REKLAMA

Był uosobieniem monarchii habsburskiej, a zarazem jej grabarzem. O Franciszku Józefie I

Sprawy Różne
Data emisji:
2021-10-10 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
51:09 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka zapraszam państwa na audycję sprawy różne moim państwa dzisiejszym gościem jest prof. Andrzej Chwalba historyk Uniwersytet Jagielloński dobry wieczór panie profesorze dobry pani redaktor to wieczór państwu bohaterem dzisiejszego wieczoru będzie Franciszek Józef cesarz rzeczy jasna uosobienie monarchii habsburskiej, a zarazem jej Grapa szale o tym pewnie na samym końcu na świat przychodzi w 1800 trzydziestym roku w letnim Rozwiń » Pałacu Habsburgów pod Wiedniem i rok 1830 jest szczególny w dziejach Europy może nakreślone ten okres dzieciństwa, na jaką epokę przypada dzieciństwo Franciszka Józefa to jest ta droga 830 jest rokiem samo się zaś w naszym, jaka jest wspomnień powstanie listopadowe ale zanim wybucha powstanie zawodowe urodził się Franciszek Józef jako najstarszy syn Franciszka Karola czy brata cesarza rada cesarza to uzasadnione Ferdynand i nosił nr 1, ale jeszcze przed jego urodzinami mamy 2 ważne wydarzenia na terenie Europy chodzi mianowicie francuska rewolucja lipcowa tutaj ręka, ale skuteczna bowiem pozbawiona tronu nieudolnego króla Karola dziesiątego, który marzył o wprowadzeniu takiej nowej wersji absolutyzmu i Belgowie Belgowie no skrzyknęli się tak można powiedzieć i wystąpili zbrojnie przeciwko dynastii holenderskiej przeciwko panowaniu Holendrów i kalwinów dawna na terenie katolickiej jedno liberalnej i liberalnej Belgii czy na terenie prowincji, które staną się belgijskimi także to wyjątkowy rok szczególny rok rewolucji natomiast, iż chodzi o monarchię tam jest spokój może być tam mecz martwa cisza to słownie przed burzą bowiem po kongresie wiedeńskim tak naprawdę cesarstwem austriackim rządzi rządzi oligarchia na wszelkich oligarchii austriacki stoi Klemens Lothar von Metternicha i pewny główny konstruktor architekt ładu wiedeńskiego pewnego projektu politycznego, który miał połączyć siły poszczególnych mocą europejskich broniących starego ładu i symbolem będzie to porozumienie cesarzy i króla również polskiego cesarza austriackiego rosyjskiego króla pruskiego miano się święte Przymierze, czyli na Zachodzie poważne zmiany to akurat to nie jest to, że zachód zmian poważne zmiany w państwie austriackim bez zmian, ale już tak gotuje bowiem środowiska liberalne środowiska mieszczańskie nie są szczęśliwe z tego co co co jest jak pan profesor powiedział rok 1830 do te ruchy rewolucyjne, ale faktycznie to jest raptem 15 lat po kongresie wiedeńskim, który usiłował jakoś uporządkować Europę i było oczywiście jasne już 1800 piętnastym roku, że ten stworzony tam ładnie wszystkim przypadnie do do gustu Austria znajduje się no w awangardzie tego starego porządku właściwie całe panowanie Franciszka Józefa to będzie utrzymywanie tej dawnej struktury oczywiście próby jej zmiany liberalizować Ania krok naprzód krok w bok krok do tyłu to z pewnością będziemy mówić ale, ponieważ zaczęliśmy od urodzin Franciszka Józefa w roku 1800 trzydziestego, który jest rokiem szczególnym to powiedzmy, że po abdykacji Ferdynanda, kiedy Franciszek Józef obejmuje tron też mamy do czynienia z rokiem szczególnym, bo to jest rok 1800 czterdziesty ósmy tak no rozpoczyna się największa jedyna w dziewiętnastym wieku rewolucja ogólnoeuropejska bowiem tylko państwo Osmanów, czyli mówiąc naszej Turcja i państwo rosyjskie nie są objęte wielkimi wydarzeniami, które doprowadziły do zmiany nie tyle architektury politycznej architektury prawnej architektury społecznej przyniosły likwidacji poddaństwa przyniosły uwłaszczenie tam, gdzie jeszcze chłopi ziemi nie posiadali przyniosła właśnie likwidację powinności wprowadzenia równości Skiba sprawa ożywienie narodu narodów, które były pod butem czy to Hohenzollernów pruskich czy też Habsburgów austriackich to będzie wielkie powstaniem Węgrów Lajos Kossuth ME liberałem i są korepetycje wielkim wielkim romantycznym poetą przyjacielem latkowie młodszym wiekiem Adama Mickiewicza poruszenie, czego proszę nawet słowa w słońcu to są pierwsze kroki narodów, które o, których słyszał oczywiście poruszenie Polaków Ukraińcy zaś sam we Lwowie i w Krakowie i Ferdynand, który faktycznie nie rządził, bo ze względu na na mnie jak jego stan psychiczny nie był w stanie rządzić to są to ukrywano ukrywano i i dochodzi w marcu do wybuchu walk w Wiedniu to w czasie rewolucja rewolucja, która poszła się w lutym we Francji to początek jestem gotów jak się okazało jest to rewolucja lokalna jest to rewolucja ogólnoeuropejska, czyli ten ten Ogier ewolucyjny przenika bardzo szybko w ciągu paru tygodni wybuchają rewolucje powstania poszczególnych państw niemieckich również państwa Habsburgów poza Wiedniem mamy mamy Pragę Kraków właśnie wspomniany Lwów mamy mamy mamy Budapeszt już mam Chorwatów no i Europa ta Europa jest w stanie wrzenia i ciemny Austria nie mogą być nie mogła nie być w stanie wrzenia i Vettel z nich zostanie metal zostaje zmuszony do ucieczki to, aby symboliczna tam są uliczne znak, że musimy coś z tym fantem zrobić, że ten sposób rządzenia oparty na siłę wojska policji państwo scentralizowane państwo na Absolut te, które na który, który nie zdało pojęcia Osiński wobec prawa i które przed uwłaszczeniem on podejmuje decyzję o uwłaszczeniu to jest wielka wielka rewolucyjna zmiana i zostaje powołany parlament, który ma pracować nad konstytucją ta konstytucja zostanie wydana, ale później zostanie zawieszona i grudniu co bardzo ważne elity polityczne austriackie wiedeńskie dochodzą do wniosku, że notę Ferdynand no no nie nadaje mąż trzeba było dokonać zmiany kadrowe dobre zmiany dokonać dobrej zmiany i kandydatów jest 2, którzy będą nowymi zasadami austriackimi pamiętajmy, że od czasów napoleońskich już niema cesarza rzymskiego narodu niemieckiego rodu niemieckich jest tylko cesarz austriacki rodu Habsburgów i wydawało się, że zostanie nowym cesarzem i Karol Franciszek kończy Karol, czyli tatuś naszego bohatera Franciszka Józefa już pan był sile wieku i elity doszły do wniosku, że kojarzony z tą starą ekipą władzy potrzebny będzie w związku z tym efekt świeżości, czyli niego sobie i zostanie na boku w związku z tym uznano, że Franciszek Karol nie powinien być nowym cesarzem, a więc efekt świeżości osiemnastoletni, więc wiadomo ono model toczy się już dojrzały mężczyzna zostaje w grudniu 1408. roku, kiedy napięcie w Wiedniu słabnie, kiedy już niema tak rewolucyjnych w Czechach ani w Galicji zostają Madziarzy którzy, który się zbroją rozpoczynają wojnę niepodległość oderwanie Węgier od państwa Habsburgów stały bardzo poważna z perspektywy Wiednia wiemy w końcu to interwencjom feldmarszałka Iwana Paskiewicza, czyli tego, który stłumił powstanie listopadowe, a to musi jeszcze dopytać panie profesorze, bo to jest także mamy ten grudzień roku 1800 czterdziestego ósmego ten nasz młody osiemnastoletni Franciszek Józef zostaje cesarzem, czyli koronę zawdzięcza rewolucji tak, bo pewnie możemy założyć hipotetycznie że, gdyby nie ta nadzwyczajna sytuacja to może nie byłby władcą albo nie tak szybko, bo być może jego ojciec jednak, który ponoć był znany z braku ambicji kompetencji by jednak na ten tron sytuacji mniej ekstraordynaryjne załatwi go do kogo tak Klima man dzięki rewolucji koronę 4marca 1800 czterdziestego dziewiątego roku podpisał konstytucję, która miała obowiązywać tylko okresie przejściowym, a potem między tym czterdziestym dziesiątym rokiem, a pięćdziesiątym pierwszym, który będzie temu takim kamieniem milowym jego rządów dzieje się właśnie powstanie węgierskie pomoc cara Rosji Mikołaja pierwszego nadchodzi, którą te pomoc Franciszek Józef ponoć osobiście poprosił na mamy rok 50 pierwszy tzw. patent sylwestrowy, czyli powrót do sprawowania władzy absolutnej historia zatoczyła koło od rewolucji do władzy trzymanej silną mocną jednoosobową ręką tak jedną z 1 istotną zmianą bardzo istotna zmiana mianowicie nie jest już to monarchia stanowa monarchia, w której filarem rządów stawiane policyjne wojskowe scentralizowanych monarchii austriackiej jest szlak najwyższe duchowieństwo działalność okaże będzie będzie ludność Włościańskiej ludność Chłopska która, która jest wdzięczna naszemu panu cesarzowi Ferdynandowi, bo to kardynał formalnie formalnie podpisał ten akt prawny po tytuł uwłaszczenie i rzecz ciekawa jak z reakcją europejskiej gościa, bo to był to był to doskonała decyzja z punktu widzenia interesów Wiednia chłopi budowali kapliczki budowali stawiali krzyże poświęcony Ferdynandowi dziękowali mu zawłaszczenie po to, panowie węgiel w tym festyny Austriacy czy polscy przeprowadzili właśnie nie tylko przeprowadził cesarz czytam miło już chłopskiej ludności, która no sięga odległych wieków do panującego została zresztą wyjątkowo wzmocniona warto wspomnieć, że organizowane pogrzeby pańszczyzny na czym polegało, że to stare kontrakty z panami chłopi wkładali do skrzynek i udawali się na rozstaju dróg i tam pod krzyżami w dużym kopanie duży dół i tom Cielecka zachowywali i wielki kamień wielkie głazy kamienne quady na to, że już nigdy państwo nie wróciła i ciągle pamiętali, kto ma dowolność, kto nas właśnie, kto dał nam ziemię komu należy dziękować naszej czemu pan i to było tam decyzja o daleko idących skutkach, bo najważniejsza grupa ludności państwa austriackiego stała się Pile filarem powszechnego legalizmu wobec dynastii Habsburgów o tyle ważne natomiast ten oczywiście oba państwa to rację, że opiszą tego pierwszego roku może mówić o nowej epoce lodowcowej, bo następuje rzeczywiście powrót do tego co było wcześniej, a COVEC nie 100%, bo to niemożliwe ze względu na to na zmiany obaleniem tego systemu państwa stanowego wprowadzenia równości ski, bo sprawa trzeba wprowadzić dla od razu sądy powszechne sądy uniwersalne przewozi sprawę prawo także nie będzie prawo różnicujące ludność wg jednej z urodzenia tylko w zależności od rodzaju wykroczenia przestępstwa także to to jest cała praca do wykonania i to się zmieniło Galicji tak na korzyść bowiem starostów pochodzenia niemieckiego czy czeskiego to oceniająca będzie zastępować zastępować starostowie Polsce, a generalnym gubernatorem po zresztą też pierwszym Polaku Zalewski, który zresztą krótko został jak Energą Łochowski słynny agent Rogowski, na których czas który, który czeka na swój czas ten jego czas nadejdzie na pewno nie będziemy rozmawiać minister spraw wewnętrznych reform w roku 1800 sześćdziesiątego także Austria stanie się monarchią konstytucyjną tak jak pan powiedział czas mija rzeczy się wydarzyły prawda czasem na krótko można wstrzymać się wskazówki zegara czasu z reguły się cofnąć się nie da, nawet jeżeli masz wielką władzę z dużymi zamożnym państwie o 2 wydarzenia z lat pięćdziesiątych chciałabym zapytać, zanim przeniesiemy się te dekady lat sześćdziesiątych o zamach na życie cesarza to jest rok 1800 pięćdziesiąty trzeci, bo po prostu na wiedeńskiej ulicy najjaśniejsze panu cios nożem wszyję zadaje czeladnik krawiecki węgierskiego pochodzenia tak to musimy nieco szerzej to tacy po pierwsze jest to świadectwo nie pierwszy nie ostatnie ziemnym tzw. służby słabo chroniły swoich dolarów, ponieważ jest pierwszy bieg, gdzie zupełnie inaczej zorganizowane MMO, tym bardziej to było niepokojące bowiem zamachów autorstwa anarchistów terrorystów było coraz więcej, bo ta epoka taka anarchistów prawda to jest epoka klubu czuł epoka klubu ojców, ale giną nie tylko cesarze królowie książęta General gubernatorzy premierzy Włoch Serbii oczywiście Rosji, ale prezydent Francji do prezydentów Francji ginie no też za oceanem giną giną w 22 prezydentów ja je jako wydawcy jeszcze 2 prezydentów ginie z rąk zamachowców rząd taki właśnie klubu ojcu to jest właściwie takim takiego poziomu chaosu również wiek anarchii wiek, które dochodzą do głosu siły rewolucyjne, które nie organizują mas nie organizują marsz, bo uważam, że nie możemy czekać, bo są bierne ponadto masy sprzyjają panujące Agrafka właśnie chłopi Austriacy w państwie austriackim w związku z tym musimy sami dzieła działacz inteligenci intelektualiści to by studenci anarchiści my robotnicy niejednokrotnie, o czym myśleć musimy działać poprzez terror indywidualny, bo wierzono, że zabicie panującego oznacza oznacza zmianę systemu, dlaczego ten węgierski rzemieślnik podniósł rękę na na cesarza wiadomo to była to podziękowanie w cudzysłowie za za system represji po czterdziestym dziewiątym roku po zniszczeniu powstania węgierskiego po pokonaniu wojsk Bema po ucieczce, ale już Koszuta, który w ostatnią będzie wysokość granica z pana witam się wycofał będzie to bardzo bardzo dramatycznie przeżywali wojny wojna o niepodległość zakończyła się klęską stąd ten sąd ten stąd ten zamach, ale to był pierwszy zamach do czternastego roku dokładnie tych zamachów znaleźć naszego pana będzie uwaga 14 warto zapamiętać, a także małżonka ramy i daje mniejszego bowiem pod 900 roku, kiedy następuje aktywizacja Serbów aktywizacja osób Bośniaków, żeby powiedzieli czy my 1, czyli mieszkańców Bośni Hercegowiny to tych do zamachów władze dosłownie co miała być dosłownie co parę paręnaście miesięcy no i małżonka jeśli tego pana też Elżbieta von Wittelsbach też padnie ofiarą zamachowca będzie to zamach skuteczny, bo Elżbieta umrze i w związku z tym drugie wydarzenie z lat pięćdziesiątych, które chciałabym zapytać, czyli ślub ślub Franciszka Józefa ze swoją kuzynką, czyli słynną Sisi no postać, która przeniknęła do popkultury niewątpliwie księżniczka bawarska Maria Waleria, czyli córka Elżbiety i Franciszka zanotowała kiedyś w Dzienniku tak trudno sobie wyobrazić większe przeciwieństwa niż tatuś mamusia ne to było małżeństwo z wielkiej miłości w przynajmniej Franciszek za zakochał się od pierwszego wrażenia w Elżbiecie, ale Elżbieta była postacią dość skomplikowaną, która chyba na dworze wiedeńskim nie do końca się odnajdywała ekscentryka hipochondryk czka chorująca i na anoreksję i na depresję nie podobało się w Wiedniu to małżeństwo chyba też trudno zaliczyć do udanych prawda tak no jest z tego z tego co wiemy to małżeństwo było nieudane, aczkolwiek no rodziły się dzieci trybowi źle źle ile nie było dziękuję momenty, kiedy było zupełnie inaczej natomiast ona jest faktem jest przez środowiska Morskiego izolowana Dwór ma monarchii już wtedy konstytucyjnej dużo dopowiedzenia i dalszym ciągu arystokracja wiedeńska i marsz z okazji wiedeńska nie przekonała się do Elżbiety, o ile jest okazja wiedeńska przekonamy się do matki naszego cesarza to tylko z tej samej bawarskiej rodziny Wittelsbachów jest to pokrewieństwo było by bardzo bardzo bliskie stąd decyzja papieża papież wyraził zgodę na nas na to małżeństwo i stąd być może wypadku Rudolfa syna, który popełnia samobójstwo mają ringu, który był bardzo też psychicznie niestabilny to bliskie pokrewieństwo z pewnymi nie było bez wpływu na to co się działo także ona już jest izolowana i to co pani na to wspomniała niespodziewany atak anarchistycznym w końcu wydawał się Bogu ducha winną cesarzową udany udany, bo tylko dworki były z nią spowodował, że zacięła się jak dziś nowe życie pożyciu ona staje się gwiazdą komercji wiedeńskiej do dzisiaj to jest najważniejszy mówiąc bardzo nieelegancko, ale tak mówią wiedeńczycy produkt komercyjny produkt turystyczny ona się najlepiej sprzedaje figurki rozdział powieści pocztówki, jakie były produkowane na cześć na część już w ramach 5 kobietom bardzo atrakcyjna to znosić Franciszkowi Józefowi że, że żadne się zakochał i potrafiłam doskonale prowadzić konwersację robią Węgrów, a już wiosną jak i także także budapeszteńskiego wielbił, a Dwór Dwór wiedeński jej dialogi mieli czworo dzieci wspomniał pan o tym, że się urodziłem, a 3 córki 1 syn 1 dziewczynka zmarła w wieku kilku lat to córka Zofia Gizela i Maria dążyły wieku dojrzałego Gizela zmarła 3002. Maria w 2004. roku Rudolph jako 31 latek popełnił samobójstwo to tak dla wyjaśnienia całego obrazu rodzinnego przejdę od lat sześćdziesiątych, bo tu zaczynają zaczyna się dziać wielka historia rok 1800 sześćdziesiąty szósty oczywiście pan profesor już wie pewnie nasi słuchacze też co chcę zapytać, czyli o klęskę wojnie z Prusami no bo oto Otto von Bismarck zaczyna jednoczyć Niemce tak może warto wspomnieć o tym, ponieważ mogliśmy o Kożuchowski oto nasi niespodziewana kariera Kaczyńskiego konserwatysty polskiego konserwatysty gdzieś tam włości dosłownie tuż tuż na zwrócę, czyli wschodnich rubieżach dawnej Galicji wschodniej co okazał się politykiem no dużego formatu, aczkolwiek jego misja trwała dosyć krótko o zaproponował po klęsce w Hamburgu z mieszkańcami Piemontu i kursem Piemontu wierzy ja też sobie, bo czasy druga nazwa, choć oficjalna sady i wolą trzeci to pierwsza klęska sygnał uwaga to monarchia to taka nie jest w stanie zapewnić sama sobie bezpieczeństwo stąd ten pomysł gorzowskiego przebudowy monarchii w kierunku federacyjnym i i po jego odejściu generalnie zachowano ten model Federacyjny państwa tak to polegało, że wszystkie kraje korą przed elita, czyli Austrii kraju Korony było 17 wiele w tym Galicja otrzymują własne prawa autonomiczne od podręczników poziom szkolnych wynika, że koalicja była uszczęśliwiona przez najjaśniejszego pana otrzymawszy autonomii one wszystkie miały sejmy krajowe wydziały krajowe o rady szkolne właśnie inne ciała samorządowe nad dna na poziomie powiatów nawet jak Wiedeń przekazał część kompetencji do krajów koronnych i to jest bardzo ważne początek tego się wiąże z postacią Gołuchowskiego czy takie sprawy jak kultura jak rolnictwo przemysł gospodarka lokalna nadzór nad szkolnictwem średnim i Ludowym to wszystko należało je do Wiednia to wszystko należało to tych może być rządów lokalnych do parlamentów lokalnych i rządów lokalnych autonomicznych to jest przełom Otóż będzie rok sześćdziesiąty szósty kolejna klęska wojny sposobami oto, kto będzie jednoczy jak i Ostrowa była oczywista Niemcy chcieli się zjednoczyć chciały koncepcję jak woły wały nie jest, o którą lansowali Prusacy chować za jedno faktycznie Otto von Bismarck premier rządu rządu pruskiego i koncepcja wielkich Niemiec koncepcja mamy mieć to była to było zjednoczenie państw niemieckojęzycznych niemieckojęzycznych Austriacy z kolei czy Habsburgowie chcieli wielkiego zjednoczenia wielkich Niemiec, czyli do państwa wielu narodowości, czego się w końcu w Austrii mieszka 10 nawet uda się narodów, licząc Żydów tak będzie 11 naród, odkąd oficjalnie uznawany do tego konglomeratu narodu chcieli, aby dołączyć Badenii Wirtembergii itd. tak oczywiście Prusy i oczywiście Prusy i bitwa pod Sadową tysiące szóstym roku to rozstrzygnęła to Niemcy Prusacy będą realizowali wizję Zjednoczonych Niemiec Austria przegrała i osiemdziesiątego szóstego roku w Europie środkowej nie będzie miała takiego miejsca innego jak miała wcześniej te tym sztywny te pierwsze skrzypce w Europie środkowej kraje co znakomicie lepiej, a Prusacy kierowani przez o wybitnego męża stanu, jaki był Otto von Bismarck także Austria czy stopniowo są na drugim planie, ale po osiemdziesiątym szóstym roku elita polityczna ustawka zrozumiała, że chcemy przetrwać Europy Środkowej musimy się porozumieć z pasażerami i w ten sposób powstała państwo dualistyczne austro Węgry rok 1860 Larry siódmy odrębna, bo to chyba było tak panie profesorze, że ta przegrana z Prusami wywołała głęboki kryzys wewnętrzny monarchy prawda jednocześnie uaktywnili się ci, którzy chcieli, jakie zmiany np. liberałowie, którzy żądali umocnienie roli parlamentów również państwo 1 tak właśnie duże narody zamieszkujące monarchy zaczęły żądać federalizacja najmocniejszy był naród węgierski Noto to powstaje dual-li styczny monarcha Austro-Węgier w 1800 sześćdziesiąty siódmy koronacja Franciszka Józefa na króla Węgier Budapeszcie no i jednoczesna koronację także Elżbiety na królową Węgier mieli wspólną armię politykę zagraniczną skarb walutę odrębny system prawny rząd i parlament no to jest taki okres mam wrażenie ten rok 1800 sześćdziesiąty siódmy do roku 1914 to jest takie pół wieku Świętego spokoju tak to można nazwać tak tak koniunktury pod każdym względem to jest pewne oczywiście wspaniały czas dla Wiednia dla Austrii jeśli chodzi o zmiany cywilizacyjne rozwój ekonomicznej pan chce przyspieszenia pod koniec piętnastego wieku gęsta sieć linii kolejowych nowoczesne prawodawstwo ta konstytucja tzw. konstytucja 60 siódmego roku konsumpcja grudniowa opisana przez Franciszka Józefa ona gra gwarantuje narodom daleko idące wolności swobody w greckim obywatelom wprowadza kategorię obywatelstwa także także ona przyczyniła się go do powszechnie ja roli znawczyni sensownego mądrego prawa aukcja Austro-Węgry staje się państwem państwem prawa i i dzięki temu te zmiany były dobrze przez mieszkańców przyjmowane, a Wiedeń Wiedeń stał się obok Paryża około roku kibice tego stolicą kultury świata popatrzmy na genialnych muzyków plastyków malarzy końca secesja wiedeńska cała cała ta szkoła sesji gdańskiej to będzie wydarzenie ponad austriackie nawet ponad europejskiego formatu formatu światowego filozofia Tajowie 1 kwitnie Wiedeń jest przebudowywany staje się dwumilionową imponującą chodzi o bank w centrum metropolią wszystkie większe miasta państwa austriackiego do, wzorując się na jedno i to co jest Wiednia to co pochodzi z Wiednia moda kawa liderka KPS Witsel piwo odpowiednio ważone takie zmiany jak ja właśnie powstanie kawiarni czy pijemy je ze szklanek nie jakiś kubków cynowych kawę tylko pijemy eleganckich filiżankach pojawiają się nowoczesne ciast karnie pojawiają się goście, którzy przychodzą przychodzą zawsze o tej samej godzinie do kawiarni 1314 piętnasty i spożywają spożywają posiłek np. typu ciemne typu obiad prawda stały stały posiłek, ale pojawiają się zmiany, ale najważniejszy jest to co powstaje w Wiedniu prasa wiedeńska jest wzorcem dla prasy lokalnej i nie ma w żadnym państwie europejskim tak silnej dominacji centrali, czyli oni znaj gdyńskiej na czym najwspanialszy najlepszy i godne godne wprowadzania prowadzenia i upowszechnienia to jest sukces sukces pisany na konto Wrońska Józefa tak niektórzy będą potem ten czas wyjątkowo dobrze wspominać, tym bardziej że skończy się tak drastycznie wybuchem wojny 1914 roku oczywiście za chwilę jeszcze zapytam zapytam samego Franciszka Józefa, który rządził swoją monarchią 68 lat, przeżywając zwiększy swoich premierów ministrów politycznych oponentów chciałbym pana profesora zapytać jak pan profesor ocenia jego postać, bo to jest tak oczywiście są ci, którzy uważają, że to była taka świetlana epoka najjaśniejszego pana tak wszystkim żyło się fantastyczni dobrze, ale oczywiście ma też swoich krytyków, którzy mówią, że jego polityczna wyobraźnia zatrzymała się właśnie gdzieś na początku tej Belle epoque w roku 1800 sześćdziesiątym siódmym, że kompletnie nie dostrzegał tych wszystkich zmian, które zachodziły w kolejnych dekadach czy to społecznych czy politycznych, że nie potrafił reagować na zmieniający się świat, że właściwie raczej się nadawał ze swoim sposobem działania funkcjonowania zawodowego naczelnika poczty gdzieś się na austriackiej prowincji niż na cesarza, że był człowiekiem o wąskich horyzontach intelektualnych bez jakiś takiej szerokiej wyobraźni, a jak pan profesor zapatruje się na postać Franciszka Józefa no właśnie trudno trudno o szybką i tym bardziej jednoznaczną odpowiedź była to postać no jednak pełna pełna sprzeczności powiem bowiem ta społeczność też jest następstwem upływającego czasu inaczej reaguje trzydziesto czterdziestoletni leżał mężczyzna, a inaczej ktoś tu jest u swojego kresu, który podejmuje decyzje nad którymi nie panuje albo, których nie rozumie on był tak naprawdę przedstawicielem takiego starego pana feudalnego, dla którego te relacje Patryk unikalne takie dobro sąsiedzkie były były były, jakby szczytem Etny i możliwości wyobrażeń, niemniej oni są symbolem tego czasu ze względu na federalizacji państwa uwagę na konstytucję jego kompetencje są znacznie ograniczone istnieje Sejm wiedeński rada państwa to są rozmaite Stronnictwa liberałowie konserwatyści nie będą nacjonaliści socjaliści, a Zasina austriacka Socjaldemokracja ludowcy poszczególnych krajów, czyli partie chłopskie, a więc, a więc kształtuje się kultura polityczna kultura prawna kultura parlamentarna kultura Obywatelska powstają stowarzyszenia, a także liczne instytucje obywatelskie, ale takie właśnie pracujące na rzecz społeczeństwa ze społeczeństwem to jest dzięki temu, że konstytucja była bezpośrednio na to Franciszek już nie miał wpływu chciałby życie biegło swoim torem on tak trochę mu się przyglądał był trochę może z widzem, a nawet mówiąc elegancko kibicem kibicował, ale kibicował temu staremu światu on chciał jak najdłużej zachować to co było CBS z tego starego świata w jego przekonaniu mianowicie rząd arystokracji i choć to jest poziom niecały procent społeczeństwa jest pan promil społeczeństwa rody arystokratyczne to one miały największy wpływ dalej nam na rządy zarządy państwem i politycy mieszkańcy liberałowie policja mieszkańcy no rzadko byli byli premierami rzadko byli ministrami i powiem bowiem to wynikało właśnie postawy postawy naszego pana, który z tą nie mówił ona Roda nie rozumiał też tych problemów związanych z nacjonalizmem, który rozsadza stopniowo, a sprawy wolno środka to oraz austriacką on tego nie rozumiał tego nie czuł i dla niego pojęcie naród właśnie pojęcie naród był pojęciem nie do przyjęcia zawsze mój moje ukochane ludy ludy lud Polski nie ma Polski lud austriacki lub niemiecki austriacki tak dalej ludy moich moje luty moje, kiedy nawet wypowiadać czternastym roku wojnę królowi Serbii to jest znak czasu, ale brak czasu dla niego on też nie rozumie tego, że ser biały z państwem to jest naród serbski on wypowiada wojnę nie cierpi tylko królowi Serbii i wypowiada wojny nie w imieniu narodu Bałuty KOV w imieniu moich ludów czy on w tym sensie rzeczywiście się zatrzymał, ale pojazd był, gdzie najtęższych umysłów i nie był najmocniejszy wszędzie charakterologicznym dlatego pozwoliło mieszczańskim elitom pieniądza na przebudowę przebudowę państwa austriackiego w kierunku nowoczesności to niema nowoczesność tak jak nowoczesnych pruska proszę o wiele szybciej się rozwijałem niż Austria niemniej, jakby podążają Austriacy za oczami natomiast co jest cenne co jest minusem zdaniem historyków dzisiaj wiedeńskich nie tylko tą węgierskiej to, że on stopniowo oddaje swoje kompetencje nawet nie tylko poziom narodom ludziom jak przedniego nazywane tylko daje Berlinowi Berlin zaczyna dominować w polityce wiedeńskiej Berlin narzuca swoje widzenie Europy świata to werbel kieruje Austriaków w tym czynie innym kierunku Austriacy są mocarstwem, ale tracą samodzielność i znakiem utraty samodzielności jest właśnie panowania Franciszka Józefa to zapytam panie profesorze fenomen jego popularności, bo to jest także dobrze on był 68 lat na tronie wszyscy mogli się do niego przyzwyczaić zmieniały się rządy prawda świat się zmieniał najjaśniejszy pan trwał jak taki punkt odniesienia dobrze mieć w życiu coś stałego wszyscy lubimy, kiedy w 1800 dziewięćdziesiątym ósmym roku przypadało półwiecze jego wstąpienie na tron to otrzymał od swoich poddanych około 10 000 000 pocztówek z życzeniami nie było obowiązkowe, żeby cesarzowi pocztówki wysyłać jednak ludzie wysyłali czytałam o tym, że Franciszek Józef dobrze wykorzystywał te narzędzia PR-owe, które były mu wówczas dostępne inspekcje wojskowe kurtuazyjnej wizyty wyjazdy rocznice polowania galę religijne procesje, ale też przyjmowanie tysięcy petentów potem nagle okazywało się w monarchii austro-węgierskiej właściwie każdy zna każdego każdy zna kogoś, kto zna kogoś, kto był u coś cesarza na takiej audiencji tak tak rzeczywiście tutaj rynny były to wożenie on moe być porządek instynktowi, ale ten aparat propagandowy państwa pracował na rzecz budowy jedności monarchii poprzez miłość do panującego w latach osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych już obserwowano pęknięcia o charakterze Narodowym nacjonalistycznym i zastanawiamy się jak temu przeciwdziałać np. wojska austriackie były traktowane jako istoty sojuszy, ale był wszędzie wszędzie prawda i to wojska wojsko zbudowało takie dobre dobre kontakty między społeczeństwem właśnie, a żołnierzami chodzi o to, żeby ludność monarchii nieważne od narodowości uważała żołnierzy armii nie za drogom tylko moją własną sieć do dzisiejszego rodzice są ludzie tworzą kluby, który propaguje się wspaniałe tradycje tego czy innego punktu w Jarosławiu Przemyślu w Krakowie Wadowicach w nowym Sączu itd. tak dalej świadczy nawet w Galicji Galicji traktowano armie niejako obcą to jest nasze wojsko nasza armia i armia w pełni spełniała osuwa kiedyś była dłuższa niższa od 9 dwunastego roku do tego pora roku krótka 2 lata i choć 3 lata w innych formacjach natomiast natomiast wcześniej była dłuższa i to była szkoła legalizmu, a na pewno też rola kościoła katolickiego, który propagował, bo jechali 4 ełczanie na rzecz panującego liczne działania, które właśnie podejmowano sprzedawano wizerunek dobrotliwego panującego, który jest dla każdego na wyciągnięcie ręki i to i to i to działało to co mówi sam początku mianowicie, że ludność Chłopska dalej uchwała nie potomkom polskich panów czy panów czeskich austriackich czy chorwackich uchwała no cesarzowi, czyli udała uchwała Franciszkowi Józefowi, że także tutaj szereg różnych składników tego tego pewny tego działania powodował, że oni oni lubią i oczywiście działa działa wiek to długość panowania później takim starszym bały chyba tym dzieckiem, którego kochamy lubimy szanujemy to jest taki poczciwy, pochylając się na każdy nad różnymi sprawami być pan zdobyć uwagę, że podobnie oceniano w Anglii swoje imperium brytyjskim Wiktorię burzy planujesz duży żyje w pamięci czy wiek wtedy wiek panowania rozplanowania miał też wpływ na to, że to, że my tak tak tak były szanowane, a w Krakowie no to decyzja Franciszka Józefa rzeźba zostanie przekazany rządowi Galicji i awarii czy poza krajowym zyskaliśmy obrazkowych musimy za to, jaką sporo zapłacić nie mnie, abym został zyskały, bo wszyscy byli zachwyceni tą Franciszek Józef uznał, że Paweł będzie rezydencją cesarską także je to takie drobne sprawy, ale one bardzo bardzo cieszyły możliwość rozwoju kultury narodowej wypadku Polaków ciągłe porównywanie zaborze rosyjskim rusyfikacja zaborze niemieckim pruski germanizacja, a tutaj wolność klikniemy owijamy się może mili pod względem materialnym, ale pod względem prawnym społecznym pod względem kulturowym kulturalny jak najbardziej i stąd pytam ten mit to obecność postaci metalizowany i Franciszka Józefa dawnej Galicji, a nie tylko polskiej np. o tradycję Lemberg we Lwowie Ukraińcy bardzo często podkreślają jeszcze żadnych zdziwień tak dali bowiem wizja czy Lwowie jest w Leclercu wykuł my nawiązujemy tradycji austriackiego panowania i tej swobody tej wolności tego dobrotliwego wspaniałego panującego no i monarsza w takiej dobrej kondycji i Franciszek Józef też dota dotarli dotrwali do 1914 roku na 1914 pamiętamy w Sarajewie ginie w zamachu następca tronu arcyksiążę Franciszek Ferdynand zabity przez serbskiego nacjonalistę Austro-Węgry wypowiadają wojnę Serbii na bałkańskie konflikt przeradza się pierwszą wojną światową, kiedy Franciszek Józef żegnał szefa sztabu generalnego armii Austro-Węgier, gdy ten 15sierpnia roku 1914 żegnał się z cesarzem odjeżdżając na front rzecz jasna to powiedział niech Bóg da by wszystko poszło dobrze a nawet gdyby miało pójść źle wytrzymam do samego końca no faktycznie poszło źle, a może nawet powiedzieć bardzo źle, bo już w czasie wielkiej wojny ta monarchia austro-węgierska zaczyna się rozsypywać tak także oczywiście niekiedy spotykamy składa właśnie rozmaitych książkach najczęściej podręcznik szkolny na pozycji akademickiej zdania, że no monarchia upadła na skutek pęknięcia o charakterze Narodowym, że narody chciały zniszczyć tonację nic bardziej błędnego narody czternastym roku w momencie wybuchu wojny niszczały zniszczenia monarchii narodową było dobrze w ramach tej monarchii habsburskiej one bały się zmian po 7 lat jeśli Polacy w Krakowie czy we Lwowie mówili o przyszłej niepodległej Polsce już tam niż miało kawiarnia lub mieszkania prywatnych to i tak nie wyobrażano że, że przestaje być dializy, że już nie będziemy z Austriakami myślę ciągle będzie Polska niepodległa, ale dalej cesarze jednocześnie kule Polski będzie Hamburg, a w niechcianą swoje wyobrażenia i doprowadza do do detronizacji już nie chcemy Hamburg nie my chcemy dalej są budkami to będzie Warszawa również hamburska może będzie będę pilnował górskiej tym samym polskie tak to obrażano natomiast elita zawiodła czternastym roku na pewno austriacka tym samym zawiązaną szczegóły, ale on naprawdę miał niewiele dopowiedzenia podpisywał akt, który w których, któremu dano do podpisania nie miał sił, żeby się tam zostawić ponadto też uważał, że tych opornych my zresztą też pogardzany Serbów należy należy ukarać on też, że to z tego co co wiadomo on też wierzył że, że to Serbowie Serbowie inspirowani przez Belgrad dokonań, bo wiemy, że dokonali zamachu sobie, ale do dziś nie wiemy naprawdę czy to była ręka Belgradu bez tak naprawdę wcale nie był zainteresowany tą wojną, czyli rozpoczęli wojnę na olbrzymie na własne ryzyko to co rosło okazało się, że armia austriacka jest słaba wobec wobec siły aliantów dostał kiedyś pojawią Amerykanie siedemnastym roku jako strona strona wojenna, że stopniowy stopniowo entuzjazm czternastego roku odchodzi przeszłość szara w tym roku wszyscy szli dosłownie wszyscy się na wojnę radośnie entuzjasta, bo miała kilka tygodni potrwać im szybko się miały wrócić do domu Marleya no Bożego Narodzenia może już może już w listopadzie prawodawców i Austriacy nie mieli mundurów zimowych nie mieli okryć zimowych nie tylko zysków przygotowanych lub w nie myślę o tym, że wojna będzie trwała dłużej niż te parę miesięcy nie w ogóle nie brali pod uwagę będzie parę lat, czyli byli mentalnie materialnie przygotowani na krótką krótką eskapada wojenną natomiast wojna, która tak długotrwała i ujawniła wszystkie słabości państwa i ujawniła wewnętrzne konflikty sprzeczności kiedy, kiedy liderzy poszczególnych narodów dostrzegli, że monarchia od środka się sypie następuje, gdy kapitalizacja tego kapitału, które gromadziły biegała ich ogórkowe przez wieki w tak krótkim czasie tak gwałtownie co zaczęli myśleć o sobie ona zaczęła opadać poziom no wy nic powiedzieć swoim ciężarem swoim ciężarem w związku z tym Ratujmy się mówi Czesi Serbowie Chorwaci Polacy Ukraińcy inne na narody również ujawniła się już 14 piętnastym siedemnastym roku silna formacja niepodległościowa nadwyżek oni wszyscy Węgrzy byli zachwyceni tego projektu austro-węgierskiego niektórzy chcieli śladem Koszuta i chcieli stworzyć niepodległe niepodległej Korony Świętego Świętego Stefana i niepodległościowcy land osi na czele no myśleli o o nawet przygotowanie przewrotu, a etyka lubuskiego Budapeszt także siedemnasty roku wyraźny kryzys osiemnasty rok to jest no kryzys widoczny gołym okiem masowa dezercja pojawiają się w górach tylko w Karpatach, ale Walczak na pograniczu posła austriackim liczni obywatele, którzy swoją tworzą takie takie bandy rozbójnicze, kiedy jest masowa dezercja to znaczy że, że autorytet cesarza jest słabnący, a ponadto część ska Józefa szanowano lubiano oceniono Karol krótko panował ponadto okazało się no wiernym władczą to jeszcze wyjaśnijmy panie profesorze, że Franciszka Józefa już w 1918 z nami nie ma jest on do roku 1916 chodził tak zresztą akt 5listopada, który zawierał obietnicę utworzenia Królestwa polskiego pod protektoratem Austrii Prus to był jeden z ostatnich dokumentów, które Franciszek Józef podpisał potem zapadł na bron hit brony hitu wywiązało się zapalenie płuc i po prostu we własnym łóżku umarła często zapalenie płuc wtedy było sygnałem, zwłaszcza w wypadku organizowana już poziom mocno beżowego, że to będziemy ostatnia prosta i tak został w uno i ten Karol pierwszy, o którym pan już wspomniał zwane zresztą nam potem ostatnim, bo był ostatni tak to oni już kończył żywot monarchii habsburskiej tak rzeczywiście, jakby on nigdy nie zdobył zaufania ani innej klasy politycznej gdańskiej ani elit poszczególnych narodów Polacy za nim przepadali nawet więcej, bo nawet lekceważono to jest właśnie problem z VAT lekceważymy no to trudno trudno sukcesy armii, bo w końcu bardzo był tym najważniejszym choćby formalnie zwierzchnikiem wojska austriackiego o końcu szef sztabu tak naprawdę prowadził działania wojenne zań odpowiadał ani ani ani cesarz na to jest karą trwał nawet bezpośrednio tymi działaniami wojennymi prowadziły ale, ale nieskutecznie stąd później jego próby już po roku osiemnastym zachowania tronu na świat w Budapeszcie świadczyły, że to było to nie wysokiego lotu polityk na pewno był nie był mężem stanu i daleko było od tego stwierdzenia od przeciętnych przeciętny polityk w tak dramatycznych okolicznościach w związku z tym nie był w stanie uratować rozsypującego się państwa prof. Andrzej Chwalba historyk Uniwersytet Jagielloński był moim państwa gościem opowiadaliśmy o epoce Franciszka Józefa panie profesorze bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję uprzejmie dziękuję bardzo, państwu dziękuję za wspólnie spędzony czasy życzę państwu spokojnej nocy i udanego przyszłego tygodnia do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SPRAWY RÓŻNE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA