REKLAMA

Najpierw mieszkanie. Jak pomóc osobom w kryzysie bezdomności?

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-10-11 10:10
Czas trwania:
24:42 min.
Udostępnij:

Temperatura w nocy spada już prawie do zera. Co robią wtedy osoby w kryzysie bezdomności? Kim są takie osoby? Jak zdefiniować osoby w kryzysie bezdomności? Czym w takim razie jest dla nas dom? "Dom to prawo człowieka. Dom to miejsce, w którym zapewnione są podstawowe potrzeby, jest ciepło, jest dostęp do wody bieżącej i elektryczności, w którym człowiek czuje się bezpiecznie" - mówi Julia Wygnańska, wiceprezeska Fundacji "Najpierw Mieszkanie". Na podcast zaprasza Stanisław Skarżyński. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej o wystawności temperatury spadają każdego dnia ósma 10 podcast gazety wyborczej Stanisław Skarżyński Gazeta wyborcza dzień dobry wydarzenia na wschodniej granicy, gdzie nasz rząd spokojnie metodycznie torturuje ludzi do politycznych zysków codziennie przypominają rozpadających temperaturę mężczyźni kobiety dzieci wywożeni przez Straż Graniczną lasów na marne, spędzając zjedzenia schronienia przy temperaturach w okolicach zera, ale Rozwiń » temperatury są niebezpieczne również do innej grupy ludzi potrzebujących pomoc osób dotkniętych kryzysem bezdomności dlatego dzisiejszego wydania ósmej 10 prosiliśmy już w Gdańsku wiceprezeska fundacji najpierw mieszkanie, które pomaga osobom dotkniętym bezsenność dziś to dzień dobry czy patrzeć codziennie rano na termometr raczej nie patrzymy termometr wyglądam przez okno sprawdzam, jaka jest temperatura jeszcze w tej chwili nie jestem bardzo zaalarmowana temperaturami, ale mieszkam w Warszawie w Warszawie jest cieplej jest duże betonowe miasto, więc nie natomiast obserwuję co się dzieje na wschodniej granicy oczywiście też bardzo często myślę o tym w kontekście bezdomności i sytuacji, których doświadczają ludzie w Warszawie, których staramy się wspierać członkowie powiedzieć, gdyż fundacji rozumieć bezdomność pytam o to, bo tak naprawdę szybko odpowiedzieli, żeby zapytać jak Fundacja najpierw mieszkanie pomaga ich bezdomności muszę zapytać jak ją zrozumieć fundacji tak no to jest bardzo ważne pytanie, ponieważ rozumiemy ją wydają się dość szeroko i trochę inaczej niż przeciętnie to zjawisko ten kryzys jest rozumiany dla nas przede wszystkim bezdomność to nie jest cecha człowieka związana z nim na zawsze tak jak kolor włosów wzrost i inne cechy jest to po prostu sytuacja mieszkaniowa, w której ludzie znajdują się w różnych momentach swojego życia i tych sytuacji jest około 13, gdyby popatrzeć na takie fachowe badawcze definicję m.in. jest to sytuacja osób, które są uchodźcami migrantami i lądują w obcym kraju trafiają w tym kraju do ośrodka dla uchodźców w świetle naszego myślenia bezdomności jak najbardziej jest to bezdomność no i są ludzie, którzy w tych różnych trudnych sytuacjach mieszkaniowe znajdują się bardzo długo osoby chronicznie bezdomna, ale są ludzie, którzy takiej bezdomności doświadczają epizodycznie raz im się coś nie udaje przy poszukiwaniu pracy np. w innym mieście lądują na ulicy, ale jednak szybko się z tego podnoszą wracają do takiego regularnego życia, czyli osoba, które pokutuje w naszym społeczeństwie wiemy bardzo doświadczonymi zainteresowanym wiedzą i poszerzeniem horyzontów w sposób imponujący, że jeżeli osoba bezdomna właśnie nie wiem uchodźca czy Migra trafia do ośrodka za uchodźców różnie inwestowany obejrzeli osoba bezdomna może pójść do noclegowni już nie bezdomnemu, gdzie spać gdzieś jest dach nad głową jest łóżko byle jakie to to już nie jest bezdomność wymyślić tym rozumie zupełnie inaczej tak oczywiście no jesteśmy trochę przywiązanie jako Polacy Polki, ale też to jest powszechne w innych krajach to takiego rozumienia bezdomności fizycznego w sensie, jakby braku dachu nad głową prawda problem w tym, że takie rozumienie ma bardzo krótkie nogi w chwili, w której zaczynamy myśleć o zapobieganiu bezdomności też o rozwiązywaniu jej musimy brać pod uwagę takie sytuacje mieszkaniowe, które są bardzo nietrwałe pobyt w ośrodku dla cudzoziemców jest np. zależne od decyzji deportacje innych urzędów powtarza ludzie z dnia na dzień mogą się dowiedzieć, że to lokum tracą tak samo jest pobyt tam schroniskach noclegowniach noclegownia zapewnia wobec tylko w nocy prawda, więc ciężko mówić o jakimś takim stałem domu schroniska zapewniają pobyt w określonym czasie zdarza się, że jest on uzależniony od dochodów osoby, więc jeżeli osoba zaczyna zarabiać trochę więcej to musi schronisko opuścić taki częsty przykład, który podaje to jest sytuacja osoby, która żyje w zagrożeniu przemocą ze strony partnera i Noma dach nad głową mają wspólne mieszkanie, w którym gospodarują, ale stać ich na opłacanie mediów, więc jest w tym mieszkaniu ciepło natomiast z tego powodu, że partner jest sprawcą przemocy ofiara jest właściwie na granicy bezdomności może się okazać, że lada dzień, żeby ratować swoją skórę i często też skoro dzieci, jeżeli ona w tym domu są musi po prostu uciekać i to dach nad głową właściwie niewiele znaczona jest na granicy także tak rzeczywiście ono dla mnie kryzys bezdomności oznacza zarówno przebywanie w lesie na granicy przy malejących temperaturach bez schronienia nawet prowizorycznego, czyli to co dotyczy w tej chwili cudzoziemców uchodźców na naszej wschodniej granicy, ale też mieszkanie np. w pustostanie w środku Warszawy w centrum Warszawy albo w pustostanie przy budowie autostrady, który jest regularnie zasypywane piachem pozyskiwane na potrzeby tej budowy tak samo mieszkanie w słup standardowe warunkach lokalu socjalnego, który nie ma mediów w swoim obrębie Maję na zewnątrz publikacje kuchenkę takie mieszkania wciąż w niektórych miejscach Warszawy się znajdują, chociaż rzeczywiście jest coraz mniej także w moim rozumieniu wszystkie sytuacje oznaczają bezdomność bądź takie bezpośrednie zagrożenie bezdomnością i są dla mnie ważnego myślę o rozwiązaniu po myślę, że nie ma sensu wyłącznie ratować ludzi, którzy są bezdomni tu i teraz nie biorąc pod uwagę tego, że do tej okropnej szklanki coraz to nowe grupy będą wpływały, jeżeli myślimy o takim faktycznym zakończeniu bezdomności to musimy na to zjawisko patrzeć szeroko w ten sposób dochodzimy do takiej definicji mieszkania to znaczy dumną ości tak żeby, gdyby stworzyć słowo człowiek bezdomny będzie człowiek dom w takim razie, który ma nie tylko dach nad głową nie tylko dostępne w podstawowych dóbr cywilizacji takich jak nie wiem bieżąca woda elektryczność ubikacja, ale również w tym domu bezpiecznej i może być pewien, że będzie mógł w tym domu rozsądnie mieszkań przez jakiś czas sprawa, która była taka definicja rozumiem domu jaką, choć tak ja też zastanawiam się czym dla mnie jest dom może się zastanowić czym dla ciebie jest dom myślę, że taka sama definicja dotyczy ludzi w kryzysie bezdomności ja widzę w tych sytuacjach ludzi, z którymi czasami pracuje bardzo różne wymiary tego domu bardzo różne braki w tych wymiarach tak są dla osoby, która mieszka w pustostanie obleśny nieogrzewanym bez prądu bez kanalizacji to nie jest dom, ponieważ nie ma tego, ale jest to dom, ponieważ mieszka tam sam ma zapewnioną prywatność nikt nie mówi, o której godzinie ma wstawać, o której godzinie ma wrócić, jakie obowiązki w ciągu dnia ma się angażować tak jak to się dzieje np. schroniska dla osób w kryzysie bezdomności, więc tutaj wymiary domu grają w ten sposób u osoby, która mieszka z kolei po okresie bezdomności lokalu socjalnym, który jest zagrzybione malutki nie do pasażu on nie ma w nim ogrzewania elektrycznego to ten lokal ma ten wymiar jak prywatności bezpieczeństwa podobnie jak pustostan natomiast no też jest trudne pod względem takiego jakiegoś standardu także nawet w sytuacjach, które wydają nam się skrajne są pewnie inne niż sytuacja mieszkaniowa moja lub twoja to wszystkie wymiary, o których mówiłeś grają i mają znaczenie są dostrzegane przez ludzi w kryzysie właściwie znaleźliście taki sposób radzenia sobie z tym problemem jest niezwykle ciekawy oczywiście potem pojawia się w tej dyskusji ten moment, kiedy jednak przytomnie byłoby powiedzieć nasz dom jest jakimś takim podstawowym prawem człowieka i w związku z tym, że też nie ma domu to trzeba ten dom zapewnić jednocześnie jest to towar w tym bardzo deficytowy niezwykle drogi i objęty staranną pieczęć wolnego rynku, które oczywiście nie odpowiada, żeby państwo np. budowało domy i rozdawały ludziom, którzy potrzebują domów, bo już na tym zarobić kupę pieniędzy i tak to się kleiło na takie wyobrażenie, że nadal to jest coś na to czasu zarobić dobrze jest też na szacunek zasłużyć letnie trochę naprawdę zasłużyć, żeby mieć do i wy znaleźliście taką drogę, że łączyć trochę na liberalną opowieść o tworzeniu tego domu z wychodzeniem z bezdomnością robi się o tym opowiedzieć tak to oczywiście nie jest także my to wymyśliliśmy od wielu lat byłam zaangażowana jako badaczka bezdomności takie różne międzynarodowe gremia obserwujące co się dzieje w tym obszarze w różnych zakątkach świata i pozwalające wymieniać się doświadczeniami i właśnie przez takie forum europejskiego obserwatorium bezdomności dowiedziałam się o programie najpierw mieszkanie wymyślonym przez psychologa klinicznego z nowego Jorku dużego takiego publicznego szpitala psychicznego przez sama Sandersa, który to program właśnie polega na tym, że zamiast oferować sobie w kryzysie bezdomności całej gamy znanych nam i uważanych przez nas świetne rozwiązań trzeba po prostu ją zapytać, czego potrzebuje Somewhere zaczął chodzić po ulicach w dużym skrócie i pytał o to przede wszystkim dostawał takie odpowiedzi, bo potrzebuje miejsca do mieszkania i postanowił cały program wsparcia zbudować na tym fundamencie my staramy się pomagać ludziom kończyć bezdomność najpierw budują z nimi relacje także oni mogli nam zaufać zrozumieć, że być może warto przy nas przez chwilę być ta baza pozwala im trochę docierać do ich własnych potrzeb i tego co naprawdę wydaje mi się w życiu ważna tutaj bardzo często się pojawia tak jak w stanach to mieszkanie staramy się to mieszkanie zapewnić natomiast w chwili, w której takie mieszkanie zapewniamy tak naprawdę cała praca, którą uczestnik programu ma do wykonania się rozpoczyna to paradoksalnie wbrew temu co wielu z nas się wydaje, że to mieszkanie to jest taki luksus takie dobro rzadkie takie coś Super wspaniałego to dla osoby, która wiele lat mieszkała na ulicy to mieszkanie jest na początku oczywiście nie dla wszystkich prawda to jest jedno z doświadczeń to wobec w tym mieszkaniu jest na początku po prostu strasznym szokiem to nie jest łatwa i niby wiemy, że przeprowadzka dla nikogo nie jest łatwa, bo to jest zmiana prawda, ale tutaj, gdy przeprowadzamy się z takich warunków wagonowych pustostan nowych klatką owych samotności taki trochę miejskiej dżungli przeprowadzamy się do 4 ścian bloków, w których wszystko słychać trzeba płacić rachunki te rachunki są kompletnie niezrozumiałe trzeba jakoś ogarnąć jedzenie, a jeszcze przy tym wszystkim wszyscy od nas oczekują, że nie będziemy po prostu potwornie cieszyć to okazywać, że złapaliśmy pana Boga za nogi to wszystkie uczucia jak się gromadzą osoby gromadzą się właśnie osoby, która dostaje klucze i może się tam wprowadzić ci i są po prostu szalenie trudne i tutaj wtedy właśnie konieczna jest taka obecność wsparcie profesjonalistów, którzy pomogą krok po kroku przez ten proces część i to jest taka druga noga tego rozwiązania oprócz mieszkania jest Super ważne takie profesjonalne wsparcie uderzający tam nie było w wywiadzie, który będzie miłe dla magazynu kontakt do opowiedzieć o tekście to świetna rozmowa, ale powiem ci najbardziej uderzające było dla mnie zdjęcie śpiwora leżącego na podłodze, że ci ludzie dostają mieszkanie mogło się do niego wprowadzić jednocześnie rozcięcie zapytać czy czytam było mieszkańcy człowiek wolał spać na podłodze nakazów szkliwo, że pani musi przyzwyczajać do tego już czy te łóżka jeszcze nie było, więc to właśnie ten proces adaptacji tam było łóżko natomiast uczestnik programu powiedział, że po prostu dla niego za miękkie łącznie przeniósł do tego mieszkania pustostanu, gdzie spał na betonie na Tekturze no i tak materac był za miękki, więc tak to jest inna osoba, z którą pracowałam no jeszcze nie prowadziłam wtedy fundacji, bo jak kiedyś byłem tzw. niezależną ekspertką zajmował się bardziej badaniami bezdomności i dopiero 1,5 roku temu postanowiłam zaangażować się bardziej takie bezpośrednie pomaganie, a nie tylko badanie zjawiska natomiast jeszcze przez tymczasem byłam w kontakcie z człowiekiem, który po 10 latach bezdomności czy po 14 nawet latach bezdomności przeprowadził się do lokalu socjalnego i on przez pierwsze 2 miesiące pełna Tekturze czasami to wynika właśnie z tego, że nie ma jeszcze tej kanapy łóżka w ramach systemu to nie jest zapewniane, ale też jest to kwestia adaptacji do zmiany, jaką jest zbycie lokalu bardzo przeszkadzają odgłosy sąsiadów to, że bardzo przeszkadza np. to, że jest gorąco ludzie zakręcają kaloryfery, a nadal jest gorąco no bo przechodzą rury przez mieszkania prawda, a więc otwierają okno w nocy i spoceni łapią przeziębienia i to się robi trochę takie błędne koło ale bo to są takie wezwania, która spotyka czy zdarza się, że są ludzie, którzy jeszcze głęboko ten kryzys bezdomności, że i udało wam się przeprowadzić przez ten proces formalnie to wygląda w ten sposób, że jako ekspertka jak najpierw mieszkanie stworzyłem koncepcję takiego programu, który w fundacji dużej fundacji fundusz współpracy specjalizującej się w pozyskiwaniu środków unijnych na podstawie tej koncepcji udało się fundacji uzyskać dofinansowanie unijne i w tej chwili to Fundacja fundusz współpracy prowadzi program najpierw mieszkanie wg naszej koncepcji Jona zatrudnia specjalistów oni mają bezpośredni kontakt z uczestnikami, więc także by było w pełni rzetelnie to zaznaczam, że ja się zajmuje monitorowanie wierności tego programu tego czy rzeczywiście tam wszystko dzieje się tak jak przewidziano w metodzie czy to jest zgodne z wartościami metodę takie porażki w zaadaptowaniu się w mieszkaniu są wpisane w ten program najpierw mieszkanie w programach tych oryginalnych sama Syberii SA to aż 70% uczestników zmienia pierwsze mieszkanie to znaczy łamie zasady pobytu w mieszkaniu jest usuwana z mieszkania albo wręcz samodzielnie opuszcza wracając na ulice i zasadach programu jest oczywiście taka, że oni nadal są uczestnikami programu wspiera ich zespół stara się przy nim być natomiast mieszkanie jest opuszczone w programie warszawskim też to się zdarzało większość osób przy trzeciej próbie przy trzecim zaproponowanym mieszkaniu już w nim zostaje natomiast badania to właśnie amerykańskie pokazują, że na 10 do 15% uczestników nie jest w stanie z tej formy pomocy skorzystać i zostaje w takiej skrajnej sytuacji bezdomności ulicznej, więc to się zdarza, ale takie pierwsze porażki są w ten program wpisane zresztą wydaje mi się, że to jest bardzo spójna z taką ważną dla mnie nie wiem dewiz są właściwie w życiu uczymy się najwięcej porażek, których doświadczamy to jest taki sposób, który pozwala nam pójść do przodu, jeżeli tylko rozumiemy, że porażka to nie jest koniec świata tylko właśnie lekcja zapytam jeszcze o to ile my wiemy o bezstronności powiem, że to jest duży problem ich szczególnie w Polsce tak dla mnie też osobiście to bardzo duży problem, bo ja mam taką dusza socjolożki mam też dusza badaczki europejskiego obserwatorium bezdomności, w którym bardzo bardzo ważna jest to, żeby wszystko co mówiłem planujemy o jakimś zjawisku społecznym było oparte na dowodach, czyli evidence-based jest taka zasada, że powinniśmy opierać się po prostu wyniki rzetelnych badań na temat zjawiska i to z bólem jak obserwuje brak tego w w Polsce w odniesieniu do bezdomności są jakieś badania liczby, które prowadzi Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej one polegają na tym, że raz na 2 lata teraz ruszają służby liczą głowa po głowie osoby w kryzysie bezdomności, ale badania one owocują jakimiś liczbami od 3036 000 one są bardzo krytykowane były krytykowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich właściwie przez przez wszystkie organizacje wspierające ludzi w kryzysie jako po prostu niedoszacowana no to jest mój wielki ból od lat próbuje wpłynąć na to, żeby to badania wyglądały lepiej, ale to się nie udaje drugim problemem, który widza jest to, że jednak wiele wiele programów działań na rzecz ludzi w kryzysie bezdomności nie jest poddawanych takim właśnie profesjonalnym ewaluacją to znaczy tak jak to się dzieje w Anglii w stanach w Niemczech we Francji w czasie trwania jakiegoś programu projektu zatrudnia się zewnętrznego eksperta, który na podstawie analizy konstrukcji tego programu też rozmów z jego uczestnikami opisuje, jakie były konkretne fakty tak działanie to się u nas dzieje bardzo bardzo rzadko natomiast np. media społecznościowe pełne są takich trochę sex Story, ale są to głównie sex Story ludzi, którzy wspierają osoby w kryzysie to ona nas na odbiorców dla nas działa działa też fundraising jesteśmy chętniej się do wspierania inicjatyw, które budzą pozytywne emocje prawda nic nie budzi bardziej pozytywnych emocji niż wolontariuszka wspierająca starsza osoba w kryzysie z masą serduszek także bardzo duża część takiej naszej oceny efektywności też obrazu zjawiska bezdomności bierze się z mediów społecznościowych i myślę że, że jest to obraz taki niepełny nie poważył, aby się powiedzieć ile ile osób bezdomnych lub bezpośrednio zagrożonych bezdomnością w tej szerokim rozumieniu bezdomności od niej rozmawiać wcześniej nie poważył, aby się zacytowała wyniki badań ministerialnych są to jedyne ogólnopolskie badania liczby osób bezdomnych oni używają określenia osoby bezdomne, bo taka jest definicja w ustawie o pomocy społecznej to jest badanie docierające wyłącznie do osób placówka dla bezdomnych, ale np. w placówkach dla osób uzależnionych od narkotyków nie i części osób, które są w przestrzeni publicznej jest zdana, którą mamy ale, żeby np. odwołać się do Warszawy no to po chyba 2 latach funkcjonowania takiego systemu centralnego kierowania do placówek dla osób w kryzysie bezdomności przez ośrodek pomocy społecznej w bazie danych liczba osób, które starały się o miejsce, czyli można założyć, że doświadczają bezdomności to liczba przewyższała 4000 to był okres dwuletni, a w bazie 1 ze streetworkerów ich projektów warszawskich to są dane publikowane mamie jak bez wewnątrz, więc nie mogą być bardzo precyzyjna, ale w bazie tego programu, który działa 1518 dzielnic Warszawy to jest około między 10002000 rejestracji to liczby są znacznie wyższe niż faktura jest wynikiem badania ministerialnego i wynosi 2400 chyba 90 osób także widać tutaj dużą rozbieżność bałagan i ja nie mam sposobu, żeby go uporządkować, bo nie chce mieć takiego sposobu spod grubego palca chciałem zadać ostatnie pytanie, bo Polska nienawiść pewnie w dużym stopniu przekłada się do skali bezdomności czy zapytać w jakim stopniu zjawisko o charakterze dyskryminacyjnym takie przemoc wobec kobiet dyskryminacji osób LGBT właśnie niemożność utrzymania domu, w którym nie może być sobą albo to, że osoby nie wiem mniejszości etniczne, bo obcokrajowcy są paskudnie traktowani na rynku mieszkaniowym w jakim stopniu swojego oświadczenia proszę przykłada do bezdomności czy są częste przypadki z mojego doświadczenia wydaje się, że na pewno się przekłada nie powiem czy to są częste przypadki, ponieważ nie mam badań nie chce się opierać o takie epizodyczne przykłady natomiast mogę powiedzieć, że oczywiście w jakiejś mojej bańce prawda, bo ja mieszkam pracuję w Warszawie jestem osobą z klasy średniej w związku z tym moje, jakby zasięg jest tym ograniczone w mojej bańce ja widzę bardzo dużą zmianę w tym bardzo dużo pozytywnych emocji wobec ludzi w kryzysie bezdomności i oczywiście słyszymy nadal o tym, że ludzie są wyrzucani z autobusu, bo śmierdzą słyszymy, jakby o trudnościach osób LGBT plus słyszymy o cudzoziemcach natomiast wydaje się, że w Warszawie to dużo jest takiego pozytywnego nastawienia i zrozumienia tej sytuacji w tej chwili zostało otworzone po wielu latach oczekiwania na to też fakt, ale zostało otworzone schronisko dla osób LGBT plus także dużo się dzieje nie wiem jak sytuacja wygląda, gdzie indziej w mniejszych społecznościach myślę, że może wyglądać bardzo źle, ale nie mam dostępu do tej wiedzy bardzo dziękuję za rozmowę to ja dziękuję, a gościnią słuchaczy słuchaczek i osób słuchających była Julia Hetmańska wiceprezeska fundacji najpierw mieszkanie producent audycji Julia Radziwiłł, a ja w imieniu Doroty Wysockiej Schnepf zapraszam na jutrzejsze wydanie podcastu ósma 10 GazetyWyborczej do usłyszenia Stanisław Skarżyński Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA