REKLAMA

Jak przekonanie o istnieniu Boga i bogów ewoluowało? Skąd się wzięło? Odpowiadają neurofizjolog i filozofowie

Wieczorem
Data emisji:
01-12-2021 22:00 (Powtórka: 24-12-2021)
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
54:59 min.
Udostępnij:

W programie analizujemy jak ludzie opowiadali i opowiadają sobie Boga. Z neurofizjologiem dr. Boguszewskim rozmawiamy o tym, skąd się wziął instynkt religijny, przekonanie, że istnieje dusza, coś więcej niż ciało. Rozwiń »
Jak przekonanie o istnieniu boga i bogów ewoluowało, pod wpływem jakich okoliczności i potrzeb - od politeizmu do monoteizmu? I dlaczego do monoteizmu.
Inspiracją do audycji są dwie książki: "Bóg. Ludzka historia religii" - Rezy Aslana oraz "18 spojrzeń na Boga, przewodnik dla zdezorientowanych" Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Agnieszka Lichnerowicz dziś wieczorem zapraszam państwa na prześledzenie na opowieść analizę tego jak ludzie opowiadali i opowiadają sobie Boga na ludzką historię Religi to historia religii ludzką, która trwa najprawdopodobniej od samego początku od samego początku ludzkości jest dłuższa niż historia Homo sapiens, skąd się w ogóle wzięło przekonanie o istnieniu duszy bogów Boga jak to przekonanie jak to wyobrażenie obydwu ewoluowało podpowie jakich okoliczności potrzeb Rozwiń » i dlaczego doszło do momentu monoteizm o tym dzisiaj w 2 częściach audycji inspiracją dla tej audycji będą 2 książki Bóg ludzka historia religii Rezy Aslana i 18 spojrzeń na Boga przewodnik dla zdezorientowanych z jego Stevensona usłyszycie państwo jednak i od tego zaczniemy dziś w audycji nie tylko filozofów ME naukowców specjalistów od nauk społecznych, ale usłyszycie państwo neuro naukowca i od tego zaczniemy po pierwszym państw pierwsze państwa gościem będzie dr Paweł Boguszewski dzień dobry panie doktorze dzień dobry dzień dobry państwu bardzo miło znany państwu pewnie głównie przede wszystkim audycji Tomasza Stawiszyńskiego, ale dziś w audycji wieczorem gościem jest euro fizjologię kierownikiem pracowni metod behawioralnych w Instytucie biologii Doświadczalnej imienia Marcelego Nenckiego pytanie oczywiście, skąd w rozmowie z religii neuro fizjolog o tym już za chwilę, bo do tej części wieczorem wprowadzimy pierwszą książkę wydaną przez wydawnictwo znak Bóg ludzka historia religii autorstwa Jerzego Aslan, który jest Rezy Aslana, który jest badaczem religii może państwo znacie jego bestsellerowego Lota, czyli historia życiu w czasach Jezusa z Nazaretu ja tylko dodam już raz oddaje głos dr. Boguszewskiego, że jak chcą, bo wydaje się istotne w tej rozmowie Religi on wychował się w rodzinie muzułmańskiej letni religijnie, a po drodze przeszedł przez okres żarliwego chrześcijaństwa, a dziś jest gdzieś się na pozycjach sufickich pan pan teizmu pan religijnych no ale wydaje się, że te jestem bardzo ciekawa właśnie dr Boguszewski na to spojrzał prowadzi te naukowe poszukiwania dosyć się czy nie uczciwiej to znaczy, że rzeczywiście ETA ty nie wyczuwa się tak lekko łatwo jego stosunku jego wiary czy jego przekonań religijnych, chociaż oczywiście oznacza myślę, że to jest oczywiste, że każdy chodzi tutaj szczególnie rozmawia o religii jednak jakoś się wrażliwością tak samo będzie jest ateistą też ma jakiś przekonań czy ma pan poczucie, że to jest książka naukowa czy religijna oczy czy miał pan poczucie, że książka naukowa powiem szczerze nie to znaczy akurat Reza Aslan to nie jest jak sam określa osobą, która jest teologiem to znaczy zajmuje tak naprawdę History religii historii chrześcijaństwa Biblii BBC, jaką my, czyli czymś co raczej w zachodnim świecie jest łączony z nauką kościoła takim jak Humanity to znaczy właśnie nauki i nauki humanistyczne muszą jednak zakres określa pewnego rodzaju słowo nauka humanistyczna natomiast są dziedziny, które próbują czasami wykorzystywać pewne pewne mechanizmy właśnie związane z z naukami ścisłymi natomiast nimi nie są w związku z tym książką jest bardzo ciekawą opowieścią opowieścią, która odnosi się do dosyć licznych faktów dosyć nielicznych dowodów, które możemy namacalnie zbadać naszej historii, ale to jest problem ogólnie danych historycznych natomiast w swojej takiej części tej naukowej, które przede wszystkim powinniśmy będziemy mówili jest bardzo bardzo powierzchowne bardzo pobieżne w związku z tym wydaje się, że raczej to było wykorzystanie pewnych odkryć naukowych do ubarwienia opowieści, która jednak cały czas pozostaje pewnego rodzaju ciekawą ładu napisano, ale jednak opowieścią o ogólnym to myślę, że jak pan to widzi dla mnie to było Super ciekawe w dużej mierze on pisze od Homo sapiens kocha echem Homo religią to znaczy używa takiego formowania impuls religijny, czyli wiara w dusze przede wszystkim, że to jest człowiekiem od zawsze i obala wydają się na początku taką tezę, która misja wydawała przekonująca, że ta skłonność do impuls religijny, a wynika z naszej potrzeby pewnej Emu bezpieczeństwa no właśnie potrzeby też wyobrażenia sobie, że nie kończymy się razem z naszą śmiercią biologiczną to obala obala również takie tezy, że póki nam potrzebne społecznie np. żeby utrzymać jakąś moralność w grupie natomiast dochodzi do jak najbliższa jest teza, którą prezentuje niezwykle ciekawa i chyba będzie kontrowersyjna, że religia nie jest ewolucyjną adaptacją, ale z przypadkowym półproduktem pewnych istniejących już naszych mechanizmów w myśleniu, czyli innych ewolucyjnych adaptacji i wprowadza takie na 2 właśnie mechanizmy powiedziałem naszych głowach umysłowe 1 nazywa się hiper aktywne wykrywać tam przedmiotów, czyli takie instynktowne wykrywanie ludzkiej sprawczości wszędzie uderza huk i sobie wyobrażamy jest łuki wyobrażam sobie tam jest człowiek on pisze o tym Ewie ciemnym lesie, która gdzieś tam między drzewami zobaczyła twarz i tak jest zacząć myśleć o mnie o tym, że te dusze, bo była przekonana, że jest coś poza ciałem może one są dziś w drzewach kamieniach i tak pojawią się pierwsze systemy religijne to znaczy akurat tutaj to nie jest koniecznie jego wiek jego teoria, ponieważ noweli w wolne naukowcy, którzy wcześniej postulowali właśnie wpływ na powstawanie i religii wierzeń religijnych właśnie tych zjawisk daje się to jest raczej jest, że w jego przypadku to jest zrozumienie, że być może właśnie, żeby zrozumieć religijność ludzką zjawisko ligi na świecie musimy się odwołać poza religioznawstwo, ponieważ do tej pory, gdyby osoby zajmujące się do dawstwa on nie wpuszczały nikogo na swój teren w takim sensie, że uważały, że jedynie one są godne tego, żeby naprawdę opowiadać na temat odczuć religijnych ludzi no pomoże jest to związane z pewnego rodzaju kondycją ludzką i np. jeżeli dokładnie posłucha pewne wypowiedzi Aslana zastana sprzed kilku laty np. jego taką dosyć znaną kłótnie Samem Harrisem to dokładnie on wtedy reprezentuję to podejście, że ja jestem tutaj mam 5 dziwić w kilku kierunkach i poznawczych w związku z tym nie mów mi to jest religia natomiast tutaj w tej książce wydaje mi się, że właśnie dokładnie się zbliża do pewnego rodzaju stwierdzenia, że być może na temat religijności religii zjawiska społecznego ligi więcej nam powie właśnie euro nauka to co się dzieje w naszym mózgu, bo to można pokazać to najbardziej podstawową praprzyczyną, ale to jest coś co obserwuję bardzo wielu dyskusjach, kiedy właśnie dochodzi do pewnego rodzaju takiego spięcia i filozofii teologii właśnie z euro nauką, gdzie te dziedziny właśnie zaczynają się wycofać ją rozumieć, że być może odpowiedź leży w naszym mózgu, a nie świętych księgach i zapisach historycznych i wydaje mi się to jest to jest ten właśnie przypadek, gdzie Reza Aslan jak gdyby powiedział, że być może to jest tak no tutaj też dosyć ciekawa jego projekt historia dość tego tak jak jak pani rad wspomniał on miał takie będący chrześcijaństwa były rodziny muzułmańskiej ciepłej tzw. czyli po prostu wychowanej w kulturze, ale nie ściśle traktującej nasz wydaje się, że ona ewidentnie dąży w kierunku tak takiego czystego spirytusu to znaczy rzeczywiście coś istnieje poza światem materialnym, aczkolwiek myślę, że większość muzułmanów już go nazwała go spokojnie heretykiem zresztą wiele innych lig natomiast cały czas on wychodzi z założenia to jest taki mój podstawowy kontrargument, który powoduje to, że nie mogę uznać jego całego wywodu jako takie ścisłe naukową wychodzi z założenia, że istnieje coś poza światem materialnym, czego nauka nigdy nie pozna, czyli próbuje wyłączyć coś takiego jak z dziewiątego rozdzielne magister, że mamy pewnie świat poza materialny czy świat religijny czy uczuć religijnych i świat materialny ich nie będziemy w stanie połączyć i tutaj jako ja zwolennik podejścia naukowego uważam, że na to trzeba mieć dowód to znaczy okazuje się, że nauka jednak powolutku wkracza ona do dzieci, które wcześniej były zupełnie dla niej niedostępne tak jak chociażby sprawa związani z psychiką ludzką z rozumieniem próby zrozumienia czym działa świadomość i wiele innych bardzo złożonym zjawisku oczywiście nie będziemy w stanie badać nie wiem 152035 lat temu, ale teraz powoli zaczynamy być w stanie badać w związku z tym takie za klepanie sobie teraz, że mam tyle religioznawstwo nie wchodźcie mi tutaj uważam no za niedobrze poparty dowodami naukowymi, które mogą pokazać, że jednak jesteśmy w stanie coś tam pokazać w związku z tym wydaje mi się, że jednak w jego przypadku jest to zwrot w kierunku tej twardej nauki i być może za 10 lat będzie jakaś inna książka, która pokaże nam, że jednak całkowicie oddaje można być euro to logiczne czy czyn nerwową naukowemu z sprawdzeniu tych zjawisk religijny właśnie pałeczkę wiodących nagle wracać do tych podstawowych rzeczy, którą przytoczył, a mianowicie do takiej tendencji do nadmiernego wykrywania przedmiotów jak najbardziej, bo to też łączy z tym jak zmienia się np. nasze myślenie mózg, bo klasycznymi myślenie o mózgu to jest tzw. praktyczny to znaczy na przykładzie układu wzrokowego środków odbiera jakiś bodziec ten bodziec idzie sobie do poprzez niższe piętra układu nerwowego do kory wzrokowej tam jest opracowywany i nagle wiem co widzę natomiast nowsze nowe badania pokazują, że taki do końca jest to znaczy nasz mózg bardziej wózkiem produkcyjnym to znaczą buduje wewnętrzne modele naszego świata, które są aktualizowane poprzez właśnie informację sensoryczne, czyli tak naprawdę cały czas tworzymy pewnego rodzaju halucynacje cały czas poruszamy się w takim naszym wewnętrznym modelu, który tylko włącznie z aktualizowany do rzeczywistości zewnętrznej teraz, żeby być efektywnym w tym to już genetycznie nasz gatunek jest wyposażony w pewne także heurystyka to znaczy pewne od zespołu do wykrywania konkretnych bodźców np. do wykrywania twarzy to znaczy, jeżeli widzimy coś co jest podobnego jak twarz to nasz mózg już od razu krzyczy to jest twarz dlatego widzimy tam, więc krajach w maskach samochodów, które tak samo bym specjalnie no i wielu innych takich układach, gdzie mamy 2 kropki kreska i test zbudowany genetycznie nawet dzieci strasznie świeżo po urodzeniu już mają tendencję do patrzenia w kierunku twarzy, ale to znaczy że, choć ten mechanizm jest nieco inny niż opisał go Aslan sensie mechanizm, ale ta teoria o tym, że właśnie przez ten błąd poznawczy takiego pan opisał no się narodzić poczucie, że te duchy są wszędzie w tym lesie ciemnym i to się właśnie wiąże drugą taką budowaną wyhamuje tyko znaczy jednak jest właśnie rozpoznawani oświata odnosić do tego do tego rozpoznawać ciocia obiektów no to jeszcze przed euro jest dosyć duża, bo my je nabywamy czy naszego naszego życia idą dostosowujemy np. rozpoznawanie głębi rozpoznawanie, więc różnicy w odległości obiektów, ponieważ to co widzimy też Polska siatkówka Politechnika uczymy rozpoznawać, kiedy zaczynamy czytać rozpoznajemy wyrazy, bo osoby, które dają szybko stają za pomocą rozpoznawania całych wyrazów nie pojedynczych pojęciach lite w związku z tym rzeczywiście te automatyzm się tworzono całe życie część mamy genetycznie wbudowaną, ale drugą jeden z ważniejszych automatyzmu to jest taki, który najprawdopodobniej pozwolił nam stworzyć społeczeństwo test to kiedy nabywamy tzw. teorią umysłu to znaczy, kiedy też tak dokładnie są dobrze wpisuje bardzo skrótowo tutaj prześlizguje, ponieważ jest to lista taka taka właściwość, gdzie może my wiemy, że ktoś może czegoś nie wiedzieć, że ktoś ma swój własny umysł jest osobną agencją to pojawia się oczywiście w rozwoju dzieci kilkuletnich i jest to bardzo ważny etap natomiast wydaje się, że ubocznym skutkiem właśnie wbudowania w nasz mózg prawdopodobnie już właśnie w sposób genetyczny tej możliwości tworzenia teorii umysłu jest to, że zaczyna miała trybu właśnie tylko do innych ludzi notes o to, żebyśmy rozumieli, że inni członkowie naszego stada współpracują z nami nie są nami, ale mogą mieć pewną wiedzę, której my nie wiemy możemy ich oszukać myślę natomiast najprawdopodobniej skutkiem ubocznym jest to, że zaćma próbować to do zjawisk to znaczy Toreya umysły konieczne do tego, że ktoś może mieć jakieś intencje tak czy ktoś, kto nie może być intencja, a ja muszę rozpoznać w gruncie rzeczy mogą mieć intencję to moment, jeżeli mamy zmianę pogody być może ta burza jest, że ktoś sprawił ani ona się stało no i to już mamy, czyli taka naturalna Trybus ja intencjonalne gości i to jest tu się zgadzam z zastanym to być może właśnie taka podstawa tworzenia tego tego Boga tych bogów wewnętrznych i tylko cały czas jakby jest podstawową kontrowersjach z nim oznaczony jednak zakłada, że ta rzeczywistość zewnętrzna duchowa istnieje już mówiliśmy jego drodze duchowej to znaczy osoby religijnej stąd tak, żeby pan ateistą, czyli właśnie kimś uważa, że coś jest, ale do końca jak to wygląda nie wiadomo co to jest wszystko jest karygodne rozumiem jest i w tym momencie nie być uprawnień w tym momencie, więc no to jest wg mnie taki krok przed właśnie stwierdzeniem tak naprawdę głównym skoro nie wiemy co to jest to tak naprawdę czy należy oddawać temu część ewentualnie czy jakikolwiek sposób należy tym przejmować, ponieważ jest to zjawisko tak powszechne rozległe notą czy ono jakikolwiek wpływ na nasze istnieje tu i teraz w związku z tym tak jak już właśnie stwierdziłem wcześniej on się próbuje posługiwać tymi nowymi odkryciami neuro naukowymi, ale troszeczkę je wykorzystuje tak jak np. czy kościół katolicki zgodził się na ewolucję to znaczy oni powiedzieli okej ewolucja istnieje są fakty nie będziemy się z tą kusili natomiast wg nich jest to dzieło Boga jest to sposób, jaki Bóg stworzył człowieka zgodzili się na cały proces ale, wykręcając najważniejszy element, bo z punktu widzenia naukowego ewolucja biologiczna nie ma żadnego celu my jesteśmy przypadkiem nie celem tej tej ewolucji nogę, ale on opisuje jeszcze raz Rzym, bo on wyraźnie opisuje, że w pewnym sensie te 2 mechanizmy, które pan opisał widzenie twarzy w różnych miejscach plus przepisywanie intencji lekarz podmiotowości niedożywionym i ożywiony przedmiotom wokół nas mogły doprowadzi do tego, że obrazili my sobie tych bogów wokół nas no ale to ja pana zapytam jak naukowcy tłumaczą to no ludzie od zawsze byli przekonani, że jest coś więcej niż to ciało nasza, ale dusza też możemy mieć 2 wyjaśnienia jedno to jest takie, że Stwórca istnieje stworzył nasz mózg dokładnie tak jak na drodze ewolucji jakiekolwiek innej i budował ten most taki bardzo elegancki model swojej anteny, żeby móc do nas gadać nam przekazywać informacje o wszechświecie to jest jedno wytłumaczenie drugie wytłumaczenie też takie jak do niego przychylam, że to jest dokładnie produkt uboczny to znaczy, iż staliśmy się gatunkiem, który jest, które osiągną pewien sukces no można panie cywilizacyjną ewolucyjny i pytanie, dlaczego odpowiedź jest taka, że byliśmy w stanie tworzyć duże grupy bardzo duże grupy kooperować dużych grupach ludzkich i to tego ewidentnie właśnie potrzebujemy pewnego rodzaju zdolności do właśnie rozumienia innych istot wasz koniec historii teorii umysłu, a być może jeszcze bardzo wielu innych zjawisk, które powstały u nas chociażby właśnie tzw. możliwość tworzenia rozszerzonych Group, ponieważ przy standardowym takim podejściem w naszą gatunku jest to, że musimy mieć swoich obcy, kto się pojawia bardzo cieszy nawet bardzo małe dzieci, jeżeli damy do wyboru 2 łakocie one preferują bardzo silnie jeden z tych łakoci to będą lubiły te maskotki, które udają, że jedzą te łakocie takich łakocie, a to co jedzą coś innego to będą te gorsze one one są poza moją grupą, czyli widzimy, że jest naturalna tendencja tworzenia pewnych grup, więc takich elementów układanki, która spowodowała, że my tutaj rządzimy tą planetą jest wiele natomiast jednym z nich właśnie prawdopodobnie jest to, że być może potrafiliśmy poddać się pewnego rodzaju też opowieść to znaczy, jeżeli mamy jakieś wyjaśnienie ktoś ma jakieś wyjaśnienie świata, który dosyć proste, o czym tutaj opowiada jestem np. wyjaśnieniem, że to może być tutaj całkowicie zgadzam rzymska to Ewa zobaczyła drzewo potem stwierdziła, że jeżeli poszuka w drzewo zostaje jakiś tam odpowiedź spotyka się nie odpowie czy czy lepsze lepiej polowanie idzie no to w tym momencie nasz umysł, który próbuje wyłapywać pewne zjawiska przyczynowo skutkowe totalnie nadgorliwie, bo jestem nasza tendencja wewnętrzna, bo tak naprawdę mózg z maszynką do przewidywania przyszłości muska powstał po to, żebyśmy byli w stanie nauczyć nowej informacji, która spowoduje, że więcej zapoluje w przyszłości więcej uzyskał jakiś zasobów albo się lepiej rozumiano, że w momencie, kiedy w tym celu dobrze jest oszukać własny mózg np. przyjąć bardzo skrótowe odpowiedzi jak działa wszechświat, czyli rzeczywiście poszukamy czas w drzewo stwarzało to nagle polowanie się robi duża no to nasz nawet nieświadomy układ zaczyna liczyć koszty strat stracę 5 minut na poszukanie w drzewo zyskuje wielkiego pięknego włochatego mamuta to co się bardziej opłaca tak to zaczynamy pokaż to drzewo w związku z tym wydaje się, że tej akurat o tym nie mówi, ale to jest jedną z takich cech, które wydają się właśnie spowodowały to, że ludzie no też właśnie rozwinęli różnego rodzaju rytualne czynności komornika mamy już atrybucji do świata ożywionego umów tego, że one mają duszę żony co chcą mamy tą nagminną wyłapywaniu różnego rodzaju przyczyny związku przyczynowo skutkowy, których wcale może nie być na podstawie korelacji współwystępowania próbujemy wymyślać przyczyny do tego dodajemy różne właśnie nadgorliwe systemy wewnętrzne, które próbują łapać jakieś wzorce wyłapać no to tworzy właśnie coś w rodzaju takiej gatunku, który jest podatni na to, żeby wierzyć w to co szczególnie usłyszał od innych członków swego stawy do tego możemy dołożyć właśnie ten proces wychowywania, bo to ja panie doktorze musimy teraz zawiesić naszą rozmowę, ale z przyjemnością do niej wrzuca domyślam się słuchacze również my zorganizujemy coś, ale teraz zawiesimy dr Paweł Boguszewski neurofizjolog kierownik pracowni metod behawioralnych w Instytucie biologii Doświadczalnej imienia Marcelego Nenckiego państwa gość jej części dzisiejszej audycji wieczorem państwa gośćmi będą dr Hubert Czyżewski dobry wieczór dobry wieczór dr Czyżewski jest historykiem filozofii stałym współpracownikiem kultury liberalnej i autorem może podkreślę to co dopiero przed nami co się okaże w przyszłym tygodniu książka Kołakowski poszukiwanie pewności wydawnictwo roku przepraszam, a ja powiedziałam co w tym tygodniu nie w przyszłym roku będą się państwo słuchacze dłużej poczekać, więc w przyszłym roku Kołakowski poszukiwanie pewności, a w kontekście naszej rozmowy oczywiście dodam jeszcze, że Hubert Czyżewski jest tłumaczem 18 spojrzeń na Boga przewodnika dla zdezorientowanych to jest książka le z jego Stevensona druga książka bohaterka dzisiejszej audycji, którą wydało wydawnictwo PWN jesteś z nami dr Mateusz Bożek dobry wieczór dobry wieczór doktor burzy jest redaktorem miesięcznika znak jest doktorem nauk społecznych i redaktorem książki, której też dziś oczywiście mówimy, czyli Boga ludzkiej historii religii Rezy Aslana w tej części audycji właśnie chciałabym byśmy skupili się na tym jak i ludzkiej historii religii, korzystając z tego podtytułu książki Aslana, czyli trochę tego jak ludzie na przestrzeni wieków, ale też na przestrzeni różnych kultur różnych miejsc na świecie będziemy skupiać głównie na tym naszym otoczeniu geograficznym kulturowym jak w każdym razie rozumieją opowiadają sobie to kim jest Bóg tutaj jest wiele ciekawych pytań no ale właśnie chyba powinniśmy zacząć jestem bardzo ciekawa, jakby się odnosić do tej tezy ule czytaj o takiej interpretacji Aslana o procesie człowieczeństwo Boga w katolicyzmie po tej religii, którą państwo w naszym kontekście kulturowym pewnie jesteśmy najlepiej zaznajomieni niezależnie od tego czy jesteśmy częścią kościoła czy nie opowiadamy często, że Bóg stworzył człowieka na swoje podobieństwo tymczasem z tej opowieści Aslana bardzo wyraźnie wychodzi, że to człowiek z nos twarz opowiada może człowiek opowiada sobie Boga na swoje podobieństwo po prostu to wynika z naszej konstrukcji mózgu i cała opowieść o przejściu od tych wielu bogów bóstwa dusz do Monte modernizmu niezależnie, którą porządku religijnym jest tak naprawdę opowieścią o tym jak my sami się zmieniliśmy zmieniały się społeczeństwa jak w związku z tym zmienia się obraz Boga nie ma, który z panów pierwszy za polemizować albo powiedzieć absolutnie tak dr Duszyk tworzą dr Czyżewski przepraszam czy wydaje się, że ta teza Stana się spojrzy NATO w kontekście historycznym tego jak rozwijały się różne systemy religijne zarówno w naszej części świata, jaki jaki, jaki przede wszystkim was w Chinach Indiach to oczywiście taka teza jest zasadniczo historycznie słuszne niezależnie od tego czy ktoś jest osobą wierzącą niewierzącą to jak organizowały się wspólnoty religijne jak zdefiniowano różne wierzenia religijne ewoluowała w takim kierunku, żeby coraz większy sposób człowiek sobie tę koncepcję Boga przyswajają i w pewnym sensie oswajają nas, że była ona była dla niego coraz bardziej zrozumiała i żeby w, jaki sposób odpowiadała jego dylematów i wyzwania, które zna życia codziennego to jest to z kolei też proces, który to jeszcze pozwolę sobie trud się znów dr Czyżewskiego z kolei bardziej na części pierwsza, czyli dogłębniej opisuje leżeli Stevenson i w sensie chyba Teologicznym, ale też w sensie filozoficznym to znaczy na ile ten proces uczłowieczyć Ania Boga, czyli obrażania go sobie jako tego ojca przede wszystkim większość myślę wierzących wyobraża sobie człowieka jako osobę na on tej perspektywy ewolucyjnej neurologicznej zrozumiały na, ale jak pan się do tego odnosi pan to rozumie to znaczy w FIA w książce leży 1 SA 18 spojrzenia Boga Stevenson przedstawia myślę, że bardzo taki przystępny zrozumiały sposób dla czytelnika też bez wykształcenia filozoficznego Teologicznego te wasze skrótowej formie 18 różnych perspektyw, a z jak jaki można Boga rozumieć zarówno takim wymiarze stricte filozoficznym czy jako doskonały byt czy jako istotę mogącą czy jako właśnie takiego to co chyba najczęściej w naj popu w najpopularniejsze rozumiem wyobrażamy sobie Boga jako takiego dobrotliwego ojca, który jest w niebie i w jakim sensie interweniuje w naszej życie, żeby pomagać Hansowi i w tym sensie jest to być może książka dużo bardziej ogląda owa niż druga strona, której dyskutujemy rozesłane natomiast, jeżeli spojrzymy chcemy zrozumieć bardziej proces rozwoju historycznego tego pojęcia koncepcji to strony opisuje to złem większą perspektywą takim głębszym oddechem, rozpoczynając od analizy tych wierzeń jeszcze prehistorycznych kilkanaście tysięcy lat temu, a potem jak rozwijały się główne religie na bliskim Wschodzie przede wszystkim oczywiście monoteizm my judaizm chrześcijaństwo na czele UE i dodaje tak jak powiedziałem wcześniej na koncepcję Boga jako człowieka Boga jako osoby jest po prostu wyjątkowo pociągająca emocjonalne tak, bo tylko, jeżeli Bóg jest osobą, która może chodzi o relację, którą możemy się zaprzyjaźnić tak jakby w chrześcijaństwie wprost mówisz o tym, że mamy się Bogu zakochać tak zalały wiara chrześcijańska opiera się tak naprawdę jakiś osobisty relacji z Bogiem Jezusem Chrystusem, a to jest to po prostu wyjątkowo atrakcyjne czynsze emocjonalny i jeżeli jedną z głównych funkcji religii jest by to, żeby poradzić sobie z różnymi przeciwnościami, jakie przynosi życie i poradzi sobie z odnalezieniem swojego miejsca w świecie to koncepcja Wszechmogący istoty, która jest jednocześnie naszym przyjacielem jest wyjątkowo wyjątkowo po prostu pożyteczna i atrakcyjny pisze temu Aslan, chcąc poznać bliżej konstruujemy cały system duchowe bazujące na 1 znanej nam w sferze nas samych bogowie potrzebują jedzenia, ponieważ my go potrzebujemy w związku z tym będziemy przenosić ofiary bogowie potrzebują schronienia gdyśmy go potrzebujemy wobec czego zbudujemy dla nich świątynie bogowie potrzebują imion dlatego też trzeba imię nadać potrzebują osobowości, więc damy im nasze potrzebują mitów by ugruntować swoją obecność naszej rzeczywistości sformalizowanych rytuałów, dzięki którym można będzie doświadczać potrzebują służących pomocników spełniających życzenia potrzebują zasad regulacji, aby byli zadowoleni oraz modlić i próśb dla odwrócenia gniewu krótko mówiąc potrzebują religii, którą wymyślimy to wrócimy do tego człowiek tania człowiek cienia Boga, ale ten drugi proces historyczny, który opisuje Aslan, który wydaje się szczególnie ciekawy to jest proces, który nazywa się polityką Moore firmę ubóstwiają doczesnej i polityki, czyli takim konstruowaniem wyobrażanie sobie opowiadaniem sobie Boga, który odzwierciedla ten ta ta jak być usytuowanie w Boga jego możliwości, które odzwierciedla naszą sytuację społeczno-polityczną wydaje się niezwykle ciekawe, czyli od tych łowców zbieraczy, którzy w dużym uproszczeniu byli dużo bardziej no anarchistyczny tworzyli dużo więcej takich mniejszych wspólnot na to była opowieść wtedy wyobrażenie o tym, że duchy czy bogowie są wszędzie ze sobą żyją albo nie żyją razem lepiej w Kanadzie, gdy pojawiło się te miasta państwa już tej późniejszym na późniejszym etapie greckiej egipskiej tak dalej no to pojawiły te wyobrażenia panteonu bogów czynić wielu bogów, którzy ze sobą rywalizują albo nie rywalizują w każdym razie tak jak ludzie są takie państwa miasta są jakieś interakcjach między sobą śmiech coraz bardziej następowała konsolidacja można by powiedzieć powstawanie imperiów, ale w związku z tym też pojawia się figura tego najsilniejszego tego władcy tego przywódcy tego Cezara cara cesarza i stąd też dużym uproszczeniu tras, ale poproszę Mateusza burzy, aby rozwinął albo poprawi to ten moment w tym popełniłam błąd, ale tak w tej opowieści analizie, którą opisuje stan rodzi się może tej Izby czy ten 1 Bóg, a te nie będą jeszcze uzupełnię to atrakcyjna jeszcze, o której nie mówiło, ale wobec szewskiej podobne strony widzę właśnie Wszechmogący szef MON Wszechmogący istoty, które przyjacielem jest to jest bardzo pociągająca, ale dodatkowo ta koncepcja człowiek cienia Boga jest atrakcyjna pana po prostu pomaga swoim to co to co nieznane w danym mówiąc o Bogu mierzy się czymś co nas co jest nam kompletnie nieznane i próbuje próbujemy nazywać pewne intuicje pewne pewne tendencje, które by widz może są zakodowane w naszym mózgu do wychodzenia poza świat widzialny i przypisywanie tym boskim istotom, a ludzkich osobowości ludzkich emocji ludzkich przeżyć ne jest też czymś jest jakimś naturalnym odruchem jest, jakim się nie taki mechanizm, który pozwał ja pozwala swoje 100 są na tu czego nie znam i dlatego też koncepcja jest jest atrakcyjna i kolejny powód tutaj przychodzę już do tej kwestii na politykom filmu, czyli ustawiania polityki na jest taki, że ono też sposób koncepcja uczczenia Boga pozwala też się łącznie z tą sferą religii i imienia i fanklub, który Lubnie istnienia Boga tutaj czy właściwa autorów nie nie rozstrzyga tego na tego faktu bardziej chodzi o konsekwencje społeczne, a więc koncepcja oczywiście człowiek cienia Boga pozwala też spojrzeć bardziej na konsekwencje społeczne i zrozumieć, dlaczego en to sama religia wyznawana przez różne osoby może przyjmować się no zmiany oblicza prawda z 1 strony ona może służyć jako narzędzie przemocy, a z drugiej strony może być ostoją pokoju niesienia pomocy miłości życia i jakie poświęcenia, a i to bardzo dobrze i to w jaki sposób jak różny sposób religie mogą być rozumiane postrzegane a w jaki sposób o ludzi, a nie jak w odmienny sposób można wyobrażać sobie Boga, ale pokazuje się ta koncepcja politykom filmu a, czyli uprawiania polityki i próby wyobrażanie sobie ubóstwa poprzez nasz własny porządek społeczny wg pani redaktor re konstruowania przez historyczne i widzimy, że tworzyliśmy takie obrazy Boga, jakie były na najbliższe jakich potrzebowaliśmy znaczyć łowcy zbieracze który, który duży, a którzy koncentrowali się na zdobycie pożywienia zwracali się do do pana ten wyszedł z panów dopada panów kwiaty wiezione dodatek, który żeby, żeby łowy głosy były udane natomiast staliśmy się rolnikami, a nasze nasze rytuały naszą modlitwę kierowały się już to matki ziemi, która sprawiała, że plany były obfite równie, a a, gdy z kolei utworzyły się z tych małych skupiskach ludzkich większe gromady wioski, a to konstruowaliśmy bóstwa, które opiekowały się tymi miejscowościami nie, więc ten tytuł przeobrażenia społeczne weszły w parzystym jak wyobrażaliśmy sobie Boga co mieliśmy potwierdza to koncept słuszność tej koncepcji człowieczeństwa miałem bóstwa no w takim razie może powiem tak wrócę do dr Czyżewskiego tutaj w tej opowieści Aslan oczywiście chrześcijaństwo w tym człowiek tanio no poszła najdalej czy doszło najdalej, czyli ostatecznie no Bóg stał się człowiekiem, którzy z Wisły w o tym jak rozumiem, czyli Jezus Chrystus jest tą tym Bogiem, a który stał się człowiekiem tras i innego tym panu wymyślić, ale ja jak czytałam obie te książki czytałem jest dużym zainteresowaniem właśnie z tej perspektywy jak człowiek sobie to próbuje ludzie próbują sobie w różnych miejscach momentach wyobrażać tam czym jest Bóg czytałam np. tę opowieść Aslan z jakim EPO wysokim oporem ludzie przyjmują monoteizm jednak jak i jakie w sprawie to trudność myślę, że do dziś ta koncepcja Trójcy świętej jest dla osób również wierzących i taka jakaś cały czas ich trudna intelektualnie, więc kończy do zrozumienia niech zastanowią się czy to ja mam wrażenie inaczej niż mówi tutaj Mateusz Burzyk ja mam wrażenie, że oni jednak dochodzą na końcu z ich perspektywy, że istnieje Bóg tylko czasem dochodzi do perspektywy taki pan też stycznej to znaczy takiej, w której nie próbuje być, w którym właśnie tutaj jeszcze Bóg nie próbuje go opisywać w żadnym porządku czy chrześcijańskim czy islamskim jak Śledź te różnego rodzaju rozumie to wyobrażanie sobie przez człowieka Boga to się zastanawiam jak może w ogóle przyjąć jakąkolwiek koncepcję z perspektywy kogoś może trochę z zewnątrz nie, czując się zgodnie z nie czuje się związana z żadnym z kością co mam wrażenie, że bardzo trudno się trzymać którykolwiek z religii, bo bardzo łatwo ją zrekonstruować poprzez socjologii historii antropologii tak dalej czy wydaje się, że to pozwolę sobie odwołać do systemu Wilsona on w tej książce 18 spojrzeń w podsumowaniu swoim pisze takimi są bardzo mądre zdanie, że dla zdecydowanej większości ludzi kluczową kwestią religii są nie dogmat czy czyta co to religia wymaga od ciebie, żebyś wierzył, ale rytuały sprawowanie kultu droga pewnie 6, czyli klucz dla większości ludzi na co dzień to jak oni przeżywają swoją religijność jak przeżywają swoje jak rozumieją Boga swoją relację z Bogiem kluczową kwestią jest nie tyle im ten mógł ostatecznie jest co właśnie proces dochodzenia tego kim jest tak no właśnie co tylko, że drogę kolokwialnie mówiąc chodzi chodzi o drogę i i dla ich w tym sensie wszystkie systemy religijne mają tak wielu wyznawców, bo to wystarczy zdecydowana większość, jeżeli natomiast jesteśmy osobami, które rzeczywiście czują potrzebę roztrząsania istoty Boga czy też bogów tak jak jak pani słusznie zauważyła z modernizmem, czyli wiarą w to, że istnieje tylko 11 Bóg jest ogromny problem i też wszyscy w państwie koncepcja Trójcy świętej jest pewnym trochę tak naprawdę zabiegiem, który wymienia ten problem niż niż go rozwiązuje i nie tylko regionalnych trójca rzeczywistymi szatana np. rada istnieje szatana ta tak tak też też Aslan ciekawie opowiada o ratusz się także do pierwszej pierwszej takiej wielkiej religii bliskiego Wschodu, która powstała około 1001 roku przed Chrystusem i Zaratustra upiora, który jako pierwszy zrobił taki zabieg, że istnieje tylko 1 Bóg, a te wszystkie pomniejsze bóstwa stosowania demo także takie istoty pomiędzy ludźmi, a tym 1 bokiem tak też klub to ja pozwolę sobie tylko dorzucić, bo tutaj jest ważny moment, w którym zaznacza, że chodzi o Monte firm czy są zgodni chodzi tylko o to, że ty wiesz 1 Boga, ale wyklucza absolutnie istnienie innych, bo rozumiem, że są takie straty tych ludzi, jeżeli jakiegoś Boga uznawali oka, jakby tam inni wierzą winnego nie wnikamy, ale ty wiesz tego 1 tylko on 1 ten istnieje na 17 jest to pewien przełom w tym sensie, że dzięki tej zmowy systemy religijne, które są filmami rzeczywiście porządkują świat w sposób całościowy, ale są systemami dużo bardziej, używając takiego języka polega logicznego totalitarne niż wcześniejsze religia politeistyczna na starożytność prawda, jeżeli mamy jednak 11 Boga, który jest stworzyć celem świata też stworzyciela człowieka i co myślę bardzo ważne, a co co na to bardzo skupia się style są dni stan Asam trochę pomiar ten aspekt moim zdaniem trochę niesłusznie, ale poza tym, że stworzycie świata to jest przede wszystkim prawodawcą moralność to znaczy w przełom, jaki dokonuje się wielki z judaizmem są pierwszą wielką rangę artystyczną i tajemnica, jaka się dzieje w tym momencie jak Bóg daje Mojżeszowi 10 przykazań daje mu torsji tak jak wieży judaizm ustanawia Izrael jako naród wybrany to jest moment, kiedy Bóg mówi człowiekowi jak marzyć tak wcześniej to to był bardziej właśnie mnie moralny o to jest przykład, kiedy mamy bardzo ciekawe momenty on duże tras klucza opisuje, że na różne z wspólnoty miały swoich bogów, ale jak przegrywały wojnę to znaczy, że Bóg był słabszy ją pan się no oddawali się temu nowemu bogowi ten przełom rewolucja ta reforma, którą grupa, a wybranych Żydów dokonała jest to, że on nie przegrał tylko albo może był jego plan, a może tamten drugi w ogóle nie istniał w każdym razie to to pozostali wierni temu 1 i zaczęła się właśnie historia też moralności religii, a w judaizmie od tej pory, jeżeli my chcemy naszego Boga, a mimo to przegrywamy to nie znaczy, że nasz Bóg przegrał z innym Bogiem to znaczy, że my zawiedliśmy naszego Boga tak cała historia starego testamentu jest historia jest głos można podsumować, jako że Bóg Izraela Izraelowi kolejny szansę, a oni znowu zawodzą, bo grzeszą albo odchodzą od niego i potem znowu jest następny rok mówi nawrócił się najczęściej wracają znowu co się dzieje złego itd. dalej aż Asz oczywiście jest duża świątynia, czyli są Żydzi są związani z Palestyny, ale wydaje się, jakby to na co zwraca uwagę i Stali style są jeszcze ten wymiar, że religia politeistyczna także relacja człowieka bowiem religia politeistyczna przede wszystkim wymiar kontraktowych handlowy i ja bardzo to bitwa, więc składam kary mają bogowie, że wygrał bitwę przegramy czy może tam złożyć większą albo wyruszam w podróż morską jest niebezpiecznie może być burza zginę, więc składem Posejdon nowi ofiarę, żebym przepłyną spokojnie Tomasz na tym polega natomiast przez jakiś związek właśnie z powstaniem judaizmu potem chrześcijaństwa islamu jest raz taki, że ten Bóg jest dużo bardziej uczłowieczyć żony i wchodzi w UE by emocjonalne relacje z ludźmi oczywiście pamiętamy chociażby znane wszystkim ze szkołami logistycznych Greków za ustawą o różne relacje z kobietami ludzkimi, ale to nie odchodziła natomiast w młodej gmach Bóg jest prawodawcą moralność Bóg mówi człowiekowi jak marzyć jak ma przeżyć swoje życie, żeby był dobry szczęśliwy i to jest przełom, który dokonuje właśnie toczy pani światem tajemnicę już geniuszu tych iluś rabinów dziś 500600 lat przed Chrystusem, którzy to, którzy to wymyślają i to jest zaś jeśli mogę wybrać pociąg to jak to jest bardzo bardzo ciekawe i ważne, bo tak naprawdę ten religii jako system moralny ma wagę do dzisiaj w tym sensie, że spory, jakie to jako toczą się dzisiaj pomiędzy widzimy inne grupami, które w, którym bliższy jest ateizm świeckość cie, a osobami religijnymi toczą się między tym również o to, że jeśli usuniemy religie to za tracimy taki jest taki system moralny zmysł zmysł moralny i cały porządek społeczny ład moralny może się rozpaść od lat jest takie takie pewne w taki argument takie zagrożenie podnoszone ze strony osób dziś sympatyzujących z religią na pani redaktor pytała też o to czy, badając religię, pisząc o nich czytają dochodzi do panteizmu tak się jednak pan PiS ma rzeczy w ogóle można traktować poważnie i to przyznać, że szczególnie jeśli odrzuca czułam, bo przy lekturze Stevensona dla mnie to był ciekawy bój nie mamy tak dużej wiedzy, ale właśnie jego refleksja na ile jest osobą na ile nie jest koncepcja żony właśnie prawdą dobrem pięknem kiedyś zaczyna czy jest niezmienny jest konieczny i w pewnym sensie potem po lekturze tego sam przecież to jest kompletnie uznaniowe to system czyste, że to jest jakiegoś powodu ktoś podejmuje decyzję jak sobie to widzi no, a a, jeżeli ktoś taki bardziej analityczne podejście to mówimy tutaj albo istnieje jakaś niezidentyfikowana siła, które w sumie nie możemy poznać tylko opowiadamy sobie historie różne podam jest łatwiej z tym żyć na albo nie ma tyle w tym kontekście właśnie wydaje się, że to co by coś co religia jest istotne co pomaga, ale ludziom, że stanie ten aspekt doktrynalne czy ortodoksja i dokładny sposób, jaki opisujemy rozumiany Boga, ale właśnie taką atrakcję, która pozwala ludziom w jaki sposób nadawać sens swoim swojemu życiu wydarzenia, które się w nim pojawiają i panie pewnego stylu życia i zapewne pewna, bo chciałam tu za polemizować z wami to nie jest współcześnie bogów mówię to bardzo tak instynktownie na podstawie różnych lektur obserwacji to nie staje się przecież kwestia tożsamościowa tak, czyli jak ja tutaj ja tak to rozumiem bo, a netto i to też wychodzi różnego rodzaju badania społeczne role pytamy osoby wierzące na temat rozumienia ich religii często wychodzi wychodzą tam bardzo różne rzeczy np. gdy pytamy polskich katolików o to, a jak rozumiem życie po śmierci to co często na oni powołać na miarę informacje np. prawdę aktora to jest, jakie powinny zgodne z chrześcijaństwem, ale potwierdza jakieś mierze to, że ta doktryna niekoniecznie jest najistotniejsza niekoniecznie też szyi ludzie odnajdują w sporach o religię niekoniecznie sądzę, jakkolwiek istotne jest dzisiaj dla, a ludzi poszczególne zapisy w kraju ich kształcenie, a przecież się o to toczyły się by drugi to jest dla nich istotne, że ktoś sobie wyobrażam ktoś ma Mahometa ktoś ma Jahwe ktoś ma już oddaj głos ma trafić do skutku to zagraża, bo to zagraża tożsamości i stylowi życia tak myślę to znaczy i obawa przed obcymi, którzy mogą zmienić moje przyzwyczajenia tradycje, w której żyliśmy moi przodkowie pewien respekt wobec wobec sposobu jak jestem wychowany i jedno tutaj to jest właśnie naruszanie tożsamości która, która zmuszałaby też do osoby do niewygodnych konfrontacji nas odmiany sposobem życia dr Grzesiowski wydaje się, że jeżeli o tym mówimy to ważne, żeby zrobić pewne rozróżnienie między jednak wiarą religijną czy też może sferę duchowości, a przekonaniami religijnymi czy religijnością rozumianą jako właśnie zorganizowana wspólna i w tym drugim sensie oczywiście kwestia tożsamościowa skucia także, że ja jestem katolikiem protestantem albo jestem ateistą albo muzułmaninem tak dalej tak dalej natomiast i w tym sensie to co ich zdecydowanego związana z jego końca jego książki najważniejsza jest droga tak najważniejsza jest jak sprawowanie kultu rytuały poczucie wspólnoty i w tym sensie religijne religia jest tożsamościowa natomiast, jeżeli zadamy pytania, których zaczęliśmy naszą rozmowę z kim jest Bóg czym jest Bóg, jaka jest moja osobista relacja z wymogiem to myślę, że to to jest tożsamość w tym sensie, że dotyczy mojej bardzo indywidualnej własnej tożsamości takim najbardziej prywatnym sensie natomiast nie jest wymiarem tożsamościowym takiej rozumiemy socjologicznie, że nadaje tożsamość jak największą darować no to zapytam jest już zupełnie na koniec UE, jeżeli pójdziemy tą drogą szczególnie Aslana, czyli politykom filmu czy nie myślicie, że właśnie trochę będziemy ewoluować, a może byłoby dobrze, żebyśmy wolą wali to moralne cenne pytanie w kierunku właśnie jakiegoś pan teizmu biorąc pod uwagę no mówię w uproszczeniu kryzysy ekologiczne to znaczy tutaj tym przełomowym momentem jest oczywiście ten moment rolnictwa bardzo ciekawa teza także rajd był wtedy, kiedy nie było rolnictwa, kiedy trzeba było pracować na roli wtedy też coraz bardziej ustępuje człowieczeństwo Boga już nie wyobrażanie sobie, że on jest wszystkim jestem całym stworzeniem, czyli wszystkim co co widzimy jak drzewem i również niedożywionym przedmiotami no kół tego by kiedy Bóg stał się człowiekiem człowiek stał się centrum wszechświata no, że Rze, że być może albo może tak powinno być no to odczłowiecza nie Boga no jest czymś bardzo potrzebujemy 1 ja czy pójdziemy w stronę takiego zorganizowanego zorganizowanego, a pan teizmu, ale inne myślę, że coraz bardziej pójdziemy w stronę indywidualizacji wierzeń religijnych oto tendencję też się też widać i myślę, że to też widać tych 2 książkach że, badając religii opisują religię zyskuje się do nich pewien dystans tak naprawdę ze by największą wartość upatruje się w tym, żeby brać w nim oddać ich to co, a na zasadach człowieka najważniejsze to najbardziej pożyteczne, a Slam w wywiadach słabym państwie przyznaje się do tego, że on swoje dzieci wychowuje taki sposób, żeby mogły wybierać z różnych tradycji religijnych to co interesuje, ponieważ on jest z Europy na inne partie istotą jest sympatia do sufizmu zakorzenionego w islam oczywiście, a jego żona jest protestantką i pozwalają dzieciom czerpać z tej tradycji, ale np. również uczestniczą w filtr się także Lwowskich na i to na co on zwraca uwagę co jego zdaniem liczyć się z ludzkim życiu to rozwijanie siebie pewnej duchowej wrażliwości, a z, którego źródła będzie będziemy tę wrażliwość czerpać jest jego zdaniem już drugorzędne jeśli ta rozwijanie tej duchowości duchowej wrażliwości pozwoli nam też na to, żeby tym uzyskiwać jakoś się emocji i motywację do, a na zmierzenia się z kryzysem klimatycznym NATO 2 jest źródło jest czwartą siłę będziemy czerpać będzie też przy and drugorzędne inne ważniejsze będzie to, żeby to motywacja sobie po prostu mieć, dlaczego jeśli mogę tylko komentarz do tego co powiedział Mateusz Burzyk jest jeśli ktoś wierzący dzisiaj to nie może być dla niego drugorzędne, skąd to, skąd się bierze prawda, bo czegoś z bieżących rzeczywiście wierzy w wyjątkowość tego objawienia, które wiesz czy katolickiej czy inwestycja, ale nawet po lekturze tej książki, kiedy rozumie te procesy widziałem historyczno socjologiczny mało ma, więc odpowiedź odpowiedź lekarz rzeczywiście bieżącego byłaby taka, że oczy są takie procesy, ale to wszystko jest opatrzność Boża, jaki jest zamysł Boży który, jakby to prowadzi przez cały przez przez po historii natomiast jeszcze odwołać do pani pytania o o to czy jakby pan minister spraw religii może być odpowiedzią na kryzys ekologiczny jeśli dobrze rozumiem intencję to wy po takich historii trwa historia Religi też trwa jeśli to miałoby się udać to musiał się pojawić jakiś nowy prorok, który byłby autentycznie szczerze przekonany, że dostał nowe objawienie i Włosi dlatego tego typu wiary i wystarczająco dużo ludzi w relatywnie krótkim czasie by się do tego przekonał czy to jest bardzo mało prawdopodobne, ale oczywiście możliwe mówi historia trwa być może teraz sobie rozmawiamy to gdzieś w Indiach Archanioł Gabriel objawia się komuś dyktuje mu jej na oświadczeń, a może już zupełnie płynna, ale jednak teraz trend jest taki bardzo indywidualistyczny neoliberalnej nie będzie 1 prorok tylko będzie też bardziej działo w taki mu powiedziała sposób, jaki opisał Mateusz Burzyk po prostu mamy to indywidualizacji religii tak religia nie pomoże odpowiadać na taki kryzys jak globalne ocieplenie jeżeli, jeżeli Religa miały, jakim wsparciem w tym to musimy się odbywać w wymiarze wspólnotowym jakimś zorganizowane instytucji, która głosi pewnym dogmatem, jeżeli podążam bodaj każdy sobie będzie robił tak jak uważano to nie będziemy tego efektu, który pani pyta tak nie będzie utracimy tę religię pewien system natomiast tam pracuje również wskazać, który to inna inna droga to znaczy pytanie o to czy w ramach różnych tradycji w ramach różnych rytuałów nie będziemy się modlić o to samo kazała im, czyli po prostu przetrwanie czy jakieś zahamowanie negatywnych tendencji, które zagrażają nam wszystkim po prostu ja bardzo państwu polecam obie książki myślę, że są one ciekawe dla tak dla wierzących jak niewierzących wszystkich innych możliwości, które mamy w w w tej relacji powiedzmy z Bogiem, bo przecież nie dla wszystkich to jest jednoznaczne tak albo nie myślę że, że także to są bardzo ciekawe lektury i z tej perspektywy również ciekawe, że właśnie zarówno dla wierzących, jaki niewierzących rozmawialiśmy zainspirowana książkami Emu Bóg Rezy Aslana oraz 18 spojrzeń na Boga, lecz z jego Stevensona rozmawiałam z dr Mateuszem buziek redaktorem miesięcznika znak i dr. Hubertem krzyżackim podkreśla szczególnie tę książkę, która zbliża Kołakowski poszukiwanie pewności bardzo panu dziękuję dziękuję dziękuję bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZOREM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA