REKLAMA

Granica dla ludzi i zwierząt

Homo Science
Data emisji:
2021-11-27 13:40
Audycja:
Czas trwania:
24:52 min.
Udostępnij:

O zagrożeniach dla przyrody Puszczy Białowieskiej, wynikających ze stawiania zasieków i płotów na granicy polsko-białoruskiej, rozmawiamy z prof. Rafałem Kowalczykiem z Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witam w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL będziemy dzisiaj rozmawiać na temat stawiania fizycznej bariery na granicy polsko-białoruskiej oczywiście jest to związane z kryzysem humanitarnym na granicy, ale my tutaj chcemy przede wszystkim poruszyć sprawę no właśnie dzielenia habitatu zwierząt dzielenia Puszczy Białowieskiej na różne części, które będą rozdzielone trwale, a naszym gościem, Rozwiń » którym dzisiaj jestem od na ten temat chcemy porozmawiać jest prof. Rafał Kowalczyk dyrektor Instytutu biologii ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży część dzień dobry dzień dobry część mamy wielki kryzys humanitarny mamy ruchy wojsk na granicy polsko-białoruskiej działania, które nie do końca są jawne, ale jedno wiadomo z całą pewnością, że Polska ma zamiar zbudować płot graniczne czy też jeszcze trwalszą barier niż płot właśnie od strony białoruskiej i że ta bariera najprawdopodobniej będzie bardzo mocno ingerowała w przyrodę Puszczy Białowieskiej no i tutaj jakiś czas temu rada naukowa Instytutu biologii ssaków Polskiej Akademii Nauk wystosowała takie stanowisko, które no próbuje odwodzić decydentów od tego pomysłu od pomysłu stawiania fizycznej bariery oczywiście zdajemy sprawę z tego, że to jest bardzo skomplikowana sytuacja tak, bo to jest i kryzys humanitarny kryzys polityczny i próby naruszenia polskiej granicy, więc nie mamy też ambicji zajmowania się tym wszystkim naraz natomiast natomiast ten aspekt związany z właśnie przed grodzeniem szczególnie ważnego z punktu widzenia Przyrodniczego obszaru jest to jest tematem mało poruszanym anas bardzo interesujący co jest największym problemem tutaj w tej w tym zakresie właśnie przy ogrodzeniu Puszczy Białowieskiej no tak my zabieramy głos w sprawie no tego co się dzieje za granicą, ale również pomysłów dotyczących rozwiązania tego kryzysu migracyjnego na granicy w postaci budowy płotu bym od od początku mówimy o tym że, że to będzie ogromne zagrożenie dotyczy to oczywiście unikatowego obszaru Puszczy Białowieskiej, ale też wielu obszarów wzdłuż granicy z Białorusią, dlatego że mamy tutaj kilka opuszcza Puszczę Knyszyńską Puszczę augustowską i rzeki jak jak Bóg chociażby czy czy inne, więc tutaj w tym obszarze jest wiele cennych przyrodniczo ekosystemów na Puszczy Białowieskiej, które z tym obszarem światowego dziedzictwa UNESCO zresztą jest trans granicznym obszarem szefowie dziedzictwa warto podkreślić no będzie rzeczywiście narażona na oddziaływanie tej bariery, która powstanie największym stopniu te bariery są generalnie jednym z największych zagrożeń jeśli chodzi o przyrodę i dlatego że na bariery powodują, jakby na zakłócenie ciągłości ekologicznej, a więc przemieszczania się zwierząt migracji zwierząt przy przepływu genów, które mną gwarantują zachowanie zmienności genetycznej, którą często jest związana też witalność po populacji ssaków ich wpływ przy przetrwanie zresztą oczywiście nie dotyczy to tylko tylko ssaków, więc rzeczywiście taka bariera, która powstanie ono z zorganizuje tutaj cały cały ekosystem populacje zwierząt szczególnie tych dużych ssaków, dla których to, kto to będzie nieprzekraczalna bariera ale zanim powstanie na granicy ten płot pięciometrowy metalowy, który my no już zaczyna się mówić, który jest w tej chwili na etapie planowania, chociaż z tego co wiemy niedługo zacznie się jego konstrukcja no to od by już prawie 3 miesięcy na granicy na całej granicy z Białorusią powstaje powstają zasieki z takiego bardzo niebezpiecznego dróg drutu typu koncerty na tak taki dodatkowy druk parę bardzo ostry, na które wiemy, że już rzeczywiście wpływa na populację dzikich zwierząt a w jaki sposób wpływać były przypadki odnotowane co jest wiadomo Instytutowi wplątywać się czy śmierci zwierząt z powodu tego drutu Otóż obszaru Puszczy Białowieskiej wiemy o kilku Jelenia, które nas z koncertu my się zaplątały zresztą byliśmy wzywani do jednego z tych tych jeleni nasz pracownik próbował go uśpić, ale ze względu na to, że ten tak wiele zatem zapłacony poroże rozciąga to koncert na białoruską część nadal na Białoruś wiosną istniało ryzyko, że ten, kto zbierze słusznie po białoruskiej Sonia obecni tam pogranicznicy białoruscy nie wyrażali chęci współpracy no, więc zaniechano tego późniejsze dowiedzieliśmy, że jak Leśnik prawdopodobnie wolniej tego tego Jelenia nie możemy tego weryfikować 2 inne 2 inne osobniki Jelenia to są przekazy ustne lot tutaj ludzi pracujących w Puszczy Białowieskiej, więc to te zasiłki są nie tylko barierą, która powoduje, że zwierzęta nie mogą przejść nie mogą migrować, ale też śmiertelną pułapką, dlatego że zwierzę, które próbuje sforsować koncepcyjne co buntuje się nią, bo potem te zaostrzono na gruncie bardzo szybko, jakby wplątują się futro no i powodują, że zwierzę często, który jest kaleczą one wpada w panikę i zamontuje się najczęściej to prowadzi do do poronienia przecięcia skóry ścięgien mięśni i noc zwierza się wykrwawia i często to skończyć śmiercią zwierzęta niektóre zwierzęta szczególnie duże np. Włosi mogą stołu, bo ogrodzenie biegać rzeczywiście rozciągają się na kilkanaście metrów, a my nie mamy takich informacji na temat służby białoruskie zamieszczają takie filmy na swoich portalach to jest oczywiście trudno zweryfikować ale, ale no kilka takich przypadków na granicy tutaj zarówno litewską białoruskiej polsko-białoruskie, jakie łotewską białoruskiej było, więc no wiemy, że ma w innych częściach Europy, gdzie takie ogrodzenie stosowano powoduje ono śmiertelność zwierząt, więc zwierzęta giną w męczarniach, a czy w takim razie Skry mówi, że no zagadnienie znany nie tylko tu i teraz, ale też z innych miejsc czy w ogóle istnieją jakieś rozwiązania to znaczy poza nie zbudowanie przegrody, bo to nie jest przypadek nie wiemy co autostrad, gdzie ono w jakim stopniu jesteśmy w stanie ograniczyć problem wynagrodzenia przez chociażby budowę tych przejść górą wiadomo, że tu takiej możliwości nie ma, ale czy w ogóle istnieje jakieś rozwiązania, które pozwoliły wygląd tej sytuacji ograniczyć te masakry zwierząt, bo oczywiście wiemy, że trudno budowa tego ogrodzenia nie rozwiąże kryzysu migracyjnego na na granicy wiemy to innych części Europy zresztą bardzo wiele takich ogrodzeń powstało w Europie w ciągu ostatnich kilku kilkunastu lat jedno w związku z kryzysem migracyjnym na wzór szczególnie na południu Europy co jest związane jak z wojnami konfliktami w kraju takich jak Syria Irak, ale też krajach, a na afrykańskich, a więc tutaj rzeczywiście Bóg wejście musi być kompleksowo ja nie chce wchodzić tutaj polityka czy czy dyplomację mówi o tym wie wiele osób, że to musi być związane z działaniami już w tych krajach, w których trafiają do nas ci ci ludzie z działaniami dyplomatycznymi ograniczeniem nie wiem przyłożenia tych ludzi itd. 1 natomiast jedno ogrodzenie nie rozwiąże tego problemu natomiast będzie trwałą barierą, która będzie wpływała na przede wszystkim na świat przyrody i to co jest dla nas jako przyrodników bardzo bardzo istotne, bo wiemy, że kiedyś przy czym prędzej czy później ten kryzys się skończy w tej chwili mamy trochę mniejsze nasilenie się tutaj nielegalnych przejść przez przez granice, a to ogrodzenie czy za w sieci czy w postaci tego 5 metrowego muru zostanie i zginanie na populacje niektórych zwierząt będzie miało ogromne ogromny wpływ i tutaj my przede wszystkim mówimy o populacji Rysia, który jest takim rzadkim gatunkiem w Polsce do chronionym od ponad 25 lat, którego liczebność ani nie zwiększyła przez 25 lat nie nastąpiło rozprzestrzenienie tego gatunku tak jak obserwujemy to w przypadku np. Wilka, którego liczebność wzrosła czterokrotnie ją zaczyna zasiedlać zachodnią polską, ale też inne kraje Europy zachodniej mamy tutaj sporo badań zarówno radio telemedycznych jak genetycznych dotyczących Rysia i i wiemy jak wielkim zagrożeniem może być dla tego gatunku by bariera, ale też izolacja tej tej populacji, bo ta populacja występowała po obu stronach Puszczy Białowieskiej szczególnie dobre połączenia z innymi populacjami z innymi kompleksami miało właśnie ona na Wschodzie, gdzie pan, że jest rzeczywiście większa ciągłość ekologiczna teraz w Polsce tutaj na zachód Puszczy są tereny otwarte, które są barierą dla Rysia i z 1 strony otwarty teren z drugiej ogrodzenie spowoduje, że ta populacja polskiej stronie Puszczy nie wiem ile to będzie osobników może kilka może kilkanaście będzie izolowana w tej chwili populacja charakteryzuje się bardzo niską zmiennością genetyczną jedno z najniższych w Europie jest tutaj bez ogrodzeń nawet mamy mamy problem, a powstanie ogrodzenie rzecz się spowoduje, że rozwiązanie mogło nie będą mogły się przemieszczać migrować nie będzie przepływów Amerykanów no i upadek każdego osobnika np. w tej koncerty nie będzie miał znaczenie dla tak mało licznej populacji co rzeczywiście stawia pod pytaniem chwilę by pod znakiem zapytania trwałość tej populacji w dłuższej perspektywie, a co dla danej populacji oznacza niska zmienność genetyczna, bo zmieniłeś taki aspekt właśnie, który był jest efektem izolowania danej części populacji co to oznacza w praktyce dla tych zwierząt to oznacza że, że gminy w populacji kojarzą się ze sobą kojarzy się ze sobą ograniczona liczba osobników w dalszej perspektywie prowadzi do tego, że kojarzą się coraz bliżej spokrewnione osobniki u wielu gatunków dużych kotów są takie badania na tłumach na na partiach no to powoduje spadek witalności takich populacji, która może się przejawiać np. problemem rozrodu, dlatego że np. spada spada jakość spermy u samców w takich takich kotów pojawiają się jakieś anomalie mówi po kroczą, które są są wrodzone, więc jakieś deformacje tak dalej tak tego przybywa nocą co powoduje rzeczywiście taka populacja nie ma takiej stawianie stabilności genetycznej w konsekwencji demograficznej może się przekładać na wyższą śmiertelność osobników, więc do, ale też takie małe populacje są raz narażona na wiele czynników losowych, bo wiemy, że taka populacja się po polskiej stronie no ma liczyć nie wiem może 3 może 4 rozszerzające się samice i teraz nie wiemy ile tych samych będzie po polskiej stronie po zbudowaniu ogrodzenia na ile będziemy mieć bardzo niewielką liczbę z samym okresie rozmnażają upadek każdej z nich będzie zagrożeniem dla potencjału rozrodczego tej tej populacji, a więc również na trwania w dłuższej perspektywie czasowej, a czyta mała pula genów będzie również wpływa na NATO, że te zwierzęta będą bardziej podatne na choroby czy też choroby będą siłacze rozprzestrzeniały w takiej populacji oczywiście, że żyję, że tak notatnik biało wieży tej zwiększonej śmiertelności, ale to jest związany też większą podatnością na jakieś choroby na na jakieś inwazji pasożytniczej itd. wiemy z badań tutaj rzecz pasożyty są również istotnym czynnikiem śmiertelności nareszcie, więc w konsekwencji może być oczywiście bardzo bardzo wiele my nie jesteśmy w stanie dokładnie przewidzieć, ale one są badania ze świata, które pokazują, że spadek tej zmienności genetycznej ten wysoki współczynnik im brandu tzw. powoduje, że witalność tych populacji dzikich zwierząt spada, czyli innymi słowy możemy mieć skutek właśnie podzielenia tak cennych przyrodniczo obszarów do czynienia z wymieraniem gatunków, które tak wielkim nakładem pracy się środków całych pokoleń naukowców zostały przywrócone polskiej przyrodzie, a teraz może się okazać, że ta to się po prostu źle skończy z powodu 1 postawionego na granicy płotu będziemy o tym temacie rozmawiali jeszcze po przerwie po informacjach Radia TOK FM, na które zapraszamy za chwilę, a naszym gościem jest dzisiaj prof. Rafał Kowalczyk dyrektor Instytutu biologii ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży witamy państwa ponownie druga część audycji Homo science i ponownie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL i wciąż jest z nami nasz gość prof. Rafał Kowalczyk z Instytutu biologii ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży witamy ponownie by ją czy dobry cześć i rozmach rozmawiamy na temat planów polskiego rządu zniesienia płotu na granicy polsko-białoruskiej ich o wpływie tego płotu na mieszkańców Puszczy Białowieskiej, których da dochód od podszewki zna nasz gość, ponieważ właśnie zajmuje się badaniem ssaków Puszczy Białowieskiej tak była mowa o problemie zasadniczym, czyli ograniczeniu przepływu osobników tak też zawężeniu puli genowej, ale też o śmierci pojedynczych osobników na na tej powstającej granicy chciałem zapytać o aspekty jeszcze 1, czyli taki doraźny, czyli budowę tego, bo to nie jest także tam ktoś helikopterem nadleci dyskretnie wstawić całą konstrukcję środek Puszczy tylko tam trzeba wjechać trzeba ciężko dostarczyć ta, zwłaszcza ta budowa tego większego tej większej przegrody no to jest konkretna konkretne przedsięwzięcie budowlane czy ten tata ten proces również będzie tu poważnym problemem przyrodniczym sądzę, że tak no już budowa tych zasiłków na granicy no wymaga dosyć dużego ruchu na granicy tam jest dużo, że wojsko dużo się dzieje, więc oczywiście aktywność ludzi mam wrażenie, że 24 godziny na dobry byłby, kiedy siedzę w domu czy nawet w nocy słyszy ciężarówki jeżdżące w stronę granicy bo, bo jeszcze jakieś 1,5km od od granicy, więc ten ruch na granicy już na pewno wpływ na nas zwierzętami my zamierzamy to monitorować regularnie 2× w roku prowadzimy taki monitoring dużych drapieżników zastosowanie fotopułapek, ale już już pan sygnały od ludzi pracujących w terenie rzeczywiście tych zwierząt przy granicy nie widać śladów jest jest mniejszy mniejszy niż widuje, więc to rzeczywiście już ma wpływ na populację ze zwierząt, a budowa no tego płotu 5 metrowego solidnej metalowej konstrukcji Izy słupami żelbetowymi, które będą wkręcane w ziemię jedno będzie wymagało rzeczywiście o wiele większych zakładów pracy i sprzętu pojawi się ciężki sprzęt czy, który będzie hałasował i będzie powodowało, że wiele gatunków zwierząt będzie od straszono tej granicy dla wielu pospolitych pewno gatunków może to mieć niewielkie znaczenie się one się dziś przemieszczą natomiast są gatunki ten wspomniany Ryś, który już mówiłem, które mają swoje terytoria obu stronach granicy rysie zasiedlają bardzo duże terytoria to są czasami setki kilometrów kwadratowych, bo to takie największe terytoria samców to to jest 350400km² one znajdują się po obu stronach Puszczy, więc sama bariera, ale też aktywność na granicy spowoduje ogromne zadłużenie w organizacji przestrzennej tej populacji organizacji socjalnej, bo był za chwilę był nie wiem pod koniec zimy będziemy mieć Rui rysi, a więc to będzie miało wpływ też na kontakty tych kreśli na spotkania wyszli na kojarzenie się w konsekwencji na na rozród, więc to rzeczywiście może mieć ogromne konsekwencje dla populacji zwierząt, ale to nie tylko wyższe, ale też wilki żubry jelenie łosie inne duże zwierzęta, ale też dla małych zwierząt będzie to bariera oczywiście dla gryzoni czy dla płazów jeśli powstanie taka bariera, która będzie na pewnym fundamencie żelbetowym to będzie to bariera, która udzieli populacja tych małych i tych dużych zwierząt no właśnie, bo tu mówić o konstrukcji tej bariery czy w ogóle po polskiej stronie po stronie polskiego rządu polskich władz ktokolwiek jest tym problemem zainteresowany, bo można sobie wyobrazić rozwiązania, które przynajmniej częściowo ten problem nie rozwiążą, ale troszkę go ograniczą akta bariera może chociażby przepuszczać dołem małe zwierzęta nie, uniemożliwiając przejście ludziom czy w ogóle taki temat był podejmowany czy ktoś się tym interesuje czy testy czy to tak mało obchodzi kogokolwiek, że w ogóle tematu nie ma, bo jak ja powiem także mieliśmy oczywiście kontakty z parlamentu, że parlamentarzystami szczególnie ze strony opozycyjnej, którzy no widzę to zagrożenie, ale też w momencie, kiedy pojawiła się już ustawa dotycząca granicy tego tego płotu no tutaj wysłannik ministerstwa rozmawiał z nami o konsekwencjach tego płotu i ewentualnie jakiś środkach łagodzących odbyło to pokłosie tego, że mówimy o tym od tych zagrożeniach szczególnie tutaj Puszczy Puszczy Białowieskiej, bo od początku, kiedy pojawił się temat płotu na granicy o tym o tym mówimy rozmawialiśmy wstępnie o przejścia w tym płocie należy szczególnie, gdyż takich obszarach jak i Doliny rzeczne tereny bagienne, gdzie nie wyobrażam sobie, że takie ugody ogrodzenie powstało, bo to było bardzo ogromne przedsięwzięcie techniczne wymagające bardzo dużej ingerencji w środowisko należy być może jakieś takie prawo, które będą podnoszone opuszczony w momencie, kiedy no tutaj na granicy jest jest spokój, ale też rozmawialiśmy tych mniejszych zwierzętach, a więc wystarczy sami takim prześle dziura dla poszczególnego zwierzęcia na tt tt te te przejścia mogą być monitorowane, jakimi zaawansowanymi technikami inne elektronicznymi, chociaż pojawiają się też głosy przy rozmowie ze Strażą Graniczną jeśli tam będą przejściowo będziemy musieli postawić tam wartowników to co jest dosyć pomysłem absurdalnym po to, spowoduje, że przejście nie będą w ogóle funkcjonalne zwierzęta będą unikać jeśli tam będzie będę będą obecnie żołnierz, czyli de facto mamy obecnie do czynienia z sytuacją patową prawda, bo to trochę trochę tak oczywiście wolelibyśmy, żeby to ogrodzenie powstało właśnie tak jak mówiłem wcześniej oni nie spowoduje rozwiązanie tego kryzysu migracyjnego no bo wyższe ogrodzenia to tylko ewentualnie wyższa Drobina niema nieprzekraczalnych ogrodzeń wiemy osy z obszaru całego świata chociażby ogrodzenie na granicy były amerykańsko Meksykańskiej jest przekroczony przez ogromnej liczby ludzi w ostatnim roku z tego co słyszał takich doniesieniach medialnych to było nawet 1,51 000 000 osób, które się dostało nie tylko Meksyk kolejnych krajów Ameryki Środkowej do Stanów zjednoczonych widać, że takie bariery są są nieskuteczne natomiast ma ogromne oddziaływanie na świat dzikiej przyrody na populację zwierząt psy, więc to jest zagrożenie o tym mówimy jej i chcielibyśmy, żeby rzeczywiście tutaj rząd uwzględniał te zagrożenia jeśli ogrodzenie ogrodzenie rzeczywiście będzie miało powstać, chociaż ciągle mam nadzieję, że tak się stanie to zostaną wprowadzone środki łagodzących, które jednak złagodzą trochę efekty barierowe tego tego po czy można przewidzieć w jakim czasie te efekty niekorzystne będą widoczne chodzi o to, że to ogrodzenie prawdopodobnie zostanie postawiony to nie będzie tam stała rok ani walką znacznie dłużej, ale czy to rzeczywiście zacznie działać już tu i teraz ten niekorzystny wpływ oczywiście tak, bo to wpłynie na tak jak powiedziałam na organizację przestrzenną socjalną, a więc, a więc już innym w kolejnych miesiącach będziemy mieli wpływ no Niewiem kojarzy się zwierząt rozród ich przemieszczanie się nimi migrację, a być może śmiertelności jeśli mówimy o tym za ciekawie, więc tak natomiast efektem będzie oczywiście długo letnich, bo to ta zmienność genetyczna będzie stopniowo spadała w tych populacjach co będzie prowadziło do spadku jej witalności tych populacji zagrożenia demografii i zmienności genetycznej populacji bardzo dziękujemy problem jest fundamentalny bez tak wielo elementowych właściwie nie wiadomo jak do tego podejść tak, bo tu nie ma prostych rozwiązań no oczywiście najlepiej tak jak powiedziałem, żeby to w ogóle nie powstało, bo i tak i tak nie rozwiąże problemu, ale też znając podejście do kwestii naukowych naszych władz obawiam się, że może powstać z różnych względów bardzo dziękujemy dziękujemy naszym gościem był dzisiaj prof. Rafał Kowalczyk z Instytutu biologii ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży dziękujemy zapraszamy co tydzień na naszą audycję 1340 w soboty również zapraszamy na naszą stronę Crazy nauka PL teraz czas na informacje Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA