REKLAMA

Czy Czesi byli kolaborantami nazistów, czy pierwszymi ofiarami hitlerowskiej agresji?

Kultura Osobista
Data emisji:
2021-10-07 11:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
13:37 min.
Udostępnij:

Prof. Piotr M. Majewski opowiada o swojej książce "Niech sobie nie myślą, że jesteśmy kolaborantami. Protektorat Czech i Moraw, 1939-1945". To kontynuacja wielokrotnie nagradzanej książki "Kiedy wybuchnie wojna? 1938. Studium kryzysu"

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kultura osobista w radiu TOK FM przy mikrofonie Filipka kurz dzień dobry państwu jest z nami prof. Piotr Majewski historyk Uniwersytetu Warszawskiego autor książki niech sobie nie myślę, że jesteśmy kolaborantami wydanej przez krytykę polityczną dzień dobry panie profesorze dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwu autor nie tylko tej książki oczywiście przy innej okazji na antenie TOK FM już mówiłem, że pana poprzednia książka, kiedy wybuchnie wojna 1938 studium Rozwiń » kryzysu to była jedna z najbardziej fascynujących książek, jakie przeczytałem w zeszłym roku z opóźnieniem oczywiście, bo książka ukazała się w 2019 i dużym skrócie to była opowieść o tym jak doszło do układu monachijskiego 3008. i jak właściwie musiało do niego dojść jak okrojone terytorialnie terytorium Czechosłowacji stało się protektoratem Czech i Moraw i nowej książce niech sobie myślę, że jesteśmy kolaborantami ta historia jest podjęta w momencie, w którym została zakończona w poprzedniej książce panie profesorze na początku chciał się dopytać czy nowa książka ona jest faktycznie kontynuacją historii drugą częścią kierowano do tego samego czytelnika czy zbieżność jest tutaj wyłącznie chronologiczna przede wszystkim bardzo miło, że spodobała się panu moja poprzednia książka ona była pod pewnymi względami nieco inna niż ta, którą teraz wydałem no przede wszystkim, dlatego że traktowała stosunkowo krótkim okresie mniej niż roku podczas gdy ta książka poświęcona protektoratu Czech Moraw opisuje lat kilkanaście okres dłuższy niż niż drugą wojnę światową, bo nie protektorat powstał piętnastego przez 16 marca 3009. roku, ale i tak jest odę do jakiego stopnia kontynuacja nie tylko chronologiczna, ale również w sensie personalnym to są historie części osób, które pojawiały się na stronach tej mojej poprzedniej książki naj przede wszystkim tematem są sama są same ziemie czeskie czy sama sama Czechosłowacja tutaj ta kontynuacja to się z widocznym napisem tu już trochę inaczej nas taka mniej mniej sensacyjna może, dlatego że dodajmy dla osób, które nie słyszały, że ta poprzednia była pisana właśnie niczym sensacji jedna z tych historii, w których z góry wiemy, jaki będzie koniec, bo była ta książka pisana w formie Dziennika rozdziałami były tam kolejne daty taka forma nawet prowokuje do różnych zabiegów fabularnych, których było sporo tutaj się taka bardziej klasyczna forma bliższa książce historycznej tak zgadza się, bo bardzo trudno było opowiedzieć historię protektoratu w takiej formie właśnie kalendarium czy Dziennika jak to pan ujął to po prostu zbyt zbyt długi czas jest zresztą on bardziej złożony można powiedzieć też jeśli chodzi o problemy, z którymi trzeba się zmierzyć niż historia samego traktatu monachijskiego czy też genezy tego traktatu natomiast wydaje mi się, że to co to co te książki łączy no to jest też tam można powiedzieć takie pytanie które, które gdzieś tam stało za za tymi wydarzeniami opisywanymi przeze mnie w pierwszej z nich drugiej to znaczy jak się zachować jakich sytuacjach ekstremalnych to znaczy jakich wyborów dokonywali czescy polityce najpierw roku trzydziestym ósmy na później właśnie w latach 3945, bo ta druga książka jest jakimś sensie też konsekwencją tej pierwszej sensie logicznym to znaczy z wyborów, których dokonano w trakcie kryzysu monachijskiego, czyli przede wszystkim z faktu, że postanowiono nie bronić się wówczas przyjęto ten upokarzający dyktat mocarstw wynikały następnie wybory, których dokonywano zupełnie zresztą innych już w realiach po Monachium jeszcze przed wkroczeniem Niemców i tutaj możemy mówić o takim dowolne dobrowolnym przepraszam demontażu demokracji w Republice czechosłowackiej tzw. drugiej Republice, a później no też taką konsekwencją są wybory, których dokonywały czeskie elity już po wkroczeniu Niemców, czyli no to tytułowa kolaboracja przy czym ja nie stawiam takiej bardzo jednoznacznej odpowiedzi daje bardzo jednoznacznej odpowiedzi, że że, zaczynając już na współpracę z Niemcami czeskie elity stały się automatycznie kolaborantami raczej widzę to w sposób bardziej zniuansowany wydaje się, że ludzie tacy jak HH prezydent Czechosłowacji, który został później prezydentem protektoratu Czech Moraw rząd tego protektoratu raczej oni zależy na takiej równi pochyłej wydawany w coś ugrają coś uratują no ale bardzo szybko okazało się, że stracili kontrolę w ogóle nie tylko nad krajem, ale właściwie nawet nad swoim własnym na swoją własną sprawczość po prostu po pewnym czasie musieli już zwyczajnie wykonywać rozkazy Niemców czy się one podobały czy nie w kilku recenzjach szczególnie tej książki pojawiła się taka opinia, że gdzieś ona polemizuje zastanawia się nad stereotypem tego Czecha epika stojącego stojącym w opozycji do tego auto stereotypu Polaka, że tam jest pochylona głowa kolaboracja tu podziemie zbrojne walka o śmierci czy pan próbuje z tym stereotypem faktycznie ważyć czy przypadkiem nie jest także nie zmienia się trochę myślenie w tych stereotypach w ostatnich latach to ja może zacznę od tej drugiej strony tak czy stereotypy stereotypy są trwałą częścią naszego naszych wyobrażeń o świecie, zwłaszcza ten Polski autostereotyp myślę, że jeżeli chodzi o stereotyp Czecha to się w ciągu ostatnich 2030 lat zmienił to znaczy coraz mniej Polaków to obserwuje chociażby po moich studentach wiąże Czechów czy zarzuca tak stereotypowo Czechom tchórzostwo i taką można powiedzieć postawy, która która, którą się na ostatnie co nieco obrazowo nazwał je nazywano w Czechach tak samo w kostce prawda rządzą się zachowują jak dobry Wojak Szwejk czym zresztą tak naprawdę co tak naprawdę nie jest do końca obraźliwe, ponieważ ten dobry Wojak Szwejk, jeżeli się uważnie przeczyta wielkie dzieło Jarosława Haszka, a to nie jest ani tchórzem ani idiotą jak jest niezwykle bystry jest bystry i ma swoją filozofię, która pozwala mu przeżyć bardzo trudna czasy pierwszej wojny światowej i trochę oczywiście trochę oczywiście z tym polemizuje jeśli chodzi o drugą wojną światową, bo nie było tak zresztą podczas pierwszej wojny światowej tak samo nie, żeby wszyscy Czesi no właśnie tak się pogodzili z niemieckim panowaniem, powtarzając swoje posłusznie melduje itd. był nad Wełtawą ruchu oporu nie był duży może, ale był bardzo zdeterminowany i no i Niemcy sukcesywnie oczywiście niszczyli kolejne organizacje podziemne natomiast na ich miejsce pojawiały się nowe często może mniejsze, ale za to trudniejsze do wykrycia i w tej książce nie mówię tylko kolaboracji pokazuje pokazują też taką tę drugą stronę czeskiej historii podczas niemieckiej okupacji z drugiej strony musimy pamiętać, że ustawa Czechów pod niemiecką okupacją, która pewnie wielu Polaków jeszcze dzisiaj dziwi ona wynikała z całego splotu różnych czynników po pierwsze, Niemcy jednak zachowywali się na ziemiach czeskich zupełnie inaczej niż generalnym Gubernatorstwie no tam przy wszystkich represjach i takich można powiedzieć punktowych okrucieństwa, których dopuszczali opanowały jednak takie właściwie można powiedzieć normy zachodnioeuropejskiej okupacji to znaczy to znaczy nie wiem nie rozstrzeliwano ludzi na ulicach nie stworzono Get dla Żydów to jest 1 dzień drugi czynnik jest taki, że w Czechach na skutek tego, że Hitler pozostawił po 15 marca 3009. roku i haseł i czeski rząd i właściwie całe struktury państwowe mamy zupełnie inną sytuacją mamy do czynienia zupełnie inną sytuacją psychologiczną to znaczy jednak Czesi mają takie poczucie mieli takie poczucie pod okupacją niemiecką, że dysponują własnym państwa to znaczy to państwo jest kulawe jest zależne od Niemców, ale jednocześnie ono pozwala przetrwać wszystkim instytucjom czeskiej szkole Czesi mieli do tego ambiwalentny stosunek to znaczy z 1 strony wielu wielu z nich się buntował przeciwko tym kolaboracyjnego władzom które, które współpracowały z Niemcami zachowały się zachowywały się no niejednokrotnie haniebnie trzeba to trzeba wyraźnie podkreślić, a z drugiej strony jednak miały takie poczucie mieli Czesi zwykli takie poczucie że, gdyby nie było tych czeskich władz czeskich instytucji to byłoby jeszcze gorzej słucham tego co pan profesor mówi czytam książkę niech sobie myślę, że jesteśmy kolaborantami nie wiem czy więcej, bo w tej historii protektoratu w tych wyborach zarówno obywateli czeskich jak i władz bohaterstwa kolaboracji czy zdrowego rozsądku obliczy siły wydarzeń którymi współczesny świat nie miał do czynienia, gdy trzeba było na nowo ułożyć się z faktami, które jeszcze parę lat wcześniej nikomu nie przyszły do głowy ja bym ja bym oczywiście nie nie odważył się dać odpowiedzi na to pytanie, bo wydaje się, że ona wymagała jednak przyjrzenia się poszczególnym osobom z bliska pojedynczą raczej bym unikał takich wyroków, które odnosiłyby się do wszystkich Czechów mógłbym powiedzieć co najwyżej tak, że HH, choć wydaje się postacią tragiczną oczywiście która, która jakoś tam zasługuje na współczucie nowo jednocześnie człowiekiem tak pozbawione charakteru tak pozbawione jakiejkolwiek woli oporu noże mojego moich sympatii nie budzi na z kolei przez pierwsze 2,5 roku okupacji jego no jeden z najbliższych współpracowników z pewnością premier protektoratu gen. Alois Eliasz, który z 1 strony współpracował z Niemcami z tytułu swojego urzędu no wydawał rozporządzenia wykonywał polecenia Niemców również takie, które dzisiaj budzą bardzo poważne wątpliwości moralne z drugiej strony był czynnym uczestnikiem ruchu oporu przekazywał na bieżąco informacje o sytuacji w kraju, a czeskim władzom emigracyjnym w Londynie no i za swoją działalność poniósł najwyższą poniósł najwyższą karę zapłaci najwyższą cenę, ponieważ został przez Niemców aresztowany rozstrzelano, więc nie ma takiego moim zdaniem 1 prostego klucza, wg którego moglibyśmy tych czasów oceni zresztą były przypadki bardzo takich spektakularnych wolt no jedna z postaci, której pisałem w tej pierwszej książce pułkownik sztabu generalnego armii czechosłowackiej Emanuel Moravec człowiek, który we wrześniu 3008. roku w czasie kryzysu monachijskiego chciał postawić wszystko na 1 kartę i walczyć przeciwko Niemcom on w czasie drugiej wojny światowej pod niemiecką okupacją staje się najbardziej za sprzedany Niemcom kolaborant nie tylko, że wygłasza hasła, które się dzisiaj włos jeży na głowie dotyczące usunięcia Żydów, ale również represji wobec Czechów etnicznych no to jeszcze można powiedzieć, że ten cyrograf, który podpisał wypełnia taką fanatyczną konsekwencją przyjmuje czy skłania skłania swoich 3 synów, aby przyjęli niemieckie obywatelstwo w efekcie czego 2 z nich lądują na froncie wschodnim, a najmłodszy syn zostaje przez niego wysłany do takiej elitarnej szkoły NSDAP i ginie w nalocie w Salzburgu więc, więc można powiedzieć, że to jest historia wręcz niebywała bardzo dziękuję prof. Piotr Majewski historyk Uniwersytetu Warszawskiego był z nami dziękuję bardzo, autor książki niech sobie nie myślę, że jesteśmy kolaborantami ta książka została wydana przez krytykę polityczną, a to była kultura osobista w radiu TOK FM program przygotował Paweł Kierzniewski ja się nazywa Filipka kurz za kilka chwil informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA