REKLAMA

"Periodyczne próby samobójcze". 191 lat temu rozpoczęła się jedna z nich. Było to powstanie listopadowe

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-11-29 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:53 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
cały dzień był mglisty chmur jak w listopadzie, a wraz z zapadnięciem zmroku widoczność już w ogóle stała się mocno ograniczone tymczasem sygnałem do działania ma być pożar browaru na Solcu oraz kamienicy przy dzikiej browar w porcie podpalono, ale opis został ugaszony im się rozprzestrzeni im ktokolwiek mógł zobaczyć powstańcy zgromadzeni pod pomnikiem Sobieskiego oraz w pierwszy przy Łazienkach są zdezorientowani zaczęły się czy nie działać Czechowicz stóp pierwszy Rozwiń » przytomnie jeden z inicjatorów PiS po osiemnastej podporucznik Piotr Wysocki rusza do szkoły Podchorążych w Łazienkach przerywa zajęcia z taktyki mówi Polacy wybiła godzina zemsty dziś umrzeć lub zwyciężać trzeba idziemy, a pierwsze wasze niech będą Termopilami dla roku część żołnierzy od razu rusza nowy router chcą zabić księcia Konstantego, ale kończy się na przejęciu bagnetem rosyjskiego gen. Romanowa kamerdyner z powodzeniem ukrywano strychu druga grupa atakuje arsenału zdobyć broń amunicję dzięki pomocy mieszkańców stolicy Zbrojownia zostaje wzięta nieco wcześniej około pół dziewiątej powstańcy wkraczają na nowy świat, ale miastu wiwatów witają ich zatrzaśnięte okiennice bogaci mieszczanie nie chcą narażać carskiej władzy przed kościołem Świętego krzyża podchorążowie spotykają Stanisława Potockiego to znana figura żołnierz wojen napoleońskich adiutant księcia Poniatowskiego chcą by generał objął nad nimi komendę w dowództwie w ferworze przygotowań spiskowcy jako zupełnie zapomnieli Potocki jednak nazywa ich dziećmi i serdecznie prosi by rozeszli się do domu pozwalają odjechać, ale za kilka godzin zostanie przez postrzelony umrze w męczarniach Warszawy mimo przenikliwego chłodu listopadowej nocy w stopniu ogarnia powstańcza gorączka wojska wierne księciu Konstantemu lub wycofują się ze stolicy i rozkładają obozem na wieś pod żaden Rosjanin nie zmniejsza się do sprawy powtarza głośno Romanów Polacy zaczęli niechaj się sami między sobą rozprawią jest 29listopada 1800 trzydziestego roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka jest z nami prof. Dariusz Nawrot historyk Instytut historii nowożytnej dziewiętnastego wieku Uniwersytet Śląski w Katowicach dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór pani dobry wieczór państwu konserwatywny historyk galicyjskich Henryk Lisicki pisał o nich periodyczne próby samobójcza mówił o powstaniach niepodległościowych na 191 lat temu rozpoczęło się jedno z nich powstanie listopadowe jak to było panie profesorze zaopatrzono się na zachód Europy, gdzie w lipcu sierpniu 1800 trzydziestego roku zwycięskie rewolucje przetoczyły się przez Francję Belgię święte Przymierze może nie zostało zakwestionowane, ale na pewno mocno podważone co Polacy upatrywali w tym swojej szansy pani redaktor odpowiem przewrotnie na to pytanie odpowiadają także na słowa, bo historyka z dawnych lat, bo w gruncie rzeczy to co dotyczy wszystkich powstań narodowych także listopadowego to pytanie zasadnicze czy można było walczyć z całą mocą podkreślam właśnie taki kształt tego pytania czy można było nie walczyć nie zastanawiam się nad kwestią czy bić się czy nie bić po prostu w tym momencie, jakim była noc listopadowa jej konsekwencjach w postaci tego wielkiego zrywu wojny polsko rosyjskiej, bo tak właściwie bio należało określić w roku 18003001. jasno sobie powiedzmy, że właściwie Polacy nie mieli wyboru i niewątpliwie ma pani pełną rację to co wydarzyło się w lipcu 1800 trzydziestego roku we Francji Paryż to co wydarzyło się miesiąc później Belki, czyli ta rewolucja niepodległościowa Belgów, którzy wyrwali się z tego sztucznego tworu i jakie jakie stworzono na kongresie wiedeńskim w postaci Kulesza Zjednoczonych Niderlandów to wszystko oczywiście oddziaływało na nastroje w Polsce, ale powiedzmy sobie szczerze te nastroje nie były najlepsze z tej prostej przyczyny, że wszystkie nadzieje, które pokładano w 1800 piętnastym roku Aleksandrze pierwszy w tej wizji Królestwa polskiego, którą roztaczał przed Polakami właściwie od roku 1800 trzynastego pamiętajmy, że wcześniej od planu Pułaskiego właściwie należałoby zacząć 1800 piątym roku te wszystkie nadzieje zostały zawiedzione w gruncie rzeczy my troszkę część historyków też patrzy, ale nie tylko generalnie patrzymy na ten problem stosunku, ale w handlu do sprawy polskiej troszkę przez taki pryzmat własnego interesu to znaczy myślimy co Aleksandry chciał zrobić dla nas, a poparliby na to z drugiej strony co Aleksander robił dla siebie, bo to klucz do zrozumienia tego czym było królestwo polskie i dlaczego ten okres Konstytucyjny Królestwa polskiego zakończyły się tym zrywem niepodległościowym, jakim był rok 1830 podczas obrad Kongresu wiedeńskiego Tadeusz Kościuszko w czerwcu 1800 piętnastego roku nazywał cara Aleksandra pierwszego wskrzesić celem Polski, ale minął rok i Kościuszko rozczarowany pisał do księcia Adama Czartoryskiego i tu cytat życie poświęciłem całemu narodowi, a nie wciąż chce on faktycznie nazwanej królestwem polskim wskrzeszono nazwę, ale samo im nie stanowi narodu naprawieniem krzywd byłoby przywrócenie granic na Dźwinie i nie trze, ale wówczas w 1800 szesnastym roku Kościuszko był nazywany klękać ciem to byli ci, którzy byli niezadowoleni z kształtu Królestwa polskiego a bo jednak wciąż były nadzieje związane z królestwem polskim, a co myślą Polacy zamieszkujący królestwo polskie 1800 trzydziestym roku no właśnie niewiele z tych nadziei zostało, bo pamiętajmy ja powiem tutaj wyjaśnia właściwie całą sytuację, bo czasu na to spojrzeć Alexander pierwszy, decydując się w 1800 piętnastym roku na utworzenie Królestwa polskiego-li tylko z ziem zaboru pruskiego ją piaskiem, które weszły i to nie wszystkich skład Księstwa Warszawskiego przyłączył do swojego terytorium nowej ziemi nie włączył do tego Księstwa ani skrawka piszę, które Rosja zagarnęła w kolejnych 3 rozbiorów i nie uczynił tego tworzą to królestwo polskie dla Polaków, bo był prawda jak zwykle mawiał jedynym przyjacielem Polski ta sprawa Polska była leżałam na sercu tylko naprawdę działał w intencji Rosji dla dobra Rosji, dlatego że mogło powstałym problemem dla Aleksandra pierwszego w roku 1800 piętnastym, że dwukrotnie wróg stanął ogranicz jego imperium było to w roku 1800 siódmym było to w roku 1800 dwunastym jak wiemy 800 dwunastym roku lub przekroczył granicę poszedł aż do Moskwy i powiedzmy szczerze tutaj, wyjaśniając jak, gdyby sprawę jak zachowali się w tych 2 sytuacjach mieszkańcy zachodnich Guberni Rosji zrazić Rosję stanęli po stronie przyjaciela 800 siódmym gotowi byli do powstania i na Litwie na Wołyniu w 800 dwunastym cała Litwa zaangażowała się w gruncie rzeczy wojnę przeciwko Rosji po stronie cesarza Francuzów z perspektywy cara Rosji co było najistotniejszym problemem jak zapewnić lojalność po słowie polskich poddanych zachodnich guberniach troski i tu powrócił, ale są do planu, który mafia licznie w roku 1800 jedenastym roku opracował jeden z jego doradców strajki, który plan, który to plan zakładał, że właściwie trzeba pokazać tym Polakom w granicach Rosji muszą tutaj mówią Polacy myślą o narodzie politycznym, że właściwie wszystko co mogą osiągnąć mogą osiągnąć dzięki Rosji, iż wszystko co osiągnęli mogą trafić w momencie, kiedy los się przeciwstawią kule Polski powstało po to, żeby być szantażem w stosunku do mieszkańców zaboru rosyjskiego miał pokazywać, że jest nadzieja jest ten kawałek Polski nazywane królestwem Polski cieszący się o określonymi prawda przywilejami własnym rządem armią językiem polskim oświatowa sprzed lat możemy wymieniać prawda z własnym parlamentem wszystkie elementy składowe Królestwa polskiego i być może oni mieli szczęście znajdą w jego składzie, ale póki co jakąkolwiek nielojalność wobec cara oznaczać będzie że, a piękna perspektywa zostanie przez nich całkowicie przekreślona nie będzie nadziei dla ani nie będzie nadziei dla Królestwa polskiego i w gruncie rzeczy Alexander pierwszy cały czas grał z Polakami zawsze twierdzę niech nas nikt tak pięknie nie oszukiwał jak Alexander pierwszy on cały czas dla 81213 roztaczał wizję Królestwa polskiego dokładnie ta pani gotowała, bo to były słynne rozmowy z Tadeuszem Kościuszką, ale sąd deklarował będzie Polska podniesie ich winę mówił do Polaków nie może być innego Królestwa polskiego królestwo, które będzie miało w swoim składzie 2 stolice, czyli marszałek Wilno, a w roku 800 piętnastym Polacy zobaczyli, że to mniej niż się po warszawskie i kiedy głosy zawiedzionych nadziei rozlegały się w stosunku do cara Car środki mówi ale czego ode mnie chcecie przecież to są rośnie do was przewróciłem przyłączyłem przepraszam bardzo jako rozczarował przyłączyła NOK pił w pewnym sensie, że Polaków mówi, opowiadając te słowa, a potem sytuacja tylko dalej poszła dokładnie w tym kierunku dostało klęską z panią konstytucję konstytucja, która była jedną z najbardziej liberalnych konstytucji ówczesnej Europy, ale pamiętajmy jest dniem szalenie zakładał, że Polacy są także pod nią odpowiedzialni, że przyjdzie do głowy tej konstytucji używać no to w ogóle wiedział prawda czy osuszenie do tego, żeby używać takich tylko, żeby ładnie wyglądała jasno sprawę dokładnie 1800 Alexander pierwszy naprawdę był mistrz o 2 twarzach niż jak pozyskiwania dla siebie zwolenników wspaniały aktor, który potrafił grać przed widzem przed partnerem w gruncie rzeczy wolę, której oczekiwał ją dokładnie tak przed Polakami rozcięte realizowała swoje interesy w sprawie polskiej wiedziała, że po pierwsze musi mieć wejście przez Polskę do Europy zachodniej też jeszcze czas, kiedy go polityka kształtuje się taki sposób osiemnastowieczny jak to ujmowała wtedy dyplomacja Rosja jest polskie mocarstwo azjatyckim polską staje się mocarstwem europejskim i ta rosyjska w cudzysłowie granica pod Kaliszem, chociaż Aleksander liczą, że będzie ważna Odrze dawała Rosji wielkie możliwości odbywania podróży centralnej Europie oto chodziło poza tym Alexander pierwszy chciało wiele więcej ziem polskich, dlatego że wiedział też doświadczeń wojenna Polski, jakim niebezpieczeństwem jest fakt, że Polacy pozostają w rękach innych również po monarchów to można wykorzystać przeciwko Rosji Inwałd chęcią widziałoby wszystkich Polaków w swoich granicach w pewnym sensie przekreśliłoby to co było negatywne dla Rosji skutkiem zaboru Rosji przecież nie zależało na rozbiorach oświadczam całą Polskę po swoim wpływem niestety nie udało się musiała się podzielić tą polską Austrią spółka miała konsekwencje tego zbierała także wieku dziewiętnastym żłobków w tym dniu powstania Królestwa polskiego zupełnie rozchodziła się z tymi nadziejami, która w, które mieli po czasie, bo oni liczyli, że Aleksander pierwszy będzie w tym, który wyciągnie do nich ręce Kibitlewski oni właściwie wszystko postawili 3 Apolonii prawda będą 800 dwunastym roku na 1 kartę liczyli, że ten wspaniały pusta potęga armii francuskiej to wszystko zadecyduje niechybnie o tym, że Polska się stanie tak 800 dwunastym roku myślano, a potem przyszła straszna klęska, która całkowicie odarła prawda wszystkich ze złudzeń i właściwie wszyscy widzieli tą wizję roku 1700 dziewięćdziesiątego piątego Polski, która znowu zostanie rozszarpane przez zaborców i wtedy ta ręka wyciągnięta przez Aleksandra 800 trzynastym czternastym piąta roku, kiedy pomyślał w Polskim zabezpieczeniu zaplecza dla swojej armii gra z Polakami temu służyła ręka wyciągnięta przez Aleksandra była taką ręką chwycili tonący całą nadzieją na to, że być może przy całej postawie Sara przy słowach, które wypowiada to wszystko zamienisz te rzeczywiście w Polsce, która zrealizuje jakimś stopniu aspiracje narodu i okazało się, że nie trasa się, więc jeśli zapisano prawda możliwość rozszerzenia zeszła na skutek nacisku dyplomacji brytyjskiej, ale oczywiście Aleksander nie myślał o tym by królestwo polskie rozszerzyć tzw. ziemie zabrane ziemie zaboru rosyjskiego wiedział, że nie może ani 5 tej ziemi o tak, dlatego że opozycja w Rosji wobec takiego kroku byłaby tak potężna, że zaczęłoby to jego tronem pamięta o losie swojego ojca Pawła pierwszego jest całe w ogóle nie zakładał takich rozwiązań mamił Polaków tak 800 osiemnastym, kiedy próbował pokazać, że rok wprawdzie nie ma tego rozszerzenia, ale w ostatnim czasie podjęliśmy działania powołał korpus litewski mówiło o w cudzysłowie spolonizowanej New tego korpusu tylko mieszkańcy tzw. ziem zabranych mieli służyć tym korpusie oficera mnie bić Polacy Komenda miała być Polska na czatach żołnierzy z głowy Orzeł carski, ale z Pogonią litewską miasto wszystko były takie 500 teatralne gesty spolonizowanej część administracji, które gdzieś tam miały ty mamy wino jeszcze dzisiaj może jutro, ale tak naprawdę chodziło o jedno, żeby mieć spokój i poprzez szantaż lojalność poddanych zachodnich Guberni rosyjskich, bo to w gruncie rzeczy było także Aleksandra no dobrze Car Aleksander Polaków oszukał zostali oni ze swoimi straconymi złudzeniami pozbawieni nadzieje, ale wrócę teraz 29listopada 1800 trzydziestego roku, kiedy powstanie listopadowe wybucha przypomniał też Romuald Traugutt, który 3 dekady później, udając się do Kongresówki, żeby zostać dyrektorem dyktatorem powstania styczniowego miał przed wyjazdem powiedzieć swoim służące sensu w tym nie ma, ale jest Muz i pan profesor też na początku naszej rozmowy powiedział, że znaj czy bić się nie być normą odpowiedź była jednak bić się, dlaczego musieli się by bić się w listopadzie 1800 trzydziestego, dlaczego był ten Muz no, dlatego że możliwość trwania konstytucyjnego Królestwa polskiego była mocno ograniczona pamiętajmy dwudziesty piąte roku to jest powstanie Dekabrystów to powstanie śledztwo po tym, powstaniu śląskim ujawnia związki rosyjskich spiskowców z polską konspiracją nowy Car Mikołaj pierwszy nie ma złudzeń, że cała ta nadzieja Aleksandra na to, że poprzez królestwo polskie utrzymać lojalność Polaków to jest mrzonka, bo wyszło, że w Polsce konspiracja, która szykuje się prawda do działań antyrosyjskich, więc generalnie żywią sposób tkwić w systemie konstytucyjnym Królestwa polskiego, który w ogóle nie jest kompatybilny też sposobem rządzenia Rosją w dodatku jeszcze nie realizują celu, które miało to służyć ewidencja Aleksandra pierwszego ukończy rzecz jasna pokazuje problem chociażby kwestia prerogatyw Sejmu czy konstytucyjnym warunkiem było to by Sejm zwoływanych co 2 lata dwudziesty roku, kiedy wystąpiła słynna opozycja jak Kalisz pan z brakami nie moje nie mają Kimi Sejm nie był zwoływanych wczorajszą przez następne 5 lat od 2005. nie był odwoływany aż do roku trzydziestego wszyscy widzieli, że konstytucja staje się fikcją pociągnięcia kolejne władz rosyjskich w tym rej w tym pięcioleciu rządu Mikołaja pierwszego jasno wskazywała, że w gruncie rzeczy i Mikołaj zdąży do tego by zlikwidować wszystkie konstytucyjne uprawnienia Królestwa polskiego zamiast groziło krótko mówiąc to co stało się jako efekt powstania listopadowego kule pozostanie wchłonięte jako integralna część Rosji, chociaż teoretycznie miało to Kongresową gwarancje odrębności również można było liczyć się tam powoli zostaną zachowane sala klubowa to potem co robić w roku trzydziestym drugi, ale to wszystko jasno wskazywało, że nie ma jak gdyby nadziei na to by móc trwać w takim stanie jak byliśmy w roku 815 szesnastym przez następne dziesięciolecia no to był czynnik, który spowodował, że młodzi naprawdę patriotyczni konspiratorzy w gruncie rzeczy zdecydowali poświęcić własne życie chwycić za broń i rozpocząć walkę to walka rozpoczęli wielką nadzieją na to, że oni zaczną no to oczywiście w cudzysłowie nie będą miały wyjścia, a jako lewicy patriotycznej zrobią dokładnie to co oni chcieliby zrobić stanął na czele walki i poprowadzą do zwycięstwa i politycy i generałowie, którzy na pewno są oddani sprawie polskiej tak się musieli zachować takie są intencje Piotra Lisowskiego miał dostać się, że w szerzeniu oczywiście groziło rozbicie pospolicie, bo oni mieli świadomość, że tajna policja po tamtego wie o przygotowaniach spiskowych, że istniała ta opowieść czy plan właściwie wstępny, żeby zainterweniować przeciwko rewolucją zachodniej Europie się, czyli Mikołaj pierwszy całą resztą rolę żandarma Europy już za swoją armią, wprowadzając porządek z Belgii i we Francji NATO oznaczało życie także takiej wyprawie wojska polskiego no i konsekwencja tego oczywiście byłyby takie, że spiskowcy może nigdy nie mieli szansy zawalczyć o to Polskę pojazd już tak, jeżeli do prawa trudno, żeby tłumili rewolucję no to wszystko zadecydowało, że 29listopada w gruncie rzeczy chaotycznie w pośpiechu bez jakiegoś planu jak pokazuje tutaj myślę wyraźnie, bo w ogóle nie nie zastanawiamy się co będzie następnego dnia dziś zaczynamy walkę, a co będzie jutro Och, no będą przywódcy, którzy nas poprowadzą i to jest mniejsze rzeczy geneza 29listopada 1800 trzydziestego roku no to od razu dopytam Konstantego, który nam się tutaj przez chwilę pojawił się książę Konstanty jest w Warszawie jest jedną z głównych celów powstańców chcą po prostu zabić się o postać Konstantego chciałbym pana profesora zapytać, bo mam wrażenie, że to figura wielowymiarowa de w 1800 dwudziestym roku wielki książę Konstanty pisał do brata Mikołaja późniejszego cara w następujący sposób wszyscy w Polsce wiedzą, że kraj został złupiony przy pomocy środków przed użyciem, których zrzekną się każdy uczciwy człowiek kara za zbrodnie prędzej czy później spadnie na głowę złoczyńcy rozbiory Polski były naruszeniem prawa Międzynarodowego 10 lat później Konstanty mówił do posłów jest rok 1800 trzydziesty będziemy radzić o dobro ojczyzny ojczyzny, gdyż mieszkając z wami przez 15 lat nabrałem prawa do niej byłem czasem szalone, ale serce ma w gruncie rzeczy dobre ożenił się polską, a dziewczyną Joanną gruzińską i no właśnie pytanie czy tu się trochę Polakiem czy był jednak potworem, którego Polacy chcieli zabić Osamę czy też w ogóle taka postać jednoznaczna to jest tak strasznie brakuje w Polskiej historiografii nowoczesnej dobrej biografii Konstantego, która o oparła się na o wiele większej bazie źródłowej niż to co do tej pory jest działem historyków dla wolno jest to postać niejednoznaczna przypomina mi się scena kościół szkoła, którą po, której pani mówiła w Paryżu, kiedy Aleksander rozpacz zostaw to wizja Konstanty tak słucha z przymrużeniem oka ja takie bajanie o Polsce, choć willi Dniepru, kto walczy dla siebie realia był na pewno postacią jak mówią niejednoznaczną wiemy, bo w Polskiej tradycji zapisał się jako właśnie taki okrutni poseł Konstanty szczególnie przekonujący polskich oficerów i postać niejednoznaczna tak pani powiedziała, bo z drugiej strony wobec Polaków czasami pływający rywal był szarmancki szczególnie wobec Polek Anna Grudzińska to wielka miłość pamiętajmy, że to małżeństwo zadecydowało o rezygnacji ze spraw do tronu carskiego poczucie Konstanty pomija pewną starszeństwa zostać następcą Aleksandra pierwszego, ale Konstanty chyba saren po prostu nie chciał zostać to był też dobry pretekst natomiast generalnie rzecz biorąc ci dzięki eliminacji młodemu historykowi wrocławskiemu wiemy więcej i trochę jak jesteśmy w stanie zrozumieć tę politykę, jaką prowadzi konta, bo jest to polityka rosyjska to nie jest polityka Polska stulecie polskiego polityka rosyjska w klasie Polski Otóż staną się dokument rozmowa z łódzkiego wyższego oficera, skąd w tamtym czasie wizyty w Warszawie w latach dwudziestych, kiedy kwestia dotyczy właśnie sika wobec polskich oficerów i to jest dokument rewelacyjny w tym sensie, że nigdy nie mieliśmy takiego słownego zapisu myśli Konstantego, a tu żeśmy otrzymali dzięki raportowi pruskiego generała opinię Konstantego, który mówi tak to prawda ja specjalnie szykanuje tych oficerów, dlatego że oficerowie wyrastających tradycji napoleońskiej i wychowaniu w wartościach armii rewolucyjnej nie mogą służyć armii, która podlega cesarzowi Rosji, czyli krótko mówiąc nie było szaleństwa nie było jakiegoś głupiego Klusek część wyzywania czy nad obszarami tylko dokładnie realizowana polityka, która oznaczała wyeliminowanie armii wszystkich tych, którzy mogli okazać się nie lojalnymi wychowani innym rewolucyjnym brama napoleońskim systemie wartości, ale nie wie postać niejednoznaczna wzbudzająca z 1 strony emocje negatywne czasami zastanawiająca, ponieważ wypowiadanych słowach wręcz odwrotnie jawił się prawie jako sympatyk Polski mówi potrzeba jest dobrej biografii postaci, a samo zachowanie Konstantego podczas powstania listopadowego to było także przez wiele godzin, a on ignorował prośby generałów i innych notabli, żeby kazać rosyjskiej Kawalerii przejechać przez miasto no Ros deptać buntowników mówił to jest Polska afera polskiej wraku i niech ją sobie Polacy sami załatwią to szczegół wynikało to zachowanie znacznej mierze już początkowa po pierwsze, tak do postaci oczywiście przygotowali spiskowcy, kiedy zaczyna się noc listopadowa ten napad na Belweder wiemy, że wojskowi i uczestnicy sprzysiężenia łącznie z Piotrem Wysockim niebiorący udziału oni uznali, że są oficerami prawda jest 1 para w cudzysłowie budziłoby to honor, gdyby podnieść rękę na swojego przełożonego SN jest taki, że kilkunastoosobowa grupa cywilów biorących udział w sprzysiężeniu Piotra Wysockiego rusza na Belweder wiemy, że bierze tam udział prawda biorą w tym tym jak ryby, bo chcemy w tym ataku nabywa te między nimi poeci ludzi Bielak Seweryn Goszczyński czy oni chcieli zabić to pan tego jak do końca nie jestem przekonany nasze na pewno chcieli go wziąć do niewoli czy rzeczywiście zostałby zamordowany klubu w Polskiej tradycji nie jest szczególnie mocno wpisane, więc mam tutaj wątpliwości, ale fakt jesienią udało kompan skoro nie uchronił się w pokojach małżonki cywilni spiskowcy jako dżentelmeni nie naruszyli miru komuna kobiet jest właśnie do tych pomieszczeń, ale i Konstantemu, więc spokojnie wycofać się z Belwederu i znaleźć się otoczeniu rosyjskiej armii oraz oddziału polskiej przez walne, które opuściły Warszawę był jego boku, bo pamiętajmy, że są możliwe opady ową poza nielicznymi oddziałami wojskowymi, których wpływ mieli spiskowcy poza ludem Warszawy, który wyruszył na ulicę to też jest symptomatyczna pokazuje stan nastrojów społecznych, bo to jest także, gdyby w społeczeństwie nie było woli walki to akcja Ossowskiego skończyłaby się jakimś tam prawda kubki na małym mieście to był koniec tak zresztą wiele akcji wpisał się zakończyło także w historii Polski chociażby Partyzant towarzyskiego 2 lata później, kiedy lepsi potrafimy zrobić powstanie wrócili, bo jesienią udało mi nie odpowiedział na wezwanie to było wręcz przeciwnie ta gotowość do liczenia zawodziła skuteczność dlatego powstanie było powstanie stało się powstanie Narodowy postawy jak mówił wycofał się Warszawy w otoczeniu części oddziałów wojska polskiego i Konstanty pewno zmuszą troszkę o złamaniu Polaków pokazane także tym Polakom, którzy są bez nich lojalni chciał z niej uczynić żandarma, który zaprowadzi porządek, dlaczego Rosjanie mają to robimy wszystko sami to tylko i wyłącznie utwierdzało by ich lojalności wobec Rosji prawda potem jest element polityki, którą tutaj Konstanty prowadził liczą na pewno może przy Polacy się na to decydują, ale nie zdecydowali się ani w Warszawie, którzy tak jak gen. Chłopicki przedkłada w rozszerzonej rady administracyjnej i był przeciwny powstaniu, ale nie zdecydował się na to, żeby podjąć jakiekolwiek działania przeciwko tym, którzy rozpoczęli nowy listopadową jak większość innych oddziałów wojska polskiego kompan ostatecznie odesłał je prawda do stolicy, a sam z oddziałami rosyjskimi bez przeszkód wysoko się z Królestwa polskiego Car Mikołaj pierwszy panie prof. Szanowni Państwo dowiedział się o wybuchu powstania 8 dni później, gdyż nie było wtedy ani telefonów ani ani internetu takie kiepskie czasy właśnie swoje stanowisko sformułował dobitnie poddanie musi być bezwzględne obiecuję tylko amnestię dla mniej winnych, a nic poza tym przy kapitulacji nie dam żadnych z wręczeniem konstytucyjnych, kiedy Mikołaj się dowiaduje o powstaniu to to w zasadzie los Polski Królestwa polskiego jest już przesądzone już wiadomo, że Car nie będzie tolerował jakiś Polski w końcu ma okazję pretekst, żeby zmienić porządek czy jego zdaniem nieporządek ustalony przez Aleksandra pierwszego na czym tak zgadza się Mikołaj pierwszej w gruncie zrzeczenia się to okazja, żeby sfinalizować swoją politykę rozwoju polskiego skończyć z tą konstytucyjną funkcją, która dla niego była tylko problemem w dodatku 3grudnia, kiedy powstaje rząd tymczasowy to tu też zwolennicy szukania kompromisu z Rosją już wszystko wykazuje na torze prawda Polacy nie będą skłonne do można powiedzieć ostrego starcia z 10grudnia wyrusza do Petersburga delegacja w osobie księcia Druckiego-Lubeckiego człowieka, który można powiedzieć polityką rosyjską wobec ziem polskich był mocno związany oraz Jan Jezierski im oni liczą, że Mikołaj pierwszy będzie z nimi negocjował, że będzie można wytargować na pewno liczą, że coś trzeba będzie zapłacić, ale Mikołaj pierwszy postępuje w sposób bowiem mówi zdanie mają łaskę i niełaskę jej koniec również wykonali ten krok do przodu drugi człowiek, który kończy erę konstytucyjną Królestwa no to właściwie postawiło przed wszystkimi sytuację złożyło się sytuacji, których nie było wyboru i znowu pojawia się to pytanie, które zadałem na początku 3 można nie czy można wyłączenie w tej sytuacji czy można było skapitulować jak na tych ludzi patrzyły przyszłe pokolenia, jeżeli oni wtedy skapitulowali a jakie były szanse powstania listopadowego panie profesorze i Jerzy Łojek napisał taką książkę szansę powstania listopadowego rozważania historyczne dotąd mieli jakąś szansę czy nie mieli tak to jest ten obraz, który dotyczy wszystkich powstań polskich szansy zrywów kościuszkowskiego listopadowego styczniowego sprawdzamy czy można je też rewolucji wymieni, które się pomiędzy będą tymi najważniejszymi jeszcze pojawiały powiem tak no przejdziemy pewno na chwilę nie mówiliśmy o wojnie polsko-rosyjskiej, która rozpoczęła się w lutym 18003001. roku, ale też mogłaby przeważają troszkę można by powiedzieć dalsze rozważania idą w kierunku wniosków jest się też korzystnej konstelacji międzynarodowej tak jak to się stało w okresie 19141918 roku czas nie było szans nie było to jest społeczne, że i powstanie listopadowe w tym kontekście szans nie miało pewną ten wątek jeszcze rozwinie, ale to tutaj zamykają można powiedzieć na tym etapie nasze rozważania hip no to teraz jak to wyglądało po kolei w grudniu roku 1800 trzydziestego programu one powstanie narodowe w styczniu 18003001. Sejm drogą aklamacji zresztą podjął uchwałę, zrywając Unię personalną, która łączyła królestwo polskie i Rosję ponoć Adam Czartoryski, podpisując ten dokument miał powiedzieć zgubi liście Polskę panowie, a 5lutego 18003001. roku, więc kilka dni później armia rosyjska wkroczyła w granice Królestwa zaczęła się wojna polsko rosyjska i Iwan Dybicz czy zawał Kański wydał rozkaz dzienny z okazji rozpoczęcia kampanii przeciwko królestwu brzmiał on tak ważny rosyjski udowodni im, że ich zdrada jest tyleż daremna zbrodnicza rosyjski bić i odwaga przywołają do porządku lekkomyślność buntowniczą skłonność się no to wojna pani profesor sza pobożna detronizacja fala 25stycznia była niczym innym właściwie palenie mostów, czyli walczymy, bo nie ma odwrotu prawda, ale Adam Czartoryski bał się 1 w tym roku tutaj wyjaśnienie, ponieważ traktat wiedeński mówił o lecie Polski o nierozerwalnym związku z Rosją osie bał, że tym krokiem Polacy naruszają traktaty i stawiają przeciwko sobie mocarstwa zdawał sobie sprawę z tego co powiedziałem przed chwilą jak ważna jest jak ważni są UPO między Narodowy ten układ sił międzynarodowych dla nadziei, jakie Polacy wiązali z walką z Rosją oczywiście Wandy rozpoczyna wam dziś rozpoczyna ofensywę na Warszawę od budżetu chce powtórzyć taki mamy po prostu Borowski z roku 1700 dziewięćdziesiątego czwartego nie będziemy się gonić powstańca po kraju i skoncentrujemy wszystkie oddziały wojska w 1 kierunku pamiętajmy, że Rosja ma tutaj rzeczywiście potężne siły do dyspozycji ta nierównowaga sił jest potężna po stronie na rzecz Rosji oczywiście kule po to jest armia 50 armia rosyjska w tym czasie to jest armia 4 oczywiście nie są to, ale można użyć przeciwko Polsce potrwa zdrowe dania Rosjanie koncentrują oddziały to też oczywiście pakt dlatego Rosjanie dopiero na początku lutego ruszają prawda, ale generalnie rzecz miała około 200 000 sił rosyjskich może ruszyć do walki przeciwko powstaniu i te oddziały wybicia to wtedy jeszcze nie tak liczne oczywiście mają przewagę nad wojskiem polskim, które wprawdzie rozbudowywany w okresie dyktatury łódzkiego, ale powoli, bo po PiS to jest jeden z tych generałów polityków, który też liczyć na to, że może jednak uda się zawrzeć kompromis z Rosją, a więc w tej sytuacji jak ta armia rosyjska rusza naprzeciwko wojska polskiego liczą, że będzie to krótka krótkie można by powiedzieć wsparcie, którego konsekwencją będzie upadek Warszawy i zakończenie powstania poprzez jak gdyby zadania ciosów samo serce okaże się, że jest inaczej, ponieważ wojsko polskie wyruszy na przedpole Warszawy wprawdzie nowy wódz naczelny, który mianowano księcia Radziwiłła nie bardzo nadaje się na tę funkcję, ale na szczęście Łopiński, który uznawany jest za jednego z lepszych generałów epoki napoleońskiej zdecyduje się wziąć udział w batalii zachodzącej tam pani jako doradca naczelnego wodza Polacy od początku waszą niezwykle wziętym dzielnie do takiego pierwszego wielkiego starcia dochodzi 14lutego pod Stoczkiem rzeczywiście poświęcenie polskich żołnierzy wielkie proszę wyobrazić, kiedy jeden z Batalionów polskiej piechoty stanie czworoboku naprzeciwko baterii rosyjskiej artylerii, która będzie kulami wybijała prawda luki w szeregach zabijają udzielają żołnierzy to oni będą krzyczeli hurra i wnoszenie i pieśni jeszcze Polska nie zginęła póki co prawda my żyjemy ten wasz nasiona już dzisiaj chyba wtedy jeszcze Niewiem narodowa, ale z ustami zostałam z tą pierwszą będą ginęli pozostają rosyjski pisarz pal biała, której uda się rozbić dywizję strzelców konnych rosyjską oczywiście strzelców konnych ideowi Dwernicki Emu na, a potem Olszynka z tymi celami można wypowiedzieć geniuszu militarnego Łopińskiego mimo przewagi rosyjskiej o mało co nie zakończyła się polskim sukcesem dla Rosjan była to bitwa, która miała otworzyć drogę do serca powstania skończyło się na tym, że Rosjanie potem liczeni byli w stanie podjąć żadnych działań ofensywnych mimo pewnego rozstrzygnięcia prawda wycofania się Polaków byli też nie będzie w stanie prowadzić już operacji zaczepnych szansę jest były można by powiedzieć, że generalnie rzecz biorąc cała wojna polsko-rosyjska to są w pewnym sensie stracone szanse, ale jak mówię to wynika też fakturze szczególnie wśród wyższych oficerów nie było tego pełnego przekonania o słuszności tej walki cały czas głowy było to jak to wszystko zaczęło 2009. z obowiązku wobec ojczyzny stanęliśmy w szeregach, ale tak naprawdę chcemy się bić czy mamy nadzieję na to, że tego kolosa, jakim jest Rosja, której przecież nie da radę Napoleon pokonamy czy mamy szansę na to, że ktokolwiek w tej walce na wspomoże ciesz pamiętajmy takim doświadczeniem, którym pamiętano w roku 1994, czyli powstanie Kościuszkowskie, bo co się stało wtedy, kiedy Polacy zaczęli odnosić na sukcesie nad armią rosyjską Katarzyny drugiej do walki momentalnie włączył się król Prus wtedy, gdy ten drugi prawda i zadał cios zostają i wielu myślało, że w tej chwili na pewno Dering części podobne działania podejmie wiemy, że ustawa zareagowali oczywiście alarmem wojskowym na pograniczu i generalnie rzecz biorąc właśnie obserwowali toczą się dyskusje czy armia pruska byłaby wtedy w stanie interweniować czy nie ochrony militarnej pewno różnego typu ograniczenia tutaj występowały, ale to jest proste także są takie momenty w historii, kiedy nie ma co się zastanawiać nad wszystkimi za przeciw tu chodzi prawda o przyszły los państwa pewne działania trzeba podejmować osoby się stało, gdyby Polacy zwyciężali, gdyby w gruncie rzeczy Polska okazała się czymś co jest willę wciągający masy Kongresu wiedeńskiego, która rozsypie się, że tak powiem jak domek wsparta pamiętajmy, że 1 to jest najgorsza mapa historii Europy też mapa, która powstała jako prowizorka powstała posłów tego, że w trakcie oba wielkich konfliktów między mocarstwami o to kto szarpie jak najwięcej z tego tortu po Napoleonie czynnikiem, który warunkował potem podjęciu ostatecznych decyzji busa, że właśnie na polon 1marca wylądował na południu paru Francji i rozpoczął ten słynny marsz ma opory tworzono mapy, które zniesiono zniczy ani racjami historycznymi ani racjami narodowymi racjami religijnymi dawną mapę Europy powoływano likwidowano organizmy bzdurą zagrał w koszta opowiedział jakich zasadach, które w mapie wiedeński miały być podstawą nowego porządku to piękna wytłumaczenie dla imperialnej polityki brytyjskiej tak naprawdę stworzono najgorsze ma ale kto w życiu bywa, bo pewno każdy z państwa to potwierdzi prowizorki są najtrwalsze rzecz tylko złośliwości tak to ile wszyscy się martwi, że czas, żeby ta ma pani runęła ona przetrwała do roku 1914, czyli do momentu, kiedy wszyscy stwierdzili okej już dosyć 3 maja puszczamy niesie coś, czego nowego urodzi ich nie przypuszczał, że będzie aż tak strasznie, gdyby wiedzieli nigdy nie puścili, ale 800 trzydziestym 3001. roku w Europie było przekonanie wśród wszystkich polityków, że to co się dzieje w Polsce zagraża mapie Europy i to też poprzednie, które zdawały sobie polskie elity polityczne wojskowe, a jak było poparciu społecznym dla powstania i potem dla tej wojny polsko-rosyjskiej panie profesorze, bo to jest tak rzeczywiście byli patrioci, którzy uważali, że trzeba się bić, że sensem ich politycznej działalności z walką o niepodległość, ale nie brakowało też tzw. lojalistów, którzy uważali, że Mikołaj pierwszy od swojej koronacji 18002009. roku na króla Polski jest legalny władca, że Konstanty jest kolegialny namiestnik, że nie ma się porywać na walkę zbrojną z gigantem, jakim jest Rosja i trzeba rozwijać polskie ziemie pod carskim berłem oczywiście, bo generalnie opisują w ogóle postawy społeczne to nigdzie nie można tego opisywać zawsze postaw Adam w takich kategoriach czarnobiałych to raczej jak są różne odcienie szarości zawsze i tak bywa każdy społecznie się w każdym momencie dziejów i tym roku 800 trzydziestym 3001. też tak dokładnie było na to co się stało no 29listopada początkowo rzeczywiście wśród wielu wywołuje strach paraliż nie chęć prawda elity właściwie całe myślą o tym jak zadziałać by wyciszyć dogadać się z Salem tu zwołania Sejmu, który zresztą został zwołany, bo to Sejm w roku 1800 trzydziestego Sejm co ciekawe, których Mikołaj zlekceważył itd, jakby tej, o ile poprzednie 2005. Rosjanie mocno starali jakoś wpływać na przebieg wyborów władze zostały tutaj naprawdę wyboru to tutaj wielu ludzi, którzy mieli jawnie opozycyjny wobec Rosji stosunek do tego Sejmu, że zostało to oni staną się pan się też siłą napędową wydarzeń grudniowych styczniowych, bo to ten Sejm po zebraniu Uznam powstanie narodowe ku wściekłości prawda Chłopickiego, który nie chciał takiej kolacji no i potem kolejnymi krokami prawda będzie, gdyby popychał do Arki to zresztą spowoduje, że wielu sceptycznie ustosunkowany początkowo z tą akcją powstańczą czy właściwie wojnę z Rosją będzie się jakimś sensie angażowało, ale po 6 oczywiście to przede wszystkim no droga się zaszła ta młodzież szlachecka sile wieku prawda średnio średnią wiekową grupa mieszczaństwo w dużej mierze prawda to są te waśnie, które oczywiście pójdą do walki byli żołnierze, którzy gdzieś tam, że tego środowiska chłopskiego pochodzi, ale dla większości ludu chłopskiego i oczywiście to co się będzie rozgrywało na salonach politycznych na polach i tak to będzie bardzo odległa powiedział pan w ogóle będą mieli pojęcia, więc ich zaangażowanie walka będzie ograniczone prawda nie ma już tak jak powszechny zryw chłopów, którzy staną do boju powstańczego wprawdzie Rosjanie próbowali koleją aktywizować chłopów przeciwko powstaniu rok trzydziestym pierwsze też marnym skutkiem, bo oni generalnie nie byli zainteresowani traktowali sprawę można by gość wydarzeń politycznych i wojennych, jeżeli nie dotyczyła gospodarstwa jako problem prawna nieistniejący natomiast niewątpliwie powstanie w tym wymiarze udowodniło, że jeżeli chce się myśleć o walce to trzeba też pomyśleć o tym w jaki sposób te rzesze ludzi, które stanowią większość społeczeństwa do tej walki wciągnąć traktujemy lity powstańcze nawet najbardziej można by powiedzieć zdecydowani i niechętnie byli w podejmowaniu radykalnych działań chociażby w części prawda o uwłaszczenie chłopów no bo chłopcy epoki napoleońskiej kule Polski pozostaje jako człowiek wolny prawda, ale jest problem ziemi działki, którą uprawia prawda zobowiązań wobec dziedzica cela w tym problemem byłoby uwłaszczenia uwłaszczenia oczywiście uderzałoby zbyt ekonomiczne fakty no tu oczywiście ta podstawowa siła tak byśmy powiedzieli tej idei narodowej, jaką jest lata nie mogła zostać od walki o klienta zbyt daleko idącym radykalizmem reformatorów stosunku oraz prawda powstanie i profesorze kończy się 21października 18003001. roku Mikołaj odbiera królestwu polskiemu konstytucję nadaje w zamian statut organiczny, którym ma określać ustrój państwowy Kongresówki i kiedy ten statut nadaje to to mówi tak właściwie przestrzega jeśli będziecie pielęgnować marzenia o niepodległej Polsce wszystkie podobne chimery ściągnięcie tylko na siebie wielkie nieszczęścia na mój rozkaz wznosi się tutaj Cytadelę oświadczam wam, że przy najmniejszym buncie na kasie rozgonić wasze miasto zniszczę Warszawę i bądź pewni nie odbuduje jej to co nastaje czasy dyktatury cesarskich namiestników mody ratuje pastwili się oczywiście, dlatego że pamiętajmy, że tak dozna spadają oczywiście represje padają zostaną oficjalnie ogłaszane po upadku powstania, ale jawne zostają wyłączone i ci wszyscy, którzy przyczynili się do nocy listopadowej członkowie Sejmu władz powstańczych prawda wojska imigranci oczywiście żadnym stopniu amnestia obejmuje zaangażowany także powstanie, bo pamiętajmy, że powstanie to nie tylko królestwo polskie mieszkańców ziem zabranych, czyli u terenów dzisiejszego Wołynia Podola listy i 7 prawda mistycznych gracze Grodzieńszczyzny tutaj właśnie bardziej CAL w ogóle wyłączył ich jakiejkolwiek amnestii darowania win, ale mamy w stosunku do wielu Polaków te represje były podejmowane wiemy, że by uniknąć tych represji zdają sprawę zagrożenia Sejm duża część wojsko opuszcza granice kraju warstwa polityczna prawda powstania ci co zostali potem będą skazani na wieloletniej katorgi więzienia zaczyna się ten czas wielkiej emigracji 3002. roku tak rzeczywiście wydaje statut organiczny, ale pod wpływem między nimi opinii międzynarodowej, bo na torze zawieszenie konstytucji likwidacja konstytucję niewprowadzenie niczego w zamian ma musiało też traktat wiedeński dlatego statut organiczny jest mocno prawda tutaj po zmienionymi zasadami funkcjonowania autonomii Królestwa polskiego za odebraniem prawa do wojska Sejmu co Terra zostaje wprowadzona pamiętajmy, że pierwszy prezent, jaki się nadarzyła, aby to rok 3003. czyli poproszenie Walickiego mogą partyzantów w celu wywołania wznowienia walki przeciwko Rosji spowoduje, że Rosjanie wprowadzają stan wojenny, który obowiązywać będzie na terenie Królestwa polskiego przez następne 25 lat, więc do czasów można by powiedzieć, kiedy władze Rosji obejmie już następca Mikołaja pierwszego Aleksander drugi, a to właśnie był czas idealny dla carskich namiestników carskich urzędników, którzy na mocy tego stanu wyjątkowego stanu wojennego szybko chciała mówić, o czym my oczywiście specjalne uprawnienia, więc zaczęła się tzw. noc Paszkiewicz Gąska ze wszystkimi konsekwencjami fatalnymi oczywiście dla Polski, bo pamiętajmy tak nie wygraliśmy walkę przegrali może, gdyby pojawił się wóz to w tej walce odnieśliśmy spektakularny sukces, ale nasze podaje taki przykład ja tu pozwolę jeszcze na taką małą analogie czterdziesty 0809. rok rewolucja węgierska tak naprawdę 40 dziewiątym roku wejść zwycięży także wycięli pokonali Austriaków Franciszek Józef został zdetronizowany stracił koronę węgierską Węgrzy byli tak naprawdę na niepodległości ku radości całej Europy moralności całej Europy w cudzysłowie czasy politycznej Europy nas straszą Mikołaj pierwszy w ciążę warszawski, który w sumie powstanie listopadowe właśnie to marszałek chcieli dowodzić będzie armią rosyjską których, który kultura tu powstanie węgierskie, bo dokładnie ta sama sytuacja też przykład przegrały, dlatego że wygrały, ponieważ nie mogli rozsadzić maty wiedeńskiej pewną, gdybyśmy zdecydowanego wodza, który zupełnie inaczej poprowadziłby operacje ofensywy wiosennej od kosztów związana potem pociągnąłby prawda z tą wyprawą na awarie, która w naszej historii jak wiemy zakończyła się starciem pod Ostrołęką takim nierozstrzygnięty, ale niezwykle ważne dla przebiegu powstania, bo w kończącym czas aktywności ze strony polskiej militarnej aktywności ze strony polskiej dziwi się trafił wóz, który rozgromił ostatecznie armie rosyjską nie wypali kule Wyparło Królestwa polskiego ob przegralibyśmy dlatego właśnie, że wygraliśmy, bo ta wygrana była niemożliwa w tej konstelacji międzynarodowej, jaka istniała w roku 18003001. w Europie takie moje zdanie moje przekonanie w tej kwestii to jeszcze na koniec panie profesorze wspomniany już poeta Seweryn Goszczyński jeden z uczestników tego ataku na Belweder uchodząc po upadku powstania listopadowego zatrzymał się po drodze w majątku Józefa Tetmajera pod Tarnowem tam, sadząc róże miał odpowiedzieć wierszu na pytanie czy warto to robić odpowiedział słynnym znanym nam wszystkim wierszu zaćmy przyjacielu róże długo jeszcze długo światu szumieć będą śnieżne burze SA czuje przyszłemu blatu to na koniec pytanie o jakieś ziarno zostało zasiane podczas powstania listopadowego, jakie róże zasadzono uczone potem zakwitły bardzo dobre pytanie to jest w ogóle pytania o sens polskich zrywów niepodległościowych od powstania kościuszkowskiego poczynając po wszystkie kolejne akcje powstańcze, ale powiedzmy tak, gdyby nie ci, którzy poszli bić się pod Kościuszką to potem byłaby epoka napoleońska czy gdyby nie ci, którzy zginęli na polach Olszynki Grochowskiej Ostrołęki w szturmie Warszawy rosyjskiej stronie Warszawy w obronie Warszawy w roku 18003001. dzielenie ci, którzy z poświęceniem na hasła też tej wielkiej rewolucji europejskiej, która zaczęła się od zjednoczenia było chwycili za broń w 1000 pięćdziesiątego trzeciego roku, gdyby dziś w końcu, którzy poszli do Legionów Piłsudskiego 900 czternastym roku, chociaż siano pasza wtedy na mnie jak straceńcy, którzy w dodatku polską sprawę tak mieszają prawo la z zaborcami spod znaku krzyża prawda tutaj na Sienkiewicza ska wizja Krzyżaków to byłby rok 1918 niepodległa Polska ja jestem przekonany, że nie, bo zadziałały 2 elementy to, czego nie mieliśmy w dziewiętnastym wieku, czyli tak koniunktura międzynarodowa wynikająca z faktu, że pierwsza wojna postawiła przeciwko sobie zaborców Polski w dodatku jeden z tych zaborców zgrupowane upadł myślimy o Rosji, którą została rewolucja najpierw lutowa potem bolszewicka rewolucja ogarnęły także Austro-Węgry Niemcy no to wszystko stworzyło szansę, ale ta Polska powstałaby, gdyby nie te poświęcenie pokoleń walczą o to Polskę we wszystkich zrywach niepodległościowych, które dawały swoistego rodzaju impuls do tego by w gruncie rzeczy ta sprawa narodowa nie zaginęła przez ponad 100 lat zaborów mniejsze wydarzenie to oczywiście każdy ma prawo do własnej opinii do własnej oceny płaciliśmy cenę straszną pamiętajmy, że królestwo polskie w tym takim ekonomistą społecznym wymiarze to bardzo dobry dla polskich ta, który jakimś sensie został potem przyhamowany pogrzebany poprzez te wszystkie represje, jakie spadły na królestwo porą 1800 trzydziestym pierwsze tak fatalne skutki prawa przyniesie gry po sześćdziesiątego 0304. roku deklasacja potężne ilości ziemiaństwa prawda polskiego sektora, ale to wszystko składało się w gruncie rzeczy na ten najważniejszy czyn, który dał rok 1918 wrodzoną Rzeczpospolitą prof. Dariusz Nawrot Instytut historii nowożytnej dziewiętnastego wieku Uniwersytet Śląski w Katowicach był moim państwa gościem panie profesorze bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję ślicznie pani redaktor dziękuję państwu państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na powrót do przeszłości już za tydzień w poniedziałek tuż po dwudziestej drugiej dobrej nocy słodkich snów Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA