REKLAMA

Finanse w samorządach i realizowanie polityk lokalnych

Wywiad Polityczny
Data emisji:
2021-12-03 17:20
Prowadzący:
Czas trwania:
13:30 min.
Udostępnij:

Z prof. Pawłem Swianiewiczem, kierownik Katedry Rozwoju i Polityki Lokalnej Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, omawiamy raport "W jaki sposób pogarszanie się sytuacji finansowej wpływa na zmiany w realizowanych politykach lokalnych?", którego jest współautorem. Raport został przygotowany dla Fundacji Batorego.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prof. Paweł Swianiewicz jest z nami kierownik katedry rozwoju polityki lokalnej wydziału geografii studiów regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry, a porozmawiamy sobie o raporcie przygotowanym dla fundacji Batorego, który raport badał następujące rzeczy, które samorządów najboleśniej odczuły w ostatnim czasie zmniejszenie swoich dochodów no jak sobie radziły coraz bardziej pustymi budżetami jak weźmiemy przykładowe samorządy, które Rozwiń » państwo opisują w tym raporcie to rzeczywiście robi to wrażenie spadek dochodów, bo np. gmina wiejska Cyców w województwie lubelskim spadek o prawie 39 Sopot spadek o prawie 13 Lublin 10 gmina Postomino województwo zachodniopomorskie spadek o 31% no jak żyć w takiej sytuacji panie profesorze no ciężko ciężko się żyje w takiej sytuacji doprecyzuje my możesz się te liczby, które pani redaktor podawała nie odnoszą się do całości budżetu tylko do dochodów własnych o tyle spadły dochody własne UE w tej grze są najważniejsze dla gmin tak aż gmina rozwiąże z nimi swobodnie zarządzać jak najbardziej tak, ale też trzeba pamiętać, że ten spadek przynajmniej w niektórych przypadkach en mógł być w jakiś sposób UE częściowo przynajmniej rekompensowany przez pomoc w postaci dotacji przekazywanych bez budżetu ja oczywiście nie stawiam znaku równości to nie jest wszystko jedno czy dostajemy dotacje, które nie od nas zależy i nie od nas zależy przynajmniej nie do końca od nas na co ją wydamy czy też mamy dochody własne ale w jaki sposób jednak ten spadek był rekompensowany z tym, że od razu tutaj dodam, że pojawił się problem czy też obserwacja, jaką zrobiliśmy była taka, że to wsparcie rządowe w postaci rządowego funduszu inwestycji lokalnych, bo to była główna forma wsparcia w ubiegłym roku i wcale nie trafiała w największym stopniu do tych samorządów, które najbardziej straciły swoje własne dochody Anna pytamy, bo kryteria rozdziału było partyjne co państwo udowodnili lasem prof. Flisem w swoich raportach to prawda ale, pomijając nawet to partyjność to jak patrzymy statystycznie to nawet nieco większa i wsparcie otrzymały te gminy które, które nie spadły dochody albo bardzo mało spadły niż te, które w, którym spadły dochody najwięcej najbardziej to widać w przypadku miast naprawach powiatu, czyli dużych miast 66 dużych miast Polski, które w ogóle zostały najmniejsze wsparcie, a te, gdzie spadły dochody najbardziej i nie dostały wsparcia wcale tego funduszu i tutaj ma pani rację pani redaktor, że najbardziej nasuwający się wytłumaczeniem tego jest właśnie wytłumaczenie polityczne czy też może raczej partyjne nie polityczne to znaczy te miasta są urządzone przez prezydentów kojarzonych raczej za opozycją, a nie jest partią rządzącą i takim miastom rząd bardzo niechętnie przekazywał jakieś środki jak rozumiem przyczyny spadku tych dochodów są 2 przynajmniej 2 to pandemia z 1 strony, a z drugiej te rozwiązania, które wprowadza rząd np. w obszarze podatkowym również sprawiało, że do budżetów samorządowych trafiało mniej pieniędzy czy coś jeszcze mnie to są to są 2 najbardziej to są 2 najważniejsze przyczyny przy czym nie umiemy dokładnie rozgraniczyć, jaka część tego spadku jako uczeń zawdzięczamy którejś z tych, które z tych przyczyn natomiast tylko dodam tutaj jedno zdanie, że spadek dochodów nie jest jedyną możliwą przyczyną pogarszania się sytuacji finansowej samorządów sytuacja finansowa może pogarszać się nawet wtedy, kiedy dochody nie spadają, jeżeli na samorządy są za pomocą różnego rodzaju przepisów nakładane nowe obowiązki przy co przy pozostającej cechy i na tym samym poziomie dochodach no też powoduje coraz większe napięcia we wspinaniu dopinanie budżetu czy ten znany mechanizm od kilku lat delegowanie dodatkowych zadań bez strumienia finansowego na te zadania tak delegowanie dodatkowych zadań albo zwiększanie kosztów zadań, które już były realizowane np. podnosimy Aes co do budynku szkoły wynagrodzenia nauczycieli już niech samorządy się martwią w jaki sposób one pieniądze na te wyższe wynagrodzenia znajdą, bo nie znajduje to pełnej rekompensaty ze np. zwiększonej subwencji oświatowej, więc może być to samo zadanie, ale z powodu zmieniających się przepisów kosztujące drożej niż wcześniej podawałam przykłady, które państwo przytoczyli w swoim raporcie to jeszcze kilka Ostrołęka 9% Mysłowice Radom Bydgoszcz 8% gmina Sidra województwo podlaskie 35% jak to wygląda generalnie tej dacie my i w naszym raporcie skoncentrowaliśmy się na tych samorządach, które straciły powyżej 5% dochodów własnych w ciągu 1 roku na takich samorządów było sporo wśród miast naprawach powiatu 90% 80% powiatów natomiast nie przepraszam przesadziłem wtedy, gdybym tyle w tym ilu samorządach w ogóle spadły dochody powyżej 5% w ciągu 1 roku spadło między w połowie miast naprawach powiatów 30% powiatów i znacznie mniejszej około 1015% gmin i tęgi samorządy, którym tak mocno spadły dochody porównywaliśmy z samorządami podobnymi do nich i którym nie spadły dochody, żeby zobaczyć w jaki sposób jak różniły zachowania jak się różniła struktura budżetu polityka budżetowa w tych samorządach, którym najmocniej spadały dochody w jaki sposób one próbowały się bronić przed tą trudną sytuacją finansową to było takie główne pytanie, które stawialiśmy w naszym raporcie napisali państwo taką typową reakcję samorządów na problemy finansowe pkt 1 net to jest próba przeczekania nadzieję, że kłopoty okażą się chwilowe płatności dla wykonawców usług są opóźniane odkładać na później remont, ale teraz chyba samorządy doskonale zdają sobie sprawę, że kłopoty nie są przejściowe poza tym od 1stycznia 2021 roku wchodzą w życie także rozwiązania podatkowe polskiego ładu jak wiemy uderzy także po kieszeni budżety samorządowe, więc co dalej od 2002. roku oczywiście przejęzyczyłem tego drugiego, czyli tak tak no faktycznie ciemny co dalej myślę, że kontynuacja tej strategii, które zaobserwowaliśmy już teraz, a zaobserwowaliśmy właśnie takie to 3 główne punkty po pierwsze, spadają w samorządach spadają inwestycje w tych, które są dotknięte spadkiem dochodów dużo bardziej niż w innych samorządach no to się wydaje oczywiste, ale to trzeba wyraźnie podkreślić, że na dochodach bieżących wydatkach bieżących nie da się tak bardzo oszczędzać one są dużo większym stopniu sztywne np. pensje, które trzeba wypłacać pracownikom natomiast inwestycje są pierwszymi ofiarami cięć to o tyle niebezpieczne już, pomijając ME prawda dyskomfort mieszkańców, którzy później doczekają się jakiejś inwestycji, które są im potrzebne, ale także dlatego jest niebezpieczne, że samorządy są bardzo ważnym inwestorem publicznym, a inwestycje w związku z tym inwestycje samorządowe są bardzo istotnym kołem zamachowym całej gospodarki spadające inwestycje samorządowe są en zagrożeniem dla wzrostu gospodarczego w ogóle, więc to jest pierwszy punkt inwestycje po drugie, jeśli chodzi o wydatki bieżące zauważyliśmy 1 taki, na którym samorządy wyraźnie próbują oszczędzać w ramach Ewę w razie problemów finansowych to są wydatki na plany miejscowe zagospodarowania przestrzennego w ogóle na plany miejscowe no to się wydaje stosunkowo mało dokuczliwe na krótką metę jest stosunkowo mało dokuczliwe, ale na dłuższą i jest groźne dla procesów rozwojowych wiemy, że ład przestrzenny nie jest najsilniejszą stroną polskiego krajobrazu opóźnianie tworzenia planów przestrzennego zagospodarowania jeszcze bardziej może pogarszać tę sytuację i trzecia rzecz to jest wzrost zadłużenia rząd, chcąc ulżyć samorządom i poluzowały 1 regularne limity dotyczące zadłużania się samorządów na krótką metę to rzeczywiście może być pomoc na dłuższą metę to ja się tego bardzo boję to może i samorządy mogą wpędzić się w pułapkę zadłużenia na razie nie widzimy tego znaczącej skali, ale ten wzrost zadłużenia tracących dochody samorządach był już w 2020 roku bardzo wyraźnie widoczny, więc to jest taka wsparcia, a to typowa reakcja piszą państwo, że samorządowcy bardzo niechętnie o oszczędzają na usługach dla ludności, a jeżeli już muszą oszczędzać no to starają się likwidować jakieś usługi tylko np. ograniczać czas pracy bibliotek, ale rozumiem, że jest to związane z tym, że pogorszenie jakości usług albo zmniejszenie liczby może potem odbić rykoszetem wyborach samorządowych po prostu mieszkańcy będą niezadowoleni nie zagłosują na danego włodarza, jeżeli np. autobus jeszcze co 10 minut, a teraz w wyniku cięć będzie jeździł co 40 minut oczywiście, że tak ja mam nadzieję, że do aż tak drastycznego pogorszenia nie dojdzie, że autobus zamiast co 10 jeździł co 40 minut, ale jeżeli zamiast co 10 będzie jeździł co 15 albo co 20 minut no, toteż tracimy, a komfort jako pasażerowie jako mieszkańcy ja się obawiam się na dłuższą metę, jeżeli dołożymy do problemów tych budżetowych, o których już mówiliśmy o dość wysoką inflację, jaka w Polsce obecnie jest no to na dłuższą metę nie da się uniknąć podwyższania opłat za różne usługi np. ceny biletów komunikacji miejskiej co będzie miało różne negatywne skutki zarówno dla miast jak będzie miało negatywne skutki polityczne dla władz miast, bo oczywiście mieszkańcy nie będą z tego zadowoleni i poparcie w kolejnych wyborach dla obecnie rządzącej opcji w poszczególnych miastach może być przez takie zmiany przez takie podwyżki zagrożone prof. Paweł Swianiewicz kierownik katedry rozwoju polityki lokalnej wydziału geografii studiów regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego był naszym gościem rozmawialiśmy o raporcie dla fundacji Batorego bardzo dziękuję panie profesorze dziękuję bardzo Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POLITYCZNY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA