłaty za emisję dwutlenku węgla one są teraz tak wysokie powyżej 60EUR zatonę, a że nawet gaz już zaczyna być budowane mniejsze opłaca, więc to jest to przyspieszenie w ramach wspólnej polityki klimatycznej, którą liczą najbardziej ambitne państwa, ale państwa najbardziej zapóźnione, bo tak powiedzieć na drodze transformacji energetycznej z największymi obawami, ale też problemami bezpieczeństwa dostaw boją się tej polityki mamy pęknięcie teraz remedium może być głębsza integracja tak zawsze w historii Unii Europejskiej przejście na wyższy poziom, w którym przekazujemy więcej kompetencji w skład komisji europejskiej i mamy europejski zielony ład, który jest wprowadzany mniejszą ilością ciężko, bo państwa członkowskie mają mniej do powiedzenia albo mamy kakofonię tak też dużo bywało w przeszłości np. wsporze o konstytucję unijną i państwa członkowskie bronią swoich interesów, ale jednocześnie, rozwijając wspólną politykę energetyczną, bo czymże innym jest propozycja od aut z polityki klimatycznej wychodząca z Polski czy też czymże innym jest egoistyczna obrona projekt nosi bardzo we wspólnej polityce bezpieczeństwa energetycznego w Niemczech nie chcę tutaj dzielić, ale przecież gorszy Unii Europejskiej każdy ma swoje tutaj ukryte grzeszki natomiast jeśli chcemy to stworzyć wspólną politykę energetyczną klimatyczną i popchnąć naprzód będziemy potrzebowali głębszej integracji, a na to na razie nie ma apetytu Unii Europejskiej no oczywiście, że to są sprawy skomplikowane bardzo poważne również z punktu widzenia pieniędzy budżetu umów polityki, niemniej jednak może to jest po prostu tak, że zbyt zróżnicowana jest Unia europejska i to tylko nie nie mówiono w podziale wschód zachód północ południe tylko rzeczywiście z punktu widzenia energetycznego i dlatego tak trudno jest wspólną politykę ustanowić wspomnieliśmy np. o atomie no u nas rzeczywiście jak pan słusznie zauważył jest trochę toalety nawet w grupie Wyszehradzkiej tej atomowej czy jądrowej energetyki no ale oczywiście po potęgą jest jest Francja Belgia niewielki kraj, ale też oni już teraz nawet jak się pojawiła właśnie sprawa wysokich cen energii w kontekście Cazaux mówiono mówiliśmy tak chciał rozwijać energetykę atomową, a jednocześnie mamy taki kraj chyba Niemcy, ale proszę poprawić jeśli się mylę, który się zobowiązał do rezygnacji za to Niemcy Austria są normy czarne faktycznie no tak tutaj od 1 czy widzi pan taką możliwość, żeby z 1 strony jest, bo to trzeba zmieniać traktaty ale, toteż nie ma dzisiaj woli politycznej, żeby zachować te zapisy, o których wspomniałem, że państwo może samo tam wybierać no ale z drugiej strony no jakoś ustalić taką tak taką bazę, żeby wszyscy jednak mogli się porozumieć co na to mają nie mają ci co bardziej zależni od gazu i mniej zależni od gazu ci, którzy już mają dużo energii ze źródeł odnawialnych jak np. Szwecja też Niemcy w jakim stopniu i ci, którzy mają tego tego mało to zróżnicowanie w ogóle daje szansę podstawę do myślenia o wspólnej polityce to zróżnicowanie może być nawet siłą unijnej polityki energetycznej klimatycznej, kiedy dojdzie do faktycznego połączenia rynków energii gazu i będziemy mogli się wymieniać tym co mamy najlepsze, jeżeli minie trochę czasu i wspólna polityka klimatyczna przyniesie zmniejszenie co najmniej zmniejszenie zależności od paliw kopalnych, a kiedyś może rezygnacji, jeżeli uda się zastąpić paliwa kopalne duetem odnawialnych źródeł i magazynów energii magazynów wodoru i tym podobnych rozwiązań, które obecnie nie mogą być wdrożone w praktyce i wtedy nasza polityka będzie spójna ona wymaga czasu wymaga konsekwentnej długofalowej polityki także na poziomie krajowym i mamy teraz wielki spór na naszych oczach może dojść do rozstrzygnięcia czy fit for Citi Five będzie kością niezgody, która spowoduje, że nasza polityka wspólna ulegnie stopniowej dezintegracji czy też właśnie będzie nową receptą na dalsze raz na dalsze pogłębianie tej wspólnej polityki na rozwój i chciałbym być optymistą chciałbym, żeby nasze państwa członkowskie wszystkie znalazły rozwiązanie i złoty środek zgodne z definicją bezpieczeństwa energetycznego, czyli obrony naraz 3 sprzecznych interesów bezpieczeństwa dostaw opłacalności ekonomicznej i ochrony środowiska ten antagonizm jest wpisane w definicję bezpieczeństwa energetyczną klasy są od zawsze każdy polityk, który chce realizować się w tym zakresie działania publicznego musi wziąć te 3 priorytety pod uwagę jakoś próbować godzić i to samo muszą zrobić teraz państwa członkowskie w sprawie przyszłości FIFA, bo to może być narzędzie polityki, która spowoduje, że nasza wspólna energetyka nasza ochrona klimatu przyniesie rozwój gospodarczy przyniesie zielone miejsca pracy i konkurencyjność będziemy mieli wyjątkowe technologie właśnie zielone, które będą naszym atutem na skalę międzynarodową rywalizację z USA w rywalizacji z Chinami, a może to być też 2 do trumny tak jak mówią krytycy Litwo FIFA to znaczy taki jak taka przykrywka, która gasi świeczkę naszej gospodarki, która teraz trochę siedli próbuje się rozpalić właśnie wysokie ceny energii wysokie ceny ciepła wysokie ceny gazu wprowadzą do Europy kryzys na skalę tego dwudziestolecia międzywojennego, więc nie jestem w stanie rozstrzygnąć jak będzie nie mam szklanej kuli natomiast wydaje mi się, że historia integracji europejskiej szerzej nie tylko w polityce energetyczno-klimatycznej pokazuje, że kryzysy zawsze są napędem pogłębienia integracji, jeżeli tak samo będzie w tym przypadku uda się znaleźć rozwiązania właśnie instytucjonalne jakieś nowe narzędzia może zreformować politykę klimatyczną apeluje Polska to myślę, że się uda będzie dobrze i rozmowy rozwój gospodarczy będzie bardziej zrównoważone mniej zależy od paliw kopalnych i przy tym też da bezpieczeństwo dostaw, ale mnie to będziemy mieli do czynienia z dalszym kryzysem integracji w dalszym kryzysem tożsamości europejskiej, którą można by przecież też budować na tych zielonych postulatach, ale na razie nam nie do końca będzie tak samo wychodzi no bo są też takie by momenty czy takie sytuacje, w których niektóre rządy myślą sobie tak no na koniec to i tak ludzie potem nie będą wybierać, a nie szefa komisji europejskiej prawda to za 2 lata neutralność klimatyczna jest za 30 lat i to mnie obchodzi Doda i to jest 1 element drugi element jest właśnie też kwestia geografii tej zależności, które żeśmy mówili no widać wyraźnie jak odmienne mamy relację chociażby jak wiemy w sensie właśnie u państwa Unii Europejskiej taksy z federacją rosyjską cóż pan przywołał słynne Nord Stream na przyszły w ubiegłym tygodniu mieliśmy umowę Węgry Rosja na dostawy gazu ewidentnie polityczna aferka ruch w kontekście zadrażnień tych relacji węgierską ukraińskich głównie oczywiście chodzi o sytuacji mniejszości węgierskiej na Zakarpaciu decyzja w wyniku, której Węgry będą rosyjski gaz sprowadzać przez Serbię i Austrię, a nie przez Ukrainę, z którą graniczy no wiadomo, o co chodzi tak też jak wiemy również jest ileś tam sił politycznych zachodniej Europie, które mają inny stosunek do federacji rosyjskiej niż mamy my wreszcie Brexit niektórzy zwracają uwagę, że lepiej budować taką samodzielną strategię bezpieczeństwa energetycznego niższa niż liczyć na tą Solidarność europejską, bo różnie domo z nią może może być dzisiaj widzimy jak Francja także trochę inny temat ale, ale pokazuje właśnie te napięcia dotyczące własnych interesów z wielką Brytanią walczyć o łowiska ryb w okolicach tych wysp normandzkich, jakie byśmy nazywali itd. itd. mówiąc krótko czy widzi pan taką możliwość, żeby rzeczywiście przy takim zróżnicowaniu interesów i polityczny i geograficznych i infrastrukturalny w dającej się przewidzieć przyszłości można było sprowadzić do 1 wspólnotowego mianownik, jeżeli nie ma szans na dalszą integrację np. w polityce energetyczno-klimatycznej wrócimy do dwudziestego wieku do wojen w Europie i innych problemów, które wynikały z faktu, że państwa unijne miały trwale wpisane w relacje antagonizm jeszcze zanim Unia europejska powstała teraz logika unijnych relacja między państwami nie anuluje tych antagonizmów także w energetyce mamy różne interesy różne osoby różne relacje międzynarodowe mamy suwerenne państwa, które prowadzą różną politykę od siebie, ale mamy na to nakładka w postaci Unii Europejskiej, która sprawia, że nie wysyłamy do siebie czołgów tylko wysyłamy prawników kłócimy się przecinki przejścia graniczne wydaje się, że to jest lepsza metoda prowadzenia sporów, nawet jeżeli nie zawsze wydaje się efektywna, nawet jeżeli nie potrafimy podejmować decyzje tak szybko Kreml to na koniec dnia te jednak on będzie bardziej zależne od nas niż my od niego to my mamy innowacje to my mamy dobrobyt ludzie uciekali ze związku sowieckiego na zachodniej drugą stronę raczej i była ku temu przyczyna wydaje mi się ten projekt europejski ma szansę jeszcze zadziałać, ale właśnie musi być realistyczny nie może opierać się na pewnej idei, która nie bierze pod uwagę rzeczywistość, jeżeli fit for FIFA jest szyty na miarę najsilniejszych państw Unii Europejskiej może się okazać, że za burtą zostaną najsłabsze, które będą pchane właśnie do brexitu, czyli np. polexitu do różnych decyzji, które będą wbrew wspólnemu interesowi europejskiemu ile się skończą Europy dlatego zawsze trzeba brać poprawkę na słabszych Unii Europejskiej po to, żeby wszyscy byli na pokładzie nawet ta polityka będzie trochę słabsza to warto dalej w nią inwestować bo gdyby Niemcy nie byłoby morskim drugiego faktycznie obroniły go przed upadkiem, ale z drugiej strony, gdyby nie Unia europejska nie było dyskusji o emisji drugim, skąd po prostu powstał tak jak morskim pierwszy tymczasem cały czas są rzucane kłody pod nogi jeden z największych przeciwników normy drugiego jest Trybunał sprawności Unii Europejskiej, który stoi na straży Solidarności energetycznej zasady potwierdzone w wyrokach tego Trybunału, bo zdaniem tego Trybunału żadne państwo członkowskie nie może podejmować decyzji w energetyce, które szkodę innemu państwu członkowskiemu np. właśnie za pośrednictwem nosi 2 takie szkodą państwo Europy środkowo-wschodniej, więc granica czasy Warta świeczki te oczywiście trudne, ale jeżeli dodamy do tego równania jeszcze czas to konsekwentna wieloletnia kilkudziesięcioletnią polityka energetyczna klimatyczna Unii Europejskiej pomoże do pewnego zweryfikować te procesy, które toczą się czy Holandii czy Portugali czy w Polsce czy Rumunii i będziemy mieli częściowo wspólną politykę klimatyczną ograniczoną cały czas różnymi interesami państw członkowskich, ale gra wewnątrz Unii Europejskiej dalej unijna pomoc wszystkich krzywiznę krzywizny banana czy też ogórka warto inwestować regulacje, bo ostatecznie to dzięki nim nie mamy trzeciej wojny światowej to tylko jesteście tutaj 1 aspekt one oczywiście też ten 1 aspekt jest wiele aspekt aspekt nowy, bo jednak dużym stopniu pro pro kwestie energetyczne nie są tylko wyłącznie, że tak powiem europejskich rynkach jest co najmniej kilka takich problemów, które komplikują naszą sytuację tak przynajmniej wydaje, a są od państw Unii jakimś sensie niezależny no, jeżeli spojrzymy na NATO jakich regionów otrzymujemy nie surowce energetyczne no mówiliśmy oczywiście pan mówił federacji rosyjskiej to to to podstawowy podstawowe źródło, ale też mamy przecież z Afryki bliskiego Wschodu to są wszystko rejony politycznie jest stabilny 2 mamy uzależnienie gospodarki europejskiej od wahań cen tych surowców energetycznych jak się posypało z łupków, a teraz oczywiście znowu można by mówić czy to dobrze dla amerykańskiego środowiska dużo gazu do do Europy no to był moment, kiedy ten gaz się zaczął robić nie robić tani, ale z kolei wiemy, że wystarczy posiedzenie państw OPEC, które może spowodować wzrost cen ropy np. a itd. więc to też, a to wszystko też ma jakąś tam dla nas wpływ, a my na to, że tego wpływu nie mam dalej to jest też coś takiego, czego nie rozumiem, dlaczego państwo Unii Europejskiej przez tyle lat nie próbowały załatwić mając już tyle lat euro waluta mocno jest na pewno w koszyku najważniejszych walut świata, dlaczego wszystkie rozliczenia transakcji dotyczących surowców energetycznych jest są związane z skór z dolarem i kursem dolara wobec euro to może nie są kontroluje sprawy ale, ale no przy większych wahaniach tego kursu może się okazać że, że to jest dla nas jakiś kłopot tak wreszcie na koniec ten ten wątek, który też pan wspomniał stany Rosja Chiny Brazylia Indie, które nie bardzo chcą tak szybko przynajmniej doganiać te standardy ochrony środowiska, które proponuje Unia europejska noc wtedy wraca pytanie czy my ze swoimi wysokimi standardami będziemy w stanie konkurować na światowym rynku ze swoimi produktami i czy chociażby ten podatek, który chcemy wprowadzić graniczny na wejściu do Unii Europejskiej za emisję co 2 rozwiąże problem nadałem, ale rok zamożni chińscy recesji chyba najpierw należy jeszcze od paliw kopalnych polityka klimatyczna ma ich realistycznym założeniu doprowadzić do tego, że nie będziemy potrzebować paliw kopalnych neutralność klimatyczna 2050 roku jako celu unijne zakłada, że minimalizujemy wykorzystanie paliw kopalnych mówimy na razie o neutralności klimatycznej, czyli bilans powinien wejść na 0 jeśli chodzi o emisję co 2 gdzieś tam będą paliwa kopalne w niektórych państwach członkowskich wiem nawet, którym powinny być dosyć dużo natomiast potem będziemy rozmawiać o zerze klimatycznym to znaczy ze zerowej emisji, czyli o dojściu do miksu, który jest to procent odnawialnych źródeł zabezpieczony magazynami energii, jeżeli ta wizja się potwierdzi to nasza zależność jest końce już teraz będzie maleć, ale właśnie to zróżnicowanie, które mówi pan redaktor powoduje, że ta zależność jest różna polityka jest modyfikowana to znaczy zależeć od gazu w Europie środkowo-wschodniej jest dużo groźniejsza i dużo większa niż w państwach Europy zachodniej i one muszą się obawiać co pokazał ostatni kryzys Boga jest paliwem przejściowym w tym momencie i np. Polska planuje całą transformację na gazie niekoniecznie to jest bezpieczne rozwiązanie, ale inne postaci 100% OZE od jutra też nie jest możliwe do wprowadzenia w Polsce z dnia na dzień, więc musimy jakoś to napięcie niwelować tworzyć wspólną politykę ostatnia, do której ona możliwa i realizm możliwa do zrealizowania jeśli chodzi o euro w rozliczeniach pewnie chodzi o to, że nie wszystkie kraje członkowskie mają euro, ale byłoby inaczej, gdyby miały natomiast nie wszystkie chcą mieć i teraz znowu klimat na integrację w tym zakresie jest nieduży i chodzi o trzeci aspekt, czyli na pewno pan redaktor wspomni go tu oczywiście te cele klimatyczne fuzja znaczy znane kraju Rosja była Brazylia in 1 tak do pewnego stopnia już wymusza zmiany w tych krajach, ponieważ one, obawiając się ambitnej polityki klimatycznej, obawiając się utraty rynku europejskiego próbują harmonizować pewnego stopnia swoją politykę klimaty są, ale nie można oczekiwać od kraju, jakim przyjdzie, że zmieni całkowicie model gospodarczej na taki, jakie mają kraje najbardziej rozwinięte, ponieważ to całkiem innym etapie rozwoju i potrzebują innego miksu paliwowego inne zapotrzebowanie jest całkiem innej sytuacji, więc tutaj też będzie musiało dojść do jakiejś zgody jakąś nadzieją Europy jest fakt, że będziemy najnowsze technologie, jeżeli będziemy faktycznie tutaj prymusem no to będziemy potem te technologie eksportować i w ten sposób kontynuować ekspansję gospodarczą Zachodu na świecie z użyciem nowego narzędzia w postaci tych zielonych technologii gorzej będzie, jeżeli ten plan nie wypali właśnie państwa tak jak Chiny Indie nie będą się na nas oglądać będą silniejsze gospodarczo będą miały te paliwa w zasięgu dłoni dlatego też ważna jest ogólna globalna polityka klimatyczna prowadzona na łamach ONZ tu w ramach porozumienia klimatycznego Paryża właśnie o to, żeby wszyscy byli na pokładzie tej polityki czy uwzględnieniu jeszcze większych różnic wewnątrz Unii Europejskiej między państwami jak potęga gospodarcza Niemcy a, a wyspy Malediwy, które zaraz będzie na mapie, bo nie zaleje woda no by to oczywiście tak tylko pytanie właśnie, bo tam jeszcze taki 1 pod element w tym co powiedziałem to jest kwestia konkurencyjności Europy, ale nie tylko przecież w produkcji tych najnowszych technologii no bo tutaj rzeczywiście jest jakaś nadzieja, chociaż przecież inni też nie zasypiają gruszek prawda w popiele i też oczywiście poza Europą powstaje bardzo wiele rozwiązań nawet w tych Chinach i technologii, które i, które tym celom, o których rozmawiamy mogą mogą służyć zapytam jeszcze o tym co pan myśli o tym podatku granicznym jak tak w skrócie opisać nowa pani no on on nam mało może posłużyć czy może nam zaszkodzić to zależy, ponieważ z 1 strony ma okładać obciążeniami polityki klimatycznej import towarów do Unii Europejskiej, które powstały przy emisji co 2, czyli gaz, który będzie prowadzony np. Rosji będzie droższe, bo powstawał przy wysokiej emisji dwutlenku węgla mają też regulacje odnośnie do emisji metanu i to będzie kolejne obciążenia, ale z drugiej strony podniesie cenę, więc warunek jest taki, żebyśmy mieli skoordynowaną politykę całościową klimatyczną, która uwzględnia te sprzeczne ze sobą cele, jakie godzi to będzie oczywiście bardzo trudne, ale historia integracji pokazuje, że do pewnego stopnia jest to możliwe prowadzimy wspólną politykę bezpieczeństwa dostaw mamy mechanizmy solidarnościowe chroniące nas przed kryzysami w ostateczności, gdybyśmy jako wielki kryzys gazowy będziemy sobie z Niemcami pozostać gaz mówiąc w skrócie np. różne tego typu rozwiązania, które nie nie absolutu żyją polityki klimatycznej tylko dają konkretne narzędzia są możliwe, jeżeli nie pójdziemy właśnie ideologię za nie postawimy sobie celów niemożliwych do spełnienia na kształt pięciolatek pięćdziesięciolatek komunistycznych powinno być dobrze czynnik rynkowy trzeba wziąć pod uwagę i właśnie to zróżnicowanie, bo Polska nie będzie prymusem zielonych technologii ma wielkie zapóźnienia najpierw trzeba dbać o to, żeby państwa tak jak ona stanęły na nogi w polityce energetycznej klimatycznej, a wtedy dopiero będziemy mówić o konkurencji na skalę międzynarodową, żeby nie przegrywać nam przegrywać z Indiami, które też rosną bardzo szybko, ale trochę już tak na koniec właśnie, żeby to wszystko osiągnąć to czy zgadza pan się z tą polityką komisji europejskiej obecny Fransa Timmermansa tu wracam do tego wspomnianego Litwo w tym fakt, że trzeba przynajmniej na wejściu kiedyś przedstawia propozycję tak ogromną grubej rury, a potem ewentualnie czegoś rezygnować no jednak to nie jest takie odstraszające tutaj podam tylko przykład pomysłu na zeroemisyjne samochody bodaj do roku trzydziestego ma już nikt nie był tak no to nawet jak się rozmawia z przedstawicielami koncernu samochodowego, który od lat jest liderem jeśli chodzi o te różne technologie związane z niską emisyjność uczą łącznie z właśnie z autami wodorowymi to nawet oni mówią właśnie to jest niemożliwe to jest po prostu kompletna by jakaś odlotowa propozycja, owszem, może w przypadku samochodów osobowych niedużych tak, ale już, ale w transporcie drogowym, który tym ciężarowym, który ogromnie dużo odpowiada za za emisję kompletnie niemożliwe no to po co takie rzeczy proponować to samo jest ciepłownictwa np. jestem teraz w Lublinie była w tej ważnej konferencji w energetyce, której przedstawiciele ciepłownictwa polskiego mówi o tym, że plan wycofania ciepłownictwa opartego o paliwa kopalne w latach trzydziestych jest niemożliwy do zrealizowania, bo nie będziemy np. w stanie ogrzewać Warszawy niczym innym niż gazem w latach trzydziestych nie da się przedstawić całego miasta opartego centralnie sterowany system ciepłowniczy na pompy ciepła inne rozwiązania, które są bardzo ciekawe bardzo dobre dla środowiska, ale jednocześnie bardzo drogie i trudne do wdrożenia w takich warunkach, jakie mamy tutaj i toteż jest dowód na to, że często tworzy w 2 oderwany od rzeczywistości będzie musiała nastąpić korekta, ale faktycznie jak pan redaktor mówi widzę to jako próbę wytargować jak najwięcej jak najbardziej ambitnych celów postawienie poprzeczki tak wysoko, żeby państwa członkowskie nie mogą zanadto obniżyć oczywiście w czasach dobrobytu to jest morze dobra polityka, bo mamy przestrzeń do tworzenia napięć, których tworzy się taki pozytywny ferment i ambitne decyzje, ale mamy kryzys kryzys energetyczny w Europie może się przerodzić w kryzys społeczny żółte kamizelki to jest przedsmak tego co może siedzieć w Europie w różnych miejscach, gdzie będzie obóz w energetyce nie będzie brakowało energii gazu, gdzie będzie brakowało podstawowych mediów właśnie przez to, że być może szacujemy nasze siły w czasie, kiedy powinniśmy je oszczędzać i kto wie czy spotkamy się pośrodku czy dojdzie właśnie jakieś dezintegracji wszystko przed nami, ale na pewno decyzje trzeba podejmować na pewno no i to wszystko nam próbował naświetlić nasz gość pan Wojciech Jakóbik redaktor naczelny BiznesAlert bardzo dziękuję za spotkanie za rozmowę dziękuję podziękowała też Małgorzaty Raczyńskiej, która audycje wydawały Maciej Zakrocki życzę państwu ciepłe i spokojnej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA