REKLAMA

KultOFFe: Aleksander Dejneka, „Bitwa Amazonek”

OFF Czarek
Data emisji:
2021-10-13 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
22:17 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
państwa moim gościem jest pan dr Marcin Zgliński Instytut sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Akademia sztuk pięknych w Warszawie dzień dobry panie doktorze dzień dobry państwu dzień dobry pan dzisiaj w cyklu kultowe obraz Aleksandra Dejneka zatytułowane bitwa Amazonek i bez naszych słuchaczy słuchaczki zachęcam do tego, aby między czasie szybko o tym czy osoba, która tego obrazu nie znają, ale wyszukał dla regionów na pewno wiele osób broniono, bo to nie jest bardzo znany Rozwiń » działacz jednak także Aleksander Dejmek bitwa Amazonek pewnie łatwiej państwu pójdzie to odnalezienie tego np. w grupie czy na Facebooku na grupie de Arte i tam z pewnością państw znajdą, ale także, ale także w czeluściach internetu, a być może tego obrazu tego, że państwo nie znają, ale z pewnością Aleksander Deynę, jaka jest twórcą znanym może nawet podświadomie znamy jego jego dzieła jego obrazy, ale nie kojarzymy, że chodzi o danego bardzo prawdopodobne, ale jest to klasyk malarstwa Radzieckiego czy też rosyjskiego wydaje mi się, że jest to trochę zapoznany geniusz jeślibym miału znaleźć jakieś pomysły kontra punkty w innych może bardziej rozpoznawalny dziedzinach kultury tego czasu to myślę, że nie zawahał się go postawić niemal na takim wysokim szczeblu piedestału jak Szostakowicza jeśli chodzi o muzykę może nawet Bułhakowa jeśli chodzi o literaturę, bo jest to sztuka podobnie wieloznaczna przewrotna i niezwykle aktualna to znaczy poprzez Deynę tak naprawdę możemy sobie odpowiadać na bardzo współczesne nurtujące nas pytania i tak naprawdę widzimy, że jak też przypadku w ogóle wielkiej sztuki sztuka która, która zupełnie się nie nie zaktualizuje, dlaczego panie doktorze bitwa Amazonek a dlaczego bitwa Amazonek, bo ja zajmują się całym mnóstwem różnych innych z kwestią jest z pracującej w istocie sztuki Akademii uczący no muszę mieć jakiś wentyl bezpieczeństwa, żeby zajmować się taką sztuką która, która daje mi pewną przyjemności obcowania z nią, ale także niejako pewne ujście takich emocji, które przez nas wszystkich się teraz bardzo kumulują i właśnie dlatego jest grupa de Arte, który jestem też administratorem założona już będą dekadę temu przez przez przez znakomitych moich krakowskich kolegów jak bardzo dawna po prostu pisze Isia obrazach obrazach które, które mnie w jaki sposób poruszyły, aby taka jest właśnie tym malarzem, który mnie porusza i dlaczego bitwa Amazonek no bo bo zbliża się jest październik rok temu też pisałem o takich obrazach, które były obrazami głównie współczesnymi, ale bardzo aktualnymi to jest obraz który, który oczywiście powstał bardzo szczególnym momencie poseł 3007. roku, kiedy skończyła się wojna wojna, która w związku Radzieckim stworzyła jednak pewien wentyl bezpieczeństwa dokładnie dekada po 3007. roku po po tym, nieprawdopodobnym terrorze, który zjadł przecież się co najmniej 1 000 000 miliony obywateli i wolna stworzyła jednak pewną pewną niszę pewien pewien taki bufor Stalin doskonale z tego zdawał sprawę no i zaczął zaczął robić porządek 400 siódmego roku zaczynają się dyscyplinujące właśnie akcje i oczywiście zaczyna się od od inteligencji zaczyna się od filozofów pisarzy potem oczywiście biologów architektów malarzy urządza się zjazdy i zaprowadza się socrealizm, ale ci najwięksi artyści tacy jak właśnie Prokofiew Szostakowicz czy chociażby właśnie Dejneka to są artyści którzy, którzy pozornie się dostosowują pozornie starają się tworzyć dzieła w jaki sposób wpisujące się to zjawisko socjalizmu teraz przecież skończyła się dopiero co, że w Zachęcie znakomita wystawa zimna rewolucja właśnie opowiadająca o tym o tym o tym okresie przejściowym oczywiście inaczej wyglądało w krajach takich jak Polska Słowacja Węgry, które były krajami dopiero co LM jako podbijane przez ideologię, a inaczej było to w związku Radzieckim, gdzie będzie przez wszystko funkcjonowało już znacznie dłuższego czasu, ale Dejneka maluje maluje obraz pozornie akademicki, bo przecież wszyscy mnie ideolodzy socjalizmu też organowym na czele mówią, że trzeba odwołać do klasyków w przypadku malarstwa otoczyć się klasycy jak i opinii jest oczywiście cała ta akademicka teoria jest jakby im planowana do tych nowych nowych realiów i ten obraz jest bardzo klasyczny, bo dotyczy, bo przecież nie jest również temat wzięty z mitologii czy pani z historii starożytnej mitologii ale, ale właśnie kobiety Amazonki, jaka jest w ogóle malarz który, który winny jest nie tylko twórcą ze względu na to, że on właściwie jest była kiedyś taka wystawa sensowne sowiecka NRA w związku Radzieckim o tym, bo jak wiadomo wiedziano w zasadzie nie ma seksu w czasie takiego tele mostu między między między Ameryką i związkiem Radzieckim oczywiście on był już był również tutaj erotyzm oczywiście to jest jeden z najbardziej erotycznych też malarzy radzieckich bardzo zresztą dwuznaczne czy wieloznacznego bardzo niepokojący sposób, malując nie tylko akty kobiet, ale także my je także własny autoportret później namalował bardzo taki specyficzny sposób także malujący dzieci taki sposób dzisiaj to mogłoby się wydawać bardzo niepokojąca od razu Nabokov przychodzi namyśl, kiedy się patrzy na te obrazy, ale ten właśnie taki wieloznaczny niegrzeczny Dejneka zarazem zarazem przecież w czasie wojny pracujący na front jako reportaż opisujący ciężki czujący wewnętrzny wstrząsające już na studia z linii frontu, a teraz nagle maluje obraz psy bardzo dziwny właściwy obraz się nikomu nie podoba się też nie podoba, ale zaraz mnie fascynuje, bo mamy starcie Amazonek kobiet i silnych wolnych niezależnych i męskiej Falangi hoplitów i kiedy patrzymy na ten obraz widzimy zdecydowanie, że emocje artysty są po stronie tych kobiet tych kobiet, które w sposób niezwykle dynamiczny romantyczne rzucają się do boju one wyglądają rzeczywiście tak jak od razu przyszła nam nośnikiem wolność wiodąca na lód na barykady Yahoo czy Ruda Marsylianki, a więc cała ta tradycja właśnie pokazywania kobiety jako pewnej, ale Górnik alegorii tego co rewolucyjne prawda tego co stanowi błąd kobiety pięknej, ale zarazem groźna i właśnie no i te groźne kobiety tutaj wprawdzie nie ujmuje ujęły sobie piersi jednak, żeby lepiej strzelali z ruchu widzimy Łuczniczka, która najbardziej obiecuję ci nacierają na tą Falanga, która jest pozbawiona właściciel lub dzieci tych efekty tych męskich wojowników właściwie prawie nie widzimy oni są ukryci za za tarczami za Chełma ani zimny idąc zwartym szyku Akunin, lecząc strzały kamienia, ale co najważniejsze cała przyroda zdaje się niejako niejako współdziałać z kobietami kobiety jedna z nich jedzie na koniu, ale także z nimi nacierają przy sprzyja im jak tor nawet rośliny jakieś byliny trawy one wszystkie one wszystkie one wszystkie jako współdziałają w tej całej dynamice kompozycji ana tymi właśnie najeść tak, bo mężczyźni są najeźdźcy amator Amazonki nie są przecież tak naprawdę no właśnie rozumiem, że jakoś tak tak nie pytania albo właściwie ingerencja, gdyż zbliżają się informacje i po informacji, jeżeli pan i nasze zawarłam, choć pozwolą powrócimy do obrazu Aleksandra Dejneka bitwa Amazonek państwa moim gościem jest pan dr Marcin Zgliński z Instytutu sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Akademii sztuk pięknych w Warszawie mam nadzieję, że państwu udało się odnaleźć bitwę Amazonek Aleksandra Dejneka i wspomnę pewnie jeszcze wtedy, gdy inne dzieła, które mogą państwo lepiej znać to jest obrona na Piotra grodu i też obrona Sewastopola i i ten obraz, gdyby też jest ważny dla naszych rozważań o Amazonka, ale do tematu powrócimy po informacjach informacje o godzinie jedenastej 20 to wcale tak państwa moim gościem jest pan dr Marcin Zgliński z Instytutu sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Akademii sztuk pięknych w Warszawie dzisiaj rozmawiamy o bitwie Amazonek Aleksandra Dejneka i i wspomniałem o tym panie doktorze, że też warto zerknąć na 2 inne obrazy do nauki no myślę, że ten bardziej znany obrona Piotrogrodu, ale też ważny dla naszych dzisiejszych rozważań obrona Sewastopola no tak, ponieważ Sewastopol leży na Krymie, a wg AZ tradycji właśnie Amazonki zamieszkiwały tereny gminy Wybrzeże morza czarnego także krem i ta tradycja ta do dzisiaj zresztą, że pan jako legendarna natomiast oczywiście dla innych i morze czarne było takim ulegali Wiera była takim jest jego jego i jego taką własną ikoną sir one on w latach już dwudziesty, ale 30 przede wszystkim malował właśnie piękne nagie ciała na plażach na bulwarach w Sewastopolu w aucie, ale no to jest właśnie to malarstwo, który niejako wbrew rzeczywistości on trzydziestym roku namalował obraz, który nazwał na kobiecym zebraniu ukazuje wszystkim tym sprawczym 3007. roku i tam ze Ewy w pięknej klasycystycznej sali nowego domu kultury widzimy grupę pięknych wyemancypowana kobiecy wyglądających tak naprawdę jak jak takie kobiety, które mógł oglądać w nowym Jorku czy we włosie w latach trzydziestych on wypuszczany jest też przedziwne przez władzę radziecką na długie wyjazdy studyjne mógł pozwolić na znacznie więcej te kobiety właśnie tam oczywiście nie oddają w zupełności tej rzeczywistości by znaleźć opisy jak ubierały się obywatelki związku Radzieckiego nawet w Moskwie w latach trzydziestych pod koniec pewne, jaka panowała pod tym względem Nędza nawet damy ze znanych z górnych warstw można powiedzieć ciemny elity no odstawał jednak natomiast na tym kobiecym zebranie realia i nagrali widzimy też właśnie ten ukazującą bitwa Amazonek, więc jest to coś takiego co co zadań, jaką chodziło o te do kobiety, które są wolne są silne, ale wojna zmieniła wszystko, bo przecież wojna spowodowała, że kobiety w związku Radzieckiego są wszędzie musiały stanąć za maszynami Fabryczny będzie też na siebie ogromny wysiłek mężczyźni poszli na prąd, ale to kobiety wzięły na siebie ogromny wysiłek i ten wysiłek oczywiście nie był heroiczny bardzo szybko tak jak zresztą sama wojna już już od węgla w czterdziestym siódmym na pewno nie można było o nim opowiadać taki sposób jak np. Wasilij Grossman opowiedział dopiero znacznie później i to też wielkim restrykcjami pozwolono mu o tym pisać czy tak pisać o wojnie jak pisze prawda też znacznie później białoruska noblistka wojna wojna nie jest kobietą ale, ale musi tak być kobietą właśnie bo, bo obok kobieta jest nie jest tylko tą elegancką wyemancypowana ubraną w pewnych, że to, że właśnie zachodnią sukienkę fikcyjną można powiedzieć obywatelką związku Radzieckiego, ale jesteś właśnie tą która, która wzięła się ten ogromny obowiązek zwyciężali tego w ogóle nie było Dejneka maluje ten obraz CN w sposób niebywale przewrotny, bo z 1 strony niby odpowiada założeniom właśnie tego nowego klasycyzmu socrealizmu jak patrzymy na niego od razu przychodzi nam cała tradycja takiego gdyńskiego malarstwa gdzieś tam współ celem, lecz Dawidem nawet jego wystawa zdaje się teraz w Londynie otworzyła naszą galę myślą na znalezienie no właśnie Gusen, który który, który jest takim malarzem który, który może być stanowi kwintesencję w ogóle akademizmu tutaj widzimy kobiety które, które są groźne i to co no ja, a co ten obraz od razu myślałem o powieści Olgi Tokarczuk prowadź swój pług przez przez kości umarłych o filmie Agnieszki Holland, bo tutaj ta natura natura, kto w związku Radzieckim chciano zmieniać mam zmieniać bieg rzekę zalecać pustynie jest też początek wielkich takich właśnie akcji, bo to jest też jasne, że władza silna władza to jest także panowanie nad przyrodą to jest zadbać trzeba przekopać kanał przekopać Mierzeję zrobić to czytam to jest oczywiście uniwersalne i tutaj Dejneka nie wiem czy auto na myśli, ale dzisiaj patrząc z naszej perspektywy na ten obraz widzimy właśnie starcie tych Amazonek kobiet tych wściekłych kobiet silnych dumnych i niezależnych pro, jednakże nie są w ofensywie one są one się bronią, ale bronią się bardzo bardzo bardzo skutecznie ten obraz nigdy nie był popularny w związku Radzieckim zresztą no może nie jest najlepiej namalowany dam nam na znacznie lepszy obraz daje znaki, ale jest niebywale fascynujące właśnie tak niebywale fascynujące, ale też tak jak pan mówił on pokazuje, gdy okropieństwa wojny tę przemoc i fizyczną i tę przemoc na poziomie metafizycznym oczywiście oczywiście no jak wiadomo jeden z tych i to już z najstarszych tekstach kultury wiemy, że za nieodłączną częścią wojny jest jest gwałt prawda jest jest jest jest zniewolenie tutaj zresztą podwójne, bo one są wały, bo one są gwałcone jako kobiety jako żołnierki na dalszym planie widzimy właśnie takiego oblicza, który skryta jednostek Amazonek unosi ją z takiej trochę absurdalnej porze unosi miecz do góry, jakby chciał ją jak chciał rozbić nie chcę o nich nie chce zająć on chce ją sobie podporządkować to bardzo ciekawe, że Deynę, który który, który tak jak mówiłem malował bardzo odważne niesamowicie odważne akty kobiece także właśnie jeszcze w czasach stalinowskich który, który zresztą no no był malarzem i był człowiekiem no żyjącym jako trochę wbrew tym realiom bębny siermiężnej takiej właśnie dla 40 czy pięćdziesiątych, bo tutaj nagle tutaj nagle tworzyć coś co dzisiaj takim się wydaje możemy odczytać przez przez te właśnie bardzo współczesne popatrzeć na to okulary to właśnie zostałem panie doktorze, gdyby na ile będę tutaj mamy jakieś ukryte warstwy przekazy autora, a na ile je wysuwamy na własne potrzeby, a bez pytania, które zawsze trzeba zadać, kiedy się, kiedy się analizuje dzieło sztuki nawet współczesna dawne to już jest jasne, ale wiemy przecież wiemy przecież, że ten język etapowe jak nazywano był czymś nie bójcie się oczywistym Szostakowicz w tym czasie właściwie w każdym niemal swoim dziele jezdny ukrywał pewne takie czy inne aluzje znaczenia cytaty one są lepiej lub mniej czytelne znamy też inne dzieła Deynę nigdzie, gdzie to ludzie to właśnie jest zresztą tutaj jest też nawiązanie tej obrony Sewastopola one, kiedy malował 3002. roku ten obraz zaplecza nie dostał nagrody stalinowskiej bardzo ciekawe nigdy nie dostał nagrody stalinowskiej dostawali znacznie słabsze od niego malarzy dostawał nagrodę dopiero później już już odwilże ale kiedy malował zresztą drugim roku widzę obrony Sewastopola po prostu nie miał męskich modeli, bo wszyscy młodzi mężczyźni byli na froncie i co jak nic się przewrotne to kobiety modelki pozowały do do do dotychczas stać ma rosłych postaci właśnie heroicznych marynarzy którzy, które są tam pokazani i potem sędziego Recycling trochę wykorzystał wykorzystał też szkice malujące lica Amazona jak ja nie wiem co on tak do końca miał na myśli na pewno jest to dzieło ironiczne, ponieważ ironia humor to jest coś co noc jest nieodłączne by pewne wielkiej sztuce zryw z krajów totalitarnych prawda, bo to jest to jest tak jak ty prawda słynnej książce kolei, gdzie gdzie, gdzie po prostu ironia może być najbardziej skutecznym orężem przeciwko przeciwko tyranii Szostakowicz czy, pisząc szansy, ponieważ bio by do wierszy jest Hancock przecież żadne wykorzystały wiele humoru, gdzie właśnie czytamy carowie cesarze królowie operatorzy władający całą podziemną my komentowali radami nie mogli humorem i i tak jest, że ten humor i raczej ironia bym powiedział, która oczywiście może być odczytana kiedy, kiedy jeszcze widzę my inteligentnym i kule nie jako obserwującym dzieło tak drogi jest już nieodłącznym i pozwala nam i pozwala nam zrozumieć znacznie więcej inna sprawa, że oczywiście dzisiaj my dzisiaj już nie możemy się posługiwać takimi walkami no socrealizm prawda obraz powstał w jakim sensie w momencie, kiedy socrealizm był planowany akurat do innych nigdy nie był malarzem szczególnie awangardowym oczywiście on oczywiście pewne te dzieła właśnie jak obrona Piotrogrodu no one są bardzo nowoczesne, ale oni nigdy nie odszedł od figuracji nigdy nie odszedł ody ody nigdy nie poszedł w kierunku takiej bardzo można będzie konstruktywizmu takiego radykalnego zresztą bardzo ciekawe, że przez, kiedy sprowadzała wprowadzano te ten cały gorset ideologiczny to przecież, a dzisiaj artyści pisarze i jest mnóstwo resentymentów przede wszystkim ci starzy którzy, którzy byli klasykami chorzy, którzy tworzyli, którzy tworzyli sztukę konserwatywną i w momencie, kiedy na 30 czy już do końca dwudziesty po Awangarda była była była radna miała ten głos z dominującą się czuli jagnięcina na na na rolę na dalszy plan oni się czuli jakimś sensie sekowanie i oni często witali wiemy o tym także czytając stenogramy tych zebrań właśnie organizowanych przez partie często przez samego Stalina reżyserowanych za pomocą Żdanowa i innych aparatczyków, że oni, że oni witali zmiany w wielką wielką radością, ponieważ wracało to czy na ten znak naszego gruntu oni czuli się pewnie, a oczywiście cała nos całe mnóstwo młodych karierowiczów również pozbawiony talentu, ale za to, ale za to będących realistami i chcących już teraz bez czytania zrobić karierę oni też oni też oczywiście nie byli komunistami bardzo chętnie popierali pewne mnie to co miało nadejść, ale tacy wielcy artyści jak właśnie Dejneka czy Szostakowicz Prokofiew oni jako oni jako jako byli pomiędzy i te fascynujące, kiedy się, kiedy patrzy na te dzieła właśnie powstające czterdziestym 0708. dziewiątym pięćdziesiątym roku jak bardzo jak bardzo Rawy nie potrafili potrafili przemawia za owym językiem panie doktorze bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę bitwa wiązanek Aleksander Deynę ECA jak jest autorem mam nadzieję, że wszyscy nasi słuchacze słuchaczki odnaleźli sobie w zasobach przepastnych zasobach internetu to dzieło pan do Czech wszystko z ZAK pan dr Marcin Zgliński z Instytutu sztuki Polskiej Akademii Nauk oraz Akademii sztuk pięknych w Warszawie był państwa moim gościem i informacji Radia dziękuję bardzo, panie doktorze informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara i to informację Szanowni Państwo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA