REKLAMA

Skąd się wzięła Chata Socjologa w Bieszczadach?

Podróże duże i małe
Data emisji:
2021-12-05 11:20
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
15:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Róża małe duże stały na cykl o godzinie 1120 koniem się państwo ponownie Przemysław Iwańczyk naszym gościem jest pan Łukasz Baj historyk zawodowy przewodnik Beskidzki autor przewodników turystycznych i opracowań poświęconych przeszłości Podkarpacia dzień dobry dzień dobry pozwoli pan, że od razu poczynił pewne zastrzeżenie no nie ma dziś czasu, żeby opowiedzieć wszystkie 555 zagadek w Bieszczadach, ale myślę, że przynajmniej kilka z nich może pan zdradzić też, Rozwiń » opowiadając o książce która, która jest głównym tematem naszego dzisiejszego spotkania przy mikrofonie łączy sens trudno było książkę, która ma ponad 300 stron krótkiej audycji nawet skrótowy powiedzieć także wiem, że to zadanie niełatwe jak największa zagadka wiąże się z Bieszczadami myślę, że dla każdej osoby dla każdego czytelnika to będzie sprawa indywidualna, bo też tematyka książki te Jagi tematyka w ogóle całych Bieszczadów jest zróżnicowana, więc dla jednego z prostym sprawą będą zagadki historyczne nie będą należały jak i większej trudności dla innych osób z kolei mogą być trudne, więc tutaj nie podjąłbym się takiego stwierdzenia, która jest najłatwiejsza, która jest trudniejsza no dobrze, ale proszę przytoczyć, choć kilka tak by uczynić też zachęty nie tylko do lektury, ale także do tego by w Bieszczady się wybrać, bo pan nawet kiedy przeprowadziłem takie badanie będąc samemu na bal, kiedy na bakier z Bieszczadami nie wszyscy Polacy tam byli no nie wszyscy i myślę, że dla wielu osób często to jest bardziej hasło takiego biegu tego języka i wyjedź, że wszystko jest Bieszczady niższy niż jakieś konkrety, więc tutaj są pytania bardzo takie ogólne no nie wiem to jest on nazwę Najwyższego szczytu w Bieszczadach, ale są też pytania szczegółowe konkretne miejsca o konkretne schroniska tak jak jest konkret rozdział poświęcony końską np. pytanie, skąd wzięła się nazwa chata socjologa za jednego z bieszczadzkiej Stroński właśnie trzeba czytelnik który, który próbuje bawić się zagadki powinien rozstrzygnąć co jest zadane nad NATO pytanie są pytania dotyczące ludzi związanych z jeszcze danych np. no ostatnio za sprawą też jednej z książek, które się winnym wydawnictwie ukazała jest pytanie o to, jakiego pomnika nie zobaczymy już Jabłonka był to pomnik bardzo chętnie odwiedzany w minionym okresie oczywiście chodzi o pomnik gen. Karola Waltera Świerczewskiego, który był wykreowany przez propagandę na świeckiego Świętego polskiego komunizmu są pytania o osoby znacznie mniej znane np. jakie były koleje losu biskupa Teodora Markowicza im tutaj to jest pytanie już poziomu tych bardzo trudnych nawet dla osób dobrze znających Bieszczad pan powiedział o tych najwyższych szczytach teraz posłużę się stereotypem dla wielu Bieszczady to wcale nie wyzwania stricte górskie dla wielu Bieszczady to historia ludzi, którzy tam mieszkają, którzy tam wiodą swoje życie od pokoleń to też historia pewnych miejsc, które obrosły legendą w całym kraju oczywiście, chociaż w tym o osiedlenie się od pokoleń czy zakorzenienie w Bieszczadach jest trudno, choć przez trudne losy tego regionu, gdzie właściwie większość mieszkańców region w wyniku powojennych wysiedleń tych rdzennych mieszkańców zesłano większość regionu utraci to dobrze skorzystać przy tym wątku to to tacy zostali proszę powiedzieć czy jest ktoś, kto rzeczywiście legitymuje się taką długoletnią wiekową tradycją pobytu tam oczywiście tak tutaj zarówno, jeżeli chodzi o rodziny łemkowskie to jest w zachodniej części Bieszczadów na pograniczu z Beskidem niskim jakich, jeżeli chodzi o rodziny polskie w takich miejscowościach jak Baligród Cisna jak w miejscowości położone w północnej części regionu mamy rodziny zaś działa od pokoleń, ale jest to zdecydowana mniejszość, jeżeli w Bieszczadach ktoś może się wylegitymować 3 pokoleniami pobytu swojej rodziny wydany w tym regionie to, że dużo nie jesteśmy świeży mieszkaniec czy moi rodzice przyjechali 40 lat temu Bieszczad, ale zrobili to dlaczego już nie wynikające stąd jeśli pan nie chce oczywiście nie chciał naruszać Pański prywatności ale, ale też chciałbym poznać powody dla, dla których ludzie decydują się jednak wyjechać nią momentami zgłoszeń nowi rodzice tak jak mówiłem oboje nie są Bieszczadów mama jest Ślązaczką tata pochodzi z Łańcuta, a że mieli takie powiedzmy przyrodnicze zawody, bo tata jest leśnikiem mama jest z wykształcenia jest jeden z technikiem twierdzi, że chce mieszkać w górach Bieszczady z początku lat osiemdziesiątych miały w ofercie dużo miejsc pracy dla ludzi takich profesjach chcieli mieszkać w górach mogę coś za pracę i była oferta mieszkania służbowego tym też ma miły Bieszczady jeszcze tylko interes przyznam, że Ameryki nie odkryję natomiast muszę przyznać panu do czego Bóg nie jest smartfon, bo z reguły korzystam z niego jako źródła informacji, ale też mam tam notatki choćby te na potrzeby naszej rozmowy i pewnie słyszał pan tej nawet nie teorii tylko praktyce jeśli pan mówi to natychmiast media społecznościowe coś podpowiadają mnie natychmiast po kilku minutach chyba około 6 jesteśmy na antenie wyświetlił się tajemnicze zbrodnie w Bieszczadach to też jest takie miejsce, które owiany jest taką tajemnicą czasami nawet dość mroczną czy to jest także zawsze zawsze wydarzenia związane z historią najnowszą budzą najwięcej emocji nikt nie nie nie darzy takimi emocjami wieków minionych nie średniowiecze już tak nie rozgrzewa nastrojów w dyskusji jak powiedzmy wydarzenia ostatnich dekad my oczywiście tutaj Bieszczady są, jeżeli chodzi historię i oto taką tragiczną historię kojarzone przede wszystkim dwudziestym wiekiem z okresem działalności ukraińskiego podziemia nacjonalistycznego, a często zapomina się o tym, że również dwudziestym wieku rozegrały się najbardziej krwawy wydarzenia w Bieszczadach, czyli właśnie walki zimowe w 19141500 piętnasty rok pierwsze miesiące wielkiej wojny światowej jak wtedy nazywano, o których biurach pozostały liczne cmentarze wojenne może nie tak okazałe jak bezpańskim, ale naprawdę liczne, bo zginęło w naszym regionie no le lekko, licząc około 100 000 walczących po obu stronach rosyjskiej austriacki żołnierz proszę na czym polega ta wyjątkowość i różnorodności zarazem tego miejsca w porównaniu z innymi mówi się w Bieszczadach właściwie o każdej porze roku są zupełnie inny, ale tak samo przystępny tak samo piękne jest także Bieszczady są przede wszystkim kojarzone ze swoją przyrodą umorzenie dziką, a zdziczałe musimy pamiętać, że Bieszczady przed wojną miały kilkakrotnie więcej mieszkańców niż obecnie, a w tym momencie należą najsłabiej zaludnionych regionów naszym kraju ja tutaj zawsze podaje jako przewodnik przykład gminy, w której jestem zameldowany gminy Lutowiska, gdzie mamy na kilometr kwadratowy niecałe 5 osób także jest oczywiście niewielkie zaludnienie i Artur Andrus w 1 ze swoich piosenek co też pytam wy biega w tych moich zagadka bieszczadzkich napisał taki takie słowa Artur Andrus, który swoją drogą z Bieszczadami też jest związany, że najlepszy na rzeczy nie żyje naród nieprawda, że tu bieda głód Nędza na mieszkańca przypada samej ziemi 6ha tona drewna niedźwiedź 23 księdza proszę powiedzieć, jaki jest podział ze względu na na te historie poszczególnych rodów, ale też historię kultury tych, którzy jedno mieli tam swoich przodków, bo Bieszczady są bardzo zróżnicowane pod tym względem, bo pod względem Etnograficznym także prawda no może to bardzo zróżnicowane obecnie co taka swoista mozaika narodowościowa religijna językowa w Bieszczadach była bardziej zauważalna przed wojną, kiedy przedwojennym powiecie leskim około 70% mieszkańców mówiło w dialekcie języka ukraińskiego, kiedy mieliśmy około 10% ludności żydowskiej za sprawą ośrodków miejskich, a także były szef niemieckiej wioski w okolicach Ustrzyk dolnych tak wyglądały Bieszczady do drugiej wojny światowej po drugiej wojnie światowej w wyniku przeprowadzonych po wojnie przesiedleń to się, gdy jest zdecydowanie zmieniło, chociaż mieliśmy taką można powiedzieć efemeryda, bo nie trwało długo, ale mieliśmy osadnictwo powojenne greckie w Bieszczadach greckiej macedońskie po tym, jak Polska przyjęła uchodźców po przegranej przez stronę lewicową wojnie domowej w Grecji to właśnie część tych ludzi osiedlono w Bieszczadach setki ludzi właśnie z pochodzenia Greków Macedończyków zamieszkało w okolicach Ustrzyk dolnych miejscowościach Krościenko ścianie od strony Grębowa potem większość z nich wyjechała, ale też to jest jakiś tam ślad na tych bieszczadzkiej dzieje, a Włosi Niemcy, skąd się tam żeli, a jeżeli chodzi o Niemców to jest koniec osiemnastego wieku, kiedy na te tereny wszedł już tak wyrażę zaborca austriacki i tutaj w ramach polityki ludnościowej polityki germanizacyjnej przeprowadzała kolonizacja tych nowych terenów tej tzw. Galicja lubię tego określenia, bo historycznie my mieszkamy na Rusi czerwonej tak się nazywają te obszary, które do Królestwa polskiego przyłączył po czternastego roku król Kazimierz wielki, a 18 wieku kolonizacja Wrzesińska od imienia cesarza austriackiego to było wprowadzanie w przeludnionych terenów niemieckich osadników do nowo nabytych przez Habsburgów do swojego imperium terenów i jeżeli chodzi o Niemców to od końca osiemnastego wieku do drugiej wojny światowej na tym terenie mieszkali takiej zwartej grupie kilku wiosek takie się u nas jak z agenta Oberstdorf wstań cel taki mieliśmy właśnie pod strzelcami dolnymi nieistniejące wsie obecnie, a po niemieckich osadnikach zostały drobne ślady w postaci cmentarzy czy ruiny jednej z jednej z Łomnicy i pozostałości podmurówki kaplicy ewangelickiej w miejscowości Band rów, a jeżeli chodzi o Włochów, bo oni również pan pytał to były osoby sprowadzone do budowy kolei w latach siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku kolei normalnotorowej Zagórza przez komendę na Węgry wtedy rękę zaczynały bliżej, bo nie było niepodległego państwa Słowackiego tylko Słowacja stanowiła część węgierskiej części realistycznej monarchii austro-węgierskiej i później również w latach dziewięćdziesiątych dziewiętnastego wieku włoscy kamieniarze, bo chodziło właśnie kamieniarzy z Trydentu, który również do imperium Habsburgów należał prowadzeni byli do pracy przy przesuwaniu przez cały czasy pod kolejkę, a przyszli do budowy tunelu łukowskiego tunelu, który przeprowadzony został pod Karpatami, żeby połączyć Galicję z Węgrami w ramach imperium Habsburgów czym zajmują się właściwie powinienem inaczej konstruować pytanie z czego żyją ludzie w Bieszczadach jeszcze Niewiem nie są artystami bądź też nie prowadzą gospodarstw agroturystycznych złota karta się już przemysłu to chyba to chyba aż tak wiele w Bieszczadach nie ma przynajmniej teraz w tym momencie właśnie przemysł przemysł nie ma, jeżeli chodzi o okres PRL-u były 2 duże kombinaty rzewne, że będzie w Ustjanowej tutaj to stanowi około 3 danych to nic tam funkcjonuje w Rzepedzi jest tam prywatna firma miejscu przypominać funkcjonował, ale nie ma tylu pracowników co miało w przyszłości inaczej też oglądał przed wojną, kiedy mieliśmy jeszcze kilkadziesiąt dużych tartaków teraz to tylko ono z mapą topograficzną przedwojenną w ręce jakieś drobne pozostałości w terenie przykryte roślinnością odnaleźć można o nich, a czym żyją współcześni mieszkańcy oto wiadomo z turystyki oczywiście tak artystów aż tak wielu nie mamy, chociaż mówią niektórzy, że wystarczy jeszcze pojechać założyć kapelusz zaraz niejeden artystą czuje, choć nie zawsze Iskra Boża z tego wpływa na takiego delikwenta oczywiście jest jakiś poziom usług lokalnych jest praca w lesie to również jest udziałem wielu mieszkańców, ale musimy pamiętać, że region jest słabo zaludniony o poziom bezrobocia jest tutaj większe niż na innych obszarach naszego kraju tu też muszę pana kulinaria zapytać, bo nie ma audycji związanej z podróżami, gdzie nie dotykali byśmy tego jakże ważnego obszaru obszary bardzo ważne i bardzo też dla turystyki znaczący, ale tutaj trzeba powiedzieć że, gdybyśmy chcieli tak 11 odtworzyć tradycyjną kuchnie Borkowską łemkowską właśnie mówimy o tych 2 grupach etnograficznych czy Rusinów zamieszkujących Bieszczady Rusinów Ukraińców tutaj zawsze są też spory powiedzmy nawet polityczne wokół terminologii w każdym razie tej ludności nie Polski, która dominowała przedwojennych Bieszczadach to kuchnia ta dla współczesnego mięsożerców byłaby mało atrakcyjna myślę, że bardziej mogłaby przypaść do gustu osobą o gustach wegetariańskich czy zajęć wegańskich czy ludzie jedni bardzo biednie jest oglądali na największe święta albo inie także opierano się na produktach mącznych na Kaszyna na kapuście współcześnie no jest jakaś próba inspirowania się kuchnią z tą regionalną kuchnią ukraińską Kryże czasem to jest tak jak w przypadku męczenników kotletów robionych z kaszy gryczanej i mięsa, że ta proporcja mięsa do kaszy na korzyść mięsa jest przerażona, a nie jest już tak regionalne jak być powinno i to jeszcze chciał to jest to też czasem współcześnie usługodawcy gastronomiczny po prostu czynią kuchnię regionalną tylko przez dodanie epitetu co jest łemkowskiej bojkowskiej bieszczadzkie jak ze słynnymi plackami sosen, które w każdym regionie w Polsce okazji i restauracji konkurują ogólną funkcjonują które, które nic nie mają wspólnego z Bieszczadami poza nazwą to jest to samo co w innych regionach jest jako placki po węgiersku placki pozwól dziecku placki, jakkolwiek nazywane dziękuję za wyznaczanie zasad jest tak w to rzeczywiście ciekawa historia, kiedy muszę panu powiedzieć, że dotkniemy w naszym cyklu niedzielny obiad Łukasz Bajda historyk zawodowy przewodnik Beskidzki autor przewodników turystycznych opracowań poświęconych przeszłości Podkarpacia dziś opowiadał nam m.in. o książce 555 zagadek w Bieszczadach, ale generalnie w Bieszczadach nie też była to historia, która zachęca nas by wybrać się tamte rejony dziękuję panu bardzo dziękuję bardzo, naszych słuchaczy zapraszam teraz informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PODRÓŻE DUŻE I MAŁE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA