REKLAMA

Bogactwo gatunkowe polskich drzew

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2022-02-06 14:00
Prowadzący:
Czas trwania:
22:33 min.
Udostępnij:

Gościem Przemysława Iwańczyka był prof. Bogdan Jaroszewicz - kierownik Białowieskiej Stacji Geobotanicznej Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
z Radia TOK FM kłaniam się państwo po godzinie czternastej naszym kolejnym gościem jest prof. Bogdan Jaroszewicz kierownik Białowieskiej stacji Botanicznej wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwu chciałbym, żebyśmy porozmawiali o drzewach, ale też tych drzewach rozmawiające, żebyśmy nawiązali do bieżących wydarzeń, które przecież rozpalają wyobraźnię Polaków w rozmaitych kategoriach Rozwiń » ochrony przyrody też bezpieczeństwa naszych granic, ale najpierw samych drzewach mamy szczęście panie profesorze żyjemy w Polsce biorąc pod uwagę tę różnorodność drzew, jaką mamy do czynienia w aktywu jeśli chodzi o różnorodność, że to zależy przede wszystkim od warunków klimatycznych od warunków środowiskowych, więc rzec, a myślę, że mamy o tyle Szcze Rze chyba żaden gatunek drzewa zupełnie nam nie wymarł w naszym kraju pewne gatunki stały się bardzo rzadkie jak np. Cis, ale wciąż istnieją, więc pod tym względem niewątpliwie mamy część jak bardzo różnorodna jest Polska w zależności od regionu, bo rozumiem, że tutaj zróżnicowanie też zauważyć, a dziś chodzi o zróżnicowanie samego kraju no rzeczywiście to zależy od regionu, bo różne gatunki drzew nie skolonizowały całego terytorium naszego kraju o ustąpieniu lodowca oczywiście jak Radović ustąpił to jeszcze Polski nie było, ale umówmy się, że mówię o terytorium objętych objęte współczesnymi granicami przed w Polsce północno-wschodniej, a brakuje nam szeregu gatunków takich jak Bóg jak lipa szerokolistna jak dąb bezszypułkowy tak czy klon Jawor, które są pospolite na południu Polski czy w Polsce południowo zachodnie, więc jak najbardziej to się też różni, ale generalnie jest taki układ zgodny z ogólnym ekologicznym trendem, czyli im bliżej bieguna tym niższa jest różnorodność biologiczna tym niższa liczba gatunków zasadniczo wszystkich grup organizmów bardzo często w obliczu także kryzysu klimatycznego, ale również takiego kryzysu cywilizacyjnego, czyli zanieczyszczenia powietrza dyskutuje się o tym w jaki sposób przyroda może nas odciążyć pokładamy wielkie nadzieje także jeśli chodzi o drzewa, które mają być naszymi płucami właśnie ze względu na to, które gatunki najbardziej są nam przyjazne w sensie sprawiają, że jest w w naszej okolicy nieco czyściej niż niż mogłoby być niż mogłoby być, gdyby tych drzew nie było jest pytanie bardzo trudne, ponieważ to zależy od zanieczyszczeń, które się znajdują naszym otoczeniu, a wiesz chodzi o zanieczyszczenia pyłowe to już z pewnością gatunki liściaste, a mają bardzo duże znaczenie, ale z kolei one mają ten minus, że w okresie zimowym, kiedy my mamy największe problemy z ze smogiem i właśnie z pyłami zawieszonymi w powietrzu to wtedy te drzewa liściaste nie mają liści no i pozostają nam te biedne sosny świerki czy inne drzewa iglaste, które ciążą również zimozielone i również zimą ich Korony wyczekują z powietrza zatrzymują też zniszczeń panie profesorze pan pan plan dostrzega coraz większą świadomość na temat drzew generalnie terenów zielonych wśród Polaków tak ostatnich kilku latach można powiedzieć wręcz lawinowo przerosło i zainteresowanie nim wiedza i taka można powiedzieć, że aktywność społeczna naszych współobywateli, a co bardzo dobrze widać to o różnych sytuacjach np. związanych z próbami wpłynięcia wpłynięcia na sposób gospodarowania w naszych lasach takich prób podejmowanych przez różne grupy społeczne jest w skali kraju z roku na rok coraz więcej w roku 2021, o ile pamiętam było aresztowanych ponad 200, a takich miejsc można nawet określić konfliktów w społecznych do klubu wokół gospodarowania lasami pokazuje, że to zainteresowanie jest bardzo wysoki mam wrażenie, że pandemia miała tutaj, a co duże znaczenie, zwłaszcza to, że na samym początku wstęp do lasów został nam zakazany i to było taką, a tak takim impulsem, który obudził wręcz kulę śnieżną tego zainteresowania, ale jesteś kolejna sprawa jest coraz więcej takich obywatelskich postaw i uwadze społeczeństwa tak się wyrażenie umyka także ta działalność degradujące nasze lasy nawet jeśli odbywa się to w zgodzie z prawem bo, bo tych wycina się dokonuje rozumie mnie bezprawnie to i tak ten sprzeciwu obywatelski jest coraz głośniejszy, a tak coraz głośniejszy jak powiedziałam w coraz liczniejszych miejscach pojawiają się takie głosy sprzeciwu no to jest związane z tym, że jesteśmy coraz bardziej świadomi naszych praw jesteśmy co bardziej świadomi tego, że mamy prawo wypowiadać się w sprawie tego jak politycy jak urzędnicy i administracja w różnych przedsiębiorstw zarządza środowiskiem naturalnym w tym lasami czy drzewami miasta panie profesorze też mam wrażenie, że wzięliśmy się troszeczkę za własne podwórko to chyba słusznie, bo chcący dostrzegać w przyszłości efekty naszej pracy powinniśmy zająć się tym co jest w naszej najbliższej okolicy Polacy sadzą drzewa na własnych terenach nawet chcący, żeby było wokół nich jak najbardziej Zielonej tutaj też mierzą się z dylematem, jakie gatunki wybrać, które będą najlepiej pasować pomijam ten aspekt no związane z estetyką ale, ale przede wszystkim spoglądamy na to w jaki sposób możemy po prostu sprzyjać naturze a kto jest jest bardzo ważne, ale też bardzo ważny jest, żeby zwrócić uwagę na to żeby, sadząc drzewa żeby, wybierając gatunki osadzenia nie wybierać gatunków, które mogą później stwarzać problemy jako gatunki inwazyjne jest szereg gatunków drzew, która do rozprzestrzeniania się spontanicznie, jeżeli są wprowadzone do środy i które zmieniają siedliska zmieniają właściwości gleby, a więc można powiedzieć, że degradują częścią ekosystemu, w której rosną takimi gatunkami np. jest nią czerwony, który pospolicie był do osadzania w przeszłości również w lasach jak taka domieszka, zwiększając produkcję w lasach iglastych kolejnym takim gatunkiem Czeremcha amerykańska takim ratunkiem jest ozdobny klon jesionolistny i wiele wiele innych takich gatunków i ich przede wszystkim powinniśmy unikać natomiast o jak pomóc przyrodzie do tu odpowiedź jest bardzo skomplikowana, ale znowu taką ogólną zasadą powinno być to powinniśmy sadzić takie drzewa, które najlepiej i sobie poradzą współcześnie i w przyszłości bez dalszej naszej pomocy, czyli absolutnie nie sadzimy takich gatunków, które np. już wcześniej wymagałyby dodatkowego nawadniania, bo co prawda takie drzewo będzie produkować ten będzie wiązać tlenek węgla, ale będziemy musieli ponosić koszty mniej część środowiska, czyli właśnie, dostarczając tę wodę, a jak prawdopodobnie wszyscy już o tym wiemy Polska jest jednym z krajów, który zaczyna się borykać z deficytami wodzi wody dobrze wobec tego pozwoli pan, że na drugą część naszej rozmowy przeniesiemy te dyskusje o tym, które gatunki warto rzeczywiście sięgać, ale tu już poproszę pana profesora konkretne wskazanie prof. Bogdan Jaroszewicz jest z nami my teraz zapraszamy na skrót informacji Radia TOK FM po nich wraca państwu ponownie jest z nami prof. Bogdan Jaroszewicz kierownik Białowieskiej stacji Botanicznej wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego panie profesorze ponownie dzień dobry dzień dobry nie próbuje wciągnąć pana za język, po której gatunki drzew sięgać jeśli próbujemy na własną rękę, gdzie się ubogacać naszą przyrodę, które nie pan precyzyjnie wskazał te, które mogą być zagrożeniem dla ekosystemu to jak odwołam się do własnego przypadku jak posadziłem na na całkowitym ugorze mnóstwo, iż świerków, ale też i innych drzew iglastych dobrze postąpiłem czy też czy też nie bardzo zależy co to było, że ugór i w której w, którym regionie Polski ten Centralna Polska tak to aktor tak to nazwijmy to raczej raczej powiedziałbym, że to nie był dobry pomysł, bo świerk w centralnej Polsce niema dobrych warunków przede wszystkim klimatycznych one nie sprzyjają i on tam będzie narażony na choroby będzie narażony na ataki owadów ani nie wróżę pana uprawie tak powiem sukcesu może odpowiedź na pytanie w ten sposób podstawy postawiony jak pan postawił jest bardzo trudne, bo nawet w skali naszego powiedzmy niewielkiego kraju, a to zależy od konkretnego regionu od tego w jakimś regionie kraju ktoś mieszka, jeżeli chcemy sadzić świerki no to raczej gdzieś w górze góry lub Polska północno-wschodnia generalnie powinniśmy unikać sadzenia drzew, które są spoza danego regionu, bo z 1 strony wciąż zmieniamy w ten sposób naturalne układy gatunkowe, ale umieszczone no z jakiejś przyczyny w tych lasach naturalnie gatunki nie występowały w danym regionie, a i, jeżeli nie mamy wiedzy, która z gatunków nam tak mają szansę przetrwać w przyszłym klimacie, czyli w tym klimacie, który się nam ociepla to lepiej z najlepiej zostać przy tej puli gatunków, które mamy w najbliższym otoczeniu, które rosną w klasach, które otaczają to miejsce, gdzie chcą mieć sadzić panie profesorze nasza na razie dość luźna rozmowa o drzewach wzięła się też z Pańskiej wypowiedzi, w której stwierdził pan, że to co dzieje się na pograniczu polsko-białoruskim niekoniecznie przyrodzie służy mało tego konsekwencje tego przyroda, a co za tym idzie również będziemy odczuwać jeszcze przez wiele lat co pan miał na myśli płotu nie miałem na myśli drzew tylko unijne infrastruktura, która powstaje na części granicy polsko-białoruskiej a, czyli tzw. mur graniczny zaporę graniczną, a która ma powstać nas tu 86km granicy, która po prostu przetnie wszystkie ekosystemy przylegające do tej granicy, a więc automatycznie przetnie jakiejś drogi migracji zwierząt nie mówi o migracjach sezonowych, bo takie w naszej strefie nie są odbywane przez dużych przeciążeń cóż, ale bardzo często gatunki wędrują, bo tam w cyklu takim dzienne, bo mają w innym miejscu areały np. wodopój, a innym miejsca, gdzie żerują jeszcze winne miejsce, gdzie odpoczywają teraz raptem w połowie tego areału może im się pojawić mur i takie zwierzę będzie musiało szukać albo nowego do pokoju albo jakiegoś nowego miejsca spokojnego do odpoczynku co zwiększy ich mobilność co zwiększy prawdopodobieństwo jakichś interakcji z innymi gatunkami, więc może wzrastać konkurencja między nimi może wzrosnąć ilość konfliktów również z ludzi czy to będą takie szkody, które trudno będzie odwrócić, które dadzą znać o sobie nie wielu pokoleniom w przyszłości jeśli chodzi o gatunki pospolite to o nie będzie aż tak wielki problem to one sobie to wszystko powiedzmy jakoś zrekompensują innym w innym miejscu przesunął swoje dały największy problem jest w przypadku dużych ssaków, których populacje są bardzo nieliczne i takim przykładem, który podajemy tu granicy polsko-białoruskiej jest ryż w Puszczy Białowieskiej po polskiej stronie szacujemy, że mamy kilkanaście rysi i one krzyżowały się dotychczas głównie z dyszami ze strony białoruskiej przekraczał granicy w okresie godowym, a i teraz ten mur odetnie te możliwości, a więc, jeżeli będziemy mieli zaledwie kilkanaście Ryś, które będą się do tego przechować wewnątrz tej bardzo skromnej liczby osobników to po pierwsze, będziemy mieli do czynienia z takim z tzw. efektem chowu Sejm osobnego, więc z degradacją puli genetycznej te osobniki przyszłych pokoleniach będą coraz słabsze coraz bardziej podatne na choroby, a poza tym przy tak niskiej liczebności osobników rośnie niebezpieczeństwo, że jakikolwiek wypadek nie miał wpadnięcie takiego Rysia 1 pod samochód już nam bardzo silnie redukuje to różnorodność genetyczną tej populacji, a jeszcze bardziej zawęża możliwość znalezienia partnera przez takiego wyjścia, czyli ulicę, który jest genetycznie mocno różne, więc mało ten chów wsobny będzie jeszcze szybszy panie profesorze na czym polega wyjątkowość Puszczy Białowieskiej no jest bardzo wielopłaszczyznowo po pierwsze jest to las, który mu jest uznawane to w skali europejskiego globu za jeden z najlepiej zachowanych ekosystemów leśnych w kontyngencie na kontynencie europejskim w sensie globalnym dobrze jest rozpoznawalny na całym globie jak zaczynał się konfliktu w Puszczy Białowieskiej, a to kontaktowały się nam ze mną nawet osoby za starali zainteresowane co się w tej Puszczy znowu dzieje, a ten bardzo dobry stan zachowania Puszczy wynika z kolejnych wyjątkowych cech mianowicie tego, że ona zachowała ciągłość pokrywy leśnej od prawie 12 000 lat w Europie prawie wszystkie inne lasy w przeszłości były wycięte i zamienione na grunty orne i użytkowane rolniczo przez wieki ewentualnie później gdzieś tam tylko dziewiętnastym wieku jak już nie było takiego głodu ziemi to człowiek pozwolił lasom wrócić posadził gdzieś tam lasy z powrotem na gruntach rolnych Puszcza nigdy nie przyszło takiego procesu, więc co zapewnia też ciągłość procesów ekologicznych dzięki temu mamy bardzo wiele gatunków zwierząt roślin grzybów w tej Puszczy, które są bardzo bardzo rzadkie w innych miejscach, ale przecież wyjątkowa kulturowo to jest jeden z najdłużej i chronionych obiektów z Europy jeśli nie w ogóle nie w całym świecie, bo Puszcza zaczęła być chroniona już pod koniec czternastego wieku co prawda nie w sensie ochrony przyrody, ale jako dobra stołowe była chroniona właśnie przed wyrębem 2 chroniona przed zmienianiem ją z, a grunty orne czy przed osadnictwa dzięki temu Puszcza przetrwała, a państwo i jest i wiele naturalnych jak i kulturowych takich charakterystyk w Szczecinie ją bardzo wyjątkową panie prezesie wracając jeszcze do poprzedniego o do poprzedniej kwestii związanej z budową muru ja rozumiem, że sytuacja geopolityczna to jedno to w jaki sposób dialog czy też dyplomacji uprawiają politycy to też inna sprawa ale, ale ci, którzy zajmują się przyrodą przecież mogą doprowadzić do sytuacji, w której mimo muru zwierzęta będą mogły w jaki sposób przechodzić z 1 na drugą stronę by w każdym razie chyba można stworzyć taką taką możliwość prawda i czy rzeczywiście ci, którzy biologią naturą i tym co nas otacza się zajmują nie powinni zaapelować o to by zwierzęta miały swobodny przepływ, ale oczywiście, że apelujemy natomiast tu trzeba też przyznać, że w tym projekcie przewidziano 22 przejścia dla zwierząt, a w tym że z takim, ale my z zaznaczeniem, że te przejścia będą zamknięte do chwili, dopóki nie ustanie presja na granicy presja ze strony migracji ludzkich i tu jak kończą się nasze argumenty a bo oczywiście z politycznego punktu widzenia ważniejsza jest ochrona granic niż ochrona przyrody co pan proponuje zatem w obliczu zostanę już sytuacji i takiej nie chcę codziennie od nie do odwrócenia, ale wynikającej z aktualnej potrzeby teraz nie chciałbym wartościować czy to nie czy to dobrze czy z źle pod względem politycznym, a znaczył pod względem politycznym ja nie jestem w stanie wskazać żadnych nie mówię, że do tego tak od tego chciałbym abstrahować tak ale, ale co można zrobić w tych pozostałych obszarach mając działów pod uwagę to, że ten mur o powstanie tak i tutaj będzie tą bardzo tak szczelną barierą dla dla zwierząt ud, a w uważam, że w tym momencie w obliczu oraz zmian bardzo szybkich zmian środowiskowych w obliczu tego, że wiele gatunków jest zagrożonych się nam się degraduje jakość środowiska powinniśmy zrobić jakieś działania, które będą kompensować ten negatywny wpływ mogą a, czyli np. ograniczyć intensywność użytkowania ekosystemów właśnie w tej strefie przygranicznej i być może dzięki temu uda się stworzyć na świat korytarze, które połączą populację Rysia państwo w Puszczy Białowieskiej Puszczy Knyszyńskiej w Puszczy augustowskiej, w które są w tej chwili izolowane przez czy to grunty użytkowane rolniczo czy przez bardziej intensywnie użytkowane las dziękuję panu bardzo za rozmowę był z nami pan prof. Bogdan Jaroszewicz kierownik Białowieskiej stacji Botanicznej wydziału biologii Uniwersytetu Warszawskiego kłaniam się pan dziękuję również do widzenia kłaniam się również państwo przynajmniej na razie zaproszenia skrót informacji, a potem kolejni nasi goście Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEDZIELNY MAGAZYN RADIA TOK FM - PRZEMYSŁAW IWAŃCZYK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Więcej niż na antenie! Teraz TOK FM Premium 30% taniej: podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji. Nie zwlekaj i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA