REKLAMA

Jutronauci: A co, jeśli religia zniknie?

Gościnnie: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-12-03 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
17:54 min.
Udostępnij:

83. odcinek w programie "Jutronauci". Polska jest jednym z najszybciej laicyzujących się społeczeństw świata. Jakich przeobrażeń możemy spodziewać się w najbliższym czasie? Dlaczego age gap, różnica w religijności między pokoleniami, jest tak wysoka? Jeśli tendencja się utrzyma, jak zmienią się normy społeczne i wartości? Czy jest możliwe, że będziemy przykładać mniejszą wagę do więzi rodzinnych? A może niewiele się zmieni? Religia wynika z uwarunkowanych ewolucyjnie właściwości naszego umysłu, a sekularyzacja nie oznacza braku przesądów czy ezoteryki? Jak wygląda moralność bez religii? O naturze sekularyzacji, jej konsekwencjach i prognozach rozmawiamy z prof. Konradem Talmontem-Kamińskim - badaczem religijności z Uniwersytetu w Białymstoku. W projekcie badawczym, w którym uczestniczy po raz pierwszy zastosowano komputer o olbrzymiej mocy obliczeniowej. Jakie zmienne dzięki temu udało się uchwycić? Więcej o nowej normalności znajdziesz w najnowszej edycji programu "Jutronauci": https://wyborcza.pl/jutronauci

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
partnerem programu Jutronauci jest Sebastian Kulczyk mecenas książki jutro jest teraz opowiadającej o szoku, jaki przeżyliśmy i o tym jak próbujemy oswoić poukładać świat na nowo to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej zastanawiamy się nad tym czy Polska wszyscy kulę rysuje, jakie będą tego konsekwencję ósma 10 podcast gazety wyborczej witam państwa w podcaście Jutronauci nazywał się Kasper Kalinowski państwa moim gościem jest dziś prof. Konrad Szymon Kamiński badacze Rozwiń » religijności Uniwersytetu w Białymstoku dzień dobry dzień dobry bardzo miło w jednym z badań, które przeprowadzać potwierdził się efekt, który dla wielu może się wydać zaskakujący Polska należy do jednego z najszybciej realizujących się społeczeństw świata tzw. etap, czyli różnica wiekowa religijności pomiędzy pokoleniami jest olbrzymia z czego twoim zdaniem ten efekt wynika, dlaczego Polska wydaje się, że to nie jest tak naprawdę związane z rynkowych specjalnym z polską po prostu chodzi o to, że proces sekularyzacji na sam początku trwa powoli sam kończy trwa powoli i najszybciej właśnie tej części środkowej biegnie, a to jest oczywiście Polska się znajduje w Czechach zgłasza się nie biegnie szybko, bo tam nie za bardzo ma się co pokazywać i te badania są też fascynujące pod względem zastosowanej metody unikatowych pierwszy raz tego typu badaniach zastosowano komputer olbrzymie mocy obliczeniowej, dlaczego akurat potrzeba było tak dużej mocy obliczeniowej, jakie zmiennej i procesu udało się dzięki tej nowej technologii uchwycić problem ze zrozumieniem takiego zjawiska cyfryzacji jest taki, że jest to zjawisko, które objawia się i ma ważny element na kilku różnych poziomach w tym przypadku chodzi o to, że mamy zaangażowane procesy społeczne zjawisko cyfryzacji jest procesem społecznym oczywiście ale, żeby zrozumieć zjawisko społeczne trzeba jednocześnie wziąć pod uwagę procesy poznawcze procesy umysłowe, które odbywają się w pojedynczych umysłach, czyli poziom psychiczny to jest bardzo trudne do zrobienia w momencie, kiedy po prostu staram się formować pojedynczy teorie i na ich podstawie dochodzi takich wniosków tutaj trzeba jednocześnie stworzyć taki model, gdzie te teorie z różnych poziomów się pojawiają i mogących wchodzić Winter akcję co oznacza w praktyce to jest to, że my tworzymy model, w którym są w efekcie bardzo uproszczone modele indywidualnych osób tych aspektów ich psychiki, które są ważne właśnie nas sekularyzacji i takich osób przychody osób tworzymy całe społeczeństwa problem jest taki, że już na poziomie indywidualnym cała zmiennych, które muszą być wzięte pod uwagę wiek płeć wychowanie pewne zmienne poznawcze recepta później te osoby pojawiają się prawda społeczeństwa, które mogą być zupełnie inny sposób zrealizowane składają się te społeczeństwa pseudo społeczeństwo już są modele prawda z wielu tysięcy osób Jet wiele tysięcy osób wchodzi w interakcję dzięki interakcji są powtarzane wielokrotnie, tak więc to już 100 liczba zmiennych liczba kalkulacji, które są konieczne rośnie po prostu AG tragicznie i jak wykonać 1 taki może to nie wystarczy, bo po prostu trzeba coś takiego powtarzać powtarzać powtarzać absurd wielokrotnie tysiące razy, żeby widzieć jak takie społeczeństwo takich mniej więcej zmiennych większości sytuacji reaguje na pewne bodźce zewnętrzne powiedzmy, a możemy się spodziewać, że w takim sekularyzacji świecie przyszłości będziemy przykładać np. mniejszą wagę do więzi rodzinnych setki badań udowodniły, że poziom religijności wiąże się z potrzebą założenia rodziny, ale również z liczbą posiadanego potomstwa, czyli sekularyzacja w praktyce oznacza porośniętych więzi rodzinnych i możemy przewidywać, że w naszym zachodnim kręgu kulturowym, że ludzie religijni posiadają więcej dzieci, więc w przyszłości ten wskaźnik dzietności będzie jeszcze bardziej malał wydaje się, że to jest biuro rzeczy, bo pierwsza kwestia to jest, jaką strategię życiową ktoś przyjmuje czy, żeby mieć bardzo wiele dzieci, gdzie możliwość zaangażowania się i inwestowania pojedyncze dziecko jest dużo mniejsza czy też mieć mniejszą liczbę dzieci, ale inwestować dużo więcej te dzieci, które się ma nabierają się, że niezależnie od tego czy mamy do czynienia z osobami wierzącymi czy nie bieżącymi to dzisiejsze społeczeństwa mamy bardzo mocną tendencję, żeby inwestować w bardzo duże pojedyncze dzieci i to wcale nie znaczy, że jesteśmy rodzinni też po prostu inna liczba dzieci inny model rodziny zresztą, jeżeli popatrzymy na społeczeństwa to ten model rodziny, które powiedzmy, że tradycyjny w takich społeczeństwach jak Polska do winy, bo często błędnie niespotykanej nigdy nie spotykany, tak więc to jak wyglądają rodziny się zmieniało się zmienia się zmian będzie, ale to wcale nie znaczy, że w przyszłości ludzie nie będą rodzin tylko posłów inny sposób jeśli chodzi o samą naturę religijną to nie da się nie obronić tezy żona wynika z właściwości naszego umysłu, który jest przecież produktem ewolucji czy coś uwarunkowane ewolucyjnie konstruuje, a i tak naprawdę chyba możemy przewidywać, że sekularyzmu dane społeczeństwo nie oznacza w praktyce brak przesądów braku myślenia magicznego braku ezoteryki w krajach zupełnie świeckich takie porządki mają się jak najlepiej zgodziłby się z tym absolutnie wystarczy popatrzyć właśnie na Czechy i społeczeństwo za sobą Polski, która jest w ogromnej mierze realizowane ale gdzie przekonania powiedzmy magiczne są jak najbardziej ciasto spotykany oczywiście one gra jakiś ogromnej roli kształtujące jak społeczeństwo wygląda, ale są uznawane i jednak często powodują zmiany zachowań indywidualnych SOS jest podstawa psychiczne, na której budują się różne społeczne instytucje m.in. właśnie coś takiego jak League jest zinstytucjonalizowane, a jeśli chodzi o całą kaskadę zdarzeń szereg przeobrażeń, które niesie są sekularyzacja to czy mamy jakiekolwiek sposoby naukowo prawomocnie, że przewidzieć kierunek zmian jeśli sekularyzacja się utrzyma czy możemy się spodziewać np. nasilenia się bardziej radykalnych ruchów religijnych mimo powszechnej sekularyzacji radykałów będą rośli sine czy innych tego typu zdarzeń przykład dominacji innej obcej religii ma jakiś pomysł co się stanie z tą tendencją sekularyzację jak przeobrażenia na poziomie społecznym wystąpią to oczywiście jest trudne pytanie po części właśnie te badania też robimy to jest po to, żeby powołać takie rzeczy określić generalnie mogłem powiedzieć tak podkręca z tego wieku szereg naukowców twierdziło, że tak naprawdę społeczeństwa zachodnie się nie przekazują tylko, że stół przechodzą zmiany w formie religijności, jaką można tam spotkać, tak więc tutaj właśnie była mowa o różnorodności nic grup, które też była mowa o tym, że ta religijność staje się dużo bardziej indywidualne i obydwa zjawiska rzeczywiście się pojawiają, ale te badania, które my wykonujemy wykazują, że to są po prostu zjawiska typowe dla sekularyzacji, że właśnie społeczeństwa mieliśmy klimat 1 religii to się załamuje i nagle pojawi się cała masa różnych grup religijnych i też to, że ludzie odchodzą od religii zinstytucjonalizowanych, ale cały czas mają swoje własne przekonania religijne cały czas czuję pewien poziom duchowości i to wyrażają w sposób indywidualny, dlaczego to nie oznacza czegoś innego jest ekranizacją, ponieważ te nowe ruchy widzimy ta religijność zindywidualizowana one nigdy nie są mocniejsze niż ta religia zinstytucjonalizowana, które wcześniej i czasem jak patrzymy na różne społeczeństwa te rzeczy też pewnej mierze zanikają, czyli możemy się spodziewać całkowitego zaniku nawet na poziomie indywidualnym jednostkowym przeżyć religijnych no tak powiedziałem pewne przeżycia pewne przekonania pozostaną, ale to będzie taka forma szczątkowa oczywiście zakładając, że będą trwały warunki dla cyfryzacji nie ma żadnej gwarancji tak będzie to nie jest proces, który musi dalej się toczyć w tym kierunku to jest proces toczy się w pewnym kilku tylko, jeżeli podstawowe warunki ku temu sprzyjają, a my potrafimy określić na mocy praw statystyczny chociażby przybliżeń, jakie warunki sprzyjające sekularyzacji to nie jest takie proste oczywiście i to znowu jest ogromne pole dla dyskusji wśród badaczy, ale wydaje się, że ogromną rolę tutaj gra kwestia poczucia bezpieczeństwa, jakie ludzie mają w danym społeczeństwie po prostu, jeżeli ludzie w sposób stały czują się bezpiecznie w społeczeństwie to powoli i wywołuje erozję tradycji i przekonań i praktyk religijnych, bo taka tradycyjna narracja utożsamia dobrobyt bardzo prosta wykładnia im bardziej społeczeństwa demokratyzacją stają się bogatszy tym większy zanik religii zgodziłby się z taką teorię to nie jest takie proste, bo tutaj pracę takim słynnym przeciw przykładem od wielu wielu lat były stany Zjednoczone kraj bardzo bogaty w co najmniej teoretycznie jak najbardziej demokratyczne, ale jednak o wiele bardziej wierzące niż większość krajów demokratycznych Europy problem był w tym, że to bogactwo naznaczone było od zawsze właściwie dużo bardziej nierówno rozłożone niż w krajach europejskich, że w stanach Zjednoczonych był brak takiej sieci opieki społecznej jak w krajach europejskich i wydaje się, że to miało ważną rolę w spowolnieniu tego procesu cyfryzacji Zjednoczonych i mówię w czasie przeszłym, ponieważ tak naprawdę się 20 lat widać myślę, że już mamy bardzo jednoznacznie to, że stany Zjednoczone też wniosek rysuję no tak, bo dzisiaj 2001. wieku on chyba ciężko nam taki dwudziestej wiecznych kategorii kiedyś utożsamiano religię z moralnością na dzisiaj wiemy doskonale o tym, że krzywdzenie innych krajów jemy na część krzywdę nawet niemowlaki preferują sprawiedliwy podział dóbr i wcale nie wynika z poziomu religijności tylko jest to po prostu prawa biologii, ale mimo to twoim zdaniem proces sekularyzacji może zmienić tę normę, jakim kieruje się społeczeństwa jego np. priorytety jego wartości moralne jego etykę myślę, że te rzeczy są ze sobą jak najbardziej związane i myślę, że to może powodować, że z punktu widzenia osoby głęboko wierzącej takie społeczeństwo wygląda społeczeństwo amoralny, bo po prostu to jest społeczeństwo, które nie zachowuje się wg norm moralnych, wg których ta osoba została wychowana i które ta osoba spodziewa się, ale nie znaczy społeczeństwo jest amoralny po prostu znaczy, że on się opiera na innych normach moralności, które jest spore prawdopodobieństwo akurat do tego społeczeństwo w efekcie są bardziej odpowiednie to nie jest trochę także bardzo często w takiej klasycznej psychologii społecznej rozpatrywano religii jako pewien rodzaj spoiwa kleju społecznego, że jeśli stracimy tom nawet jeśli mamy ten katolicyzm fasadowy, który bardziej na zasadzie jakiegoś rynku usług bez jakichś przeżyć religijnych Ano trwa to jest spoiwem społecznym i społeczeństwo pozbawione takiego kraju społecznego będzie po prostu nie skonsolidowane słabsze nie będziemy już takiej przynależności do jakiegoś społeczeństwa itd. czy sekularyzacja może się do tego przyczynić się tutaj właśnie jest coś co wydaje się bardzo interesujące, ponieważ jest to podstawowe pytanie 3 religie mówił właśnie taki wynik jest specjalizowany w czasami również duże religie, bo nawet jest taki zwrot z ligi duży bogów i wydaje się, że one rzeczywiście w tych społeczeństwach, gdzie one działają i grają rolę w motywowaniu większego poziomu zachowań powiedzmy prospołecznych, ale to nie znaczy, że społeczeństwa, które się okres stają się niemoralne to coś innego, jeżeli popatrzy się na takie społeczeństwo jak Szwecja jak Czechy jak dania to są oczywiście kraje, gdzie normy moralne się zmieniają, ale jeżeli popatrzy się na takie podstawowe kwestie jak bezpieczeństwo jak popatrzy się na poziom zachowań kryminalnych morderstwa kradzieże czegokolwiek innego to są społeczeństwa, gdzie te rzeczy co one bardzo niskim poziomie, tak więc abstrahując od bardzo konkretnych norm moralnych to wydaje się, że mamy tu społeczeństwa, gdzie poziom zachowań generalnie prospołecznych jest bardzo wysoki zresztą też można uznać też pomyśleć o poziomie aktywności ludzi winnych będzie losach i innych formach aktywności społecznej w tych krajach to zwykle jest na bardzo wysokim poziomie i tutaj trzeba powiedzieć, że wydaje się w efekcie to są społeczeństwa, które znalazły sposób wywoływania wysokiego poziomu zachowań prospołecznych wśród ludzi, który nie polega na religiach, więc w efekcie co się dzieje w tych krajach to jest to, że religie stają się cechą, która zatraca swoją funkcję społeczną i sekularyzację zanik ligi można porównać w pewnym sensie do zaniku takich elementów fizjologii dla tych zwierząt jak np. tylnych kończyn u wielorybów, gdzie ten nie kończyny zanikają wielorybów, ponieważ one też straciły swoją funkcję na jak rozmawiamy oddani to ciężko nie zwrócić uwagi na 1 rzecz dania się sekularyzacja z 1 strony, ale z drugiej strony co roku w rankingach narodowych szczęścia to ścisła absolutna światowa czołówka wiadomo, że nie mamy szans brutalne jako kraje Zachodu brak religii przeszkadza Duńczykom żaden sposób tworzyć fantastycznego wspierającego się szczęśliwego przede wszystkim społeczeństwa oni chyba nie są zagubieni w wydaje się to trudne do powiedzenia oczywiście myślę, że nie można od razu jednoznacznie powiedzieć, że tak nie jest i to trzeba się temu dokładnie przyjrzeć, a na pewno teza, że bez religii ludzie dali się czuć zagubieni bezwartościowe itd. byłaby sama sobie na to uzasadnienia dziękuję za rozmowę państwa moim gościem był prof. Konrad Kamiński badacze religijności Uniwersytetu w Białymstoku dziękuję bardzo, widzenia, a ja nazywam się Kasper Kalinowski do usłyszenia gazety wyborczej partnerem programu Jutronauci jest Sebastian Kulczyk mecenas książki jutro jest teraz opowiadającej o szoku, jaki przeżyliśmy i o tym jak próbujemy oswoić poukładać świat na nowo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA