REKLAMA

Nie tylko poezja, czyli co łączyło Miłosza z Różewiczem?

Kultura Osobista
Data emisji:
2021-12-16 11:40
Audycja:
Czas trwania:
15:54 min.
Udostępnij:

"Braterstwo poezji" - na półkach księgarń w całej Polsce pojawił się zbiór korespondencji dwóch wybitnych polskich poetów Czesława Miłosza i Tadeusza Różewicza.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kultura osobista dzień dobry przed mikrofonem Marta Perchuć Burzyńska Czesław Miłosz Tadeusz Różewicz braterstwo poezji korespondencja wiersze i inne dialogi 19472013 tej książce wydanej przez wydawnictwo literackie warstwy dziś poświęcimy audycje moimi państwa gościem jest na łączach sklepowych telefonicznych Warszawa Kraków Kraków Warszawa Andrzej Franaszek krytyk literacki badacz literatury pisarz autor biografii Czesława Miłosza Zbigniewa Herberta dzień dobry dzień Rozwiń » dobry pani dzień dobry państwu napisał pan do tego niezwykłego muszę powiedzieć zbioru listów wierszy i dialogów wstęp, a Emil Pacławski zebrał je opracował i przepisami oraz notami opatrzył dostajemy do rąk zbiór, który wiele mówi o 2 wybitnych poetach sporo ich stosunku do świata i do poezji pokazuje ich inne strony inne twarze niż te, do których jesteśmy przyzwyczajeni no w każdym razie uzupełnia te wizerunki portrety, które znamy, które budowaliśmy choćby poprzez lektury ich kruchości przede wszystkim jak sądzę uzupełnia modyfikuje się czuje portret Tadeusza Różewicza Różewicz w tym dialogu korespondencyjnym znacznie większym stopniu odsłania się i jemu też chyba bardziej zależy nie uprości to ujmując na kontakcie na przyjaźni z Czesławem Miłoszem Miłosz partii wystosowane też jest zainteresowany tak to nazwijmy różnicę podziwia go czasami, choć nie zawsze jako poety natomiast to przede wszystkim Różewicz wysyła kolejne kartki mówi o tym, że chciałby się spotkać chciałby porozmawiać usiąść w spokoju napić się wódki albo przynajmniej herbaty i właśnie odwrotnych prawdziwą lub taką od serca rozmowy myślę, że to jest ważne to jest jednak właśnie poprzez ukazanie tej bliskości kontaktów między nimi SBU listy idą trochę na 3 kursy na wspak w takim przyzwyczajeń budowanemu przez krytykę literacką może to w jakim stopniu przez media kiedyś nas Czytelników nie zawsze być może dostatecznie uważnych albo też nie dysponujących dostateczną ilością informacji bo o ile często zdarzało się, że tych 2 poetów sobie przeciwstawiano bardzo mocno niejednokrotnie i tu oczywiście są też do tego podstawy dość ciekawe intelektualnie to w tej korespondencji widzimy obok tego przeciwstawienia czy też właśnie na przekór temu przeciwstawieniu tworzy się między nimi pewna nić bliskości przyjaźni czy aż jak brzmi tytuł tej książki braterstwa no właśnie to relacja była poetów, których dzieliło 10 lat Miłosz był starszy braterstwo jak sugeruje tytuł przyjaźni czy może jeszcze coś innego właśnie może tego wszystkiego po trochu no była to z pewnością relacja ścieranie udawane od oczywiście jak sama pani wie doskonale, że nie zamkniemy tego w jakim 1 słowie dar 1 formule punktu widzenia Miłosza jak sądzę Różewicz jest oczywiście to wiadomo młodszym od jego poetą poetą, którym Miłosz w latach powojennych wiąże duże nadzieje uznaje za najciekawszy głos młodego pokolenia w jakim stopniu uważa też zapewne, że Różewicz wciela w życie pewne jego własne Miłosza wcześniejsze intuicje jakiś sposób przekształcić polską poezję w jaki sposób sprawić, żeby nie była ona jak sam Miłosz nazwał zabawką panieńskiego pokoju, ale treścią istotną przemawiającą do współczesnego bardzo doświadczonego koszmarze połowy dwudziestego wieku odbiorcy, więc początku właśnie miłość ligi młodszego adeptem może niekoniecznie aż Uczniowskiego, ale kogoś, kto jest innej generacji ze społeczną spełnionym też dla Miłosza ciekawszym projektem bliższym mu poetą niż np. Waczyński ten już mecz o innych poetach szóstej i okręgu takim jak takie jak Gajcy np. później ten stosunek Miłosza do Różewicza się zmienia, ale bazuje raczej właśnie na sukces Różewicz pisał jakiś sposób myślę niż może na jego własnymi postaci jest Różewicz przyjmowany sceptycznie ten Różewicz, który powiedzmy składa pewną daninę SOS realizmowi późnych latach czterdziestych na początku lat pięćdziesiątych jest też Różewicz, z którym miło się nie zgadza to jest ten Żyd, który bardzo jednoznaczny bardzo daleko idące diagnozy stawia, zwłaszcza zachodniej cywilizacji czy też tzw. uczestnicy mediacji współczesnemu człowiekowi, który zdaje się zdaniem Różewicza żyć już w świecie zupełnego rozpadu wartości upadku wartości, ale jest też to jest może taki znak późniejszy etap z tego myślenia Miłosza o urzędników Różewicz nazwijmy go wielkim skrócie religijny raz na pewien sposób teologiczny mówiący o doświadczeniu niewiary utraty wiary utraty relacji czy więzi z Bogiem i ten Różewicz na ten sposób Miłosza fascynuje myślę, że dlatego, iż też wypowiada pewnych doświadczeniach, które były obecne Miłosza może nie tak mocno, ale który, o których już mógł się umownie mówiąc bym uciekał nie chciał ich wypowiada z różnych powodów innych swoich pierwszych i z drugiej strony patrząc jeśli okres ten długi Kapicy próbować dokończyć swymi zasygnalizować jego dalszy ciąg ze strony urzędnicy myślę, że co prawda oczywiście podobają mu się i inspirują jakoś niektóre wojenne pierwsze zmieniło się tuż powojenne na głosy biednych ludzi, a zwłaszcza taki jest Przedmieście na publikowane są jednymi ocalenie, ale nie staje się on takie by jednoznacznie inspiratorem mistrzem Różewicz nigdy nie będzie czegoś takiego jak Herbert, który wielokrotnie stwierdzał, że nie doszło właśnie tym, kto wtajemniczony, jakby sens poezji w sposób, jaki projekt ma być budowana natomiast bardziej osobistych powodów zdaje się faktycznie ruszyli wypoczywać już u kogoś w rodzaju starszego brata pewnych właśnie dotyczy powodów czysto rodzinnych, o których wiemy tak chodzi o oczywiście starszego brata Różewicza, który został zamordowany natura jada się wojny tak właśnie w tym zabitego przeszedł także trzeba podkreślić pamięć o tym mówił na początku, że jest relacji bardzo pięknie pielęgnowane czułości i rzeczywiście przede wszystkim jednak ze strony Tadeusza Różewicza i Czesław Miłosz jest tutaj tak jak pan mówił bardziej powściągliwy Różewicz pisze w jednym z listu, gdyby miał latający dywan przyleciał bym teraz do pana no i co się redukcje bardziej powietrzne odsłania przy tym sposób ma inne może konstytucję duchową i inny sposób ekspresji ja myślę w tym portali bardzo złożony, bo już ruszyli z 1 strony właśnie taki jest ich gesty wykonywane w stosunku do Miłosza są bardzo często właśnie taka seria wręcz przez lata wysyłanych listów karty oczywiście przez tyle, kiedy ruszyli mógł robić, bo nie wysyłał listów z Polski komunistycznej mówił z rzadka wyjeżdżając na zachód ewentualnie wysłać do Miłosza właśnie kartkę z pozdrowieniami czy też taki Totem dowodem pamięci i korespondencja się nasila już w roku osiemdziesiątym dziewiątym znacznie więcej zresztą właśnie listu czy karty Różewicza Miłosz pisał rzadziej może też częściej no oczywiście wszyscy słyszeli tracą wzrok ram by starszy od niego części telefonował Unity rozmowy już oczywiście nie został żaden sposób w tym utrwalone, ale też wydaje mi się, że Różewicz wykonuje taki gest no właśnie braterskiej miłości też częściej się czuję może niedoceniony przez Miłosza czy niedostatecznie doceniony ewentualnie czasem odrzucony co zresztą łatwo zrozumieć w przypadku takich mnie uczyć Miłoszowi aż tak chyba powinna być zaakceptowanym przez rozliczenie nie zależało, ale też może jest czasem rośnie ten dystans po nim powoduje większy obiektywizm niektórych jego, o czym to trudno jest jakiś słychać zresztą mnie skarżą się trudno jest wiernym właśnie akapicie, tym bardziej zdaniu zawrzeć tę materię, ale chciałbym powiedzieć, że wydaje mi się 4 lekcje bardzo ciekawa wielowątkowe i właśnie tak to spełniająca te obrazy tego byśmy sobie tego ani pani pytania zaczęliśmy te obrazy obu projektów, które do tej pory policzmy posiadaliśmy myślę, że też warto podkreślić raz jeszcze pan też o tym wspominał już na początku, że oni się w wielu kwestiach różnili, ale pięknie się różnie, bo rzeczywiście mieli się różnić się nie poróżnić w nie chciałbym wejść w rolę takiego narzekającego człowieka w średnim wieku, który mówi, że kiedyś było lepiej ciekawi jak wiele miast do kulturalnej jest niepełnosprawna i kulturalnie na pewno też, chociaż oczywiście istniały wielkie namiętności, ale na niewątpliwie sprawdzany poziom współczesnej debaty publicznej wypowiedzi obniżył się bardzo ważnym obserwujemy na wszystkich chyba polach natomiast nie mam pojęcia nie wiem tego czy wśród współczesnych poetów polskich czy w ogóle pisarzy polskich także poprzez teksty, które publikują plączą się chwilami aż tak istotne dyskusje, jakie możemy odnaleźć w tym dialogu żyjących ze sobą fragmenty twórczości Miłosza Różewicza blister generalnie rzecz biorąc jak to zwykle było o nim piszą raczej o sprawach prywatnych także o cierpieniach, jakie wiążą się mieszkać w podeszłym wiekiem i ograniczeniami, które ci starzejące się ciała inne stawiają, chociaż nie są jakoś przesadnie też wylewni, a poza tym powiedzmy ekshibicjonisty brzmi natomiast wiersze, które do siebie zwracają jest pierwszy wręcz 14 to jednak jest wyjątkowa sytuacja, bo trudno chyba wskazać w historii polskiej współczesnej może nie tylko współczesnej poezji taką sytuację mamy 2 absolutnie wybitnych należący do tych najwybitniejszych poetów, którzy by do siebie wzajem adresowali kolejne wiersze właśnie jako, dyskutując poprzecznym wiersze no ale właśnie, dyskutując o sprawach tutaj banalnie powiem fundamentalnie ważnych Lem no bo o istnieniu Boga lub jego nieistnieniu naturze zła naturze w imieniu diabła no oni w tej zasadniczo tak rzeczywiście różnią i to też jest to stwarza pewne pole rozmowy pole dyskusji, które możemy wpisać nasze własne wątpliwości czy nasze własne potrzeby duchowe jakoś się poprzez właśnie dyskusję poetycką Miłosza i Różewicza samemu określić albo lepiej zrozumieć być może tak wielu rywali w wierszach dialogować w listach, ale dialog wali też tego nie, wypowiadając się w listach pisał do Miłosza Różewicza Różewicz powtarza niejednokrotnie takim, jaki rodzaj stwierdzenia, że właśnie coś i wysp powiedzmy wysyłam myśli oparte są znamienne to nie jest pozostali w tej formule bycie pan ze sobą nie nie było publicznych 6 i Czadzie m.in. zasadniczo rzecz biorąc, ale myślę to bardziej właśnie w urzędniczych takim jak lot nie odpowiedział, że tak, jakby on chciał jakiegoś rodzaju uczucie nazwijmy je właśnie braterskim, bo to sam taką formułę zaproponował wypowiedzieć, ale równocześnie ma poczucie, że tak naprawdę powiedzieć nie da czy to co zapisuje w liście jest, w jakich przybliżeń czasem jakąś aluzją też nie chcę znowu aż tak bardzo się odsłania coś do zrozumienia mówił jakiegoś rodzaju miłości w gruncie rzeczy, którą czuje do Miłosza no ale nie da się jej uchwycić słowem i też tak sądzę że, gdyby te spotkania, o których jednak nie Różewicz marzyć i to właśnie to oni zasiadają razem wygodnych krzesłach coś tam, popijając 1 i rozmawiamy pewnie najprawdopodobniej przy niewielkim stopniu dotyczy to rozczarowało, bo właśnie w takiej przestrzeni realnego spotkania takie marzenie o tym braterstwie powiedzmy im chyba było nie nie realizowali, gdy rynek tego rosyjska spotkała obu tych projektów w teatrze Słowackiego zresztą w Krakowie i nagrała z nimi len kilka dość długi i rozmów emitowane później w Polskim radiu przejście do drukowanych podaje Rzeczpospolitej jeśli dobrze teraz pamiętam, a przed lokowanych szczęśliwie w książce, której rozmawiamy no to też widać oczywiście, że to nie jest jakiś rodzaj komunii duszy tylko po prostu rozmowa 2 poetów w tym późno już nie młodych mężczyzn, którzy chętnie wspominają nawet dawne olśnienie literackie, które były niegdyś ich udziałem właściwie nie powiedzieliśmy jeszcze 1 i dość studia fundamentalnej czy taki wykres wyjaśniający w tej kwestii, że wspomnieliśmy o śmierci starszego brata Tadeusza Różewicza Janusza natomiast nie mówiliśmy o tym, że kiedy w roku 900 pięćdziesiątym siódmym Różewicz Tadeusz może wyjechać do Paryża spełniłaby takie swoje i także tego starszego brata marzenie sprzed wojny, ale jeździł sam nie był nie jest dane spotkać się tam z bratem mieszka zresztą na ID SN, czyli w pobliżu miejsca, w którym niegdyś mieszkał Adam Mickiewicz i nie PiS pana Tadeusza jak jest jakaś symbolika oczywiście odkrycia w tym fakcie, ale jest człowiekiem wtedy Gruchota innym zamkniętym śmierci lekarzem depresji, który spotyka się z Miłoszem i o 7 było jako kogoś, kto po pierwsze, rozpoznaje właśnie dostanę rozumie go no a po drugie, że ich miłość właśnie owego starszego brata ten gest fascynacji miłości nie zostaje nim jak się wydaje już później pilne zawsze do końca życia Czesław Miłosz Tadeusz Różewicz braterstwo poezji korespondencja wiersze inne dialogi 19472013 tej książce wydanej przez wydawnictwa literackie warstwy dzisiaj rozmawialiśmy z rozmawiałem z Andrzejem Franciszkiem krytykiem literackim badaczem literatury pisarzem bardzo dziękuję za te przenikliwe myśleć tłum i wrażliwą przede wszystkim analizy tego zbioru dziękuję bardzo, chciałbym, żeby taką właśnie była bardzo uprzejmie pani dziękuję i poza wszystkim dziękuję Pawłowi Wiśniewskiemu za pomoc w przygotowaniu programu Marta Perchuć-Burzyńska do usłyszenia czesne informacje w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA