REKLAMA

Przeczucie końca. Modernizm, późność i polskie kino

OFF Czarek
Data emisji:
2021-12-07 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
37:06 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa moim gościem jest pan dr Miłosz Stelmach Instytut sztuk audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego pan doktor już Stelmach jest redaktorem naczelnym czasopisma o tematyce filmowej ekrany dzień dobry witam pana bardzo serdecznie dzień dobry panu dzień dobry państwu rozmawiać będziemy dzisiaj o książce pana doktora, które rozumie jest też jego pracą Rozwiń » doktorską przeczucie końca modernizm prócz późno ości i polskie kino ta książka ukazała się nakładem wydawnictwa naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i warto chyba też wspomnieć że, bo to jest wiadomość jeszcze sprzed kilku dni dosłownie, że książka pana doktora właśnie przeczucie końca otrzymała nagrodę imienia Bolesława Michałka za najlepszą książkę o tematyce filmowej także serdecznie gratuluje tej nagrody dziękuję bardzo, to była za wyróżnienie spora niespodzianka na wielką przyjemność sądzący po tym, że jest pan redaktorem naczelnym napisał pan pracę, która spodobała się jurorom tej nagrody rozumiem, że kocha pan kino tak oczywiste, gdyby było inaczej nigdy nie zostałbym filmoznawcą, bo są przede wszystkim oznaczał krytykiem filmowym, chociaż trzeba przyznać, że praca z kinem i natki nam jednak zmienia to rozwiązania czyni tę miłość trochę bardziej skomplikowana i ma mniejsze stanie była na początku z zatruciami też ten wątek krytyki filmowej, bo oto co jakiś czas pojawiają się w mediach nie tylko polskich, a właściwie nawet powiedziałbym poza polską również tekst o kolejne teksty powiedziałbym o śmierci krytyki filmowej, a może śmierć niezależnej krytyki filmowej zostawia się jak pan patrzy na kwestię krytyki filmowej, a wydaje mi się za śmierć krytyki filmowej tak jak pogłoski o śmierci krytyki filmowej tak powtarzający się co jakiś czas pogłoski o śmierci samego kina są mocno przesadzone przeciwnie powiedziałbym, że być może taka krytyka filmowa miejsce mowa o masie gorzej ciężej jest dzisiaj prowadzi czasopismo o tematyce filmowej i nie ma tak wielu mainstreamowych mediów, które zatrudniały krytyków nowych na stałe, ale właśnie ta niezależna krytyka filmowa ma dzisiaj lepiej niż kiedykolwiek, ponieważ wystarczy mieć komputer dostęp do internetu coś dopowiedzenia, bo to napisania być może nawet bardziej do powiedzenia pokazania dzisiaj coraz bardziej też ta krytyka filmowa 13 do takich formach podcasty jak jak YouTube jak idea staje, więc o to bym się nie, bo niezależna klatka filmowa ma pewnie lepiej niż kiedykolwiek no właśnie teraz pytanie brzmi czy ma się coś do powiedzenia teraz w jaki sposób Czytelnicy czy odbiorcy konsumenci szerzej mówiąc odbierają to czy oczekują werdyktu w postaci Niewiem gwiazdek czy oceny, że to jest Niewiem 7 na 10 albo 3 gwiazdki czy też oczekują pogłębionej analizy dzieła filmowego myślę raczej to drugie znowuż nie zgadzam się z opiniami, które mówią, że w dobie internetu Social mediów ludzie nie są w stanie się skupić na dużej nie są w stanie czytać są stanie jeśli zaproponuje się coś ciekawego myślę, że gwiazdki opinię czy warto wybrać do kina czy nie to zostaje nam zapewnione zupełnie innych źródeł wystarczy nam spojrzeć na ocenę naszych znajomych w portalach społecznościowych na agregaty opinii duże portale, które pozwalają zabrać średnią ocen wszystkich krytyków albo wszystkich widzów to wystarczy bardzo często, żeby powiedzieć chcemy zobaczyć, jakim czy nie czy warto wybrać do kina czy nie natomiast to, czego szukamy coraz częściej to właśnie kontaktów jakąś osobowością kimś, kto nie tylko powie nam danych jest dobry czy nie, bo to potrafimy sami ocenić, zwłaszcza przy coraz lepszym dostępie do kina natomiast ktoś, kto pokaże nam swoje osobiste spojrzenie na to kino, kto zapewni informacje, których chcieli tak łatwo być może nie znajdziemy jakieś zakulisowe informacje i okazuje się, że jeśli ktoś robi to dobrze to nie tylko mamy czas czytać długie recenzje, ale słuchać podcastów, który przez godzinę na jakość odpowiada tylko wyłącznie o 1 filmie, kiedy my nie ustajemy w korku jedziemy autobusem zmywamy znaczenia, bo po prostu siedzimy wygodnie fotelu no właśnie wydaje się, że to jest chyba problem, bo jeżeli idziemy do kina się oderwać od rzeczywistości i zabawić pośmiać czy też wzruszyć no to może ten system gwiazdkowy jest zdaje egzamin natomiast, jeżeli potrzebujemy więcej to wtedy gwiazdki przecież nam niewiele powiedzą te to prawda, ale ta funkcja też potrzebna to znaczy są różni widzowie mają różne potrzeby są firmy, które idą tylko o to, żeby właśnie spędzić przyjemnie wieczór ze znajomymi i nie potrzebuje słuchanie nic więcej zadaniami, ale tak dużo przyjemności i akcji ile i dlatego danym momencie potrzebuje, ale z drugiej strony wciąż są filmy, a jeszcze nie zawsze, ale dobrym czasem też dla takich filmów, które wymagają więcej zastanowienia porozmawiania od kontekstu i wtedy myślę, że chcemy czy część z nas przynajmniej oczywiście Air chce właśnie wiedzieć coś więcej porozmawiać o tym filmie posłuchać jak widzą interpretują go inni albo po prostu dowiedzieć czegoś więcej chce z takiego kontekstu, którego dane zdjęcia wywodzi pan podjął się pracy w trudnej, bo przygląda się pan kinu polskiemu, ale w szerszym kontekście i próbuje pan to temu kinu polskiemu przyglądać się w kategoriach czy też, poszukując definiując późny modernizm, dlaczego akurat tak myślę też kategorii zarówno pracy, jaki później książki, bo z pewnością nie jest to lektura dla każdego to prawda jest to książka mimo wszystko akademicka pisania pisana właśnie nastąpienia doktorat, więc konieczne było niewykorzystanie takiego aparatu naukowego jak to czasami mówimy, czyli po prostu całego zestawu definicji teorii przepisów, ale jednocześnie mam nadzieję, że ta książka dla każdej osoby, a głębiej trochę zainteresowanej kinem będzie zrozumiała taka była moja ambicja natomiast pytanie o to dlaczego ten temat, dlaczego tak ujęte jest dość skomplikowane są do końca tego nie wiem, bo tak naprawdę ten temat dojrzewał we mnie przez wiele lat i chyba dopiero kiedy ta książka skończyłem uświadomią sobie, że wywodzi się jeszcze z moich czasów takich dziecięcych nastoletnich, kiedy zaczynałem oglądać filmy, kiedy zaczynałem na drogę poznawać klasykę kina to te firmy przychodził do mnie bardzo różnych stron bardzo różnych okoliczności kontekst tak oglądałem odnosimy amerykańskie europejskie także polskiej wówczas właśnie tego rozróżnienia nie widziałem poznacie oglądając im Jerzego Kawalerowicza albo Tadeusza Konwickiego albo Andrzeja Wajdy, bo to jest taki kanon trochę polskiego kina, do którego prędzej czy później każda osoba zainteresowana historią trafi, a nie czułem, że też wysokość specyficzne polskie przeciwnie widziałem w nich bardzo dużo podobieństw w stosunku do tego co oglądam w kinie na świat Michelangelo Antonioniego albo Alana Rene albo innych twórców europejskich z tamtego okresu i wydają się dopiero kiedy ukończyłem studia filmoznawca rozpocząłem pracę doktorską, skąd takie narzędzia, żeby być w stanie zrozumieć trochę lepiej, dlaczego właśnie te moje pierwsze odczucia takie były to znaczy uświadomiłem sobie jak wiele polskich i miało wspólnego z tym kinem światowym, chociaż czasami o tym nie pamiętamy, ponieważ myślimy o polskim kinie w sposób trochę odizolowany od świata wyznaczamy nasze własne prywatyzację związane z tym, jakie okoliczności historyczne wydarzenia polityczne kształtowały nasze społeczeństwo to są oczywiście bardzo ważne okoliczności, ale wydaje się, że coś tak jak klimat epoki jak przenikanie się na różnych nurtów i inspiracji jest też bardzo obecne w Polskim kinie starałem się np. polskiego kina głównie lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych pokazać no ale to sprawa jest rozum także wyzwanie, bo trzeba sobie samemu zdefiniować pole działania tak trzeba zdefiniować to pole działania główne właśnie kierunki, które będą oznaczać to myślenie, bo można by myśleć o różnego rodzaju właśnie tych wskazały współzależności między polskim kinem, a innymi obszarami światowej kinematografii np. dla mnie takim pojęciem, które właśnie było trudne do zdefiniowania, ale konieczne w jaki sposób stało się pojęcie modernizmu, czyli pojęcie, które kojarzymy myślę przede wszystkim jednak wciąż z historią sztuki historia literatury architektury być może, ale które to pojęcie także na gruncie kina jest dość często używane, zwłaszcza w takim klasycznym piśmiennictwie filmowym i tego pojęcia modernizmu używa najczęściej, żeby opisać kino Ars kino lat dwudziestych przedwojenne albo jeszcze częściej kino lat właśnie sześćdziesiątych siedemdziesiątych, czyli takie kino bardzo subiektywne bardzo autorskie eksperymentujące z formą i kino, dla którego medium samo filmowe staje się tematem też i przedmiotem zainteresowania chodzi tutaj filmy, które taki sposób zniekształca perspektywa SO auto tematyczne czy opowiadają o samym kinie i to pojęcie modernizmu bardzo szerokie i w zasadzie niemożliwe do takiego ścisłego zdefiniowania, ale jednak związane z nim tematy i refleksy wydaje się bardzo przydatne do myślenia właśnie o niektórych polskich firmach, a firma z takich reżyserów jak Wojciech Jerzy cha jak Andrzej Żuławski właśnie Tadeusz Konwicki czy czy Jerzy Kawalerowicz dobrze w takim razie do pana książki do i do pana badań powrócimy po informacjach Radia TOK FM pan dr Miłosz Stelmach z Instytutu sztuk audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego z państwa moim gościem informację o godzinie dziesiątej 20 po informacjach wracamy do programu off czarek o skalę jak i pan dr Miłosz Stelmach z Instytutu sztuk audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego redaktor naczelny czasopisma o tematyce filmowej ekrany jest państwa i moim gościem najnowsza książka mojego gościa państwa oczywiście też to przeczucie końca modernizm późno i polskie kino wydawnictwo naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika przed informacjami rozmawialiśmy trochę o genezie i o tym, skąd pomysł na tę książkę no i wchodzi także o to, aby przyjrzeć polskiemu kinu trochę szerszym kontekście i spróbować to jakoś uporządkować pan wybrał sobie kategorię modernizmu też późnego modernizmu, który jak pan sam przyznaje w swojej pracy jest dość nieprecyzyjnym narzędzie tak, bo pewnie samych definicji modernizmu moglibyśmy, siedząc tutaj stworzyć kilkadziesiąt jeśli nie więcej rzeczywiście była to duża trudność, żeby w, jaki sposób zapanować nad tym materiałem, ale dlatego nawet nie mają takich ambicji, żeby stworzyć definicję jednoznaczną i obowiązującą zresztą nie to powinno być chyba celem takich zasad rozważań nad kinem ostatecznie te definicje powinny nam tylko czemu służyć to znaczy służyć zrozumieniu lepszemu filmów dlatego też wybrałem po prostu te aspekty modernizmu czy te pojęcia albo tematy, które były najbardziej użyteczne, które jak sądzę mogą rzucić nowe światło na część firm, która była albo trochę zapomniana trochę taka pominięta albo traktowanego na doczepkę do innych nurtów, a które jak ja chcę pokazać tworzą w ogóle własną osobną ścieżkę w Polskim kinie, czyli można by zapytać, cytując tytuł w tej pierwszej części pana pracy i książki co jest polskie kino modernistyczne no właśnie i z myślę, że możemy mówić o takim czymś jak polskie kino modernistyczne i byłyby to właśnie filmy twórców, którzy nie chcą opowiadać swojej historii w sposób klasyczny, bo mówiąc takim największym skrócie mamy cały ten o ciarki na klasycznego albo zainspirowanego kino klasyczne, dla którego fabuła jest najważniejsza i motywacje psychologiczne bohaterów i taka wyrozumiałość konstrukcję każdy widz wiedział co się dzieje, jaki cel mają bohaterowie itd. natomiast mamy właśnie ten drugi rodzaj kina i ten rodzaj kina moim zdaniem zaczął się w Polsce pojawiać pod koniec lat pięćdziesiątych, kiedy właśnie takie firmy, chociaż ostatni dzień lata Tadeusza Konwickiego kanał Andrzeja Wajdy czy pociąg Jerzego Kawalerowicza zaczęły powstawać i nagle wszyscy zobaczyli, że w tych firmach chodzi o coś trochę innego trochę ważniejsza forma Chateau w jaki sposób zdjęcia są realizowane to w jaki sposób kamera porusza, że ważniejsze jest czasami wymowa filozoficzna te filmów jakieś niedopowiedzenia one często bazują właśnie na daleko idącym niedopowiedzenia i później ten nurt rozwijał się wraz z kolejnymi latami ci twórcy robili następne powiedział, ale dołączali do nich następni tacy jak Skolimowski powiela sześćdziesiąte Krzysztof Zanussi nam oraz 6070 później Andrzej Żuławski czy Grzegorz Królikiewicz ja staram się, jakby ten nurt śledzić tropić znajdować właśnie o jakieś charakterystyczne cechy specyficzne motywy powracające tematy, zwłaszcza tym co mnie interesowały właśnie jego późna faza stąd ta spójność w tytule to znaczy to co dzieje się od lat siedemdziesiątych, kiedy mam wrażenie, że sami twórcy tworzący właśnie takie kino artystyczne czy też modernistyczne zaczynają mieć poczucie, że chyba ktoś coś już kończy, że ta epoka dobiega końca i firmy stają się coraz bardziej pesymistyczne same skupione są na takich tematach właśnie śmierć przemijanie apokalipsa często są to bardzo mroczne pesymistyczne pesymistyczne działa właśnie ten pesymizm to takie przeczucie właśnie dobiegającego końca jakiejś epoki może jakieś formacje, jakiego rodzaju kina, ale staje się moim zdaniem bardzo bardzo widoczne to jest bardzo interesująca obserwacja panie doktorze bo ona by zakładała, że osoby, które są pewnym systemie potrafią jak gdyby spojrzeć na ten system niejako z zewnątrz co jest zawsze bardzo ryzykowne to trochę takie jak nie wiem nazywanie etapów kapitalizmu także teraz jesteśmy tu teraz jesteśmy tam, ale myślę sobie, że kiedy, że na chwilę zmienię temat kapitalizmu kapitaliści rozpoczął to nikt nie wiedział o tym, że kapitalizm się rozpoczął znaczy to pewnie mogliśmy sobie nazwać spojrzeć na to wiele wiele lat później, analizując różnego rodzaju cechy czy też zmiany i zostawia się czy czy tutaj nie mamy do czynienia z czymś podobnym to znaczy, że pan patrząc, analizując być może widzi pewnego rodzaju zjawiska pewnego rodzaju zmiany nastrojów czy czy zmiany tematyki właśnie ich poczucie to nazwa poczucie końca, a zastanawia się czy to było jasne czy było ewidentne czy to było też jakimś motywem motorem twórczym tak czy to jednak nie jest odkrycie badacza raczej niźli jak gdyby odczytanie przeczucia czy intencji twórców to bardzo dobre pytanie i bardzo dobre zastrzeżenie jest to rzecz, którą zastanawiam się cały czas bardzo mocno to znaczy w jaki sposób tak naprawdę właśnie pewnej epoki kończą się inne zaczynają w jaki sposób nurt artystyczny kończą przykład właśnie z dziedziny historii gospodarki jest też bardzo dobry ja sądzę, że większość tych procesów, w których jak pisze była uświadomiona to znaczy, że dopiero właśnie dzisiaj widzimy te fazy widzimy moment przesilenia wówczas sądzę, że ci twórcy nie myślę o tym w ten sposób być może niektórzy faktycznie mieli poczucie, że taka żywiołowość kina nowej fali dla 63 wyczekuje i czuli, że kino idzie w innym w innym kierunku natomiast na pewno oni wszystko nigdy nie nazwaliby moderny stany to to pojęcie nie funkcjonowała myślę, że większość z nich nigdy nie widziałam nic wspólnego między firmami swoimi swoich kolegów, które grupuje razem natomiast to jest właśnie jedna z wielkich tajemnic sztuki i historii Mock ludzkie kreacji to znaczy w jaki sposób się dzieje jednostki tworzące trzeba zupełnie niezależne pokaże twórców na własny styl własną motywację do tworzenia filmu własne tematy problemy którymi zajmował nie konsultując się z innymi a jednak kiedy spojrzymy z dystansu to widzimy, że nagle oni wszyscy byli częścią pewnego ruchu pewnej grupy, a i tak to bywa w historii sztuki podobnie w, kiedy rodziła się literatura realistyczna malarstwo abstrakcyjne styczne itd. itd. to w jaki sposób duch epoki po prostu przenikał różne wysiłki to też nie jest tak, że wszyscy też tak robili jak powiedział, że nawet to, o czym opisuje to mimo wszystko jest jakiś margines na historii kina, a więc trudno powiedzieć, że to bajka strumieniu dominujący trend od, których wszyscy się podpina nie było wcale takiego takiego procesu jak sądzę ustanowionego, ale jednak jakieś rodzaj nastroju klimatu epoki klimatu kina ówczesnego musiał oddziaływać na ten fundusz, że tak wiele prawidłowość jednak się powtarza ja oglądając filmy 1 po drugim 1 koło drugiego właśnie nie tak jak udaje wtedy widzowie w odstępie kilku lat przeplatana innymi filmami nagle zaczęli dostrzegać, że te same motywy w nich pojawiają czasami nawet o prawie te same ujęcia te same ceny książek czasami zostawiam za sobą nasza scena śmierci i pokazywania zwłok, które bardzo podobna kilku różne potrzeby firm, które nie są powstawały ze wzajemnej inspiracji, więc nie wiem jak to się stało, ale jestem przekonany, że coś było narzeczy coś wisiało w powietrzu po prostu no tak to jest znowu odwołanie się do jakiegoś czynnika poza ludzkiego takiego, którego nowi też czynnika, który trudno jednak zbadać tak trudno wyczuć od taka śmiała teza rozumiem, że coś było w powietrzu, ale właśnie co bardzo, że artyści twórcy się inspirują tak chodzą na swoje filmy czytają być może dzieła epoki jakieś ważne teksty, ale interesujące jest to, że właściwie mówimy też o świecie podzielonym, jeżeli spojrzymy na chociażby na kino europejskie to mamy świat podzielony żelazną kurtyną to prawda chociaż, aby mnie nie przecenia za bardzo uwagi tej żelaznej kurtyny ona była oczywiście niezwykle istotna ze względów takich politycznych i ekonomicznych, bo ona warunkowała to w jaki sposób te filmy powstawały w Polsce tak jak w innych krajach socjalistycznych były one produkowane w państwowych wytwórniach natomiast na Zachodzie powstawały w takim systemie trochę mieszanym to znaczy zazwyczaj jako prywatne inicjatywy, ale na różny sposób wspieramy jednak przez państwo jeśli mówimy o tym w kinie artystycznym, a jednak filmowcy byli dosyć uprzywilejowani w tym względzie na tle reszty społeczeństwa to znaczy oni bardzo często jeździli na festiwale filmowe sami oglądali filmy, które nie zawsze byłem w oficjalnej dystrybucję Nielby mieli różne spotkania warsztaty czasem, zwłaszcza późnych latach siedemdziesiątych osiemdziesiątych bardzo często pracowali wykładali np. na Zachodzie czasami jeździli tam robić filmy poza tym jednak myślę, że nawet ta żelazna kurtyna też nie rozdarła tak zupełnie pewnej wspólnoty właśnie europejskiej poszukiwań artystycznych tych modernistyczny i nie wiem dlatego mówię ja staram się do końca wyjaśnić, dlaczego dokładnie w tym momencie taki sposób, bo historia kina artystycznego zaczęła zmierzać w tym kierunku natomiast patrząc z dystansu jako badacz widzę dokładnie zaczęła, a być może to sama logika własnych poszukiwań w obrębie kina modernistycznego temu sprzyjała tak jak zacząłem być wcześniej w latach sześćdziesiątych takie poczucie, że kino otworzyło po tym okresie kina klasycznego, które było bardzo skomercjalizowane es-dur i na poziomie technicznym na poziomie realizacyjnym na poziomie przesłania fabuły był taki nacisk wcześniej na powtarzanie podobnych sprawdzonych formuł w latach sześćdziesiątych to otworzyło nagle funkcję tacy jak Jean-Luc Godard np. we Francji mogą łamać wszelkie zasady montażowe właśnie operatorskie en wydawało się, że pozwolenie kina jest blisko, że zaraz wszyscy będą oglądać kino artystyczne będziemy już tylko i wyłącznie eksperymentować z formą doprowadzi nas to do jakiego wręcz kina abstrakcyjnego czasami niektórzy twórcy zmierza w tym kierunku i sądzę, że to odbicie w latach siedemdziesiątych ten późny modernizm bardzo pesymistyczne może być po części reakcją na to, że te nadzieje się nie do końca spełniły to znaczy, że kino artystyczne nie nie wyzwoliło świata nie zmieniło naszej świadomości nie otworzą sztuki, że wciąż polityka ekonomia, która tak mocno na czas w roku sześćdziesiątym ósmym wkroczyła życia ludzi po obu stronach żelaznej kurtyny, że znowu chodził zaczęło odradzać się takie kino blok na serowe w latach siedemdziesiątych raczej na bardzo takie mocne komercyjne sprawiło, że twórcy już, jakby zaczęli trochę inaczej bardzo pesymistycznie patrzeć na rzeczywistość to jest ciekawy wątek proponuję byśmy do niego powrócili po informacjach Radia TOK FM informację o dziesiątej 40 państwa moim gościem jest pan dr Miłosz Stelmach z Instytutu sztuk audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego pan dr Miłosz Stelmach z Instytutu sztuk audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego redaktor naczelny czasopisma ekrany jest państwa moim gościem rozmawiamy o najnowszej książce pana doktora zatytułowanej przeczucie końca modernizm późno i polskie kino książka ukazała się nakładem wydawnictwa naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i coś coś pana cóż pan zaobserwował, badając to Polski na tle właściwie Polski kino powiedziałbym pośród kina europejskiego jak wygląda ten model, z czym się charakteryzował, jakie cechy charakterystyczne pan zaobserwował i w jakich filmach, jakie można opisać zaznaczyć zasygnalizować ten okres, który mnie najbardziej zaproponował on tak jak mówiłem stało się dla mnie najważniejszy ten okres lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych bardzo uderzyło mnie to trochę nawiązań do tego, o czym rozmawialiśmy przed przerwą w odstępie zaledwie kilku lat powstały filmy wyrażające bardzo moim zdaniem taki właśnie nowe idee nowego nowego ducha epoki mam na myśli okres między mniej więcej 70 pierwszą, a siedemdziesiątym trzecim rokiem, kiedy powstał taki rynek jak daleko stąd blisko Tadeusza Konwickiego wesele Andrzeja Wajdy sanatorium pod Klepsydrą Wojciecha Jerzego Hasa czy czy trzecia część nocy Andrzeja Żuławskiego i mam wrażenie, że to są filmy, które właśnie rozpoczynają ten nurt polskiego kina, które będzie cechował się bardzo dużym pesymizmem to są wszystko film opowiadający o porażce często, łącząc porażkę taką osobistą bohaterów bardzo indywidualną egzystencjalną porażką jakąś historyczną bardzo często są to filmy osadzone inne w jakiej epoce, która jako widzowie wiemy, że dobiega końca jak Andrzej Żuławski, który np. o swoim filmie diabeł osadza fabułę w okresie pomiędzy 0203. rozbiorem my jako widz wiemy, że to jest moment właśnie, kiedy ETA Rzeczpospolita upada po prostu albo tak jak Wojciecha Zycha, który wprawdzie senatorem podcast teraz bardzo surrealistyczna filmami trudno przypisać bardzo konkretne, jakie warunki historycznego geograficzne, ale można być wskrzesza taki przedwojenny Polski Sztetl i pokazuje waszą kulturę żydowską, która przed wojną była bardzo bujna na terenach polskich, a po wojnie nie w zasadzie przestała istnieć została zupełnie zniesiona z powierzchni ziemi co więcej wszelkie takie trochę powiedziałbym bycie spóźnionym bycie przybycie za późno tak takie trochę będzie nie na czasie i właśnie bycie spóźnionym świadkiem, zwłaszcza że opowiadamy właśnie czasach, które minęły prochy zostały zapomniane metę trochę też też jako po prostu spóźniona adaptacja Schulza taka po latach próbujący wydobyć z niego to, czego u samego Schulza nie mogłoby tak właśnie Andrzej Wajda, który Francji wesele opadającą oprawcach jakieś insurekcji to są wszystko twórcy, którzy trochę bronią przegranych spraw albo przyglądają się raczej nie bronią może, ale przyglądają się o przegranym sprawą co więcej wszyscy drogę w sposób taki bardzo subiektywnych to znaczy nie są filmy, które mają być jakąś historyczną wierną rekonstrukcją przeciwnie to mają być filmy, które za pomocą obrazu plastyki kadru kolorów kierującej kamery takiej podatkowa na narracji pokazują jakąś wizję świata bardzo bardzo subiektywnego takiego świata, które łatwo się zagubić, a ciężko rozdzielić co jest naszą rzeczywistością, a co snem czy wyobrażeniem bohaterów i oni wszyscy właśnie swoimi filmami utworzyli taki rodzaj grupy idiomu czy stylu, który ja nazwałem późny modernizm no taki też takie powiedziałbym właśnie brak zakończenia trochę taka gra z widzem, który oczekuje nie powiemy historiach miłosnych kobieta po przejściach spotyka mężczyznę po przejściach oczekujemy, że gdzieś na końcu pojawi się ten pocałunek albo początek nowej historii tymczasem zostajemy trochę się bez bez zakończenia zostajemy rozczarowani niezaspokojenie tak filmy fabularne tak samo jak zresztą powieści przez wszystkie utwory fabularne bardzo często opiera się na tym, że zadają nam jakieś pytania albo raczej, że to my powinniśmy im zadawać pytania co się stanie dalej to mordercę i czy zagadka zostanie rozwiązana czy właśnie para kochanków spotka, a może tragicznie sądzę natomiast firmy bardzo często specjalnie tworzą zakończenia otwarte albo enigmatyczne często zatrzymują one takich kuliste charakter tak samo jak weselu Wajdy mamy właśnie ten chocholi taniec z projektu wszystko w tym zaklętym kręgu historii reset zamyka tak samo w trzeciej części nocy finale widzimy powracamy do sytuacji, które gdzieś na początku filmu i tam brakuje jakiegoś zamknięcia dlatego sądzę, że mocne zamknięcia właśnie są zbyt kojące nawet za nawet jeśli to zamknięcie ten finał jest negatywne pesymistyczne toczenie możemy coś przepracować powiedzieć trudno jest źle te rzeczy potoczyły, ale idziemy dalej, a to właśnie ci twórcy raczej pokazują świat, w którym bohaterowie i to poniekąd my jesteśmy uwięzieni nie mamy nigdy ostatecznej odpowiedzi rzeczy toczą się psują często niszczą, ale nie dobiegają jakiegoś ostatecznego końca no dobrze i gdyby chciały wrócić do wątku, który pan poruszył na końcu poprzedniej części naszej rozmowy, czyli czy ten chodził, który jak, gdyby dochodzi do wniosku prawdopodobnie, ale może nie tylko z powodów ekonomicznych, że jednak tymi historiami, które najlepiej sprzedają, które lepiej się z sprzedaje niż takie kino artystyczne to są właśnie blok Baster tak to to jest kino podawane wg bardzo precyzyjnego przepisu tak i żeby zrozumieć narodziny tego nowego bohatera, który mniej więcej w połowie lat siedemdziesiątych w stanach Zjednoczonych się rodzi wraz z takimi filmami jak szczęki czy czy Gwiezdne wojny np. cała się zrozumieć ten proces, który do niego doprowadził pochodziło miało przez całe dekady od lat dwudziestych do lat 60 bardzo taki swój wypracowany schemat tworzenia filmu, a innymi słowy Amerykanie znali swój biznes i robili go w lesie jest dosyć schematyczne i powtarzalny sposób, ale właśnie na psie oraz sześćdziesiątych siedemdziesiątych także w stanach coś się zaczęło sypać z powodu tego było bardzo wiele nowa widownia taka pisowska bardziej wyzwolona nastawiona na inny rodzaj kina upadek niektóre wytwórnie albo ich modelu biznesowego związane z wyrokami Sądu Najwyższego amerykańskiego jeszcze końca lat czterdziestych, które zmieniły funkcjonowanie czy właśnie napływ nowych odważniejszych także obyczajowej erotycznie amerykańskich Limo i nagle okazało, że już nie da zrobić filmu po staremu to był moment, kiedy weszli tacy młodzi amerykańscy twórcy, którzy tak jak Denis Hopper chce robić i Rainera filmy o współczesności takie młodzieńcze trochę właśnie też jest bez jakiegoś takiego klasycznego rock bez klasycznej takiej fabuły jest taki moment przemienia się po sześćdziesiątym siedemdziesiątym a kiedy właśnie był okres swobody i eksperymentów artystycznych także w kinie amerykańskim no ale producenci musieli szybko wynaleźć nową metodę takim pierwszym sygnałem jest ta publiczność nowa był ojciec chrzestny Francisa forda Coppoli czasami mówi o tym filmie jako takim otwierającym nowy złoty okres w historii chodziło, czyli ten rok 1972 no, a później już poprzez egzorcysta wspomniany właśnie szczęki po Gwiezdne wojny Indiana Jonesa wyrok w działaniu taki nowy nowy rodzaj blogosfera opartej coraz bardziej fantastycznych fabuła to znaczy zawierających elementy fantastyki to znamy do dzisiaj opartej coraz bardziej na seryjną ości to także widzimy się wkoło w tym amerykańskim kinie na wielkich gwiazdach spektakularnych akcjach jak ich budżetach, a więc można by czasami wydaje właśnie takie, choć tak znamy dzisiaj narodziła się gdzieś na przełomie lat siedemdziesiątych osiemdziesiątych pogrzebu zupełnie to formułę kina artystycznego, które oczywiście zawsze istniała będzie istnieć natomiast wówczas zeszło do zupełnego takiego marginesu undergroundu nareszcie powstaje pytanie o OFE co dalej z tym późny modernizm czy on nie powróci, bo patrząc powiedzmy historię, która się powtarza, czyli różnego rodzaju tendencje następują po sobie, ale też niejako w kontrze do poprzednich można zadać pytanie czy nastąpi zmęczenie ta tym kinem blok pastelowym tym kinem hollywoodzkim kinem wielkich multi 1 000 000 nowych produkcji na rzecz kina artystycznego rozumie, że trochę pytanie leży pomiędzy gustami odbiorców, ale też kimś zrobienie odbiorców, a ekonomicznymi prerogatywami twórców producentów szczerze mówiąc trudno uwierzyć taka sytuacja miała miejsce właśnie w latach sześćdziesiątych czy może na początku lat osiemdziesiątych, kiedy firmy tak jak nie wiem słodkie życie czy 8 po mogą być wielkimi przebojami, więc tak zupełne odrzucenie go z widowni nie bardzo wierzę natomiast to co bierze to, że widownia dzisiaj ma dużo szersze szersze rzesze taką paletę opcji wyboru i to już dzieje to znaczy budowanie takiej widowni nowej widowni artystycznej już od lat ma miejsca i zwłaszcza dzisiaj w świecie internetowym to kino artystyczne może nigdy nie będzie dominujące, ale tworzy sobie takie enklawy czy to poprzez Platformy streamingowe skupione tylko łącznie takie artystyczne albo klasycznym czy poprzez festiwale filmowe, których niektóre zbudowały sobie właśnie markę bardzo silną na tym, że pokazują kino nietuzinkowe niełatwe mieć to w pewnym sensie też w naturze tego zjawiska, które nazywam modernizmem, które ma w sobie taki powracający charakter to znaczy z pewną regularnością właśnie zostaje ono, jakby trochę odepchnięty zmarginalizowane, ale potem znowu powraca nie bez powodu mówi się we współczesnej kulturze nie tylko filmowe, ale też w innych dziedzinach właśnie takich pojęciach jak Neo modernizm jak remont realizm, czyli ten pierwiastek modernistyczne właśnie ktoś tam pozostał pozostał z nami wciąż w różnych formach uaktywnia się co jakiś czas, zwłaszcza fani takich filmów kontemplacyjnych powolnych zwane jako losy nama myślę, że mają bardzo dobrze odrobione właśnie to modernistyczna lekcję i ona wciąż jest indyjska bardzo panu dziękuję za rozmowę raz jeszcze gratuluje nagród nagrody też nominacji zwiększy kolejnych dla pana książki przeczucie końca modernizm późno i polskie kino, które ukazało się nakładem wydawnictwa naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika dziękuję serdecznie informacji już za kilka minut o godzinie jedenastej państwa moim gościem był pan dr Miłosz Stelmach z Instytutu sztuk audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego redaktor naczelny czasopisma o tematyce filmowej ekrany polecam państwu to czasopismo, jeżeli kino państwa interesuje także Baudet nie znaczy późny modernizm polskie kino to ta książka z pewnością odpowie na państwa pytania, chociaż muszę przyznać że, że pod podaje ona jakby sporo wiedzy także proszę też przygotować bardzo dogłębne opracowanie tematu informację o godzinie jedenastej, a po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA