REKLAMA

Jutronauci: Ile będzie kosztowało odłączenie Rosji od internetu?

Gościnnie: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2022-03-18 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
23:38 min.
Udostępnij:

97. odcinek podcastu w programie "Jutronauci". Krajów z internetem w różnym stopniu odciętym od globalnej sieci przybywa. Zazwyczaj ich mieszkańcy stosunkowo sprawnie funkcjonują za pomocą oprogramowania VPN, które sprawia, że ich komputery, tablety albo smartfony system widzi jako urządzenia znajdujące się w innych krajach. Dzięki temu Chińczycy mogą czytać np. "Wyborczą", "New York Timesa" albo używać Instagrama. Jednak internet to nie tylko wiadomości czy rozrywka, dlatego utrudnienia w dostępie do globalnej sieci to koszty dla gospodarki. Jak wysokie mogą być w przypadku Rosji i kto będzie je ponosił? Vadim Makarenko z firmy Statista rozmawia o tym z Ignacym Święcickim, kierownikiem zespołu gospodarki cyfrowej Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Rozwiń »
Więcej o nowej normalności znajdziesz w najnowszej edycji programu Jutronauci: Wyborcza.pl/jutronauci Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
partnerem programu Jutronauci jest Sebastian Kulczyk mecenas książki jutro jest teraz opowiadającej o szoku, jaki przeżyliśmy i o tym jak próbujemy oswoić poukładać świat na nowo to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej może kosztować Rosję odłączenie od internetu i kto za to zapłaci co poza brakiem streamingu wideo oraz sieci społecznościowych oznacza przejście do świata offline i czy straty będą liczyć tylko w Rosji ósma 10 podcast gazety wyborczej w witam państwa w Rozwiń » podcaście Jutronauci tu Vadim Makarenko dyrektor badań sektorów cyfrowych firmy Statista w podcaście Jutronauci występuje gościnnie, a dziś moim gościem jest Ignacy Święcicki kierownik zespołu gospodarki cyfrowej polskiego Instytutu ekonomicznego oraz autor analizy na temat odłączenia Rosji od sieci opublikowanej w tygodniku gospodarczym pije 10marca tego roku dzień dobry dzień dobry panu dzień dobry wszystkim słuchaczom wielu Rosjan próbuje radzić sobie z tą trudną sytuacją, w której się znaleźli przy pomocy żartów jeden z nich brzmi tak cyfrowy detoks stał się bardziej dostępne niż kiedykolwiek wystarczy włączyć VPN, czyli takie urządzenie, które powoduje, że nasz komputer jest widoczny nie z tego miejsca, w którym faktycznie jesteśmy, a z innego kraju oczku oglądamy filmiki płaczących rosyjskich influencerów jako zwykli użytkownicy sieci jesteśmy skłonni w ogóle rywalizować całe to odłączenie i utożsamiać się brakiem Niewiem YouTube ba Instagrama, ale przecież chodzi o coś faktycznie większego odcięci od globalnego internetu oznacza spore straty dla gospodarki Rosji pan w swoim opracowaniu szacuje, że będzie to około 400 000 000USD dziennie z czego te straty wynikają, dlaczego są tak dotkliwe to są straty, które są szacowane na bazie obliczeń firmy internetowej net blog o szczęściu bierze pod uwagę w tych obliczeniach całość spec i gospodarki cyfrowej gospodarki internetowej w danym kraju tak jak mówię to się kojarzy w pierwszej chwili czy może być obiektem żartów memów to są to jest sieci społecznościowe czy streaming czy słuchanie muzyki tutaj takie cięcie jest dotkliwe nieprzyjemne, ale jeszcze niekoniecznie uderza w jakiś ksiądz czy sedno gospodarki należy pamiętać, że np. odcięcie dostępu do internetu jest też uniemożliwienie działalności firm ten teren dostarczają tak mamy operatorów internetowych, jeżeli uniemożliwi im wykonywanie usług, które działania świadczą te firmy przestają działać przestają mieć rację bytu dodatkowo dzisiejszych czasach grą naszych potrzeb załatwiamy drogą internetową chociażby nie zamawiamy zakupy zamawiamy jakieś usługi bilety i e-commerce i też od tego, czego zostajemy odcięci toczy się można mówić, że część jak możemy zastąpić normalnymi kanałami może pójść na zakupy do sklepu nie musimy się przez internet natomiast no to często wymaga czasu takie przedstawienie się też może być już listy jakoś tam niewygodne, ale mamy cały też obszar osób, które pracują przez internet nie mogą wykonywać prac mamy chociażby ludzi, którzy tworzą aplikacje oprogramowanie dostępne w internecie no oni nie mogą się przenieść na pracę offline tak oni tracą miejsce pracy nawet pana praca tworzenie tego podcastu w tym momencie też zostałby podobny sens, abyśmy nie mogli połączyć potem pan nie mógłby tego wyemitować i to jest bezpośredni wpływ na rynek pracy i oczywiście na gospodarkę no idąc dalej trzeba będzie też całym morzu systemów różnego rodzaju miejskich czy rządowych systemów finansowych w celu monitorowania różnego rodzaju instalacji, które też często opierają o internet ostatnio myśmy sygnały z Ukrainy, że nie ma dostępu do czujników, które są rozmieszczone przy elektrownie atomowe, które badają poziom promieniowania rolę raportowały to przez internet i wskutek działań wojennych ten dostęp do tej bieżące informacje został również odcięta mamy też świat też by monitorowanie człony czujniki w fabrykach, które raportu jak działa poszczególne maszyny jak idzie proces produkcyjny i takie rzeczy mogą być odłączone może mówić przecież takim ekonomicznym podejściu do wzrostu rosną pensje koszty transakcyjne koszt zawierania takich transakcji umowy między 2 firmami czy firmami osobę indywidualną, która jeszcze większy więcej kosztuje znalezienie tej osoby sprawdzenie kim zawiera umowę, czego dotyczy mieszkań też informacji zawiera więcej czasu jest bardzo kłopotliwe, a tym samym bardziej kosztowne, więc to wszystko wchodzi w zakres tych kosztów, jakie przyniosłoby odłączenie kraju od internetu i do tego dochodzą jeszcze weźmy takie dalsze efekty może być efekty mnożnikowe, jeżeli ktoś traci pracy nie może tworzyć aplikacja to przestaje zarabiać nie wydaje pieniędzy lokalnym sklepie to jakby odbija to wszystko szerzej na całej gospodarce i to wszystko życie składa się w tym uczenia się, jako że stałem na ponad 400 000 000USD dziennie kosztów przy takim hipotetycznym odłączenia Rosji od internetu, czyli są tam również te efekty mnożnikowe tak ujęte w tych dziennych stratach tak tak bardzo ciekawe, bo właśnie myślałem sobie o tym co się wydarzyło na Białorusi w sierpniu wrześniu 2020 roku, kiedy tysiące obywateli wyszły na ulice, żeby zaprotestować przeciwko wynikom wyborów i tam było także podczas tych ulicznych protestów władza wyłączyła internet, żeby protestującymi mogli się ze sobą komunikować na kilka godzin raz czy 2 czy 3 ostatecznie przestała robić i zamiast tego wprowadziła ręczny system kontroli treści, które wymaga przecież ogromnych zasobów, bo śledzenie postów w mediach społecznościowych na forach potem fizyczne represje wobec tych autorów, którzy tam napisali coś w rodzaju, że na wiceprezydenta coś w tym guście to kosztuje znacznie więcej niż automatyczne usuwanie wpisów tysiącami prawda albo prostu wyłączenie sieci to pokazuje jak dotkliwe potrafią być te internetowe blackoutu i chciał zapytać co się dzieje np. właśnie pan po tych czujnika promieniowania nie wiem zapewne nie działają również bez internetu czujniki nie wiem jakość powietrza czy może nie działa infrastruktura krytyczna wręcz, że napływ jakieś części tak przez, która jest chroniona od takiego otwartego internetu i ta komunikacja tam przebiega winny sposób natomiast ten przykład podawanych czynników mierzących poziom promieniowania to był, jakby monitorowania by chyba zewnętrzne względem samego działania elektrowni atomowej daje się, że współczesne systemy właśnie krytyczne mam, jakby stołu winny sposób montowane windy działają tu chyba także nie zmniejsza też jest ekspertem od czasów, które krytycznej w tym aspekcie podłączenie takiego internetu takiego zwykłego już nie dotykają obszaru krytycznych sieci oznacza brak swobodnego dostępu nie tylko tych wszystkich serwisów, które na początku sam sobie wymieniliśmy, ale też takich zasobów jak giełda Towarowa w Chicago prawda jakieś inne istotne rynki, na których Rosja przecież wciąż jest obecna czy my możemy jakoś wyobrazić sobie odzyskanie tego dostępu przez Rosję albo funkcjonowanie bez tego dostępu jak może wyglądać w ogóle mówimy, że my to pytanie czy można dzisiejszym świecie fundować całkowitym odcięciu takiej izolacji takich pism auta marki gospodarczej czy informacyjnej no to jest jakby szerszy niż na internet tak teraz to co widzimy co się dzieje w Rosji jakiejś mierze do tego zmierza natomiast dalsze w takiej warstwie informacyjnej czy tej, pozostając przy tej kwestii dostępu do internetu no to jest trudne bardzo to wymagałoby przemyślenia spóźnioną wielu systemów w takim kraju mają działać no w tym kobiety w przypadku w Rosji to zapewne będą się pojawiały się na brak alternatywy i możliwość obchodzenia blokad tak sieci VPN, które pozwalają obejść blokadę treści w jakimś wyjściem jest też możliwość łączenia się z usługami, które są dostępne w Chinach takie, że Chiny i umożliwią jak tego typu wsparcie były tego typu sankcje Rosja nie wezmą w nich udziału to jest możliwość korzystania z całego ekosystemu chińskiego czy miałbym wyobrazić sobie, że taki duży kraj jak Rosja tak jednak duża gospodarka będzie uznawana wzór Korei północnej i zupełnie zamkniętej przestrzeni bez dostępu wakacyjnego zewnętrzne to jest trudno sobie wyobrazić na chwilkę mogę sobie, że jest takie zaburzenia na dłuższą metę to jest dla mnie wciąż science fiction jak sytuacja jest dynamiczna oprócz tych sankcji, które jest na podany na Rosję również firmy same decydują różnego rodzaju ograniczenie świadczenia usług w Rosji mamy przykłady dużych operatorów globalne, które świadczą ruch pomiędzy lokalnymi operatorami, którzy powiedzieć, że nie będą świadczeniu usług dla rosyjskich klientów mamy przykłady z dostawców chmury obliczeniowej największych, którzy też podzieli żadnych nowych usług nie będą w Rosji sprzedawali to są takie właśnie przypadek bojkotów czy działań przedsiębiorcy de facto krok po kroku tę Rosję od tego internetu od usług dostępnych odcinają czy musi być jakaś 1 mityczna wajcha, która spowoduje, że tam niczym nie da się połączyć z żadną stroną internetową tylko wybrane firmy bardzo mocnej pozycji rynkowej czy to właśnie w chmurze czy nie wiem w innych usługach sztucznej inteligencji cokolwiek się wyłączą i ten Blackout internetowy przynajmniej częściowo już nastąpi w notach do teraz dzieje tak będzie, jeżeli Google Amazon Microsoft czy najwięksi dostawcy usług chmury obliczeniowej mówią, że nie będą sprzedawali nowych usług podmiotom z Rosji to nagle okazuje, że w Rosji tym firmom za chwilę skończy się miejsce do przechowania danych na duże sieci społecznościowej VKontakte rosyjska sieć z pewnością odpowiednik Facebooka tam dane są na bieżąco generowane przez użytkowników jak gdzieś muszą je składować, jeżeli wybito mu, że któryś z tych 3 podmiotów nagle muszą znaleźć jakąś alternatywę no i Rosja ma alternatywną pewnie nie ma tego gotowego tak albo musi Niewiem zagospodarować zasoby czy serwery innych instytucji firm, które są w kraju pojawiło się głosy, że będzie też nad analizowała majątek i sprzęt świętość Rosji wycofują NATO jest jakiś realny problem też dla funkcjonowania przedsiębiorstw w Rosji, ale z drugiej strony Rosja przygotowywała się na odłączenie jej od internetu przez lata po aneksji Krymu zaczęła tworzyć jak to ujęła własny internet znany pod kryptonimem czy Góraszka nie wiadomo ogólne, ale też żartobliwe najlepsze ważni oni tak o tym mówią po polsku kiwa czek to jest posty takie kreskówki starej radzieckiej jeszcze niedawno dokładnie chyba w lipcu co najmniej w lipcu zeszłego roku przeprowadziła próbę odłączenia nie pierwszy zresztą prowadziła odłączenia wielokrotnie czy w ogóle taki scenariusz jak odłączenie od internetu całego kraju ten kraj potrafi się przygotować, bo co daje taki kiwa czek wewnętrzny no dobrze to nie jest ani prosta nie może tego robić w krótkim czasie tak, bo to jest ile warstw tego co nazywamy umownie internetem jest kwestia infrastrukturalne czy trzeba, jakby mieć rozeznanie, jakie są operatorzy jak wyglądają ich połączenia ze światem tak czy gdzie są te punkty styku z sieciami innych operatorów tu oczywiście Rosja stara się tego typu ruch kontrolować jakość centralizować to oni mają posiadają rejestr tych punktów z tego którymi wychodzi z Rosji na zewnątrz to, żeby móc to to 6 kontrolować też mają przepisy, które nakazują firmom lokalizowania danych w Rosji, że dane rosyjskich obywateli czy usług przez wykorzystywanych powinny być na terytorium Rosji no ale to nie jest jakby 1 warstwa tak jeszcze jest tak kwestia pewne treści i aplikacji Rosja ma tak jak mówię własną sieć społecznościowa VKontakte i stąd w pewnym sensie koszt odcięcia Rosji od od Facebooka nie mniejszy niż w innych krajach, gdzie ludzie dużo więcej tego Facebooka używają ma własną wyszukiwarkę internetową Yandex Chiny z takim przykładem kraju, który ma bardziej pełen rozbudowany ekosystem aplikacji i usług do płatności ma twórców gier komputerowych mobilnych tworzy własny system operacyjny smartfony za Chiny mają bardziej konwencję ten ekosystem aplikacji, które Rosjanie mają chęć odcięcia się od tego internetu może powodować, że różnych usług tam po prostu nie będzie, bo nie ma dla nich lokalnych alternatyw, jeżeli starałem się właściwie stanie z pracą zdalną w Rosji tak Księże, bo nie chodzi tylko armie rosyjskich informatyków, którzy pracują zdalnie dla zachodnich firm raczej trudno będzie im się dopasować, bo połączenia przez 5 nie zawsze są wydajne, a przyszli tylko oni pracują zdalnie tam cała edukacja oczywiście przez ostatnie lata inwestowała w rozwój, jakby nauki zdalnej czy tam w ogóle można jakoś do tego przygotować do takiego czegoś nagle to nie działa no dobrze, żeby to co Rosja też wprowadza robić, a ten to rozumiem to ona bieg próby szły w tym kierunku, żeby te koszty tego politycznego łączenia zminimalizować czy w momencie, gdyby takie zagrożenie, że z zewnątrz łączy nas od internetu się zmaterializowało co należy też nie ma miejsca to, żeby koszty jak najmniejszy w tym sensie właśnie, żeby dostęp do rosyjskich usług rosyjskich witryn był możliwy bez wychodzenia ruchu poza Rosję i w tym sensie, bo część usług będzie mogła być świadczona takie będzie zdalna nauka przy zgłaszaniu rosyjskich serwerów jakieś rosyjskiej aplikacji do transmisji wideo no to zakładam, że to w jakiejś mierze będzie mogło funkcjonować natomiast oczywiście sektor IT czy praca wielu informatyków czy twórców aplikacji rozwiązań ona ona straci rację bytu, bo nie będą mogli efektywnie pracować dla zachodnich firm czy nawet z Rosji, a poza tym też tworzenie aplikacji jest nie tylko na rynek rosyjski to niema potencjału jak w Chinach, gdzie mamy 1,51 000 000 000 ludzi i dynamicznie duże inwestycje gospodarkę cyfrową, gdy zupełnie inny potencjał tworzenia czekać na takie rynek niż na rynek rosyjski, więc to będzie bardzo trudno takie wieści takie informacje PC sposobem o tym że, że pracownicy IT uciekają z Rosji wyje jak najwcześniej po protestach na biało wieża z Białorusi i część była sprzedawana w Polsce w ogóle specjaliści IT to jest osobny bardzo ciekawy temat, bo ci specjaliści są tzw. taką przewagę konkurencyjną dla dużych zachodnich korporacji o, tyle że mają niski relatywnie niskie wynagrodzenia oczka w porównaniu do rynku nie wiem brytyjskiego niemieckiego amerykańskiego jakiegokolwiek to teraz właściwie to nie tyle nawet wyjeżdżają sami siebie co po prostu są redukowane przez swoich pracodawców prawda najczęściej, bo tak na to czy raczej Russell Itaki takie czy firmy jeśli auta sprawdzonych podwykonawców czy chcą o nich zadbać na pewno im w tym wyjeździe pomagają też część, jakby sama siebie chcę, żeby sobie, że chce się zajmować IT w tym kierunku, a to może dostrzeże prostu takiej sytuacji postępującej izolacji Rosji tam nie ma do tego perspektyw załóżmy, że Rosjanie sobie z tym poradzili w tym sensie, że załóżmy, że wszystko mają u siebie lokalnie tak jak marzyli mają uczelnie mają serwery mają własne komunikatory wideo no i jakoś tam funkcjonują w tym swoim kiwać ku trudno wprawdzie powiedzieć w jaki sposób tam z niego wychodzą na świat na, ale to też jakoś pewnie znajdą sposób tak w końcu masa zamkniętych systemów takich jak chociażby chińskiej czy inne systemy w Azji mają jakiś kanał łączności ze światową sieć natomiast miał inne pytanie naiwnością właśnie było zakładać, że skutki tego odcięcia Rosji od sieci będą leżały tylko po stronie Rosji, bo powinniśmy wyobrazić sobie jakieś skutki po naszej stronie oprócz tych, które już dzisiaj możemy sobie opisać jako zwykli użytkownicy prawda nim utrata dostępu do rosyjskich dóbr kultury już od książki filmy i utratę zasobów informacyjnych prawda usług cyfrowych typu prenumeraty mediów jeśli ktoś korzystał jakiś prenumerata usług, bo tam było co proponować kiedyś to na co mają przygotować zachodnie gospodarki firmy, które działają w usługach cyfrowych tracą ogromny rynek zbytu przecież tak koszty jeszcze będą natomiast trzepanie wybranek on jest duży natomiast pan 140 000 000 mieszkańców, których smaku, bo chłopa 80% korzysta z internetu, ale jednak ten kraj jest też stosunkowo mało zamożne tak w ostatnich latach tam była stagnacja gospodarcza i na czym opiera się rosyjska gospodarka to są proste sektory wydobywcze, więc tym sensie rynek dla zachodnich firm technologicznych IT na w Rosji nie jest aż tak duży tak to też zawód poza tym przykładem chińskim Chiny są po pierwsze, ogromnym rynkiem szybko bogacących dużo większy nacisk kładą na rozwój technologii zarówno hard Wear, jakie programowania i tam dużo wielokrotnie większy potencjał do utrudnień z zeznawać rynku chińskiego niż z rynku rosyjskiego żołnierz jeszcze elektorat jest podjęcie między Rosją Chinami, ale też Rosja ma w pewnym aspekcie własny ekosystem aplikacji taki też no zakładam, że działalność bez dużych firm czy placów, które już na reklamach też te przychody z rynku są mniejsze proszę tam silna lokalna konkurencja tak samo mieście, a propos takich perspektyw tego rynku też perspektyw demograficznych w Rosji są negatywne, więc to nie jest kraj, który stanie się był dynamiczną gospodarką cyfrową rozwijają się szybko zasysając chcą teraz duże przychody dla zachodnich firm cyfrowych te problemy z cenzurą problemy z pokazywaniem treści dodatkowe wymogi obecnych tam są to wszystko również utrudnia działanie tych firm, więc z tej perspektywy czy koszty będą one nie będą ogromne koszty wyjścia z tego rynku nic w naszej firmie zastanawialiśmy się czy firmy Statista zespołami właśnie cyfrowymi staraliśmy się na ile to jest rzeczywiście tak duży cyfrowo temat dla klientów biznesowych i doszliśmy do wniosku, że chyba nie bardzo, dlatego że fizycznej obecności zachodnie firmy miały tam wcale dużej, więc to nie jest tak, że muszą zamykać jakieś ogromne biura wyprowadza stamtąd tysiące ludzi z wyjątkiem pewnie agencji są w torowych, ale to już jest trochę inna historia chcę zapytać ile takie odłączenie od internetu on jest jak rozumiem, że ważnym symbolicznym gestem, ale tak, kto to w końcu przeprowadzić de facto czy to zachód sobie taką sankcję zostawi na sam koniec, a może Rosja będzie chciała się odłączyć pierwsza pokazać, a nie potrzebujemy was no tu wydaje się, że w pewnym sensie ani jednak drugi tak w pełni nastąpi zaś w dyskusjach jest dużo głosów, nawołując do tego, żeby Rosja odłączy od internetu przed tym rząd ukraiński pisał do IT czy organizacji, która zajmuje się dba o cały system nazw domenowych w internecie, żeby odłączyć Rosję uniemożliwić korzystanie z domem kropkę KR u natomiast zarówno Ajka jak i organizacje, które jak dbają Inter, których celem nie jest to, żeby teren był możliwie wolny niezależny i dostępne dla wszystkich czy naprawdę też jest interes Said jest drugą globalną organizacją no one bardzo się bronią przed jakimkolwiek tego typu działaniami, które miały odłączyć Rosja czy inny kraj od sieci, wskazując na to, że właśnie internet jest tym fenomenem, który jest cały czas jeszcze otwarty dostępny jeszcze stosunkowo by takich w Narodowym czy regulacje mało takich tras mówi dużo regulacjach Platforma regulacjach tego typu firm widząc, jakie plany generują, ale sami teren pozostaje póki co bez takiej głębokiej i 5 regulacyjnej, a odłączenie kraju w tym przypadku Rosji byłbym takim niebezpiecznym precedensem, że nagle zadłużamy sami tę otwartość internetu, decydując na gruncie politycznym kogo odłączyć ogólnie i tak ten podział internet tzw. internet jakoś postępuje Chiny są kosztem Odry Rosja była częścią odrębna, ale jednak jest duża presja, jakiej właśnie takich pozycji ideowych, jakby założyć, żeby tej idei wraz z internetem, żeby tego nie robić drugi argument, który jest też argument mówiąc o tym, że trzeba zostawić Rosjanom tym, którzy chcą mało możliwe dostępu do prawdziwych informacji wyjście poza tę cenzurę, która w Rosji jest coraz głębiej idąca to jest argument mówi właśnie, żeby nie odcinać ich nie zagrać dostępu do Facebooka czy innych usług, bo nie zapłacimy 8 000 000 czy innych technologii mogą uzyskać mają szansę uzyskania tych prawdziwych informacji znaczenia tego jak co się dzieje naprawdę nic z tego powodu będzie takie łączenie nie nastąpi Rosja sama też nie są w końcu łączy, bo po prostu te koszty tych mówiłem wcześniej one będą naprawdę istotne w dłuższym terminie na pewno będą coraz większej wydaje się, że to po prostu nie nastąpi, aczkolwiek sporo z tych działań właśnie z inicjatywy samych firm są wiemy o dostawcach chmury internetowej operatorach, którzy przecież oczywiste w Rosji, więc to może postępować tak będzie bardziej oddolnie ani odgórnie na sam koniec chciałem zapytać czy możemy pomyśleć o takiej rosyjskiej narracji, która sprowadza się do tego, że dobrze sankcje i dobrze to wymyślimy sobie nie substytuty dla importowanych dóbr w przypadku internetu to prawdopodobnie brzmiałoby jakoś tak sankcje i wspaniale wyhodujemy naszych tutaj narodowych czempionów przecież jeszcze przed wojną np. Sbierbank największy bank detaliczny w Rosji de facto miał taką strategię Zostań taką Super aplikacjom kupował Niewiem usługi streamingowe kupował car-sharing chciał to wszystko połączyć pod 1 parasolem aplikacji bankowej czy takie działania już mówimy o całkowitym Blackout mówmy o tym, że wyłączają chmurę wyłączają inne rzeczy takie działania sprawią, że Rosja zbuduje coś własnego na tyle znaczącego jak np. nie wiem swego czasu Janek no jakieś mierze w dół w dłuższej perspektywie to może mieć szansę powodzenia, jeżeli życie wierzymy, że Rosja jest możliwe rozwój takich innowacyjnych nowoczesnych przemysłów czy usług to też jest dyskusyjny jest możliwe teraz w dłuższym terminie takie myślenie jak rozwój jest jakoś możliwe Chiny od lat prace nad tym od lat tak na chińskim czarne trochę inaczej rozwija niż rosyjska od początku większej izolacji od Zachodniego tam udało takie jak system własny aplikacji usług wytworzyć, więc to jest moim zdaniem na wiele lat oparte na założeniu, że w Rosji da się budować nowoczesny przemysł, a to wymaga z kolei pewnie jakieś zmiany w układzie władzy między tymi pomysłami wytwórczymi i tym Krecie tu pieniądze ekstrakcji surowców naturalnych, a tymi przepisami nowoczesnymi plus teraz oczywiście w dobie sankcji również technologicznych będzie to o wiele trudniejsza dziękuję bardzo, dziękuję również rozmowę państwa moim gościem był Ignacy Święcicki z polskiego Instytutu ekonomicznego, a ja nazywam się Vadim Makarenko dziękuję do usłyszenia gazety wyborczej partnerem programu Jutronauci jest Sebastian Kulczyk mecenas książki jutro jest teraz opowiadającej o szoku, jaki przeżyliśmy i o tym jak próbujemy oswoić poukładać świat na nowo w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA