REKLAMA

Jakim politykiem był David Lloyd George, premier Wielkiej Brytanii?

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-12-06 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
49:20 min.
Udostępnij:

Wielka Brytania, przystępując do wojny, nie określiła swoich wojennych celów. Rozwiń »
Angielscy chłopcy ruszyli na front, a nawet zaczęli nań ginąć, ale po co dokładnie ta danina krwi i z jakiego powodu - tego nikt nie wiedział.
Bo trudno było uznać za motyw lakoniczne wyjaśnienia szefa brytyjskiej dyplomacji.
Powinniśmy przeciwstawić się nadmiernemu wzrostowi znaczenia jakiejkolwiek potęgi - mówił Edward Grey w sierpniu 1914 roku, który wszelkie snucie jakichkolwiek planów politycznych uważał za mocno szkodliwe, więc ich nie snuł.
I tak przeszły dwa lata, w trakcie których ostro pnie się w górę pewien liberał z Walii.
Wprawdzie tuż przed wybuchem Wielkiej Wojny David Lloyd George był zwolennikiem przyjacielskich stosunków z Niemcami oraz - jako minister skarbu - przeciwnikiem zbrojeń brytyjskiej floty wojennej, ale zdążył zmienić zdanie, kiedy już wziął w rządzie tekę uzbrojenia.
Ministrem wojny zostaje właśnie wtedy, kiedy na Wyspach z całą mocą objawiają się antywojenne nastroje. Ludzie mają dość konfliktu, który obiecywano skończyć przed Bożym Narodzeniem dwa lata temu, a którego końca na horyzoncie wciąż nie widać, sensu zaś nadal nie wytłumaczono.
Rząd traci popularność, a premier Herbert Henry Asquith jest dzień w dzień oskarżany o skrajną nieudolność. Gazety mają używanie.
Ewidentnie nadchodzi czas politycznych zmian. Asquith ustępuje ze stanowiska po sporze z własnym ministrem. Powołany zostaje rząd koalicyjny, w skład którego wejdzie dwunastu liberałów,
trzynastu konserwatystów i trzech laburzystów. Najważniejszy jest jednak szczupły, raptem pięcioosobowy gabinet wojenny.
Na jego czele staje pięćdziesięciotrzyletni David Lloyd George.
Jest 6 grudnia 1916 roku. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
przeszłości wielka Brytania przystępując do wojny nie określiła swoich wojennych celów angielscy chłopcy ruszyli na front, a nawet zaczęli nam zginąć, ale po co dokładnie ta danina krwi i jakiego powodu tego nikt nie wiedział, bo trudno było uznać za motyw lakoniczne wyjaśnienia szefa brytyjskiej dyplomacji powinniśmy przeciwstawić się nadmiernemu wzrostowi znaczenia jakiejkolwiek potęgi mówił Edward Grey w sierpniu 1914 roku, który wszelkie snucie jakichkolwiek planów Rozwiń » politycznych uważał za mocno szkodliwe, więc nie snuł i tak przyszły 2 lata, w trakcie których ostro pnie się w górę pewien liberał zwali wprawdzie tuż przed wybuchem wielkiej wojny David Lloyd George był zwolennikiem przyjacielskich stosunków z Niemcami oraz jako minister skarbu przeciwnikiem zbrojeń brytyjskiej floty wojennej, ale zdążył zmienić zdanie, kiedy już wziął w rządzie tak uzbrojenia ministra wojny zostaje właśnie wtedy, kiedy na Wyspach całą mocą objawiają się antywojenne nastroje ludzie mają dość konfliktu, który obiecywano skończyć przed Bożym Narodzeniem 2 lata temu, który do końca na horyzoncie wciąż nie widać sensu zaś nadal nie wytłumaczono rząd traci popularność, a premier jest dzień dzień oskarżano skrajną nieudolność gazety mają używanie ewidentnie nadchodzi czas politycznych zmian szef rządu ustępuje ze stanowiska po sporze z własnym ministrem powołany zostaje rząd koalicyjny, w skład którego wejdzie 12 liberałów 13 konserwatystów i 3 laburzystów najważniejsze jest jednak szczupły raptem 5 osobowy gabinet wojenne na jego czele staje 53 letni David Lloyd George jest 6grudnia 1916 roku jest z nami dr Przemysław biskup Polski Instytut Spraw Międzynarodowych dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór dziś o jedenastej rano skończyła się wojna najokrutniejszą najstraszniejsza wojen jakich doświadczyła ludzkość mam nadzieję, iż wolno nam powiedzieć, że tego historycznego poranka skończyła się też epoka wojen oczywiście ta prognoza, którą wygłosił David Lloyd George 11listopada 1918 roku miała zostać kwalifikowane już 20 lat później, ale faktycznie w momencie końca wielkiej wojny była taka powszechna nadzieja, że Europa nigdy takiego samobójstwa nie powtórzy to będzie bardzo ważny wątek naszej rozmowy czas tuż powojennej konferencja w Wersalu, ale historia dzisiejszego wieczora chciałabym jednak zacząć pół wieku wcześniej, czyli w roku 1800 sześćdziesiątym trzecim, kiedy David Lloyd George czy przychodzi na świat jako młody człowiek uczy się potem studiuje prawo rozpoczyna pracę zakłada własną praktykę adwokacką jako dwudziesto dwulatek jest rok 1800 osiemdziesiąty piąty i w tym samym roku właśnie zainteresował się polityką, a nawet wystartował w pierwszej kampanii wyborczej co pchnęło w tym kierunku to, więc chyba, że po kolei, jeżeli chodzi o jego kwestię urodzenia pochodzenia warto podkreślić, że w sumie, lecz urodził się w Anglii, ale w rodzinie walijskiej i był Walijczykiem i większość ówczesnego życia spędził chwali i spadł wczesnej śmierci swego ojca był właściwie znacznej mierze wychowywane przez swojego wuja czy brata ma szybki stąd podwójne nazwisko, bo właściwie jego właściwe nazwisko całego rodzeństwa odpocząć, a ten bój się na wolność stąd Lloyd George, ale to dopiero jako dorosła osoba publiczna przyjął to drugie nazwisko pochodzenie stronę i ojciec tego co tam był rzemieślnikiem wuj był szewcem natomiast to była rodzina metody styczna i to wywarło bardzo duży wpływ na no i dać kilka sposobu po pierwsze, dlatego, że metody zmienne można być jako doktryna religijna, ale też, tym bardziej społeczna promuje ogromny nacisk na edukację i jednocześnie takie pokorne można powiedzieć dorabianie się pewnej pozycji taką cierpliwość systematyczną pracą coś co w polskiej historii znamy jako przed pracą organiczną po drugie to jest warte wspomnienia i to był do tej pory jedynym premierem brytyjskim, który dla, którego język angielski nie był językiem ojczystym czy pierwszym językiem on on pochodził z z rodzin walijskiej, która posługiwała się w domu językiem walizki to też wpłynęło na jego poglądy, dlatego że on jako młoda osoba w zasadzie związał się z partią liberalną, ale można palić przez dosyć długi czas aż do do wieku dojrzałego w zasadzie ocierał się być kimś takim jak można powiedzieć nacjonalistą Waliński on np. był zwolennikiem zniesienia oficjalnego statusu kościoła państwowego kościoła angielskiego, czyli amerykańskiego ma na rzecz właśnie bankową mam konformizmu, ale to jednocześnie tu było to napięcie narodowe Walijczycy kontra kibice, a nawet w znaczącym części swego życia był zwolennikiem irlandzkiego ruchu Narodowego uważa, że liczący 50 Aten na ten wzorować jak pani wspomniała dzięki poparciu urodziny bardziej poparciu już pieniądze tak powiedział on wstąpił na karierę prawniczą założył firmę może kancelarię bardzo dobrze prosperującą zresztą pierwszym pierwszą siedzibą kancelarii było o budynek, który należał do jego właśnie wuja, w którym miał warsztat szewski w Sopocie ciekawe zestawienie o 7 biur i można powiedzieć, że do polityki trafił taki ciekawy sposób mianowicie jako radca prawny, bo nie był adwokatem radcą prawnym asystował w sprawach związanych z pochówkami sprawę do pochówków w obrządku członkowi Koman komunistycznym na cmentarzach prowadzonych przez kościół anglikański te sprawy nadałem dosyć szeroki rozgłos, a ponieważ one jak wspomina były związane z od pewnego czasu z partią liberalną to kiedy inny wieloletni lider tej partii jak Adam lat przeprowadził w latach 1880 tych i dosyć radykalną reformę wyborczą, która to się liczy jako właściwy początek demokracji w wielkiej Brytanii to dość 3 znalazł się w gronie osób, które by można być pierwszymi beneficjentami tej tej tej reformy i w 1800 dziewięćdziesiątym roku zdobył zdobył mandat w okręgu Karową i on w tym to bardzo też wspomnienia, że ten ten mandat sprawował w tym samym okręgu wyborczym przez 55 lat no to rzeczywiście piękna kariera w 1800 dziewięćdziesiątym roku ponoć był najmłodszym deputowanym tak tak tak pan tak jak warto podkreślić on zasadniczo na tym etapie był działaczem społecznym można powiedzieć takim religijne kościelne opętań męża kościołach protestanckich nie zawsze jest bardzo klarowna różnicy różnica między patrzmy działaczami społecznymi duchownymi i ale właśnie trafił na szczęśliwe dla siebie moment bardzo młodym wieku relatywnie młodym wieku, kiedy struktura polityki brytyjskiej zaczęła się zmieniać właśnie z powodu tych radykalnych reform wyborczych Platona i można powiedzieć wystartował trochę jako przysłowiowy Zając w okręgu, które były zdominowane przez konserwatystów i to niebyły regularne wybory tylko prawo przepraszam wyborów uzupełniających, niemniej można dziś udało mu się to znaczy wygrał wybory właśnie dzięki poszerzeniu elektoratu w tym okręgu w wyniku reformy wyborczej i ku częściowo nad własnemu zaskoczeniu został posłem do parlamentu, ale to proces tam funkcję sprawował przez następne 55 lat może warto wspomnieć o 1 rzeczy, która myślę, że nie jest oczywista dla większości naszych słuchaczy przed pierwszą wojną światową zasadniczą zdecydowana większość państw, które miały instytucję parlamentarny posłowie nie dostawali pensji sprawowali swoje funkcje honorową innymi słowy, jeżeli nie byli ludźmi w punkcie startu bardzo zamożnymi to musieli między czasie wykonywać jakąś jakoś jakąś pracę i tutaj to był taki ciekawy moment w życiu widać oczy, dlatego że fakt jego wyboru do parlamentu nie tylko nie spowodował, że on nie zawiesił działalność prawniczą wręcz rozwinął bo, bo tworzy muzykę kancelarię w Lublinie jak tak dokładnie tak jak poseł musiał bywać tam 9 otworzył tam oddział swej kancelarii stara zasada marketingowa mówi wyróżni się Lupy ginie czy to było także sławę George owi przyniosła druga wojna Burska, której się sprzeciwiał właściwie sprzeciwiał się udziałowi w niej Wielkiej Brytanii, bo argumentował, że to zaangażowanie militarne odwraca uwagę takich pilnych kwestii socjalnych, które należałoby rozwiązywać np. emerytury albo budowa domów dla robotników tak, ale tutaj Warta, bo to właśnie Zobacz co wcześniej zmieniam, że on był też z radykalnym liberałem albo może być takim miękkim nacjonalistą walijskim i w związku z tym tusze ujawnił też jego rys, które później przez dużą część jego życia towarzyszą to znaczy rząd był w sumie wedle ówczesnych standardów z swoich współczesnych standardów, aby można być człowiekiem zdecydowanie lewice i o ile nie był anty imperialna Stal walczy nie chciał rozwiązanie imperium brytyjskiego to uważam, że to imperium powinna przekształcać się na modłę podnosi demokratyzować największym skrócie i uważam, że w związku z tym jak wojna wywołana z powodu można powiedzieć takich klasycznie imperialistycznego no po prostu zaprzecza temu temu celowi, którą uważał jest niezbędne do tego, żeby jego realizacja niezbędna do tego, żeby ta imperium było taką siłą rzeczy nas to dobra, a jedno też jednocześnie oczywiście tak jak pani redaktor działa to te wcale, jakby nie wyklucza się wzmacniały nawzajem, że uważał, że wielka Brytania na tym etapie jest po prostu państwa o ustroju, który ustroju gospodarczą społeczną, która jest coraz bardziej mechaniczne ona z powodu powiązań rodzinnych od bardzo młodych lat było zainteresowane reformą rolną potem doszło do tego zainteresowanie kwestiami robotniczymi no i warto pytać o tym sza to też odzwierciedla pewne realia też jego jego partii partii liberalnej, która ostatni ćwierci dziewiętnastego wieku stała się można widzieć partiom rosnący klasy Robotniczej pamiętajmy, że partia pracy powstała dopiero w 1500 pierwszym roku, a znaczenie jakieś szersze wyborcze zyskała dopiero w okolicach pierwszej wojny światowej także na tym etapie po prostu to był też taki można powiedzieć całkiem przyziemne interesy jego partii, żeby zacząć te elementy lewicowe lewicowego programu, który zdobywał poparcie wyborcza i wprowadzać na agendę reform rządowych i na tym się skupiać, bo to po prostu sprzyjało tarczami wierzono sprzyjało u utrwalaniu pozycji partii partii liberalnej na scenie politycznej w i George miał oczywiście w tej materii sukcesy w 1911 roku doprowadził do uchwalenia ustawy o ubezpieczeniach społecznych i to był dokument o przełomowym znaczeniu w historii brytyjskiego ustawodawstwa socjalnego, a złoto system ubezpieczeń dla robotników prawda w razie choroby wypadku macierzyństwa bezrobocia i tutaj właśnie warto podkreślić, że jakby te elementy się domykają, bo tak, bo ta reforma absolutnie zgadzam się pani opinią natomiast warto zwrócić uwagę, że ta reforma zapoczątkowana ciem zdobyciem władzy przez liberałów Konsek kosztem konserwatystów 1600 ósmy roku i głównym silnikiem wyborczym prawa dla liberałów w tych wyborach właśnie były kwestie socjalne czy partia liberalna tutaj przedstawiła się w znacznej mierze partia lewica, a mogła być partią lewicy dlatego nasza kilkanaście czy kilka czy 20 lat wcześniej jej poprzedni wielki lider, czyli lat stan zreformował ordynację wyborczą w ten sposób, że de facto nadał klasie Robotniczej prawo wyborcze i ilość odchodząc do rządu brytyjskiego tego nowo sformowanego rządu brytyjskiego liberałów pod wodzą Herberta szkliwa on zostanie politykiem od spraw społeczno-gospodarczych najpierw jest ministrem handlu później z czasem będzie kanclerzem skarbu, a potem jeszcze w trakcie pierwszych wynosi światowej obejmie Super ważne resort gospodarczy to znaczy ministerstwo do spraw uzbrojenia i w każdym z tych z tych wszystkich funkcji on systematycznie popiera rozszerzanie można powiedzieć tego co dzisiaj byśmy osobami ustawodawstwo socjalne i państwa dobrobytu nie tylko w postaci świadczeń, ale też rozbudowy regulacji ze społecznej wymuszania zmiany pewnej równowagi między sferą pracobiorców pracodawców na różnych poziomach budownictwo socjalne ubezpieczenia emerytalne ubezpieczenia zdrowotne czysta woda regulacja godzin pracy Cetera et Cetera i w każdym z tych może być z każdym z tych spółek, które wymieniłam on u dało się poznać jako też sprawny negocjator, który nie tylko przeprowadzał pewne reforma, bo skutecznie kury minister Paweł Poznań legislacyjna administracyjna, ale też on budował pewną siatkę społeczną Naprzodu znany z tego, że to bardzo skutecznie promował dialog, który byśmy nazwali wynikiem dzisiejszej polskiej komisji Trójstronnej np. zapobiegł wielkiej akcji strajkowej na kolei w ten sposób ratusz pierwszą wojną światową to teraz panie doktorze proszę powiedzieć naszym słuchaczom jak to się stało, że zwolennik przyjacielskich stosunków z Niemcami przed pierwszą wojną światową jako minister skarbu przeciwnik zbrojeń brytyjskiej floty wojennej w trakcie wojny został pierwszym ministrem uzbrojenia potem ministrem wojny, a potem premiera jeszcze dodałbym do tego zwolennik liberalnej polityki narodowej nawet pewnego rodzaju sympatyk nacjonalizmu irlandzkiego został ministrem, który prowadził wojnę przeciwko Irlandii tuż po pierwszej wojnie światowej nic tutaj mnóstwo takich paradoksu, iż wydaje mi się to po prostu wiąże się po pierwsze z jego procesem dojrzewania politycznego i jako w pewnym zakresie zostaną, ale w pewnym zakresie też po prostu jako osoby sprawującej coraz wyższa funkcje państwowe no i nie da się krótsza, lecz znakomicie ilustruje tezę, że punkt widzenia zmienia się wraz z punktem siedzenia to pierwsza rzecz, ale druga jesteś taka duża no po prostu to był niezwykle dynamiczny okres w historii Wielkiej Brytanii historii świata on wymuszał na wszystkich ludziach wówczas żyjącej deklarowanie się w licznych konfliktach po 1 ze stron i po prostu w ramach tych tych tych można być wyborów, których dokonywano od on coraz bardziej stawał się takim można pić uosobieniem imperialnego liberalnego, ale imperialnego państwa brytyjskiego, jeżeli chodzi o kwestie przystąpienia do pierwszej wojny światowej tak słusznie pani zauważyła on był początkowo zesłanie przeciwnikiem tego ponoć duże duży wpływ na zmianę jego decyzji wywarła kwestia powodzenia neutralności Belgii to zarówno w pewnym zakresie pewne wstrząsu moralne, ale też taki moment można powiedzieć przebudzenia strategicznego, bo pamiętajmy wielka Brytania była jednym z inicjatorów powstania Belgii w latach 1800 trzydziesty i cały obszar szeroko rozumianych Niderlandów uważała za jakąś symboliczną mówi o pistolet jest wycelowane przez swoje serca i w interesie głębokim strategicznym brytyjskim od praktycznie szesnastego siedemnastego wieku było to, żeby ten obszar był niezależną od któregokolwiek z wielkich mocarstw europejskich i tutaj Prusacy, którzy prostaty czy Niemcy, którzy po godzinie neutralność Belgii no po prostu go dokonali zamachu na ma na ten na tym kluczowy obszar geograficzny z punktu widzenia zainteresowań brytyjskiej, ale to jak słusznie pani zauważyła osadzone kilkunastoletniej historii bardzo ostrego wyścigu zbrojeń zbrojeń morskich nie wykona pytanie Niemcami stanowiło pewien po prostu już ostateczny punkt przełamania w momencie, kiedy dojdzie od przystąpił do wojny, a był na tym etapie ministra skarbu ministra finansów oczywiście z właściwą dla siebie takim podejściu ogólnym staram się po prostu rozwiązywać konkretne problemy on był takim Pixara tak by facetem, który już przystępował do działań do działania chciał osiągnąć wymierny sukces przed wojną to była kwestia to, o których mówiliśmy socjalne, ale w trakcie wojny oczywiście wciąż czytam głównym obszarem stała się sama wojna i kiedy w 1000 pod koniec 1600 piętnastego roku okazało się, że jednym z najbardziej wąskich gardeł wprowadzeniu skutecznym prowadzeniu wojna jest kwestia produkcji wojennej on podjął się zadania organizowania zupełnie nowego ministerstwa tutaj ponownie warto podkreślić, że jeśli chodzi o państwo dobrobytu to i te podwaliny, który położył ponad 100 lat temu George, a one funkcjonują dzisiaj takich pytań, jeżeli chodzi o organizację wojenną to Lloyd George również stworzył czy reagowanie kryzysowe stworzą nowy model ma model administracyjne wieki pytań, które warto powiedzieć został w zasadzie powielone 11, a później oczywiście ulepszamy w czasie drugiej wojny światowej, ale pewnego elementu funkcjonują dzisiaj, więc Lloyd George w ramach ministerstwa tego ministerstwa uzbrojenia np. stworzył podwaliny centralnego sterowania gospodarczego taką klasyczną gospodarkę wojenną wciągną do współpracy zarówno przywódców związkowych, jaki przemysłowców zresztą przemysłowców zachęcił do podejmowania pracy i nieodpłatnego w krótkim czasie jego ministerstwo stał się największym pracodawcą Wielkiej Brytanii i największym podmiotem gospodarczą, bo kupowało mnóstwo surowców i wytwarzał mnóstwo różnych towarów może być cała ta sfera gospodarki wojennej tak to jest niezbędna w takiej wojnie przemysłowej, jaką była pierwszą wojnę światową później już, kiedy został premierem dołożył do tego przed nową organizację w ramach rządu, która dzisiaj się nazywała kabinę to 300 miejsc można widzieć brytyjskiej opinii kancelarii premiera Prezesa Rady Ministrów no i stworzy oczywiście pierwszy gabinet wojenny jako premier, toteż warto podkreślić, bo później w tak takie tuzy światowej to jest ta na to jest instytucja, która powróciła to i ten tamten to rozwiązanie jest modelowe do dzisiaj znamy panie doktorze późniejszy kazus Winstona Churchilla co to wygrał wojnę, ale przegrał wybory, ale nie będzie przypadek Davida Lloyda George, bo on po pierwszej wojnie światowej rządził jeszcze przez 4 lata tak, chociaż nie można być to nie jest duży znaczy taki nie tak powiedział, bo dlaczego, lecz został premierem został premierem, dlatego że z powodu niezadowolenia można powiedzieć brakiem decyzyjności się, jakby powiedzieli ostrej krytyce pewnego poziomu już niekompetencji premiera Cruyffa doprowadził do rozłamu we własnej partii rząd brytyjski, który prowadził wojnę do 1500 szesnastego to był jedno partyjne rząd liberalny natomiast, lecz stworzył coś co później powielił trzeci w trakcie drugiej światowej to znaczy on doprowadził do powstania tzw. koalicji wojennej skonstatował znanego, który działał do stycznia dziewiętnastego roku tak z konserwatystami nawet takim cichym udziałem burze i fakt sąd utrzymał władzę po zakończeniu pierwszej wojny światowej tych wyborach, które nastąpiło w 1000 osiemnastym roku wynika z tego, że on zdołał utrzymać koalicję wojenną, argumentując swoim partnerom, że no co prawda pierwsza wojna światowego taka się kończy, ale sytuacja wojenna w szerszym tego słowa znaczeniu nie i co się na tę szerszą sytuację składało popiersia zmianę Rosji rewolucja bolszewicka i podejmowane w pierwszy w latach powojennych próby Wspomożenia powrotu do władzy biały prawa, a po drugie, rozpoczyna się już wówczas wojna niepodległości Irlandii po trzecie trwała wojna na bliskim Wschodzie to była wojna można powiedzieć nam o sukcesję na gruzach imperium otomańskiego, ale jest z punktu widzenia brytyjskiego jej stawką bezpośrednio, bo do uzyskania nowych kolonii w kluczowym dla Brytyjczyków w obszarze geograficznym a, a w szerszym wymiarze w ogóle ułożenie nowego porządku w tamtej części świata i te wszystkie problemy spowodowały, że czas zdoła się przekonać konserwatystów, którzy w 1000 osiemnastym roku byli de facto główną siłą polityczną stojącą za rządem, żeby utrzymać jego jako liberała jako premiera George powiedział Churchill mieli doglądać przepraw przez część tak też takie prawo się, lecz stać własną większość parlamentarną, ale udało się utrzymać kompletnie 1100 osiemnastym roku zatrzymajmy się na lepszy tym momencie, bo Lloyd George był jednym z sygnatariuszy traktatu wersalskiego mieliśmy tzw. grubą czwórkę Clemens co Francja Orlando Włochy Wilson stany Zjednoczone i George właśnie wielka Brytania no ten brytyjski premier nie zapisał się dość dobrze w naszej polskiej historii, ponieważ nastawał na odradzającą się Rzeczpospolitą tak zgadza się to wiązało się kilkoma kwestiami po pierwsze warto pamiętać, że większość polityków jego pokolenia czy bardziej starszych nie uważało, że Polska jest czymś oczywistym na mapie Europy po prostu wychowali się odebraliby edukacji w ramach, której całe 2 duże podmioty w naszej części Europy może się na pewno Niemcy czy wcześniej Prusy Rosja no i Austro-Węgry, ale wydaje mi się że, choć konferencji w Polsce warszawską były ważniejsze powody jego postawy po pierwsze, Brytyjczycy na tym etapie jeszcze przez choćby mniejszej kolejne 2 lata bardzo liczyli na to, że rewolucja w Rosji stanie się stanie się jednak zwycięstwa liberał Lloyd George i jak wielu polityków liberalnych lewicowych zachodnioeuropejskich popierani rewolucję lutową, czyli obalenie caratu natomiast oczywiście byli oni nie postrzegali pozytywny sposób pociągu bolszewickiego, czyli tzw. rewolucji październikowej, ale nie zmienia faktu, że skoro wybucha w Rosji wojna domowa przez dłuższy czas nie było oczywiste, kto zwycięża to oni uważali, że należy po prostu wstrzymać się z decyzjami nie należy zmieniać status quo Polska to status quo musiała zmieniać zmieniała to jest tym bardziej zrozumiała postawa z perspektywy brytyjskiej, jeżeli przypomnimy sobie, żeby Brytania też w trakcie pierwszego świata udzieliła mnóstwo kredytów Rosji carskiej i liczyła na ich obsługę, a bolszewicy zapowiedzieli, że nie będą spłacać kredytu to oznaczało że, że jako zwycięstwo biały, bo bardzo wyraźnie w interesie takich pytań to pierwsze kwesty z tych 2 pozostałych, ale druga równie ważna, bo tak nasze tradycyjna doktryna polityki brytyjskiej na kontynencie europejskim to równowaga sił, czyli że zabieganie o taki stan rzeczy, że na kontynencie europejskim nie ma pojedynczego ekonomicznego mocarstwa do takiego do takiego statusu aspirował Niemcy przed pierwszą wojnę światową tak naprawdę głównym argumentem po stronie brytyjskiej przystąpić do wojny było, bo chęć wyeliminowania floty niemieckiej co udało się, ponieważ Niemcy w ramach negocjacji pokojowych wydali swoją flotę Brytyjczykom ona zresztą uległa samo zatopieniu brytyjskiej bazie na terenie Szkocji ska Paula, a więc główny argument, że wrogość wobec Niemiec jak ustąpił, a po pierwszej wojny światowej po zakończeniu działań wojennych w bardzo szybkim tempie głównym problemem z perspektywy takiego tradycyjnego stylu myślenia czy kultury strategiczne brytyjskiej stało się jak nie dopuścić do tego, że Francja Francja nie zajęła pozycję takiego hegemona po po Niemczech zdjęcia to było tak orzekł, że polskie roszczenia właśnie wspierali Francuzi tak, którzy chcieli jak najbardziej osłabł, ponieważ blokowali Anglicy, bo oni się obawiali oraz wzrostu potęgi Francji 2 niemieckiego rewizjonizmu, a nie klerowi między niemocą obawiali się, że Niemcy będą zbyt osłabiona, żeby równoważyć Francji będzie, gdy i dzisiaj czas ulegamy pewnym klisza ukształtowana w czasie drugiej wojny światowej o nie wiem tradycyjnej przyjaźni brytyjska amerykańskiej czy Brytyjsko francuskiej i warto pamiętać o tym sza w 1809 czasu roku Francja Wlk Brytanii są gotowe pójść na wojnę o o posiadłości w Sudanie słynny spór fasadę, a coś co nas można można by nazwać tym sojuszami on TomTom czasu pieszych świata urodziło się raptem 1907 roku nie było czymś zupełnie oczywiste na tamtym etapie i innymi słowy ten Sojusz zadaniowy z okresu pierwszej wojny światowej skończyła pierwszą wojną światową, a w ramach nowego świat nowego porządku światowego pierwsze środowiska pytanie chciał ponownie tej równowagi siły na kontynencie i oczy się z naszej polskiej perspektywy to niby nie jest mi miła, ale musimy zrozumieć, że dla moich oczach bardzo wielu innych Brytyjczyków potem dane były absolutnie typowym przedstawicielem swego kraju Polska była państwem klient klient z kim Francji w związku z tym i interesy polskie realizacji interesów Polski kontra kontra Niemcy to tak naprawdę wzmacnianie Francji w związku z tym uważał się tam przeciwstawiać czegoś co moim zdaniem najlepiej było widać na przykładzie sporów Śląski stąd między mieliśmy plebiscyty mieliśmy 3 powstania śląskie z 1 strony, a z drugiej strony postanowienia traktatu wersalskiego dotyczące roli Polski jako administratora ziem wschodnich, ale bez uznania polskiej suwerenności traktat wersalski rozdawał te słowa suwerenność w stosunku do ziem wschodnich na wschód od linii Carsona, która zresztą później powróciła w trakcie drugiej wojny światowej czy między dzisiejszym NIK granicy wschodniej na Bugu to kilka cytatów z brytyjskiego premiera, a propos odradzającego się państwa polskiego my Francuzi Anglicy Włosi Amerykanie walczyliśmy o wolność małych narodów, na którą bez nas nie mieliście co liczyć jestem rozgoryczony, gdy widzę jak wszyscy ledwo wzięliście światło wolności chcecie uciskać narody czy część narodów, które do was nie należą jesteście bardziej imperialistycznym niż Anglia i Francja albo Polska zdobyła wolność nie dzięki własnym staraniom dzięki krwi przelanej przez innych, a teraz nie tylko nie okazuje wdzięczności, ale opowiada, że straciła zaufanie do ludzi, którzy wywalczyli wolność Polska i inne państwa Europy Środkowej domagają się aneksji terenów innych narodów narzucenie im takiej samej tyrani, jaką same znosiły przez lata no i traktował nas także dużą dezynwolturą mówiąc Polacy nie mają zrozumienia dla organizacji nie są zdolni do przewodzenia rządzenia ich premier to pianista ich prezydent to idealista bez żadnych praktycznych pomysłów też, uzupełniając wątek panie doktorze tu nie było już także oczywiście brytyjski premier kierował się brytyjską racją stanu jakżeby inaczej brytyjskimi interesami czy z punktu widzenia Anglii Polska tak generalnie rzecz ujmując stanowiła marginalne zagadnienie w polityce była jakąś wypadkową niesamodzielnym problemem i np. Lloyd George, a raczej myślał o tym, że walki z bolszewikami Polaków z bolszewikami to raczej przeszkadzają Brytyjczykom w unormowaniu stosunków gospodarczych z nową Rosją tak, o czym myślę, że to co pani działałyby w założeniu jest co w modelu jest jest jest słuszna, chociaż oczywiście to się zmieniało częściowo te konkretne motywy się zmieniały razem wraz ze zmieniającymi się okolicznościami bardzo naprzód pamiętać o misji, ale forma lidera dzisiaj najbardziej znanego jako jako jedna z twórców geopolityki, który przekonywał Piłsudskiego właśnie do podejmowania działań wojennych kontra bolszewicy po to, żeby ułatwić białe powrót do władzy i to ten jeden z punktów, gdzie widzimy obiektywną sprzeczność interesów polskich brytyjskich i oczywiście w związku z tym odmienne dążenia, które u, których moim zdaniem nie należy odczytywać sposób by Polski jako persa antypolskie tylko funkcjonalnie antypolskie i tak jak i odczytywali ze swojej perspektywy Brytyjczycy, że one po prostu było obiektywnie anty brytyjskie, dlatego że Polacy mieli po prostu przeciwstawne interesy do tego oczywiście dochodziła pewna warstwa retoryki charakterystyczna dla lat na tej ery imperialnej, gdzie wielkie narody imperialne Brytyjczycy Francuzi Rosjanie no z założenia potrzebni z góry prawda na mniejsze narody my oczywiście odpowiednia doza pewnej ignorancję dotyczącą realiów naszego u naszego regionu, bo pamiętajmy, że znacząca część zamieszania w naszym regionie Europy po pierwsze, niższe tak proszę mi z tego, że nie dawało się by wytyczyć zgodnych z modelem przyjmowanym przez Wilsona czy przez przez Lloyda Georgea naprzód klarownych linii demarkacyjnej etnicznej ta na ziemiach Polski wschodniej mieć do czynienia z mozaiką, a nie z podziałem tu mieszkają Ukraińcy mieszkań 8 mieszkań Polacy tam mieszkania Rosjanie i ten system, który stworzono w Wersalu on był otwierał to jakiś miesza to znaczy z 1 strony niechętnie, ale ostatecznie po przekonaniu się żadna jednak biali nie wygrają wojnę, że perspektywy zbycia są bardzo skromne to sankcjonował osią polskiej władztwo czy czechosłowackiej władztwo nad częściami ziem ukraińskich czy wschodnioeuropejskiej z drugiej strony narzuca ten system tzw. małego traktatu wersalskiego, czyli system gwarancji dla mniejszości etnicznej, ale co charakterystyczne te gwarancje działały w 1 stronę on był narzucony małym państwom w stosunku do mniejszościowych grup reprezentujących duże państwa, ale nie w drugą stronę Polska musiała np. zagwarantować prawa mniejszości niemieckiej, ale Niemcy nie zostały zobowiązane do zagwarantowania praw mniejszości polskiej, a jednocześnie to wszystko było podporządkowane grze strategicznej o interesy tworzących się wtedy bloków to jest główny powód, dla którego np. Węgry musiały oddać aż tak dużą część swego terytorium nie, dlatego że polityka z wiekiem czas była anty węgierska persa tylko, dlatego że żeby stworzyć Czechosłowacji państwo sprawna pod względem komunikacyjnym trzeba było przekazać tereny Podgórza Karpackiego, gdzie głównie linii kolejowej to były tereny zamieszkałe głównie przez Węgrów podobnie trzeba było dać tereny przed Karpacza czy trasy pani na rzecz Rumunii po to, żeby Rumunia była silniejszym graczem w Europie środkowej itd. itd. te w ogóle mamy poznać poznajemy odzywają się także teraz postulatach są wykorzystywane politycznie, ale Stali wyszedł jednak Orbán Pach absolutnie i warto podkreślić że, ponieważ głównym państwem, które widziało w tym swoją szansę poprzez osłabienie czy rozbicie Austro-Węgier i osłabienie Niemiec była Francja Francja sponsorowała państwa pomagała im dostawami broni zapewnia patronat polityczne, a także transfer np. słuchał pamiętajmy, że np. kadr wojska polskiego oficerów tworzącego się gorsza wojska polskiego studiowały do końca lat dwudziestych głównie nauczania francuski, zanim stworzono pełną gębą szkolnictwo wojskowe w Polsce, a z tych samych powodów jako wypadkowa tego procesu wieka Brytania rozpoczęła proces obrony interesów niemieckich, licząc na zbudowanie porządku, który będzie bardziej zrównoważone konieczność wyznaczenia tej nowej mapy Europy no to były niezwykle trudne zadanie chyba ci, którzy wyjeżdżali z konferencji Wersalskiej zdawali sobie sprawę, że to jest pokój tylko na chwilę zresztą jeden z członków delegacji brytyjskiej miał powiedzieć zebraliśmy się w Paryżu pewnie, że ustanowimy nowy porządek świata wyjechaliśmy przekonanie, że nowy porządek zepsuł jedynie stary oczywiście te słowa akurat znalazł swoje potwierdzenie w 3009. roku w późniejszych latach, ale czy po zakończeniu tej konferencji Lloyd George wraca do Londynu jako triumfator jako mąż stanu w wymiarze już światowym jako figura nie raczej jako polityk, który załatwił jako kolejny problem, ale jednocześnie muszą od razu stawić czoła w pewnym sensie, niemniej ważnym sposób brytyjskich problemy egzystencjalne przede wszystkim finalizacja com konferencji Wersalskiej traktat wersalski to jest moment, kiedy ostatecznie rozpala się na dobre wojna o niepodległość Irlandii i Irlandczycy zostali na wniosek brytyjskiej kilkukrotnie oni usiłowali się dostać na konferencję warszawską jako reprezentacja swego narodu natomiast byli wykluczani z tej konferencji to moment, kiedy Irlandczycy uznając, że no po prostu jedyna droga uzyskania niepodległości nie wiedzie przez negocjacje polityczne poprzez wysiłek zbrojny tutaj jest irlandzki może dodałbym 1 rzecz to jest myślenie nie oczywiste dla większości słuchaczy wybory powszechne parlamentarne, które odbyły się w tysiące osiemnastym roku na terenie Irlandii przebiegała w ten sposób, że wygrała ja w zdecydowanej większości kraju partia Sinn Fein partia niepodległościowa ta partia jest ona zachować ciągłość dzisiejsza partia Sinn Fein jest w koszty są nazwane tak nie jest sama partia i posłowie tej partii zamiast pojechać do Londynu zebrali się do linii ogłosili się i irlandzkim zgromadzeniem Narodowym i delegacja tego zgromadzenia właśnie siłował się dostać na konferencji Wersalskiej kilka razy został utracony przez delegację brytyjską, a oczywiście wybuch wojny Finlandii oznaczało od razu ogromne wyzwanie prawa konstytucyjne ustrojowe dla Wielkiej Brytanii do tego pamiętajmy, że wojna irlandzka niebyła wojną tylko między Koroną brytyjską a, a nowym rządem irlandzkim, ale również była wojną domową i ona od samego początku miała ziarna szybko kiełkujących ziarna tego konfliktu, który dziś lekarza zasilane północną poza tym oczywiście zakończenie wojny oznaczało ogromne zamieszanie gospodarcze kryzys nadprodukcji miliony żołnierzy wracających z frontu szukających miejsc pracy i miejsc pracy, która z inicjatywy lorda George, a jako ministra do spraw uzbrojenia obsadzono znacznej mierze kobietami między czasie to spowodowało zupełną przewartościowania w polityce wewnętrznej również związane np. z kwestią praw kobiet i emancypacji, aby to w dok do końca okresu premierostwa od 1600 dwudziestego drugie roku oznaczało nieustanne poważne problemy np. ogromną falę bezrobocia i wreszcie z punktu widzenia policji pozycji międzynarodowej gospodarczej, jakie pytanie pytamy zielone oczy przez wiele lat był politykiem zajmującym się resortami gospodarczymi osoby kwestie, które bardzo mocno uderza nas chcą kwestia długów wojennych warto pamiętać, że system finansowania pierwszej wojny światowej wygląda w ten sposób 1600 czternastym roku wielka Brytania przystępując do pierwszej wojny stała się wierzycielem jednocześnie kredytowemu większości państw walczących przede wszystkim Francji, ale bardzo szybko również los tysiące szesnastym roku nie więcej brytyjskie zasoby finansowe można powiedzieć zaczęły sięgać na na tym etapie wielka Brytania, pozostając głównym kredyt oraz państw europejskich i zaczęła zaciągać zobowiązania względem Amerykanów i finansów finansistów amerykańskiej i to spowodowało, że w sytuacji, gdzie szereg państw przeszło procesy rewolucyjna po pierwszej wojny światowej nie był w stanie obsługiwać swojego zadłużenia, zwłaszcza Rosja, ale mają zobowiązania względem Amerykanów wielka Brytania stanęła wobec no właśnie wizji nawet w pewnym momencie tak jak stan realnego kryzysu finansów publicznych oraz sektora finansowego jako bardzo ważnego sektora gospodarki i to to też były problemy, z którymi absolutnie to musiał się mieś to jeszcze 1 problem mam wrażenie, że niezwykle istotne chciałabym zapytać, bo już od 1916 roku trochę też pewnie za sprawą polityki prowadzonej przez Lloyda George zaczęła się dzielić sama partia liberalna i do wyborów w roku osiemnastym 2002. liberałowie szli podzieleni, a ten rosła, mimo że oni potem próbowali się znowu łączyć to oznaczą taki powolny schyłek partii liberalnej, a w, której miejsce wskoczy za chwilę partia pracy tak i zostałam się czy pani redaktor niezbyt dyplomatyczna mówiąc o powolnym nieruchomość zajęta była błyskawiczna Hołek i on wiązał się z 2 kwestiami po pierwsze bardzo silnym takim powiedziałbym pełnym żółci i podziałem personalnym, który był bardzo trudne do zaleczenia krótkim czasie to zajęło kilkanaście lat, a po drugie z po prostu no wyłoni się nowego schematu reprezentacji interesów społeczeństwa brytyjskiej Becks poznałem przed pierwszą wojną światową partia liberalna znacznej mierze była partią robotniczą i w momencie, kiedy pojawiła się partia pracy jako pamiętajmy bardzo specyficzny twór, bo początkowo tworzony wyłącznie przez związki zawodowe przez pierwsze kilkadziesiąt lat funkcjonowania partii pracy nie można było być indywidualnym członkiem tej partii było się nim pośrednio poprzez członkostwo w związkach zawodowych okazało się, że elektorat robotniczy dostał zupełnie nową propozycję, że chodzi o reputację interesu i w momencie, kiedy ta reprezentacja z powodu tego podziału personalnego omówiliśmy zacięła się szybko utrwalać okazało się, że dla liberałów nie ma powrotu do bycia właśnie tą partią klasy Robotniczej, czyli 1jeden z filarów tej partii filarów wyborczych lat 1880 tych po prostu zniknął, a drugi ważny filar to to byli konserwatywni i liberałowie, którzy połączyli się z partią konserwatywną i tutaj przykładem budżety po prostu pod wpływem, zwłaszcza tych doświadczeń z rządem koalicyjnym z okresu wojny uznanie, że tak naprawdę ta w sumie niewiele różni od konserwatystą in Gremio, że mogą funkcjonować 1 partii i że to pewnie z punktu widzenia wielu z tych osób jest bezpieczniejszy sposób na utrwalenie karier politycznych ma i kiedy liberałów zjednoczyli się ponownie gdzieś tam pod koniec lat dwudziestych okazało się, że po prostu już objęli nie mają, czego szukać został źle znosi ono jest przez przez konkurentów już niema, czego szuka, ponieważ zbliżamy się panie doktorze powoli do końca szybko zupełnie biografii George, a jeszcze w roku czterdziestym, kiedy trwa druga wojna światowa czy zaoferował mu stanowisko w gabinecie wojennym, ale George odmówił w połowie czterdziestego drugiego roku wygłasza swoje ostatnie przemówienie w izbie gmin na początku czterdziestego trzeciego roku po raz ostatni brał udział w głosowaniu w czterdziestym czwartym wraca do wali tuż przed śmiercią, która następuje w marcu czterdziestego piątego roku zmarł na raka otrzymał tytuł szlachecki, stając się hrabią na koniec tak żołnierskiej minucie, gdyby mógł pan doktor powiedzieć mina słuchaczom słuchaczką jak brytyjska historia ocenia rada nadzorcza, jeżeli chodzi o jego główną okres funkcjonowania na początku dwudziestego wieku i okres pierwszej wojny światowej bezpośrednio pani jako jednego z wybitnych mężów stanu i tak spędzałem wiele instytucji stworzonej przez niego czy pod jego jego parasolem pod język inicjatywę funkcjonuje do dzisiaj natomiast późniejszy okres jego życia no miał kilka cieni warto pamiętać o tym rząd po okresie nawet miał sympatyzował z Hitlera oczywiście nie z pozycji pro nazistowskiego takich ale, ale po prostu takich popierających pismem ale, ponieważ wtedy już przed może być znacznie je chcieli to z tych już perspektywy ten Anne międzywojenne okres działalności ulegać wydaje się już znacznie słabiej pani pan jest on jest dzisiaj pamiętany głównie jako historyczny przywódca z okresu pierwszej wojny światowej, który pod wieloma względami zagwarantował to, że tylko pytanie znalazła się w gronie zwycięzców, a jednocześnie wizyt reformator społeczny z początków dwudziestego wieku dr Przemysław biskup Polski Instytut Spraw Międzynarodowych panie doktorze bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo, państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na audycję powrót do przeszłości już za tydzień w poniedziałek tuż po dwudziestej drugiej dobrej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA