REKLAMA

Rewolucja 1989 roku w Rumunii - o obaleniu dyktatury Nicolae Ceaușescu

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-12-23 21:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
52:29 min.
Udostępnij:

Gościem Macieja Zakrockiego był Bogumił Luft - publicysta i dyplomata; członek rady redakcyjnej miesięcznika „Więź”, w latach 1993-1999 ambasador RP w Rumunii, zaś w latach 2010-2012 ambasador RP w Mołdawii.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w czwartek 23grudnia ponownie po dwudziestej pierwszej w czwartek wracam do ciekawych wydarzeń w historii świata najbardziej lubię te, które jakimś wymiarze mają swój ciąg dalszy no nawet dzisiaj z pewnością takim wydarzeniem jest rewolucja na tę chwilę takie będę nazywał w Rumunii drugiej połowy grudnia 1989 roku tak pamiętają ci, którzy byli dorośli 32 lata temu, że była krwawa, że rządzący twardą ręką dyktator Rumunii Rozwiń » Nicolae Ceausescu wraz z żoną zostali po krótkim procesie rozstrzelani to był koniec rządów komunistów w tym kraju czasem jeszcze podkreślają, że myśmy mieli rząd Tadeusza mazowieckiego skierowany przez niekomunistycznych co było pierwszym takim przypadkiem ble tworzy wymaga, jednakże wymowie państw socjalistycznych przez Berlin już nie było muru, że Czechy Słowacja przechodziła aksamitną rewolucję wszystko odbywało się pokojowo, a w Rumunii w walkach o wolność ginę zróbcie wszystko to prawda, ale się bliżej przyjrzeć tamtym wypadkom potem poszukać informacji o dalszych losach tego kraju to widzimy, że jest ciągle wiele pytań bez odpowiedzi weźmy chociażby taki epizod 21grudnia osiemdziesiątego dziewiątego roku, gdy w kraju w wielu miejscach dochodzi do protestów wobec władzy dyktator zwołuje wiec na placu przed budynkiem komitetu centralnego partii jego przemówienie ciągle ktoś przeżywa co dotąd się nie zdarzało aż wreszcie z głośników popłyną dźwięki budzącą przypominający włoską zbliżających się czołgów, kto opuści, wywołując oczywisty efekt paniki, ale też determinacji do walki z Ceausescu, gdy wybuchły regularne walki w stolicy do ludzi z dachów strzelali snajperzy nazywanych terrorystami, ale skąd się tam wzięli terroryści może ludzie słynnej służby Securitate panicznym strachu o swój los wprowadzili ten ostrzał czemu nagle przestali 25grudnia w rozstrzelaniu dyktatora i jego żony zniknęli w nigdy żadnemu nie udało się odnaleźć, a w 2015 roku prokuratura badająca zbrodnie umorzyła sprawę temu do dzisiaj badacze najnowszej historii kraju do 6 dokumentów, które też zniknęły, dlaczego 30 lat po tych wydarzeniach człowieka, który przejął władzę spoczął w Czersku ówczesnego prezydenta ona jest ku postawiono przed sądem za zbrodnie przeciwko ludzkości, pomijając już pan skłania raz pojawił się w sądzie to ma dzisiaj 91 lat wiadomo, że zdaniem już nie odpowie są też przypuszczenia, że krwawe wydarzenia w Rumunii osiemdziesiątym dziewiątym roku wplątane były sowieckie służby specjalne po Gorbaczow nie lubił Ceausescu 1 trzymał się na stołku, gdy wokół postępowała jesień ludów, której nie można było zatrzymać jak wiemy jak możesz ewolucji powstrzymać najlepiej stanąć na jej czele w każdym razie historia to ciekawa może to ja tylko stawiam tu sensacyjne czy publicystyczne tezy dla ekspertów nawet część tych spraw jest bardziej prosta jednak wyjaśniona to się okaże, gdy pojawi się nasz gość Bogumił Luft kiedyś aktor komentator polityczny Rzeczpospolitej, ale ambasador naszego kraju w Rumunii w latach 9399 oraz pobliskiej Republice Mołdawii w latach 201012 gość pojawi się za chwilę najpierw MON dla państwa jak zawsze subiektywny przegląd informacji Maciej Zakrocki przedstawia smutną taką oto wiadomość opublikował Arian nieodłącznym symbolem świąt Bożego Narodzenia jest ubieranie choinek w tym roku Amerykanie ponieśli spore straty w tej branży w stanie Oregon, który jest największym producentem choinek w kraju wiele drzew zostało zniszczonych upał przekraczający 4045 stopniu oraz przedłużająca się susza wpłynęły zabójcze choinki Larry rejs son, który ma 10 krową farmy stracił 4,51000 drzewek to po prostu łamie serce 1 dnia są to ładne świeżo wyglądające drzewa następnego dnia więdną i nic nie możesz z tym zrobić mówił pan rejsem mieszkańcy zdają sobie sprawę, że w związku z postępującymi zmianami klimatu aura będzie coraz mniej przyjaznej muszą podjąć konkretne działania, aby móc kontynuować swoją pracę to bardzo boli, gdy zapłaciłeś za sadzonki spędziłeś wiele czasu na polu po chwili stracić wszystko i wiesz, że tego nie odzyskasz mówiła z kolei dane falą współwłaścicielka falą form Fibaro w stanie Oregon producenci sugerują, aby sadzić rośliny okrywowe albo eksperymentować z rodzajami, które są bardziej odporne na ekstremalne warunki pogodowe niektórzy już jesienią zasadzili drzewko stosują przy pielęgnacji specjalne składniki odżywcze zrobili to kilka miesięcy wcześniej niż zwykle mają nadzieję, że dzięki zimowym opadom, gdyby nadeszło znowu gorące suche lato choinki przetrwają właściciele są jednak zgodni, że jeżeli sytuacja się powtórzy grozi im katastrofa hodowcy zaznaczają, że większość uszkodzeń choinek w tym roku dotyczyła sadzonek zatem straty jak na razie nie mają wpływu na obroty zyski są podobne bądź nieznacznie niższa, aczkolwiek drzewka sprzedają się po nieco wyższych cenach Charles Lenglen z Oregon State University ekstensywny zwracał uwagę, że choinki dojrzewają przez około 6 do 10 lat, więc dopiero za blisko dekadę zobaczymy ewentualną lukę związaną z tegorocznymi stratami przypadek z Oregonu nie jest pierwszym w tym roku, kiedy drzewka świąteczne ucierpiały z powodu ekstremalnej pogody jak informuje CNN niezwykle upalne suche lato w Europie osiemnastym roku doprowadziło do podobnych sytuacji, zwłaszcza wali zniszczeniu uległa wówczas 13 wszystkich hojne jak mówił Rob Morgan właściciel farmy drzew szczególnie dotkliwie ucierpiały młode sadzonki, które były dosłownie wypalane przez słońce, a przeżycia walczyć przede wszystkim ze zmianami klimatycznymi, ale też zrezygnować z naturalnych choinek na rzecz jakiś artystycznych instalacji no oczywiście nie plastikowych Maciej Zakrocki przedstawia z powodu dziesiątej rocznicy śmierci kim Dzong ile ojca obecnego przywódcy Korei północnej w całym kraju ogłoszono 11 dniową żałobę narodową syn zmarłego przywódcy kim Dzong una zdecydował, że w tym okresie zakazane będzie spożywania alkoholu wszelkie formy rekreacji, a nawet śmiech w samym dniu rocznicy 17grudnia obowiązywał także zakaz robienia zakupów spożywczych kim chcą ile zmarł w 2011 roku jego miejsce zajął syn kolejny dyktator kim Dzong rocznica śmierci kim za ile obchodzona była zwykle dotąd przez tydzień, ale w tym roku z powodu okrągłej rocznicy trwa dłużej krańców rozmowach ze jedno filarze informują, że policja otrzymała górny nakaz poszukiwania osób, które niedostateczny sposób okazują skutek nie wolno jednak smucić się żadnego innego powodu nawet w przypadku śmierci członka rodziny co opłakiwanie należy zaczekać do zakończenia żałoby decyzja władz głodującego kraju nie podoba się jego niektórym co odważniejsi mieszkańcom lepszym pomysłem byłoby zaopatrzenie mieszkańców opał żywność, aby przetrwali zimę niż wykłady propaganda, które są tak przydatne gadająca papuga cytuje radio ochroniarze jednego z nich, aby tylko bezpieka nie zidentyfikowała Maciej Zakrocki przedstawia Intel odpad Chinom teraz musi przepraszać tak donosił dzisiaj portal RTL koncern Intel przeprosił za to, że w liście do swoich dostawców zalecił im nie korzystać z produktów i siły roboczej chińskiego regionu autonomicznego Sinciang jego jest sprowokował w Chinach wezwania do bojkotu produktów tego koncernu produkty z ciągu często są wytwarzane przez górskich więźniów chińskich obozów reedukacyjnych z tego powodu wykorzystywani w łańcuchach dostaw budzi wątpliwości etyczne wśród konsumentów oraz jest objęta szeregiem restrykcji nałożonych przez rząd Stanów zjednoczonych oraz władze innych państw Intel liście do dostawców powoływał się m.in. na ryzyko związane z sankcjami tłumacząc, dlaczego nie powinni oni korzystać z produktów oraz usług Sinciang Wiesenthala został potępiony na łamach Global Times chińskiego państwowego tabloidu, a Gazeta przypomniała Interowi 2020 roku wypracował 26% swoich przychodów w Chinach i ostrzegła go, że gryzie rękę, która karmi chińskich mediach społecznościowych pojawił się wezwania do bojkotu produktów Intela piosenkarka kary walk poinformowała, że nie będzie już ambasadorką tej marki, ale same te listy te przeprosiny dowodzą, że wygrała znowu zasada z nas jest żyła Maciej Zakrocki przedstawia Viktor Orban chyba naprawdę przestraszył się wizji przegranej w kwietniowych wyborach zjednoczoną opozycją, a wielu kiełbas wyborczych, które już przedstawił suwerenowi dorzucił dzisiaj kolejną po szybkim wzroście stóp procentowych co za tym poszło rat kredytów mieszkaniowych ma być zamrożone oprocentowanie tych rad na poziomie sprzed wzrostu kosztu pieniądza planuje się Money na 6 miesięcy, licząc od 1stycznia angielski bank centralny jako pierwszy Unii Europejskiej zaczął wiosną podnosić stopy procentowej oraz sięgają one 24% bank centralny reaguje w ten sposób na wysoką inflację w listopadzie wskaźnik CPI było 74% wyższy niż rok temu informacja o planowanym zamrożeniu oprocentowania kredytów mieszkaniowych byłaby niekorzystna dla banków, których wyniki odsetkowe w takim scenariuszu nie urosłyby w tak dużym stopniu dzięki podwyżkom stóp jak zwykle notowania węgierskich banków zaczęły spadać po parę procent na wieść o planach Orbána, ale wiadomo od dzisiaj jak bankom spada o Wiktorowi Orbanowi będzie rosło swoją drogą ciekawe czy na podobny krok i wpadnie nasza władza dotąd bardzo konsekwentnie naśladująca poczynania przyjaciół z Budapesztu i tyle jeśli chodzi o informacje teraz już pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia jest już z nami zapowiadany anonsowany pan Bogumił Luft czy kiedyś dziennikarz komentator polityczny Dziennika Rzeczpospolita ambasador Rzeczypospolitej w Rumunii w latach 999 potem pobliskiej Republice Mołdawii w latach 201012 członek rady redakcyjnej więzi autor książki Rumun goni za happy endem dobry wieczór dobry wieczór pan wyjdzie czy państw i chciał, żeby zacząć może od no właśnie nie wiem czy obalenia stereotypu, że w Rumunii Rumuni w latach siedemdziesiątych osiemdziesiątych, a właściwie w jakim sensie byli no albo zadowoleni z życia w kraju rządzonym przez Nicolae Ceausescu albo im się bardzo podobała tego gruba wybijania się na niezależność wobec Kremla, czego właśnie dowodami były np. uczestniczenie Rumunii w igrzyskach w Los Angeles, kiedy inne państwa blokuje zbojkotowały nie mówiąc rzeczywiście potępieniu inwazji na Czechosłowację czy jednak nie, czyli czy tam też były takie ruchy opozycyjne podobne do naszego kory czy czy czechosłowackiej karty 77 historia leku cała historia komunizmu w Rumunii była bardzo dramatyczne i zawierała w sobie okresu izba nie zmieni to znaczy pierwszy okres był, o który u nas jest nazywany okresem stalinizmu, czyli takiego bardzo fundamentalistyczne ego i fundamentalistyczne dyktatury bardzo zbrodniczej rzeczywiście dużo bardziej umów niż w Polsce kwotę jeszcze w dodatku strasznie długo nie znaczy dla roku czterdziestego ósmego dziś w zasadzie we wszystkich krajach środkowej Europy komuniści ostatecznie obili władzy nie Rumunii trwał właściwie prawie do połowy lat sześćdziesiątych do roku sześćdziesiątego czwartego więcej i to rzeczywiście okres stron stanowi rzeczywiście bardzo wiele ofiar ze sobą pociągów po prostu wtedy komunistyczne władze wymordowały dużą część przedwojennej i liczy potem przyszedł uczące szkół i tu właśnie taki stereotyp, który ogłosił właśnie od ową prawdę, która jest prawdą również o straszliwej dyktatury Ceausescu chciał skupić się jako-li i wyzwoliciel nie z tego czasu w tej straszliwej dyktatury pierwszy okres jego załogę kilkuletni nic było okresem niezwykłej realizacji zupełnie głębszej niż po polskim październiku, które się równych życia wyrażała również takiej dużej wolności słowa no właśnie nie było cenzury w ogóle w przepisach o otwarciu na kontakty z Zachodem i to zarówno dla ludności jak również samego państwa aż co głos związane głównie z działalnością gospodarczą to znaczy po prostu była także ta współpraca gospodarcza z Zachodem Rumunii komunistycznej z tego okresu była bardziej nawet głęboka niż za czas to my pamiętamy z czasów Edwarda Gierka, gdy było to troszeczkę podobny i no, więc to i to widać okres rzeczywiście odejść z branży, ale potem od dyktatu, a co z osób w ogóle często tak, bywa że prawda rdzy dyktator obejmuje władzy w pewnym sensie przyjmowany przez ludzi np. dlatego właśnie, że obala jakąś gorszą władzy przed nim była, ale potem chcą nas jak u nas z Gomułką, który pan wspomniał co prawda październik Rze, że u nas może nawet było to mniej liberalne niż w Rumunii, ale trochę podobne to znaczy w Rumunii wszystkim trwało to bardzo się dłużej po prostu za tydzień do pierwszej połowy lat siedemdziesiątych, czyli mieli do prawie prawie 10 lat takiego okresu bardzo liberalny, ale potem rzeczywiście przyszło takie za przykręcanie śruby, które w latach osiemdziesiątych przydział również formę zaciskania pasa to zaciskanie pasa polega na tym to wszystko postanowił spłacić cały zagraniczne zadłużenie, które pan na skutej właśnie tej i współpracy z Zachodem i w związku z tym rzeczywiście de dokonał takiego dawni kompani drakońskich oszczędności różnego rodzaju, które udawały, że lata 80 był zamienił ruchu mieli jakiś koszmar zupełny nad przede wszystkim spopularyzowały straszliwie społeczeństwo i ten kraj który, o czym rzadko w Polsce pamiętam nawet wiemy, że w latach powiedzmy 60 tych drugich powiązać dziesiąty nawet początku lat siedemdziesiątych był krajem bardziej kolorowymi bardziej bogatym niż PRL po prostu, więc to głos badanie dosyć wysokiego konia jak na nie ten to taka to część Europy prawda jest, a to wydziałowe 80 było wprost niesamowite znacie warto parlament do tych uzmysłowić wszystkim państwu co to był co oznaczało, że już może jeszcze pan pozwoli zacznie 0101. bo pan jednak się przypomniała, ale to nawet nie wiem czy to właśnie śmieszne to 8 mówiło co było w Rumunii przedłużyłem odróżnić prawidłowa była elektryczności no dobra to znaczy dotyczyły te wielkie oszczędności energii elektrycznej, które pokrywały, a były nie jest inny tak naprawdę śmieszne to są, gdyby my przejawy konkretne tego, więc np. był zakaz sprzedaży żarówek silniejszych niż 40 was z był zakaz posiadania grzejników elektrycznych co było ciekawe, dlatego że norma życia mógłbym wejść 1214 stopni ich w zimie no ludzie by się chętnie grzali, ale był zakaz ów zakaz posiadania elektrycznych czyni dach potem była jest taki zupełnie tragikomiczny bardziej tragiczny komiczny to był inny szczegół mianowicie by funkcjonował spięcia zakaz zbliżania pogotowia nie teren na wezwania celem ratowania ludzi starszych niż 70 tras nie, ponieważ byłyby to niepotrzebne koszty na leczenie osób do niczego niepotrzebnych wprost, gdyby wtedy zresztą, ponieważ inni w ogóle mają dosyć duże poczucie humoru traktuje rzeczywistość takim pewnym pewnym dystansem w związku z tym rozpowszechniło się podawanie przez pewne osoby po gotowym w wieku lat 69 i 2 przyjmowane z pełną uwagę na wszy, a więc, ale jak pan sam widzi jak państwo słyszą to jest po prostu te były po prostu rzeczy jest niesamowity to znaczy rzeczywiście to społeczeństwu spadł o statutach polaryzację sklepy były puste wszystko co wyprodukowano i częściej się trwałego sprzedać sprzedawano na zachód właśnie celem zarobienia tych dewiz na spłatę zagranicznego zadłużenia i 1 słowem było było to lekkie piekiełku po prostu do tak niezdarnie w latach osiemdziesiątych, ale właśnie wracając szkoda mojego pytania chodzi mi ten ten błąd szczególnie wobec takich sytuacji w państwie ze sprawiedliwości społecznej, gdzie pewnie tej retoryki komunistycznej było dużo no nie przyjeżdża nie karetką pogotowia starszych ludzi niż 70 lat, dlatego że są niepotrzebni no ciężkość chyba sprzedawało jakość i naturalny sprawiają, że ktoś bardzo to jest bardzo ciekawe pytanie rzeczywiście dosyć istotna, ale cięta pewna część odpowiedzi zawiera się w tej anegdocie, którą opowiedziałem o tych ludzi, podając w 230 lat 69, a zwłaszcza tych ratowników medycznych, którzy przyjmowali z pełną powagą, bo doskonale wiedzą, o co chodzi i w związku z tym, bo oczywiście zdarzali się również 69 latkowi, ale raczej rzadko, a czy częstotliwość powołania nowej Klatt 69 z euro Gała wszelkiej statystycy Ługowski jednak krótko mówiąc oprócz tego społeczeństwa był zgodnie z pewną tradycją historyczną z czasów jest imperium osmańskiego, które w pewnym sensie było no niezupełnie okupantem, ale takim dominowały właśnie na tym krajami i Costa, a potem mnie to była taka tradycja właśnie takiego oporu biernego to znaczy po prostu walki z tym państwem przez poszukiwanego natomiast trzeba po dziś jeszcze coś więcej, bo to jest tylko raz tego co należałoby powiedzieć, odpowiadając na pana pytań Otóż w czasach owych straszliwych, które powiedzmy sobie umownie nazywamy to stalinowskie, które narysowałem wystąpiła dym bardzo ciekawe zjawisko mianowicie to cała elita przedwojenna wtedy zresztą dosyć spadku donator teraz on w nos zdemoralizowana okazało się, że nauka zwołał brzmią dziś taki opór duchowy w tych więzienia wobec tych skrajnych prześladowań już taką wielką Solidarność i 2 bardzo ciekawe zjawisko oczywiście, które my, na które jest, bo są rozliczne świadectwa do to jest jedno, a natomiast co się stało dalej tu dalej stało się coś co pewien mój świat mi wyjaśnić w ten sposób chcieli by wyjaśnił mi taką metaforą gotowania żaby dać znać, że najpierw okazało się, że przyszedł czas zysku i był wyzwolić ciele i ten w tym kraju prezentowały się żyć prostytucji kilka lat to potem to stopniowe, jakby przykręcanie ślubne czy budowanie takiej dyktatury kontroli likwidowanie wolności wszelkiej, a potem w ogóle likwidowanie już właśnie jakiś świat i tam elementów dobrobytu, który jednak jakoś tam istniał tu zgodziło się stopniowo jak gdyby ludzie tego nie zauważali na każdym etapie, jakim zauważyli to już było za późno wrzeszczeć otrzymuję też przeciwstawić skuteczniej rzeczywiście ten te jakieś wady postawy opozycji one istniały w latach 80 albo bardzo mniejszościowe bardzo łatwo tłumione na skutek tej właśnie mniejszościową sile czy to były po prostu akty jakiegoś różnego rodzaju nieposłuszeństwa podejmowane przez jednostki oczywiście głównie przez ludzi jakiś tam bardziej wybitnych i czasem nawet znanych prawdę jeśli pisarzy intelektualistów, ale tutaj jeśli pan pozwoli to być może bym zaproponował słuchaczom króciutki fragment pana książki Rumun goni za happy endem, bo na ciekawą rzecz pan tam zwraca uwagę, że różnica między sytuacją w Polsce Rumunii to już cytuje była taka, że rumuńscy opozycjoniści rzucali wyzwanie samotni i społecznej próżni bez szerszego odzewu, a co gorsza bez przesadnej wiary w to, że taki odzew nastąpi to pan wspomina próby stworzenia niezależnych związków zawodowych 71007. roku stłumiony bardzo szybko czy akcje elektronika i Dumitru jogi po osiemdziesiątym trzecim roku, który zebrał 30 potencjalnych członków ewentualnej partii opozycyjnej no i wylądował natychmiast więzieniu nic za tym nie poszło, ale też pojawia pana powieści młody inżynier radu willi PESCO skazany w osiemdziesiątym trzecim na 10 lat więzienia za rozprowadzenie osobiście poprzez skrzynki na listy bukareszteńskiej Boga tysięcy własnoręcznie wykonanych ulotek krytykujących dyktat dyktator no mamy jeszcze też akcent bezpośrednio Polski robotnik z Klużu Julius Filip poszedł do więzienia po tym, jak wysłał na pierwszy zjazd Solidarności w Gdańsku osobisty Lis z pozdrowieniami dla niezależnych związkowców pojawi się stanowią właśnie przeczytałam Norda i pojawia się jeszcze lepiej sędziwy przedwojenny polityk, którego aresztowano, bo postanowił kandydować w wyborach w tym samym okręgu co Ceausescu, twierdząc że skoro jest związany z tym miejscem przez to, że 16 lat siedział w miejscowym zakładzie karnym to akurat jest uzasadnione, żeby z tego okręgu startował jest jeszcze pani Dolina Korna chyba tak czytamy w głównych tak to postać wybitna powiedział, że ośrodki wybitnie z nich wszystkich, bo te jej błąd, który był wyrażany głównie w listach pisanych do Radia wolna Europa pod nazwiskiem wzrosną czytamy na antenie po tym, sekcji rumuńskiej to było to tak jak i jakby proces bardzo głęboki znaczy bardzo świadomy i bardzo o świadomym swego znaczenia świadomi tego, dlaczego jest, więc ona była postacią wyjątkową trzeba powiedzieć natomiast, jeżeli chodzi o wydarzenia wyjątkowe no dobra w dużym wydarzeniem były różne ruchy robotnicze w Braszowie, które w osiemdziesiątym siódmym roku pod sam koniec rządów wciąż jest Guy, który rzeczywiście były taką rewoltą no jak na warunki rumuńskie stosunkowo masową i oczywiście i powiedziałbym dlatego dość zaskakującą dla glorii i legenda tego takiego jednodniowego powstaje jednak mojemu, ale jest bardzo silna i powiedziałbym to, że to jest takie wydarzenie bardzo pamiętamy po prostu Rumunii może właśnie ze względu na słodko wyjątkowej tej względnej masowości no, chociaż jeszcze słynna Securitate była mocna wyłapała wszystkich prowodyrów rewolty w Braszowie zamknęła więzieniu, iż pan również brutalnych przesłuchiwania no właśnie, ale czy to jest tak czyta rewolta osiemdziesiątego siódmego roku to właśnie z połowy listopada ona mówi, że to jest coś takiego, że ten cichutko na razie wiejący wiatr jesieni ludów z roku 80 tego dziewiątego jednak tam zahaczał o ten Rumunię 3 czy to jest daleko idąca teza no to znaczy, że zahaczą no w końcu zahaczył jeszcze wpływu w grudniu 80 do dziewiątego roku, dlatego że będą też to władza, jakby ten akt obalenia komunizmu w Rumunii był na ostatnim takim wydarzeniem prawda w tej części Europy mimo młodego ostatnim krajem kim do tego doszło, bo oczywiście nie doszło do tego, gdyby nie to, że to Echu by tego wszystkiego co się działo wokół po prostu jednak tam przyszło od robiło się w sposób niezwykły niezwykle mocnej znaczy czysta kół takie no i mam czasem się mówi uwagi określenia rewolucja rumuńska mi się też określić do nadzoru dlatego, że to była jednak bardzo niewielka część ludności, która wzięła w tym udział no ale jednak jakieś tam dziesiątki tysięcy prawda w skali całego kraju w związku z tym to jednak miał jakieś znaczenie niż się to taki wybuch no takiej wściekłości, a natomiast tak naprawdę to ta rewolucja miała drugie swoje oblicze mianowicie ten ta wisząca w powietrzu wściekłość, która się tak umożliwiła również widokiem tego wszystkiego co działo w krajach już bliskich ona została wykorzystana po prostu przez część ludzi reżimu, którzy byli nie przekonaniu konieczności pozbycia się tym czy Kingę kuriozalny dyktatury Ceausescu no i który po prostu pan przejęli władzę tak naprawdę na tej na tym wystąpieniu wielu takich od ludzi, którzy zdobyli się na odwagę wziął go zarząd zaciążyła zaczęliśmy zamach stanu po prostu został przeprowadzony przez partię komunistyczną u dosyć zabawne, dlatego że nie doszedł do działu niesłychanie sprawnie zaznaczył wszystkie komórki program partii komunistycznej w ciągu paru tygodni czy nawet PiS parunastu dni i zbierały się myli po obradach trwających 15 minut wychodząc wychodził albo dotychczasowy przewodniczący Borek tam nowy w tym głównie z władz tejże komórki świadczą, że teraz oni są gwarantem ocalenia Narodowego ani rządu komunistyczną i bardziej Rumunii innym to było takie przemalowanie się bardzo sprawnej i twierdzi pierwszą wieżę w zamian tej grupy, która przejęła władzę na czele z innym ile szkół wcale nie było obalenie i narzucanie było wprowadzenie demokracji na tylko było obalenie dyktatury czas ze złóż i tworzenie takiego komunizmu ludzką twarzą jest, jakim człowiekiem, który jak rzadko, który jak dziadku, który łączy studiował w Rosji znał dobrze język rosyjski ponieważ, ponieważ był to jest taka rzecz ma też w Polsce znana leży Rumuni są nie jest niesłychanie nie powiedziałbym antyrosyjski, ale mają taki niezwykły dystans do wschodniej już Słowiańszczyzny dziś do wnieśli do Ukrainy ale, ale przede wszystkim Rosji co się wiąże z równymi z elementami ich wspomnień historycznych, ale wcale nie tylko również takim taką chęcią o oddzielenia się tego świata Wschodu, ponieważ latarnia zbudowana na takim czy naród rumuński ostatecznie w dziewiętnastym wieku został zbudowany na taki odejdzie też kultura zachodnia łacińska zaś, kiedy jest taka łacińska wyspa w środku i tego wschodniego może jakiś Słowian i Węgrów zła z wiatami jakiś takich dosyć mało europejskich narodu należy mu właśnie są tym 4 narody Zachodu tym do tak i to spowodowało m.in. właśnie tą niechęć do szczególnie do wschodniej Słowiańszczyzny, która była o tyle paradoksalne głos i powodowana prawdopodobnie tym wirze na stoku wiele lat trwających historii brodatym rodzących się przez wieki naród rumuński nie był niezwykle kulturowo związany z tą, skąd wiesz jeszcze do tego stopnia, że ich kościół chrześcijaństwa wschodniego w ogóle miał przez całe wieki jako język liturgiczny język staro-cerkiewno-słowiański i dopiero dziewiętnastym wieku 6 i ojcowie założyciele tego tej Łacińskiej wyspie na Wschodzie m.in. w ramach takiego nielegalną takiej relatywizacji kultury i zmylili stoi już od tego dziewiętnastego wieku kościół rumuński jest i mali drugi język rumuński po prostu bardzo długo to język słowiański jest tu w języku samym języku rumuńskim było bardzo dużo słów słowiańskich, które 19 wieku tacy językoznawcy i tego tworzącego się na ostatecznie już narodu no z relacji wizualną wobec decyzji istotnie za pożyczali wręcz sztucznie pewne jest słowo prawda łacińskie czy też dawne słowa, które wyszły zużycia, które były pochodzenia łacińskiego i to powodowało, że chybiony to sumienie nie było tak do końca skuteczne dlatego też, dlatego że bardzo dużo słów, więc grą miejską pozostałe wersję Słowiańskiej i Łacińskiej Chin i to zależy już z różnych różnych kręgach społecznych w innych sytuacjach również te słowa używa aż o takim symbolem tego właśnie na czym polega ten to starcie Wschodu Zachodem kulturowe tutaj to jest nie to w jaki sposób jest nazywany duch Święty Otóż duch Święty w kościele wschodnim prawosławnym w rumuńskim to jest film Dudu natomiast w kościele greckokatolickim, czyli tym będą tej części kościoła prawosławnego, która stała się kościołem unickim nawiązała kontakty z innymi sprawie z tym no właśnie fundusz piwnic co jest złem pochodzącym z łaciny widać to w związku z tym to do siebie, ale taki już bardzo dużo różnych kontekstach właśnie używanych, które mają swoją wersję łacińską i słowie szkół każdy z góry te związki właśnie z tym Słowiańskim schody one po prostu były i oni w pewnym momencie postanowili temu zaprzeczyć to jednym z owoców tego właśnie taka niechęć do wschodniej Słowiańszczyzny do Rosji dodatkowo jeszcze z innych powodów prawda XX-wiecznych jak np. odebranie wschodni mógł bawić miarami przez Rosję co dokonał już 19 wieku zresztą, ale po tym okresie między państwa, aby Arabia była w Rumunii i i potem na mocy paktu Ribbentrop Mołotow, który ich, w który no oznacza nie tylko rozwój Polski, ale jeszcze parę innych rozbioru godzina chodzi m.in. właśnie o zabranie wy sami i to wszystko pozostaje jakąś taką żywą trawą i stąd np. to co pan powiedział na początku to znaczy to, że Ceausescu w pewnym momencie od pewnego momentu właściwie do końca swojej władzy co oznacza taki dystans wobec Moskwy różne sposoby, robiąc to było niezwykle sprytny dlatego, że to była taka rzecz, która budowała jego wiarygodność oczywiście ta wiarygodność ona wtedy momencie była bardzo duża w końcu lat sześćdziesiątych, ale potem była na coraz mniejsza natomiast jednak ten element zawsze był, jakby docenia w nim, ale to było tak odruchowe Rumunów, że już jego poprzednik w ten właśnie taki stalinowski przywódca pod koniec swoich rządów zaczął właśnie budować ten dystans do Rosji, a potem chciał wszystko przecież to np. nie jedną z takich rzeczy, które też, bo w Polsce rzadko kto wierzy, że Unia była jedynym krajem tzw. demoludów, gdzie nie było powszechnej obowiązkowej nauki języka rosyjskiego w szkołach jak na okres zaznaczyć, iż olbrzymiej części rumuńskich szkół i pierwszym językiem, jakiego uczonym francuskim rosyjskim panie ambasadorze wrócimy jednak naszej historii, bo to w końcu grudniowe dni zachęciły mnie, żeby sięgnąć do tych wydarzeń sprzed 322 lat, bo wydaje się, że jednak warto jeszcze wykorzystać spotkanie z panem nie i wrócić do 1 przebiegł też trochę tej no właśnie jedni bez rewolucji inni trochę płaczu czy czy zamachu stanu, bo tutaj wydaje się, że jednak jest kilka pytań, które zresztą na początku audycji, kiedy kiedyś spotkałem ze słuchaczami to parę takich pytań postawiłem i może pan przynajmniej właśnie część na nas na część pytań mogę odpowiedzieć chodzi m.in. o oto właśnie w jakim stopniu to co się zaczyna działać w połowie grudnia w tym myślała, że Węgrzy, którzy tam mieszkają będą mówili temu war, a będą akceptować akcentować historia węgierskiego pastora lasu lekarz zresztą miałem okazję poznać w parlamencie europejskim, kiedy był przez 2 kadencje posłem dużo o tym rozmawiałem z nim w też m.in. ze swoich rodzinnych powodu właśnie i właśnie go pytać pytałem m.in. o to w jakim stopniu jak była taka rewolucja ludowa, a ja w jakim stopniu była to rewolucja no trochę kontrolowana czy może nawet organizowana przez ludzi którzy, widząc co się dzieje wokół no rozumiesz i że to jest taki moment, w którym albo właśnie się usunie dyktatora i pozostanie przy władzy albo to skończyć jakimś niekontrolowanym procesem wtedy wiadomo, że będą będą straty tego środowiska czy można czy można powiedzieć, że to co się zaczyna w Timiszoarze to co jest konsekwencją tej akcji z pastorem to co się tam dzieje że, że dochodzi do strzałów giną ludzie, że rzesze tych ludzi, że tak powiem zupełnie przez sposób, jaki postęp postępowano z ciałami, czyli po prostu spalono rozsypano prochy nie wiadomo, gdzie itd. czy chodu rzeczywisty powód, że może ta rewolucja zaczęła się rozprzestrzeniać po kraju 3, jednakże zasypywano po prostu to tym, którzy nie da po prostu powiedzieć 1 zdaniem i by po prostu orzec czy gdyby jedno 1 prawdę na ten temat u nas to było jak z to było wydarzenie niezwykle złożony czy musiałam pokusić się takie sumowanie kilku stwierdzeń, które jest, który są trochę innej parafii Alex, które nie są sprzeczne ze sobą, lecz pierwsze takie, że w z nie ma żadnych wątpliwości, że była tym my w strukturach reżimu, a szczególnie tej policji politycznej Securitate, która kupowała w najbardziej inteligentni i najbardziej sprytny i nie no Narożna została w ostatnich latach rząd chciał się u nas zostały takie przekonanie, że jest to jakaś paranoja po prostu znaczy, że to, że to prowadzi i no po prostu do upadku analizy i że to jest niezgodny z tak naprawdę z interesem tej elity dyktatury to znaczy tych ludzi którzy, którzy służyli tej dyktatorzy była również był również trochę takich, którzy byli oczywiście komunistami, którzy wiele lat przed tym jak gdyby zaczęli wątpić geny by w słońca 16 z takim człowiekiem był np. nie jest rzeczywiście, który był kiedyś taki najmłodszym członkiem biura politycznego i uważane za niestety delfiny brzeg podział jest zbliżony, ale chciał wszystko zaczął wprowadzać te główne paranoiczne pomysły prawdę, który z Łodzi do budowy takiej kuriozalnej dyktatury jeszcze oparty na jego rodzinne nogę to był jakiś bez sensu to hit ruchu to już wtedy zaczął się w połaci my radni nie był prześladowany nie był żadnym tam opozycjonistą dysydentem, ale został usunięty na boczny tor zdecydowanie dos usunięty z głównego głównej grupy władz, ale czy można wpłacać na montaż, że w momencie, kiedy dochodzi do krwawych Szwed będzie teraz oni też byli przygotowani do tego, żeby z nadarzającej się okolicznościach po prostu przejąć władzę i to jest oczywiste natomiast z drugiej strony nie można też powiedzieć, że te wszystkie wydarzenia były wyłącznie bądź manipulacją, ponieważ rzeczywiście wynikały z tego narastającego gniewu tutaj takimi są szczególnie ważna od obu szczególnie czy też jeszcze mniej ciekawe miasto lub związki jest miasto lub drugie etniczne znaczy po prostu tam pod tym domem pastora dzisiejsza zgromadził się wtedy tego decydującego dnia tłum ludzi, który był złożony z różnych nacji mieszkających w Timiszoarze to znaczy zarówno Węgrów jak Rumunów zarówno Rumunów jak Serbów jeszcze i Chorwatów, ale tam po prostu to jest taki tygiel ten Miś radny mieszkają z bardzo różnym narody to oczywiście nie sposób nie wspomnieć o potomkach osadników Sasów tak nota wystarczy to nie tam zasiali w Siedmiogrodzie natomiast Niemcy tak tak no i że pan zna zresztą istnieje, więc także np. tam, gdzie te wokół tego okna swojego wtedy pal Strategy przemawiał w są w tej chwili Chery tablicy 4 języka pamiątkowe na ten temat, więc to było bardzo ciekawą fenomenem i to stan społeczności dziś regułą szczególnie, gdyby taka otwarta i powiedziałbym, iż udział szczególnie europejska, gdyby dom to znaczy taka właśnie otwarta na NATO, że noc trzeba stawić czoła i po prostu coś otworzyć jakąś przyszłość i nie dlatego prawdopodobnie jest mi się aż do wybuchu, ale było jeszcze parę innych miejsc w Rumunii, gdzie usiłowano tam wywoływać jakichś jakieś rewelacje coś bardzo udawało mamy już niestety tylko 8 minut naszej rozmowy, a strasznie dużo wątków, więc jeśli pan pozwoli to trochę tak chętnie właśnie nie wiem już niemal prawie, że punktową siły prosił o komentarz obok po tych wydarzeniach, które są tam właśnie bardzo krwawe świadczy o nich dowiaduje no i można je uznać za za taki zapalnik dalszych wydarzeń Ceausescu zwołuje wiec 21grudnia przed budynkiem komitetu centralnego i tam miejsce w opisach takie wydarzenie, że na nie da się okazuje, że nie bardzo wszyscy go słuchają niektórzy nawet, widząc co się przecież wcześniej nie zdarzało to, że w tym momencie z głośników dało się słyszeć dziwne dźwięki, jakby huk przemieszczających się czołgów do dziś nie wiadomo, kto emitował to nagranie no to między nimi wraca wraca pytanie o jakąś prowokację służb, bo wiadomo było, że jeżeli ktoś takiego co chce emitować to po co prawda nie ma oczywiście, że rzeczywiście chodziło po prostu wzbudzenie takiej no na nagrzanie nastrojów tak odpowiedział nowością po drugie, czy oczywisty absurd jasne natomiast tylny i oparty jest także, że i jednocześnie dać to były ciągle te 2 wątki znaczy ten 1 byli Stali za tym ludzie, którzy mieli plan obalenia część zysku i zresztą pod tym właśnie bardzo sprawnie zrobić sprawnie zbudowali władzy potem natomiast nie było żadnej zorganizowanej opozycji tak jak była w Polsce, a nawet częściowo na Węgrzech, a nawet i Czechosłowacji prawda tamtego nie było w ogóle natomiast ludzie, którzy wyszli na tej ulicy to byli ludzie, którzy już po prostu zupełnie szczerze chcieli wziąć udział w tym obraz wciąż zyskuje była to, widząc ten mem Bukareszt ma 2 000 000 mieszkańców miał wtedy tyle samo, a Wisłą na ulicy kilka tysięcy ludzi była garstka tak naprawdę, ale to byli ludzie bardzo zdeterminowani bardzo odważni takich w tym tłumie, który wtedy jeszcze na ulicy byli ludzie, którzy żyli w, którzy są moimi przyjaciółmi w tej chwili przeważnie poznanych później i nawet moja żona była, która była wtedy licealistką i w klasie maturalnej w jednym z liceów tego miasta już też była jedną z tych osób wysłanych do ulicy ja po prostu wiem dobrze to byli za ludzi znaczy to byli tu nic mieli wspólnego z tą z tym spiskiem, gdyby oni byli tym drugim elementem tym właśnie autentycznym, który się, gdy został Pisz sensie trochę wykorzystali to trochę nadziei na ich karkach z tak powiem dziś, kiedy zjechali do historii właśnie ci nowi przywódcy no i teraz ważna sprawa kolejna może bardziej znana ale, ale 3 dzisiaj wiemy coś więcej ten szybki proces po schwytaniu Ceausescu żony i rozstrzelanie to było właśnie potwierdzenie tego, że trzeba wszystko się uporać z dyktatorem i właśnie po prostu go zastąpić stąd jony Leszku i szybkie szybki proces tworzenia właśnie tego frontu ocalenia Narodowego za zamach żyjemy trochę ponurą historię z tym procesem z tym rozstrzelaniem no bo budujemy nowe państwo no to nas to jest bardzo ponura historia to było rzeczywiście jakieś fason ten proces związanym z procesem była przez innych zaprzeczeniem w ogóle czegokolwiek co mogło być związany jak gdyby z osądzeniem cywilizowany sposób takiego człowieka, ale było wiele powodów lekcji dla tych mogli niczego nie chcieć np. taki, że był przeprowadzić proces ten efekt byłby to proces rumuńskiego komunizmu w tym mogłoby się okazać na wieży ławka, a nie oskarżyła oskarżonych jest dłuższa po prostu wielu z nich być może nie chciało tego jak to jest 1 rzecz, bo to mogli znaleźć znaleziono wiele nowego frontu ocalenia Narodowego tak, ale nie tylko to czy jest w tym również coś było w tym coś racjonalnego to znaczy, że po prostu ten torze, gdzie latem ulice wyszło kilka tysięcy ludzi w dwumilionowym mieście no to było jednak wyrazem tego sparaliżowania, jakby lękiem i to lekiem dyktatu ciosy skutek bardzo uosabiał jak duże, że jego tytuł jego zabicie był taki mordem rytualnym jako, które jednocześnie miał jak wyzwolić ludzi z tej z tego lęku ja uważam Rze, że to ich łupem jest sens niestety rynek raczej na nie z moich przyjaciół, który jest, które byłoby funkcję komitetu Helsińskiego jednym z licznych takich dysydentów czasu o człowieku, ale bardzo taki zdroworozsądkowy człowiek bardzo cywilizowany w swoich poglądach powiedział kiedyś, że on i był oczywiście zawsze w swoim życiu przeciwnikiem kary śmierci, ale poziom tak jestem czy skrajnym przeciwnikiem kary śmierci, ale jestem zwolennikiem zabijania tyranów to muszę powiedzieć było dla mnie dość uznające, że właśnie konto powiedział, bo chęć, bo miał pół to był właśnie do Onet opisał ten te ten mord rytualny jak to się wyraziłem, który był koniecznym akcesu do wyzwolenia dziś ze strachu no i w ostatnich 3 minutach naszej rozmowy muszę pana gość jeszcze taką cenę po 32 latach, bo znalazłem informację, aczkolwiek bez dalszego ciągu z 2020 roku, kiedy to rozpoczął się proces i ona jest m.in. tam 3 osoby siadły na ławie oskarżonych, ale oskarżonego o zbrodnie przeciwko ludzkości ten facet, który właśnie przejmuje władzę po Ceausescu to ten ten drobny przykład pokazuje, że no tak jakby albo były jeszcze potrzeba ponownego nasz powrotu do tamtych wydarzeń spojrzenia na nich jeszcze raz może jednak jakiegoś rozliczenia tego wszystkiego co się wtedy wydarzyło no tylko, że jednocześnie tym informacją czy towarzyszą np. informacje z ankiety, którą przeprowadzono w grudniu osiemnastego roku ten, kto był jak najlepiej ocenianym prezydenta w dziejach kraju i wygrał Nicolae Ceausescu pozytywnie wyraziło się na jego temat 64% badanych drugie miejsce zajął popularny przecież Klausa ani, który jest prezydentem od czternastego roku no tak, ale to pan tego rodzaju zamienniki są zdarzy to jest rzecz, która jest bardzo w gruncie rzeczy niewiarygodne oczywiście istnieje jakiś rodzaj tych sentymentów za no pewnie już fragmentem, że rząd wciąż jest ku prawda jeśli chodzi o jest skuto tak naprawdę się na razie takich trochę cywilny to znaczy tym co się działo w następnych miesiącach, kiedy on no rzeczywiście spacyfikował opozycję ci pomocy górników w tym sprowadza też sławetny mizeria miast górników i on jak wzywał do Bukaresztu celem obrony demokracji przed kapitalistami prawnikami faszystami i chciał powrócić, ale do pierwszy rozdział jego rządu potem MON stracił władzę przez 4 lata sytuacją prawica powrócił jeszcze raz jako prezydent, ale zupełnie inną politykę prowadzi też postać bardzo też niejednoznaczna niebieski natomiast torze rzędy noszą takie tendencje do tego, żeby jak osądzić no no no chyba zginęło wg oficjalnych danych 862 osoby 2150 Randy chyba nie wiadomo zginęło roszczenia te osoby dane, które dzisiaj zarazem jako socjalne może rzeczywiście było więcej ktoś tam strzelał tych dachów do tych ludzi w UE w Bukareszcie nigdy tych snajperów nikt nie znalazł nie oskarżył no takie to powiedziałbym jest trochę słaby, więc trudne zadanie minutę jeszcze mam jak pan widzi możliwość co naprawdę sądzisz lub po prostu to jest to to jest tak mroczne po prostu tego nawet nie ma, zwłaszcza po tylu latach tego nie odtworzyć rzeczywiście się to zrobić tak perfekcja Czyżby tak jeszcze nie powiedział do głów tak głównym mnóstwo różnych elementów, które się nasili nakładały rozwikłanie tego jest teraz mogę powiedzieć do szatni jest gotowy myśliwi zrealizował to jest zbyt prosty tak nie działał tu po prostu były by to było społeczeństwo klubu straszliwym stanie psychicznym po tej z ostatnich latach tej dyktatury, które były w stanie tego soku dzieli ich niektóre, bo i trudno się jak żywioł lektury niskie nałożyły na siebie się różne elementy, kto cię do jak był winien nie jest to rzeczą możliwą do rozwikłania w tej chwili w sposób wiarygodny w każdym razie bardzo dziękuję za przybliżenie tych wszystkich właśnie ciekawych wydarzeń panu Bogu lub dziennikarz pisarz dyplomata był naszym gościem bardzo panu dziękuję, ponieważ to jest moje ostatnie spotkanie też ze słuchaczami przed świętami, więc panu słuchaczom życzę wszystkiego dobrego i dobrych świąt no ja też panu wszystkiego najlepszego Nor te święta rzeczywiście były dobre i to co po nich będzie, że słyszy leci i zdrowia dużo też podziękowania bardzo jak granicznego, który wydawał audycję w dobrej nocy do usłyszenia zaraz poszedł Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA