REKLAMA

Władysław Broniewski - ogrodnik własnego skansenu poetyckiego (cz. 2)

Interluda
Data emisji:
2021-10-15 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
52:41 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Inter luda zaprasza Cezary łasiczka Cezary łasiczka to jest program Inter luda dobry wieczór witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie, a państwa moim gościem jest pan prof. Andrzej Zieniewicz literaturoznawca z wydziału polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór witam serdecznie panie profesorze wieczór dobry wieczór, a ostatnio rozmawialiśmy o Władysławie broni szewskim postać niejednoznaczna postać fascynująca niezwykle wspaniały poeta Rozwiń » tłumacz, ale też żołnierz Legionów polskich uczestnik wojny polsko bolszewickiej w uważany był też określany był jako najwybitniejszy reprezentant polskiej poezji rewolucyjnej i ponieważ życie twórczość życiorys jest zbyt długi skomplikowany złożony to w pierwszej części naszej rozmowy tydzień temu dotarliśmy chciał wejść do Berlina panie profesorze, ale lata ale, ale w pewnym sensie do Berlina tak, bo czy rozmawialiśmy teraz naszych słuchaczy słuchaczki, którzy niektórzy nie słuchali pierwszej części naszej rozmowy o Władysławie broni szewskim odsyłam państwa do archiwum Radia TOK FM tam znajdą państwo pierwszą część, która jest świetnym wprowadzeniem do dzisiejszego do dzisiejszej rozmowy, bo oto zostawiliśmy Władysława Broniewskiego w nowej Polsce, bo Broniewski to rynek rozmawialiśmy uczestnik ruchów rewolucyjnych w działalności partii patriotycznej partyjnej partiach różnych lewicowych funkcjonował żołnierskiej wojna po wojnie powraca do Polski znajduje się w Polsce, ale to już zupełnie inna Polska, chociaż nawet ta Polska poprzednio te polskie Polski poprzednie to też były Polski, który mi trochę się rozczarował, które trochę mu nie odpowiadały tymczasem musi się zmierzyć z jeszcze 1 polską czy z jeszcze 1 wizją Polski właśnie i to to zmierzenie się wizję nowej Polski chyba nie do końca się Broniewskiego udało, chociaż było z Montany jak splątane w tak skomplikowanej dramatyczne rzeczy zresztą mającą odniesienia do przeszłości, że może lepiej będzie o tym opowiedzieć tak trochę, ale poproszę anegdotycznie Otóż cofając się do te jest do okresu drugiej wojny, ale te chyba to co Broniewski czyniącej Polsce powojennej jest myślę źle rozpoznane źle rozpoznane, ponieważ wszyscy widzą w tym pewnego rodzaju klęskę życiową noże po pierwsze, zniszczyła go wódka po drugie, że ten akceptowany socjalizm sprawił, że jego pierwszy stały drewniane że, owszem, pisał niektóre rzeczy piękne, ale też wypisywał wiesz jak pięknie chodzi o wypadku wyszedłem tak, że daje się uratować z jego poezji i tylko te części osobistą zresztą też smutno tragiczną w niezwykle, ponieważ tam śmierć 47 roku jego ukochanej żony Marii Dębińskiej potem śmierć córki Anki nie to w ten sposób opisanie wydanie mu to jest jakby tak można będzie droga mająca aż co prawda tymczasem wydaje się, że jeżeli była bardzo znacznie skomplikowana ale, żeby do tego jakoś tak dotrzeć to może trzeba by od początku to znaczy tam po czterdziestym piątym roku w listopadzie Broniewski wraca do kraju prawda wraca, dlatego że w armii Andersa 1 cóż źle ne właściwie zdymisjonowana z wojska skierowano do referatu prasowego ja miał przecież opinię armii Andersa nie poety rewolucyjnego lewicowca dla trudno było żądać od żołnierzy oficerów armii Andersa, gdzie stała armia zesłańców prawda, żeby cieniowane-li jakieś takie pomysły, że Broniewski, chociaż lewicowy to jednak nie komu dla ryb w każdym razie w lesie tam prawda czoło skierowane do referatu prasowego pierwszy tom pisany na emigracji bagnet na obronie wspaniały drugi tam drzewo rozpraszające to jest już tak jakby cywilnej cywilny tom wierszy, gdzie poeta przyjmuje taką postawę patrioty, ale bardzo jak tutaj trochę zielonego trochę płaczki romantycznej trochę Pele wygnańca na obczyźnie to jest życie na emigracji Broniewski nie nadawał i Chyla właśnie, kiedy się w czterdziestym piątym roku dowiaduje, że jego żona Maria Dębińska, od której wiedział, że została do Oświęcimia i sądził, że umarła zginęła ona jednak żyję przeżyłam Oświęcim to Broniewski, bo budowa takiego impulsu, żeby jednak wrócić do kraju w tym impulsie bardzo pomaga mu Wanda Wasilewska, a Helena Zatorska także prawda o staraniem tych kobiet, a plotka głosi, że Wanda Wasilewska kierowała w ogóle całą pomocny środowiskową czy chce czy w policyjną wywiadowczą pod warstwą takiego do tej walki narodowowyzwoleńczej mianowicie, że w Palestynie miała Rosja dużo agentów jak tam było tak tak tak było w każdym razie Broniewski dowiedział się, że jego żona przeżyła Oświęcim w lesie suwalczan pierwszy postanowił wrócić do kraju musi znaleźć tam co się dzieje prawda, gdzie jest odbudowali kraj powstaje drugi nogę pierwsze kroki nowego no i ten socjalizm oczywiście prawda i teraz, a jeszcze w listopadzie znajdujesz się znowu w Warszawie dwudziesty piątym roku i w ten sposób rozpoczyna nowy chyba najciekawszy rozdział jego życia, ale bardzo dramatyczny, bo oficjalnie pada takie firmy zatrudnią, ale niekoniecznie sprzyjających rozwojowi talentu owacyjnie witany zostaje z nich został uznany za nr 1 w Polsce prawdziwy Polski jedyny rzeczywisty poeta socjalistyczny rewolucyjny proletariackich efekt czują go i jeśli po miastach średnie i który deklamuje, a pierwsze dostaje nagrodę dostało wynagrodzenia dla Warszawy deklamuje to jest robotnikom po fabrykach, a my wygłasza otwiera cytuję tak no jest przyjmowany jako sztandarowy bardzo socjalizmu jako gwiazda pierwszej wielkości, ale już wtedy widać, że te z jego powiedzą dzieje się coś niedobrego on co prawda ma wspaniałą publiczność, bo on zawsze mówił do wielu mówił do robotników górników do żołnierzy ten tom, jakby nie zmienia i też to jest wspaniałym aktorem swoich wierszy i na wieczorach autorskich gromadzi naprawdę wielką publiczność, chociaż być może ta publiczna się już trochę po trosze organizowana prawda w zakładach pracy ale, ale deklamuje wspaniale tylko, że jego z jego wierszami dzieje się coś takiego kosza, jakby zmienia z ogrodnika własnego skansenu poetyckiego prawda, a tej samej do żadnego wiadomo, że na różnych spotkaniach poetyckich wykonuje te po tych spotkaniach chętnie stójkę na rękach na krawędzi stołu pokazuje robotnikom jak jest krzepki z górnikami i pije wódkę w ilościach przechodzących spodziewanie prawda usiłuje się na rękę z najcięższymi posiłkami kopalni prawda no i posiada jednocześnie pisze wiersz o tym jak chodzi, że to podków wyszedł tak o właśnie tutaj wódka to panie profesorze innych pozwolę sobie przytoczyć wypowiedź wspomnianego już w poprzedniej rozmowie Marka Hłaski, które w pięknych dwudziestoletnich pisał dziwny to był człowiek oficer Legionów komunista nienależący do partii więzień naszych kapryśny braci najbardziej Polski poeta, jakiego można sobie wymyślić i Hłasko wspominał też taką sytuację, kiedy chyba pił wódkę Broniewski i powiedział, chyba że słowo o Stalinie to jakby czy wiersz Broniewskiego jak pocałować wodza rewolucji w dupę bronią się strasznie wściekł mówił, że to jego bito w mordę, więc może postać co chce jak chce nikt nie ma prawa zarzucać mu zdrady jego życiorysu przekazał łasce klękać całować go w rękę łaską napisał, że odmówił od panią nigdy natomiast Hłasko z podsumował to, że komunizm był mu potrzebny tylko 1 powodu, ponieważ on Broniewski najbardziej lubił pisać o komunizmie, a więc, więc właśnie teraz taka dzika reakcja Broniewskiego na to co łaska powiedział w poemacie o Stalinie o to jest bardzo skomplikowana sprawa, ponieważ to jest taki głęboki talony były Broniewskiego, ale bardzo głęboko utajony, żeby powiedzieć, o co chodzi w tym ja bym przypomniał po trosze to co mówiłem tydzień temu, dodając co nieco mianowicie mówi jest twórczości Broniewskiego od początku zaznaczają, że takie takie zajął dwudziestą twórczość w Tallinie tej twórczości są takie czysto dane węzły pierwszy to jest o zaraz po wojnie zawiązany węzeł tej zdrady zaufania kolegów legionowych Janowice ci legioniści, którzy od kierowcy, którzy walczyli o niepodległą Polskę po wywalczeniu niepodległości dla tych miast stają się uczestnikami rządu rządów autorytarnych i poniekąd przyjmują cały cały taki właśnie autora autorytaryzmu łącznie ze szpitalami szpiegami całą dwójką prawda i o balladzie o placu teatralnym, który jest, jakby takim podsumowaniem prawda pierwszego okresu twórczości nie Broniewski Emu pojawia się kupiła to Upiór, który nazywa ma Okrzei, a grudniem gron okradają czyli właśnie ten Stefan Okrzeja wojownik komunistyczny i jaki grunt szpital carski, który wydał go właśnie Okrzeja i został powieszony na nas Tokarz Cytadeli to jest jedno ciało to znaczy także władza i szpital to jest jakby to samo, czyli pisze pani tak koledzy regionowi teraz chętnie posługują się szpitalami dawnych lat, więc szpitali, jakby taką podszewkę rzeczywistości i poprzez kodeks etyki coś jeszcze zdrada prawda zdrada idei na targowisku władzy, a teraz drugi taki będę w tym danych to bardzo ciekawa sprawa to się wiąże właśnie z komunizmem i tutaj o, żeby powiedzieć to jakoś ładnie to może powiem tak żoną od samego początku kłopoty, do której radni komunizmu US, czyli kolegami, ale z komunistami kryzys właściwie za górskim ze stanem helem wszyscy tłumaczyli mu, jaką ma pisać pierwsze litery Jackie, a on był zasadniczy, ponieważ można powiedzieć, że takie aktywista działacz komunistyczny jest silny siłą ideologii prawda nie jak to po prostu powiedzieć natomiast Broniewski jest silny siłą poezji przy możliwości on sam jest siłą on nie potrafi zrozumieć połączeń do trenerskiej, że ma pisać wiersze tak tak, bo one są proletariat jak inaczej to nie są, ponieważ on potrafi pisać tylko to co przemawia do niego jedynym słowem prawda żarem rewolucji o on nie pisze doktryną PiS szczerością wrażliwością inaczej nie potrafi i teraz co się dzieje w latach trzydziestych wtedy, gdy komunizm wiadomo kompromituje się prawda procesy stalinowskie śmierć kirowa zabójstwo Trockiego i bohater rewolucji przestaje być aktywista ten żarliwy, a zaczyna być enkawudzista prawda Broniewski jednak chyba nie chcę tego zobaczyć to jest strasznie zaznacza w całym drugim okresie jego twórczości tak w latach trzydziestych, ale bardzo dyskretnie wielkie budowy odsłaniają swoją prawdę ciemną stronę refundowane pracą niewolniczą łagierników budują komory kanału uwaga rodzice robią drewno prawda są stroju Warty tak, aby Joński widzi wszystko po staremu i teraz taka anegdota, która coś co pozwoli zrozumieć my w tomie 3 sale to jest my wam Durski standy Broniewski prawdę napisali ten tom Lewandowski standy pisali prawdziwą pojedzie dla proletariatu dodać zgodną z doktryną politycznie właściwą i śmiertelnie nutą nie natomiast Broniewski o pisał wspaniałe wiersze, które jednak i Bandurski standard określali nie bez zazdrości jako poezję, która o nie jest sprawdziło, ponieważ ono pouczali go, że ma odchylenie drobnomieszczańskiej nacjonalizmowi styczne niewłaściwy rozkłada akcenty ono na celu pisał o tym wiesz prawda jestem poetą diabli komu do tego, ale i chyba nie zauważył, bo nie chciał pewnie zauważyć, że właśnie koniec lat dwudziestych początek lat trzydziestych ten doktor szmer ideolog staje się aparatczykiem i tak te połączenia doktrynę ruskie przechodzą procesy stalinowskie też odstępstwa od linii partii zaczynają być z oskarżeniami o zdradę rewolucji i kończą się rozstrzelaniem na Łubiance prawda i teraz odnieśli się z tym styka osobiście 2006. roku, ponieważ Bory Pieniak zaprosił do Rosji i Broniewski zobaczył wtedy tors aktywistów Komsomołu budujących elektrownie ta, którą wtedy też wydają w związku Radzieckim tom jego wierszy w tłumaczeniach do tego tomu wan Górski, który od 2003. roku w Rosji pisze przedmowę i pisze przedmioty bardzo nonszalancko i taką, że jeśli poeta przezwycięży drobno mieszczaństwo nacjonalistyczna szowinistyczna skłonność to może wreszcie zacznie się prawdziwe wiersze proletariackiej Wrońskim oto wielki żal, tym bardziej że entuzjastą rewolucyjnych przemian związku, a socjalistycznych republik radzieckich, ale nie wie, że właśnie wtedy, kiedy on podziwia elektrownie wan Górski jest na Łubiance w sieci i że spowiada się z własnego odchylenia prawicową nacjonalistycznego zostaje oskarżonych w czasie w procesie politycznym i że kliknięcia opowiada w tych zeznaniach, że 2102. roku Broniewski ciągnął ku nacjonalizmowi dzielą się oparł wstąpił do KPP dopiero później niedawno stał się dał się skusić nacjonalizmowi niedługo potem Broniewski wraca w tej podróży po elektrowniach w związku Radzieckim i dowiaduje się Bandurskiego rozstrzelano, czyli ten, który składał na niego donosy, że jest drogo mieszczańskim Narodowym szowinistą nacjonalistą już sam padł i to właśnie jako żołnierz rewolucji w procesach politycznych prawda o to był straszny skandal ale w jakim sensie także zapowiedź 3008. roku prawda jest tego, że i Komintern zlikwidował KPP Broniewski na Zamarstynowie 3040 roku pisze piękne wiersze kasztan rozmowa z historią i są wiersze właśnie o tym, że tak naprawdę to ten ustrój komunistyczny w istocie jest ustrojem terrorystycznym niewolniczym nieludzkim i że jako jego istota spełnia się w tym, że rewolucjonista zostaje natychmiast zamknięty do więzienia prawda albo rozstrzelanych po, że ten ten usług jak gdyby broń to talizman miło realnie masową śmiercią prawda tak z drugiej strony mamy pakt Sikorski-Majski związek jest wśród sprzymierzonych ne Warmii Andersa prawda o wiadomo, że rzeczy walczymy o na wspólnym froncie z faszyzmem tak, ale te dwuznaczne działania sprzymierzonych, bo Broniewski pisze dziś siostra Anglia nawala prawda to wszystko sprawia, że Broniewski strasznie rozrabia ta, jakby jego kontekstem macierzystymi zaangażowania rewolucyjne, ale nie może już żaden sposób chyba nie przyjąć do wiadomości tego czym jest związek sowiecki, że to jest prawda o no to jest prawda w koszmar fatalizm jego przyjaciel jego przyjaciel David Lazar oprowadza go w Jerozolimie po różnych butach, w których młodzież żydowska niedawno przyjechała z Polski prawda w Palestynie budować państwo Izrael oni są lewicujący komunistyczni 1 pani zapytała Broniewskiego tak, a jak pan rewolucyjny poeta mógł w czasie wojny opuścić związek radziecki na co Broniewski odpowiedział, bo mnie wypuści, więc to jest prawda te różnice między naiwną jest panią, która przeżywa komunizm sposób egzaltowane Broniewski, który są zobaczył to strony celi na Łubiance, więc drugim takim oglądaniem węzłem jest przekonanie, że motyw zdrady jest także nieusuwalną częścią rewolucji tak po dobrze, ale Broniewski z tych co nie zdradzają on napisał w jednym z wierszy zderz one, a farby nie zmienia też reformy nie zmienia prawda, a do wata Aleksandra ma pretensje, że podczas przesłuchiwać na Łubiance, a potem prawda rozmawiali te, że VAT powiedział, że właściwie tam trochę sypał, ale był przekonany, że Broniewski złoży takie same zeznania, więc też, że on będzie oskarżał jego to ono wskazał Broniewskiego w czasie zeruje jak gdyby więc Broniewski ma do lata procesie nie o to rozsypał tylko pretensja o tym myślałem, że ja oficer Legionów krzyżem jest tutaj będę wzywał jako tak prawda ja wyglądam na takiego, więc teraz o wraca z takimi przekonaniami do kraju trafia rzeczywistość, w której o no właśnie wszyscy wracają do kraju tak wraca mówi wraca Słonimski rata za ciężki ze stalagu wraca też Broniewski i od razu trafia w taki entuzjazm niesłychanie uroczystego wspaniałego przyjęcia prawda i oczywiście właśnie te popisy siły zostawania na rękach tej ostra odpowiedź Bierut owi, który zaproponował mu, żeby napisał ewentualnie nowy hymn Polski prawda Wroński odpowiedzieć wtedy, że to, że są różne nasze wersje w 1 wersji posła Bieruta do diabła winnej wersji podał mu kartkę papieru, na której było napisane jeszcze Polska nie zginęła są chyba też Hłasko o tym wspomina, mówiąc że no właśnie, że też posła Bieruta do diabła, a wkrótce napisały wiersz o tym jak tu kłania się radzieckiej rewolucji czapką po polsku czak czapką do ziemi tak, ale tutaj jeszcze była taka taka jak do tej 1 winnej wersji jest tak jak powiedziałem wniósł Orła polskiego bez Korony ale jakby napisał nowy hymn Polski tak jakby Orłowi głowę urwał, jakby były pokręcił która, a i teraz my można powiedzieć, że UE w tym momencie jak gdyby kolej wtedy w twórczości Broniewskiego jest montaż takich, przecinając upraw, którego nie potrafi rozwiązać o zaraz pokaże na wierszach, ale jednak kości tak tak powiedzieć zwyczajnie to jest takie pytanie czy realność Polski peerelowski, do której sprzyja prawda operę do Rosji w tym roku ale, ale wiadomo, że chodzi o realność Polski powojennej taka, jaką ona jest kosą doktrynalne koszty rewolucji czy też to jeszcze rewolucji socjalistycznej zdecydowana zdrada to znaczy w Polsce co prawda nie było procesów stalinowskich, chociaż było odchylenie prawicowo nacjonalistyczne prawda o usunięciu Gomółki triumwirat Berman Minc zambrowski tak socjalizm socrealizm był w wersji hard obowiązek pisania o bohaterskim narodzie kolejno nikt tego nie potrafił zrobić porządnie chyba tylko radnej pięknie pisał, że z sokiem z tego balkonu wychyla się jak z okna pancernego pociągu i wynosi tam sztandar kusi narodu koreańskiego pociąg pancerny niema okien, ale te w tym samym wierszu Bratny pisał, że swoje najpiękniejsze słowo i żal po rozwiązanie jest też taka prosta, jaki to był piękny wiersz prawda Broniewski takich wierszy nie potrafiłby napisać choćby bardzo starał, ale mnie, jakby wytrzymywał ten socrealizm jeśli się bowiem także, że o Polska Bieruta była na pewno polską stabilizującą prawda, a robotnicy strajkowali w 2006 roku pod hasłami socjalizm tak wypaczenia nie tak, ale pokolenia sudańskie pokolenie też tych fantów w tym roku Osiecka prawda, a oni wszyscy akceptowali socjalizm, ale bez aparatu Sikorskiego zamordyzm tak, a dopiero grubo później połowa lat siedemdziesiątych w korze w komitecie obrony robotników i zaczyna się upowszechniać taka świadomość że socjalizm o jest niereformowalny także to jest to talizman przyniósł policyjnej istoty swojej ludzki pojawia się opozycja już typowa dla charaktery dla opozycji Demokratycznej prawda socjalizm demokracja tak Otóż Broniewski bardzo chciałby widzieć w socjalizmie zamordyzm to są koszty rewolucji ani taka ludzka istota prawda i że jeśli trzeba pisać co realistycznie to te koszta poniesie, bo jest żołnierzem rewolucji polskim patriotą i jeśli trzeba nawet poemat dostali pałą to napisze, ale głębsze pytanie brzmiało i tutaj zaraz zobaczymy na wierszach rząd potrafi zrobić no właśnie kilkanaście lat po śmierci nie Broniewskiego Stanisław Barańczak pisał, że Broniewski jest 2 dramatyzm i wewnętrzne skomplikowanie poezji Broniewskiego można w gruncie rzeczy założyć hipotetycznie już wtedy, gdy bierze pod uwagę pewne sprawy wobec tej twórczości zewnętrzne burzliwa biografia poety jego światopoglądowe wahania z czasów młodości duchowe rozterki lat dojrzałych nawet, gdybyśmy nie znali ani 1 wiersza Broniewskiego kazały przypuszczać niejako z góry, że twórczość ta nie może być wolna od myślowych i artystycznych konfliktów wewnętrznych no i te konflikty były bardzo silne, ponieważ Broniewski pytał, a może coś w duszy Broniewskiego pytało czy jeśli on potrafi napisać poemat o Stalinie miesiące na to zgadza to głębsze pytanie brzmi, ale jego poezja da radę napisać poeta zostali, bo ta poezja jest, z której strony nie patrzyć to jest poezja szczerości żarliwości walki płomienia on jeszcze nie jest, a rozżarzone do białości, a nawet do czerwoności jeśli nie jest rozumiany walką nie ma wizji przyszłości to nie napisze wiersza po prostu wtedy słowa nie słucha, więc pewne przepisom zostanie staje po stronie aparatczyków politycznych to znaczy czy jest winnym zdrady rewolucji, bo aparatczyk politycznie to są przecież później ci, którzy przesłuchują na Łubiance lata, a czy to nie jest zmiana twardej, bo przecież to jest mówi Dehnel farby nie zmienia jest czerwonym rewolucjonistą, ale czy, pisząc o realizm nie przychodzi do obozu władzy tak jak kiedyś jego koledzy legioniści prawda czy akceptuje zdrady diesla o takie rzeczy od teraz dobra poezja musi być szczera jest to co jest dobre dobre to 4 PL, ale pytania osób Tarasiewicz, o co teraz walczyć o socjalizmie o dalszy pomyślny rozwój i żeby Polska rosła siła ludzie żyli dostatniej prawdę o jeśli masz pisać realistycznie to co potrafi pokochać plany by to jest taki naj najbardziej najgłębszy dramat poezji Broniewskiego tych czasów, że one akceptuje domową socrealizm mówi trudno jak trzeba to trzeba, ale pytanie jest coś w nim głęboką właśnie w tych dramatycznych doświadczeń rewolucji, która przeistacza się zdradę czy coś w nim potrafi ten co reali za akceptować Broniewski pisze można powiedzieć połową siebie 1 kołową tak drugą połową wychodzi mu drewno drugą połowę mniej jak i teraz jeśli się czy jego wiersze TIT raczej z tego tomu nadzieja, ale przede wszystkim wiersze rozproszone takie, które właśnie tam zapisał takie pierwsze wiersze drobne drobiazgowe to tych wierszach widać coś niebywałego, że tam się te pod-li pod Wierchem takich długich tekstów ukrywa, jakby nie zadamy pytanie, które włączenie chcę zadać myśmy tak, gdyż ołówek prawda ołówkiem okropność jeśli jest przy łóżku ołówek, a we łbie kilka słówek te słówka to może bomby atomowe, a może nosorożce, a może to co najzdrowsze, a co straciłem mowę, więc on ani na wzrostach ani o bombie atomowej jest bardzo potrafi napisać, ponieważ to co najdroższe przeistoczyła się można powiedzieć socrealizm tak to co najzdrowsze ten Płomień rewolucji przeistoczył się wobec zdradę to stalinizmu autorytaryzmu i on w tym wszystkim czuje się taki właśnie zagubiony takie wyjście weźmy taki już meteor prawda opętał mnie pewien meteor no i nosi dookoła świata córki diabli wzięli spokój licho wzięło tata lata pisze miniaturki pisze zbiórki wyjątkowo dla mojej córki nic nie będzie nic nie będzie Czapli na wysokiej też te wszystko diabli wzięli, a meteory nosi jeszcze jestem meteor sprawdzanie meteor rewolucji kometa to 18 nosi poetę jeszcze odczuwa sobie tak rewolucyjne pragnienia, ale już tak nie bardzo wiadomo nie bardzo wiadomo w jaki sposób artykułować ponieważ, ponieważ trudno trudno odnaleźć jakiś artykułować jakiś cel prawda o on powiada, że będziemy się bycia ziemię tak, a ja zaraz znajdzie taki wiersz oko o historii sztuki wiele wierszy Broniewskiego z tego właśnie późnego okresu takich drobnych notatek czy ma taki charakterystyczny styl nie zadanego pytania albo jak gdyby podwójnej treści tak jakby coś poleci mówiło o czymś innym niż nierząd chcę powiedzieć jest taki jest historia sztuki o w Kamińsku pod Piotrkowem, a w Kamieńsku studenci wprowadzili jakieś badania w kościele sztuki sakralnej, ale i Horna autochtonów tych wtargnęła do kościoła i pobili dotkliwie studentów, że oni za sobą nie jakaś sekta religijna czy coś takiego, a historia została do prasy, bo niski napisał o tym wiesz ile bardzo ciekawy wiarygodność adresowany do Stanisława Lorentza domo historyka sztuki i spraw właśnie historia sztuki teraz posłuchajmy o byłym historykiem sztuki o Stanisławie, dlaczego historyków sztuki mają w niesławie wymierzanie obrazy studenci wiadomo PPR, a potem wszyscy święci zeszli ze ścian pożera, więc tej student guza temu połamać kości świętym krzyczą za dużo litości święci święci przestańcie baby kamieńskie stańcie kamieniami w ręku na kamieńskim rynku ci, którzy kandydują i które są kamienowanie prawda, ale z drugiej strony wyrażali obrazy studenci wiadomo PPR, a potem wszyscy święci, ale można co rewolucyjny święci zeszli ze ścian pożera wszyscy ci święci konspiratorzy bojowcy przeistoczył się z tych, którzy są prześladowcami, których wchodzą ze ścian z tej ikony rewolucyjnej pożar po obozie więźniów politycznych prawda, więc tej studentce guza temu połamać kości o coś, jakby przesłuchania na Łubiance, a jednocześnie, jakby taki odruch ślepoty religijnej kamienowania kogoś też ten sam rysunek, który był balladzie o placu teatralnym Okrzeja gród na grunt Okrzeja prawda takie bardzo wyraźny tej podwójną ości ten tekst jakby, o czym silnym no o teraz w każdym z wierszy Broniewskiego z tych takich drobniejszych tej bardzo wyraźnie widać takie właśnie pęknięcie, ale bardzo głębokie pęknięcie po mianowicie o jak wyszuka protest tak jeśli wcześniej ma pisać socrealizm napisał tragicznie to co potrafi pokochać to to próbuje tak próbuje uciekać to co kochał na pewno ziemię polską Mazowsze odbudowę on wierzył w to jak pisało dziś Tadeusz Kubiak, że dzień odbudowy to bywa ciemności dni zagłady to znaczy, że ktoś bierze udział w odbudowie albo angażuje się nowe leczy się syndromu kombatanckiego leczy się z czasów pogardy te pomaga przezwyciężyć wojny o no i nade wszystko i Broniewski wieży wprost słowa takie słowo do wielu prawda cóż muszę to nie udaje weźmy taki wiersz nowa Warszawa, chociaż winny jak je jak piękne fragmenty tego tekstu mieszają się takimi fragmentami drewnianymi proszę posłuchać, a Warszawa jeszcze w gruzach już piąty rok liczy na starówkę w gruzach mrok my przodownicy pracy stołecznego miasta Warszawy czy śpieszmy krok my będziemy cegły po cegle układać biegle my postawimy nową Marszałkowską trasę W-Z most Śląski prawie Powązki my to wszystko postawimy wnet no przecież z 1 strony to jest takie głębokie przeżycie Warszawa jeszcze w gruzach już piąty rok, a z drugiej strony, jakby ściągnięte Wawrzyka jest w paszach stoję oparta na rusztowaniach partia rozpala się klasowa bitwa nasza budowa tylko, że broń jest już nie wierzy klasową bitwę, ale wierzy chyba ziemię we wspólnotę patrioty z Polic będzie dom większy niż z niej starzy na złom my starzy to jest ideologię przed socjalizmem właśnie ideologię socjalistyczna o, ale z drugiej strony też zastanawiam się panie profesorze nad tym co mogą chodzić, kiedy właściwie ten może ostatni przylądek, który mógł uratować też okazał się jakąś straszliwą pułapką rozczarowaniem okrutnym ten jest taki wiersz trumna Jesionowa i ostatnia zwrotka, ale nie poddam się nie poddam będę kroczył w dal zadaną i ciężar pieśni ludziom oddam co na budowach światła palą i ciężar pieśni ludziom oddam co na budowach światła palą on może jeszcze wierzył chciał uwierzyć trud robotniczy tak jak zwierzę walkę rewolucyjną 300 żołnierzy to prawda to, że ten tutaj poświęcających, więc może właśnie na tym Śląsku jak pan ładnie powiedział tak, na którym już za wszystkich stron tylko może i nie wiadomo czy tam miał sąd tak Broński próbuje stworzyć taką ideę walki, jakby dla całej walki nie wie, o co że może gdzieś to jest może możemy będziemy może ja oddam moją ideą jest tym innym ludziom może oni poniosą dalej i telefon ma do siebie wielkie pretensje i cały jak wysokiego wiersza jest często odpowiedzią na takie pytanie, którego wiersze nie zadaje no i napad, a cóż do ciężkiej cholery, a co do ciężkiej cholery ja nie jestem 44 ja nie jestem 1 000 000 ten co za miliony jeszcze roztargniony lubi pisać wiersze niedbale albo nigdy się wcale no, więc tak to jest trochę ja jestem poetą ja nikomu do tego, czyli ta polemika doktrynami komunistycznymi prawda, którzy twierdzili, że mnie pisze poezji proletariackiej testem lubi pisać wiersze niedbale tak, aby nikomu do tego, ale z drugiej strony czy my wierzymy, że Broniewski jest poetą roztargniony, który pisze wiersze niedbale albo nie pisze wcale on pisze wiersze wtedy, kiedy do bólu coś przeżywa czuje, kiedy zaangażowanych do dna prawda i kocha walczyć śpiewa i poezja to jest jakby to ja mówię ja nie jestem 44 no ale pytanie winno tacy poeta nie powinien być właśnie 44 czy istotą jest nie jest właśnie to takie zaangażowanie w osobie odpowiada nocą poniżanie jest taki byśmy taki wiersz biała kartka papieru biała karta papieru biała kartą zadawać się z tobą przetartą czy moje 50 lat na tobie się zmieści w tzw. talent na to miała kartą to jakieś treści pieści nie ma takiej w moim życiu miłości, żeby o tym napisać czołgu to był pościg i pada wzrok dożyje może lat Matuzalem ma dożyje może dobrobycie zapytam, gdzie życie nie ma jak dożyję dobrobycie dla matuzalema nie będzie jak lata to jest trochę tak jak Wierzyński pisał na emigracji za rogi są z każdej strony, a wyjścia żadne im dalej jeszcze 1 wątek też myślę sobie panie profesorze jak sam Broniewski sobie mówił Broniewski jestem Polak katolik alkoholik tak i ten wątek choroby alkoholowej czy powiedziałbym przyjaźni z alkoholem też pewnie wątkiem, przez który należałoby patrzeć jednak na jego poezję albo zrozumieć i jednak ten to jego tam jego relacje z alkoholem, więc ja myślę, że kiedy Polak katolik alkoholik to jest pseudonim dla tego syndromu kombatanckiego to znaczy ponieśli przez całe życie pił wódkę, ale kierują od piętnastego roku życia, kiedy oficer warunkowy Legionów zabrał go z Płocka jako 1 jest prawda na wielką wojnę i zrobił z niego świetnego oficera kawalera Virtuti prawda, a jednocześnie taką właśnie postać bojownika żołnierza my teraz alkohol jeszcze mnie nie rozłączenie nierozłącznie nierozłączne w tym prawda jest jakby o jakimś sensie ten żołnierz nieustannie topi smutki alkoholu zresztą tak to chyba w ogóle jest, że ona na wojnie złoto broni i alkohol to jest prawda pieniądze broni alkohol to jest takie jak zaklęte koło wojny te jego alkoholizm jest jak myślę i niezwykle silnie związany z takim dramatyzmem przeżyć, których wartość mówi bez wódki nie rozwieją prawda nie można tego wytrzymać on by nigdy w życiu nie pomyślał o tym, żeby na pragnienie pójścia terapie, a ty co więcej jak umierał to Wiktor Woroszylski prawda też rewolucyjny poeta przynosi mu w kieszeni jakąś karteczkę, bo Broniewski mówił, że lekarze zabraniają pić, a co on, a jego żona umiera prawda na raka krtani i wiadomo w ostatnim momencie mówić co niezdrowe, więc w tym alkoholu jest także trochę takiej żołnierskiej i wiary czy niewiary prawda on już powiedział innego życia nie będzie, więc mamy przeżyć jak orzekał no ale ten może to jednak pija to nie jest Orzeł abstynent prawda jest teraz może coś takiego jeszcze chciałem powiedzieć, a przy okazji tego socrealizmu a bo alkohol Broniewskiemu pomagał sięgać bardzo do wspomnień młodości do wspomnień, a te wspomnienia to to jest taki materiał dla niego materią epickiej niesłychanie podatku do obróbki i teraz chciałbym pokazać coś bardzo bardzo no takiego tak to powiedzieć dramatycznego czy nawet trenującego jest taki wiersz, który dostał 100 000, bo to jest opowieść ożyciu śmierci Karola Waltera Świerczewskiego robotnika generała też gdzieś konkursowy dostał nagrodę było wiadomo, że jak weźmie udział w tym konkursie na pewno nagrodę w stanie no, więc pisze o Karolu Walterze Świerczewskim, który był oficerem armii radzieckiej potem przez lansowanie do Polski, ale walczył w Hiszpanii prawda zginął pod bali grodem w zasadzce tak i przy tak i więcej powie będzie robocza orska zacznie się owych latach, gdyż została chińska High katarska po ulicach kazamatach dobrze to ja rozumiem, że to jest właśnie temat od 1905 roku rewolucji jest to jest temat, którym Broniewski czuje się świetnie i co piszą o Karolu Walterze Świerczewskim rosło miała się 10 października rozumiały się wiatry stepowe poszedł Karol na ochotnika na fronty wojny domowej no tak, ale jak to słyszę to myślę, że to poszedł Władysław Broniewski na ochotnika ze strzelca do Legionów polskich prawda to jest jakby o samym broni szewskim rękę ruszą uchwyt karabinu krok miał sprężysty twardy szedł przez Rosję Ukrainę szeregowiec czerwonej Gwardii czy Broniewski, który walczył z Rosjanami dwudziestym roku myślał naprawdę, że ten szeregowiec czerwonej Gwardii to jest taki prężnej wspaniały natomiast na pewno pasuje taka ta to sformułowanie w rękę wyrósł mu chwyt karabinu jest takie wiersze Broniewskiego ma minister, który mówi byłem wtedy szczeniaka, ale na świat patrzy za niemal Lisia za karabin, więc ten motyw jest właśnie z młodości, a były szturm obrony odwrotu był rangi źródeł niż wynikiem, a czerwony żołnierz piechoty szedł wytrwale nie drżał przed nikim zostawmy sobie czerwonego żołnierza, ale były już turniej obrony odwrotu no ja w tym słyszałem byli gorzej nie do jak pani zadowoli pieśni, którą Rosjanie wojska radzieckie śpiewały i tam dalej jest zwrotka omnia sprzyja Ataman Pomian Polski pan kanar miejski naszej kliniki, czyli polskie polscy panowie pamiętają nasze czapki konar miejskie były sztormy obrony odwrotu, a słychać byli gorzej nie do dodatku pani wdową i tak już dowodził plutonem kompanią umiał boju jeszcze raz Wierę był dowódca z niego jak Anioł jasna głowa serca szczere też dokładnie Broniewski właśnie to, czego się nauczył, awansując na porucznika to jest dziś do boju tyralierę i prowadzić atak na bagnety co niejeden raz mu się zdarzało, a i to jest jako autentyczne prawda natomiast dalej przestanie zaś Broniewski zaczyna oświadcza kim i proszę posłuchać co się dzieje biały wrogów topniały szeregi Karol boją się z nimi nie cacka już miała mu sercu po brzegi rewolucja proletariacka no nie można się kupić po takim wielu służb taki zwrot chce Carol boją się z nimi Nieszawska już miała mu po brzegi rewolucja proletariacka dalej to tylko pić prawda, więc ja myślę, że alkoholizm ten później Broniewskiego trochę maskuje ułatwia mu takie kłamstwo polityczne, którego on dokonuje być może niepełnej świadomości, ale straszny mróz drapie pisze wiersze autentyczne, ale poluje na autentyk z własnego życia, a jak się przenosi na to co należy to znaczy Karola Waltera Świerczewskiego albo na Stalina, a wtedy wychodzi Knot, ale on się strasznie denerwuje, że ktoś myśli o tym wiersza one są skrócone, ponieważ jeśli to są wiersze noszone to znaczy ja zdradziłem nie będzie to jasno wyraża, ale to jest taki dylemat Broniewskiego czy takie rozrywka dla Hłasko powiedział, że ten poemat zostali nie jest kiepski jak to znaczy, że jego pojawiały się nie słucha, a jeżeli jego ojciec nie słucha, dlatego że on pisze wiersze szczerze, bo jak pisze szczerze to z jego słucha jak pojedzie z płomieniem prawda, ale jak i jakiego nie słucha to znaczy, że nie jest źle te rząd jednak zmienia fakt, że odradza Broniewski po tym, będę miał taką obsesję, bo czuł, że to się coś niedobrego bardzo dzieje to zresztą można powiedzieć, że to jest takie bardzo znamienne, bo nie chodzi tylko o całą całą powiedzmy o całą jak i jego zresztą psychikę tylko o to, że odchodziła w przeszłość cała formacja, której Broniewski się wywodził rewolucja zdradziła samą siebie została pogrzebana komunizm zmienił się totalitarne faszyzm autorytaryzm o historii Gniezna siłami prawda tak się zaczyna słowo Stali idzie o pogrzeb Broniewskiego przerodził się wielką Akademię prawda były oficjalne momenty tak pan właśnie trochę, jakby razem Broniewski cała formacja odchodziła w przeszłość jest luty 1002. roku le za 2 lata pisarze polscy napiszą list 34 do Cyrankiewicza za 6 lat będziemy marzec 688 lat będzie grudzień stocznia Gdańska Broniewskiego w tych w tych wierszach już niema żagla i chyba nie potrafiłbym pisać o stoczni gdańskiej zobaczył dziecko komunę paryską ją z młodymi emerytami dogadywał się i nie najlepiej Hłasko pisze właśnie, że o on tłumaczył, że wybaczył Stalinowi i jakoś tak wielkodusznie szczerze mimo tego, że stać na Łubiance więził prawda, a Hłasko mówi na pytanie, dlaczego się boi Stali na myśli o Stalinie Broniewski takie pytanie postawił, a Hłasko powiedział też bardzo boję bandyty przez to niemal uciekać czy ta różnica między re dramatyzmem, a rozpalonej czy zdradzonej rewolucji Broniewskiego, a myśleniem następnych roczników, które już nie miał żadnej wątpliwości, że śpiew rewolucjonisty jest śpiewem przeszłości Miłosz pisze obronie kim, że on coś podziemny i nieupoważnione układał strony dla proletariatu, a jednak wiosna ludów po raz drugi to ostatecznie też było Bel Canto pani profesorzy zdaje się, że Miłoszem zakończymy albowiem, albowiem powoli zbliżają się informacje Radia TOK FM kończmy Miłosza niech nikt nie będzie, bo to dobry inteligentny poeta tak samo jak Broniewski panie profesorze bardzo dziękuję za za dzisiejszą rozmowę i mam nadzieję, że sprawił pan, że trochę inaczej na Broniewskiego spoglądamy, bo trochę znalazł się w takiej powiedziałbym przestrzeni wrzuciliśmy go razem ze słusznie minionym systemem do jakiej takiej grupie Czarni myślę, że warto spojrzeć na niego i spożyć na złożoność tej poezji na złożoność postaci na na dramat także olbrzymi tego twórcy bardzo dziękuję pan prof. Andrzej Zieniewicz literaturoznawca z wydziału polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego był państwa moim gościem i informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie dwudziestej trzeciej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: INTERLUDA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA