REKLAMA

Polityka jest po to, aby nie było konfliktów? Wręcz przeciwnie! Filozofia o wojnie

Magazyn filozofa  - Tomasz Stawiszyński
Data emisji:
2022-04-16 12:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
41:27 min.
Udostępnij:

Czym jest ideał powszechnego pokoju? Czy prawo gościnności jest warunkiem wieczystego pokoju? Co o wojnie twierdził kant, Hobbes i Hegel?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
zaczynamy kolejną godzinę filozofów w tym sobotnim magazynie z nami jest Max Wolski dzień dobry dzień dobry filozof pisarz autor szeroko dyskutowanej głośnej powieści nic się, o której tutaj jakiś czas temu rozmawialiśmy powieści zresztą, która na no jak rozmawialiśmy miała swoją premierę, a teraz już od pewnego czasu jest na rynku doczekała się wielu entuzjastycznych recenzji i wiem, że tournée ma takie małe teraz z GKS, ale w wspomniała o tym tak tak na całą Rozwiń » ojczyzna przemierzam znikną 8 wszędzie jak go o wieści niosą i odbieram liczne z wielkim wielką radością odbieram liczne sygnały o tym, że ani coś rezonuje z rodakami i że cała Polska już Czytelnicy rusza w śmietniku niech tak dalej będzie wobec tego jak bardzo państwu serdecznie to powieść polecam tak jak poprzednio, kiedy tutaj rozmawialiśmy polecałem ją intensywnie no ale dzisiaj Max Wolski w roli filozofa, bo też filozofem jest filozofią się od lat zajmujemy będziemy rozmawiali o wojnie i filozofii o tym z 1 strony sama filozofia wojnie do powiedzenia miała i ma, ale też może najpierw o tym na ile to co filozofia ma do powiedzenia o wojnie jest dla nas dzisiaj, jakkolwiek interesujące przydatne myśli że, że MOPS czy my możemy tak się zapytam skorzystać na tym co filozofia wojnie do powiedzenia miała i od razu wiemy, że ona wcale nie miała tak wiele dopowiedzenia nie był jakiś temat niezwykle intensywnie w tradycji filozoficznej obrabiany obecny ale, ale czy to dla nas dzisiaj, jakkolwiek jest inspirujące przydatne pomocna filozofia dotycząca każdej racie jest dla nas zawsze przed hut i od razu i pomocna to było pytanie prowokacyjne oczywiście wiem ja, ale dziękuję, że zadała, bo też się nad tym zastanawiałem, kiedy przygotowywałem się do naszej rozmowy i przeglądałem sobie przypominałem różna w teorie pomyślałam sobie w pewnym momencie, że właśnie ta ma w gruncie co nas to samo obchodzi co filozofować na ten temat mówią, kiedy trwają, kiedy fakty są faktami i uporczywie nie chcą przestać nimi być ante Orion transportery opancerzone jadą czołgi jadą teoria fal nie może poradzić za garaże w proch i ale też druga zaraz pomyślałem, że studiując te różne w teorie jedne starsze drugie mniej niektóre wręcz starożytna, która nowoczesna dwudziesto wieczne można nabrać takiego dystansu również do do tego co się dzieje może w stan jest moralnie dwuznaczną postawą, ale na pewno pewnego bazach może sprzedać, bo pomyślałem sobie o tym jak bardzo w gruncie rzeczy w naszej reakcji i naszej nerwowości w naszym niepokoju w naszej w naszym takim psychikę psychicznym wzburzeni tym na jednak w naszym życiu zupełnie nieoczekiwanym w ostatecznym rozrachunku, nawet jeżeli oczekiwanym to właśnie tak na serio nigdy chyba faktem zdarzeniom system studia nad teorią taką przerw łączy właśnie starszą pokazuje nam, że w gruncie rzeczy nikt takiego zaproszenie nadzwyczajnego nie wydarzyło ważne historycznie rzecz biorąc wojna jest po prostu częścią historii nadzwyczajne to były te lata ostatnie tylko renegat, kiedy wojny nie był wzięliśmy byliśmy dziećmi szczęścia jakiegoś cudownego zbiegu okoliczności, a jednocześnie oczywiście powojnia jej epoki, gdzie żyło hasło było jednak aktualne hasło, które ja pamiętam kiedyś brzmiało banalnie moich uszach można było takie hasło nigdy więcej wojny, które tuż po drugiej wojnie światowej została ukuta w reakcji na jak i potworności jak pamiętają jak hasła jednak powtarzano jako taki slogan niemal martwy wiązano do tego stopnia jest analizował stała się oczywistością ale, ale właśnie stało się nią i w tym sensie żyliśmy zapłacą zupełnie nadzwyczajnej, a teraz w zasadzie wracamy do normalności i studia też nad filozofią wojny pokazują nam tarza miasta tak właśnie jest po prostu część ludzkiej natury, aczkolwiek no właśnie też jest tutaj pewien spór jest po rynku jest ten pana dyskusja, którą zapoczątkowała, a to znowu nasze kochane dobre stare staroświeckie przestarzałe niemodne o świece nie no właśnie panie dobry oświecenie w ich takie nudne banalne i już staro rynkowej i o twarz Han Sol kulowe to ono Sarrazina Barcin w babcinym nasze pamięciowe oświecenie stare dobre ona to właśnie wymyśliło dopiero pierwsze postawiło poważnie taką kwestie formalne, aby było obyć bez wojen w wcześniej nad Platon twórca nie była można się spierać czy utopijnej czy czy PRoto utopijnej czytam twarzy utopijnej koncepcji państwa idealnego bynajmniej nie był pacyfistą uważam, że to państwo będzie prowadziło wojny na druga w nim klasa po rządzących to klasa wojowników także tak jest wpisane będą naturę tego państwa ono wojnę toczy z innymi państwami może idealne laweta idealne państwo być pole z innymi daliby państw chcą zbyt toczyła wojnę do tego stopnia chyba planowi wydawała się ta konieczność wojny właśnie koniecznością częścią ludzkiej natury, że rada odniósł temu, jakby tę wojowniczy uczą ten wojowniczy wymiar życia społecznego wraz z życia psychicznego po prostu to jak jest część naszych dusz nad ta ten ty MOS, czyli ta część, którą nazywa się czasem serdeczną czy tym tej, skąd właśnie jak tam tak można nazwać wasze ta część naszej dużej, gdzie ani nie pożądanie ani rozum rządzie tylko takie rozmaite emocje typu odwaga typu honor typu szacunek respekt itd. tam właśnie te wartości rządzą w tej sferze akurat jej decydują także test dla wojownika, jakby główny przekaz, żeby tam tym się kierować a, a dla człowieka w ogóle, jakby część jego duszy po prostu ta ta wojownicza nazwijmy to, więc w tym sensie tak jak powiedział Platon, mimo że miał jakieś pan pomysły na idealne państwo to wpisywał jak najbardziej ten ideał również konieczność walki to jest nam wiele mówi właśnie prawda o tym mimo, że to był racjonalista idealista tak co, który dąży do doskonałości tak nawet w ramach tej doskonałości mimo to jest miejsce na wojna jeśli potraktować nie normatywnie tylko jako pewien opis stanu faktycznego to można po 2000 z dużym hakiem lat, odkąd swoje dzieło napisał powiedzieć, że wyszło na jego pewnym zna już w tak wydaje, że wszystkie fakty zawsze potwierdzaj orzechy że, że ci jednak nazwijmy to realiści, że Platona trudno nazwać w domu anachronizmem nazwali go takim realistą politycznym, ale coś w tym w stylu nim jest właśnie, że jeśli chodzi już o epokę nowożytną nam bliższą to podobnie myślał inne ojciec założyciel nowoczesnej antropologii Thomas Hobbs i które jak wiemy, bo jak nie wiemy to przypomnijmy sobie w ogóle uważał wojnę za jak stan wyjściach ze stanu natury to obraz za tożsame nawet nieźle też część z uwagą euro wiedziałem hardcore ową za jego rozwoju leżaki ze wszystkich ze wszystkimi nie ma żadnych zasad poza 1 zasadą, że każdy może wszystko co w jego mocy na oczywiście, więc 1 ograniczenie to twoja własna zdolność poza tym wolno wszystko, więc w tym sensie do tych taki stan wojny stan chaosu i dla niego jest tożsame ze stanem natury jest coś wyjątkowo nieciekawego, ale też właśnie nam wydaje się, że to jest natura, ale na razie Hobbs jest na tyle dwuznaczne jednak szans fory taką jednak pewnego rodzaju dialektykę czy dynamikę nowoczesności wprowadza do tych swoich idei, które nie ma Platona Platona nakazuje w tym statycznym świecie starożytnym dzielnicę nie może zmieniać tak dalej ze składu powraca zawsze, a u chłopca jednak taką dynamikę pewnej linearne nieodwracalność jakiegoś toku wydarzeń czy jakiejś zasadzie jakiejś logiki wydarzeń ta logika mówi jednak, że czas tego stanu wojny wyjść i też stać konkretne metody na tak są dla konkretny element jest nawet pewna konkretna procedura nawet można powiedzieć także ja się Hobbs ustanawia takie podwaliny tej filozofii, która wyraźnie oddziela wojny od pokoju, która jednocześnie mówi, że poniekąd polityka jest właśnie po to, żeby nie było wojny i dodaje dochodzimy do takiego podstawowego może rozróżniać dylematu na tych czy czy po 22 obozy binarny tak dychotomicznie oddalające się to są ci, którzy uważają, że polityczna wojna to część polityki i ci, którzy uważają, że polityka to nie wojna właśnie druga twarz to jest jakby zamiast wojny, ale nie jako wojna, ale nie wojna sama w sobie, więc naj tutaj jakby Hobbs gdzieś pomiędzy tym właśnie co ciekawe oscyluje na i mówi nam z 1 strony do, jakby natura, ale z drugiej jednak też prawo natury u niego i do tego przejdziemy po informacjach Max Wolski jest państwa gościem i rozmawiamy o filozofii i wojnie masz teraz w no cóż tak to właśnie czasami się zdarza obficie się o obfituje nasza dzisiejsza audycja w różne momenty nieprzewidywalne tak żeśmy się z Maksem wolskim zagadali tutaj, że po prostu aż weszliśmy na antenę z tego wszystkiego na co już tak to tak to czasami bywa drogi Macieju następnym razem prosimy o w jakiś sygnał np. świetlny czy coś tak FF z, że będziemy, że będziemy za moment chodzić na antenę, ale dobrze tak to czasami zdarza na to raz jeszcze Max Wolski dzień dobry dzień dobrem witam prawo natury chałek zamówiliśmy właśnie o tym, że z 1 strony natura nas skazuje nas na nas na stan wojny czy jakby wyjściowo stan natury stanem wojnę do wszystkich ze wszystkimi takiej wojny właśnie zasoby do przeżycia, ale nie tylko nasz wkład jedna z takich podstawowych zasad jest zasób symboliczny i dodaje może trzeba się zastanawiać pewne takich rzeczy, które są do życia potrzebna bezpośrednia może być różnej różna ilość nasza może być więcej, lecz mniej jest duża obfitość mniejsza obfitość, ale ten to jest taki zasób, którego zawsze jest mało w i radnego ten mówi o szacunku za jawnym i dlatego i dlatego zawsze z powodu wojny, bo nawet, jeżeli byśmy dużo różnych innych zasobów niezbędnych nam to dla osób z podtytułem szacunek jest zawsze deficytowego brakuje nie da się go równo rozdzielić, więc te są poważne aspiracje itd. jest stan wojny jest nieuniknione z tego powodu także daje się bardzo ciekawych ob ogrywa tę kwestię wzajemnego uznania i no i teraz takie Tymoteusz, bo tutaj nie chodzi tylko zasoby ekonomiczna prawda nie chodzi tylko i wyłącznie o o dobra czysto materialne długo od początku waszej ten motyw w symboliczną emocjonalny pod pod hasłem morze wzajemnego uznania i wzajemnego szacunku, które się ludzie również są tak, bo to są też powody do wojen czy do walki więc, ale wracając zaś prawa natury, bo jednocześnie z drugiej strony dostarczała ambiwalencja pewien właśnie dwuznaczność dialektyka nowoczesności w tym zawarta, że bardzo mądrze DAG zawsze mam tego świadomość w, więc ta dialektyka polega na tym, że mimo, że natura skazuje nas dawania jednocześnie prawo natury każe nam wyjść z tego stanu wojny do teraz jakby tego na rzucone nam, że natura, jakby logikę ludzkiej natury tak taką racjonalną jej część, ale nie tylko racjonalną również emocjonalną mamy równa różne racjonalne emocjonalne powody do tego, żeby jednak porzucić stan wojny to jest wspólne wszystkim ludziom dlatego jak spełniają niejako obowiązek zdaniem obca mam tylko 1 obowiązek naturalnym na wicie mam zachować przy życiu tak, bo jest nam jak obowiązek, który ma rozmawiać mówiąc kontrowersyjna Ciołek w stanie natury ma obowiązek jakiś wobec siebie samego chociażby, ale kocha uważa, że tak, że to wynika właśnie z instynktu samozachowawczego, żeby taki obowiązek, żeby się by zachować zapomniałam taki obowiązek, aby sobie zachować życie mamy obowiązek się dogadać się z innymi, żeby ustanowić pokój, żeby to, że mamy maksyma chętnie przedłożyć to jest w ogóle tyle w takim nazwijmy to porządku historii kultury ważny moment rzeczywiście tutaj cała ta prawomocność porządku społecznego jest wyprowadzona z naturalnych z naturalnego porządku to znaczy nie nie mamy tutaj struktury Państwowej hierarchicznej społecznej, która jest ufundowana w jakiejś transcendencji na jej rzeczywistości instancji tak dalej tylko mamy po prostu taką bardzo naturalistyczną sensie ścisłym narrację opowieść o tym i i z tego właściwie wprost wyprowadza się reguły życia społecznego porządku społecznego et Cetera cali co więcej, ale też ciekawy ten moment się to wyjście ze Stalą natury polega na porzuceniu wojny i jakby albo jesteś my żyjemy w pokoju stanie cywilizowanym wojna jak dostaną brak cywilizacji powody do stanu natury, ale jednocześnie co ciekawe i dodaje taki trzeci punkt w tym obsad z kim tej dynamiki są właśnie idea idei jego, że jednocześnie, kiedy państwo już ustanawia ten pokój na swoim terytorium tak by ono samo psiej przejmuje tę funkcję wojny ze wszystkimi innymi nad schowkiem międzynarodowa poziomy między państwowym zdaniem obca nowym mamy powrót dostaną natury jak państwa przejmują te role tych pierwotnych ludzi w stanie natury i teraz ona jak wszystkie ze wszystkimi walczą z tą zresztą nawiasem mówiąc bierze się na tzw. realizm polityczny, że taka teoria zgodnie, z którą wskazać jak zgodnie, z którą właśnie nam by stosunki międzynarodowe zasady jest wojna, ale zasady wolna zimna albo gorąca, ale za, ale zasad teraz mamy takich bardzo zyskujących popularność myślicieli, którzy się właśnie mienią współczesnymi realistami politycznymi mam na myśli w szczególności John Marshall mera takiego amerykańskiego politologa, który na swoje stronie internetowej jest sportretowany jako Machiavelli to znaczy jego główka jest montowana w port Machiavellego rano zobaczyłem trochę uznałem, że jednak niewątpliwe archeolog takie zabawy w Choszcznie z akcyzy wyglądało ale, ale on rzeczywiście uznaje w tych swoich książkach że, że mamy do czynienia z takim stanem natury rozgrywkach pomiędzy mocarstwami i że w ogóle nie ma innej drogi niż tylko takie siłowanie się na to kto kto, kto jest większy, kto ma więcej możliwości małe kraje, parafrazując Heraklita powinny uznać, że położenie geograficzne jest przeznaczeniem kraju i tyle, ale skądinąd to jest, który całkiem niedawno miał głośną wypowiedź po różnych Twittera Facebooka reprodukowane, że w tej było czy nie to przecież to nie wiadomo co tam się stało, a my tylko oglądamy jakieś przekazy, więc już poszedł negacją ani nawet i widać ciekawe, bo ta pokazuje ona tutaj powinowactwa są o tyle jakoś tam wytłumaczalne, a nawet sędzi nie dzik dziwne w ogóle, że napędami realizm realizm polityczny to jest jakby można powiedzieć po prostu doktryna rosyjska Roza kieruje taką doktryną w swojej polityce oni tak tak właśnie Rosjanie uważają są właśnie takimi twardymi makiaweliczny Chrapkowski mi realistami na jej te zaś też taka dość czekała na bali się coś takiego wie, że NATO tym samym właśnie tak się dzieje prawda jak realia takie stają jak co ludzie wierzą też zdać taki właśnie sprzężenie zwrotne pomiędzy stanem świadomości stanem rzeczy jakieś tam zachodzą zachodzi i jest, ale to jest trochę taki już głębszy konflikt właśnie to jest coś co chyba w głębi i nowoczesności jakoś mieści w jej ramach tutaj na pewno, że do pewnego stopnia tak czysto teoretycznie rosyjska doktryna nie wychodzi poza ramy takiego szeroko pojętego Zachodniego podejścia do oczywista tylko takie podejście zdecydowanie nieliberalne nie dziwi teraz w ogóle tutaj to słowo padło też podejście nieliberalnej tutaj Hobbs jest jeden z prekursorów natomiast warto powiedzieć, że już takie równoległe do chłopca myśliciel niejaki Hugo Grocjusz skądinąd twórca właśnie nowoczesnej teorii prawa Międzynarodowego w ogóle prawo jego podstawowych pojęć, które właśnie niedługo po oprze jakby, kontynuując tę jego myśli o krok dalej dochodzi do wniosku, że się dokładnie ta sama logika którą, choć zastosował do jednostek obowiązują również państwa dla państwa również mają obowiązek zmierzać do pokoju pomiędzy sobą w tym sensie, ponieważ taki obowiązek istnieje zmierza do pokoju można z tego właśnie wyprowadzi pewne prawo międzynarodowe, która również sprawę wojny m.in. za prawo wojny pokoju, a jednocześnie w ramach prawa wojny mamy prawo do wojny Obama w prawo wojny i to, że każdy gracz już skodyfikowane dla nowoczesnego świata to jest taka no to podstawa nawiasem mówiąc liberalizmu, ale tak jak wcześniej powiedziałem użyłem sianie będzie oświecenie teraz trzeba użyć pojęcia liberalizmu na rzecz tam oczywiście jakoś tam łączą ze sobą nie są to nie są pojęcia ze sobą niepowiązane wręcz przeciwnie i nowości nam na gruncie tego oświeceniowego liberalizmu wszystko można powiedzieć najciekawiej może skody pikuje już teoretycznie kant kant, że jest tym może dajmy tym najbardziej sztandarowym przykładem tego oświeceniowego konceptu specyficznie właśnie oświeceniowego koncertu zrywa się wychodzi poza tę ideę naturalnej konieczności wojnę, bo do tej pory się poza to nie weszliśmy jedynie hop właśnie mówił zaniechane ojej jak naturalność, ale też naturalnej konieczności wyjścia z dnia pozostaje to, że to kwestia naturalności pozostaje tutaj dwuznaczna z 1 tony wojna jest naturalna drugie naturalne jest prawo, które każe z niej wyjść tutaj Pentagonu natomiast u Kanta go pierwszy właśnie mówi o tym też się takiej najlepszych ba symbol takiego nam na 5 punktu Najwyższego punktu rozwoju nowoczesnego racjonalizmu, w ramach którego idea wojny idea konfliktu w pewnym sensie tak bez sensu zupełnie tak jakby rozum dochodzi do wniosku rozum, który uważa zarazem uniwersalne oraz wsiach ludzki rozum wspólne wszystkim ludziom dochodzi do wniosku, że wojna może będzie jedynie z błędów także ludzie byliby to tanie naprawdę racjonalni ludzie naprawdę kierowali się wyłącznie rozumem to moje by po prostu nie było to, że de Spinoli nawiasem mówiąc już spinał za coś takiego twierdził, że gdyby ludzie by całkowicie racjonalni to w ogóle nie byłoby konfliktów pomiędzy nimi właśnie, skąd się dało racjonalnie rozwiązać da się takim duchu liberalnej takie jeśli takiego takich negocjacji lorda i gdzie wszyscy wuj wuj zaś stażysty zawsze wygrywają kompromis uda się rozum prowadzi się do optymalnych rozwiązań dla każdego dobra wspólnego to jest też dużym stopniu doktryna liberalnej demokracji ta dokładnie tak ładnie staraj się wyznaje, że jeżeli będzie odpowiedni poziom dobrobytu i demokratyczne reguły w państwach to państwo państwa nie będą ze sobą wojen projekt plaża amerykańska polityka międzynarodowa na tym była oparta jest na jakąś kawę właśnie kant, którego tak bardzo byśmy może liberalizm jako takim wcale nie wiązali jednak się do bardzo ciekawe chyba najbardziej taką dojrzałą koncepcję tego stworzyła się tego państwa, która jest państwem pokojowym co do zasady i takiego nawet wasze imiona daty projekt projekt wieczystego pokoju to właśnie taka utopijna oświetleniowa Kantorska koncepcja Międzynarodowego ładu, w ramach którego nie mają w ogóle miejsca na wojnę, bo państwa stanowią po pierwsze takie racjonalne instytucje demokratyczne to trzeba podkreślić, że tam się decyduje jednak właśnie to nie są państwa autokratyczne despotycznego jest jakiś tam może obywatelski mającego formę republikańską mówił jak mówił jak powiedział kanał formę republikańską tak ona nie demokratyczną szukała republikańska ma się chodzi o to, że te państwa stanowią pewną Unię wszystkie, tak więc tutaj można się do dawno dawno upatrywać właśnie PRoto prototypu Unii Europejskiej, więc wszystko się bardzo takie oświetleniowe i Zjednoczone utopijna liberalne, ale z drugiej strony to są fundamenty w rzeczywistości może nieco nie mogę nie taki w całej rozciągłości rzeczywistości nowoczesnego świata, ale gdzieś tam na Zachodzie jakichś enklawach prawda demokracji i emancypacji udało się jak sądzę właśnie osiągnąć ten teren ideałach państwa, które się państwem pokojowym daje to zresztą kanclerz podkreśla, że to może być państwa republikańskie, których decydują właśnie obywatele i co najważniejsze oczywiście może być także jest konieczność wojnę mówi kant moje wszystkie państwa przestrzegają reguł powiat ma, więc być może jest konieczność wojny ale, żeby taką wojnę wszcząć państwo mówimy o zgodę swoich obywateli, a tutaj każde jedno najlepszych zabezpieczeń przed wojną obawę, że ludzie nie będą chcieli iść na wojnę badają będą musieli sami zdecydować o wojnie będą właśnie przeciwko temu generalnie demokracja jest najlepszym zabezpieczeniem mówi KE do pewnego stopnia chyba jeszcze sprawdziła sprawdziła, chociaż oczywiście kryją, że jeżeli brać na poważnie poparcie dzisiaj dla wojny Rosji to nie do końca to prawda, aczkolwiek ja tam deszcze do końca nie wierzę w to mam nadzieję za rok ja Rosji dlatego zastrzeżenie czy dla tej wojny to takie płytkie poparcie właśnie obywatelskie to jest takie zatem to nie dla wojny dla operacji Special tak jest niedawno re niedawno była taka wypowiedź Pieskowa, który powiedział, że jeśli dalej będzie ta sytuacja w ten sposób wyglądała co teraz tyle będzie agresji wobec federacji rosyjskiej ze strony Ukrainy to Rosja rozważy wypowiedzenie wojny w naprawdę tak w krew także wypady będą żart nie dzieli nas bawią żarty skończy się operacja specjalna tak, ale właśnie tutaj ona skromna wracamy do Rosji to to może, zanim wrócimy ponownie do Rosji to Susz pożegnamy się, ale tylko na kilka minut, bo informacje teraz będą na antenie taka samemu Max Wolski z państwa gościem będzie po informacjach dalej no i teraz już normalnie wchodzimy na antenę, bo Maciek nas ostrzegł nie ma żadnego z jakiegoś dziwnego tutaj nowa chała hałasu jakiś ona Matopat i wokalista itd. Max Wolski jest państwa gościem raz jeszcze dzień dobry dzień dobre rozmawialiśmy o karcie i w ogóle cały czas mówimy o relacjach pomiędzy filozofią wojną i o tym jak filozofia sobie wojna nas obrażała i zasadniczo takie 2 nurty powiedzmy w myśleniu filozoficznym o wojnie zresztą mamy to są takie nurty, które też w różnych doktryn politycznych w postawach politycznych występują 1 uznaje, że wojna jest czymś naturalnym, że kto inny autor między w tym samym czasie co wymienieni przez siebie wcześniej autorzy oświeceniowy funkcjonował, czyli Karl von Claus vis powiedział w toku to zawieszenie broni pomiędzy 2 wojnami w nawet 1 jedno podejście i tu Claus vis też powiadał, że wojna to polityka prowadzona po prostu innymi środkami na drugie podejście uznaje, że nie jest także wojna jest stanem oczywistym naturalnym i to pokój jest ekscesem tylko powinniśmy dążyć do pokoju jest to jakoś również wpisane w naszą na naszą naturę albo w każdym razie jeśli nie naturę to to mamy pewne zobowiązania wypływające z przekonań, która rozwijamy, żeby do pokoju dążyć i to jest coś fundamentalnego podstawowego wojny należy unikać na razie przyczyn, o ile to pierwsze przekonanie jest może być stara może jak świat, ale filozofia tak jak myśl na ten temat w ogóle, aczkolwiek ma swoje specyficzne nowoczesne warianty i formułę o tyle ta druga jest właśnie może być oryginalnie tak unikalne nowoczesna oświeceniowym oglądem w tym sensie żadne z nich nie jest nam obca, ale na Acta ma w sercu ducha nowoczesności i najgłębszej takiej na jej na jej bazie jej takim częstym idealnym nazwijmy to utopijnym projekcie postępu moralnego i wszystkich związanych z tym dobre ten właśnie przejmuje jako ten ideał regulator pewne chociażby możliwość, żeby polityka międzynarodowa ba była zupełnie wojny pozbawiona, żebyśmy kierowali się tak racjonalnymi jednocześnie tak etycznymi zasadami w jej ramach, że wojny by po prostu nie było nie byłoby nie byłby jeden z kantówki wieczysty pokój, ale przy psiej przypomnijmy do tego potrzebne, żeby ludzi, żeby państwa były republikańskie, żeby stanowiły pewnego rodzaju Unię wspólnot należy były musi być jakiś tajna błędne właśnie centralny regulator prawda, którego wszyscy jednak słuchają ma oko co ciekawe też kantów, ale takim trzecim nawiasem mówiąc trochę inna, jakby agresywnie, jakby ciekawe w swe w kontekście zupełnie innych, ale równie palący dla nas spraw, że jest zdaniem Kanta w trzecim warunkiem wieczystego pokoju jest prawo gościnności i gazu jak żadne państwo nie ma prawa zabronić komukolwiek w kraju wjazdu na jego terytorium w jakiś tam jego prywatnych sprawach nie ma jakby takiemu to za bezprawne zakazać prywatnym ludziom gdziekolwiek wyjechać czy przebywać to jest bardzo daleko posunięta zasada nie była właśnie to chyba najbardziej utopijne w gruncie rzeczy jest ważna z naszego punktu widzenia przeludniona planety, bo pewnie pan czas nie myślał o tym, że jest tylu ludzi dojdzie i że że właśnie tak wielu chciałoby np. mieszkać w Prusach obok niego króla w sortowni, niemniej nie przeszłaby pewnie do głowy, że są, że mogą być tysiące chętnych, żeby tam zamieszkać wtedy przypuszczam, że zdanie zdanie zmienił, bo on cenił sobie tak pewną powtarzalność stabilność życia prywatnego ale, ale z drugiej strony potrafił też być pryncypialny wbrew wszystkiemu więc, więc być może wypowiedział się jednak to prawo jest absolutnie bezwzględne bezwarunkowe i tutaj nie ma nie ma gadania jest co wszystkich uchodźców wszystkich chętnych trzeba przyjąć tę Polskę obowiązek moralne czy polityczny okazy mają na napar, a na pewno, jakby konieczne do tego, żeby zachować wieczysty pokój, a jest bardzo ciekawa moim zdaniem koncepcja ma też odwoła odnosi się do innych jak powiedziałam bieżących spraw w nauczy się dyskusyjna tak, zwłaszcza w dzisiejszych warunkach jest to jest to nieoczywiste wcale pomysł, choć bliski bliski na pewno naszym sercom to lekka i tutaj projekt czeka, bo takim w nasze najbardziej dojrzałe chyba najbardziej takim swym to mądrym oświeceniowym lip w liberalnym Marek liberałem jako taki może nie było, ale tutaj w tym głaz w aspekcie jego filozofii też liście dla każdego liberała to klasyka tak właśnie ten ideał idea powszechnego pokoju wasze tutaj zażądała wracając do do pojęcia liberalizmu to właśnie chyba jedyna tak naprawdę doktryna polityczna, która uważa co do zasady właśnie należy się obejść bez wojen, a może można obejść bez wojen jedyny taki iż, który rośnie uważa tak trochę się z Zachodu sam Wajda późniejsze logiem Johna blokiem, który był obca i uczniem, ale polemistą wielkim ona się, jakby stworzył te ideały liberalnego państwa trójpodziału władzy nawiasem mówiąc LOK uważał, że w stanie natury wcale wojna nie jest koniecznością tylko jakby takim incydentalnym czemu tak generalnie ludzie współpracują w stanie natury są takie liberalne może powie też humanistyczne podejście, które zakłada, że ludzie jednak generalnie się lubią i no tak walczą z chorą do zasady przynajmniej, bo tam też prozaika jest jakimś takim podstawowym obiektem analiz jeśli można tak waga jest obsada jest jednostka wygoda jednostka myśli tylko o sobie chłopca natomiast lokował ska jednostka swoich interesach brali natomiast z blokowiska jednostka myśli tak Sarze wspólnotową można by chce wspierać FR SI w dota 2 do sali brzmi żegnali reklam klasyka liberalizmu, ale się lock wysiadać wspólnota, bo ktoś inny powiedziałby po prostu po chrześcijańsku myślał tak jak dziś jest to takie Echo chrześcijańskiego myślenia, że ludzie się jednak nie zabijają z natury tylko kochają jak bracia są jednak stworzeni przez Boga itd. więc nie mają sobie ich morderczych instynktów do zasady jedynie te mordercze instynkty mogą budzić pewnych warunkach, ale też one gasną jak też naturalnie to znaczy ludzie jakby wyżywają wyzwania, ale potem też naturalnie gaśnie to nie jest tak właśnie w stanie natury jest ciągła wojna, a jedynie właśnie ta incydentalnie zdarza także w tym sensie, że lot do tego pokoju może być bardziej pesymistycznie takim ponurym mizantrop na pewno Hobbs efekt ich i widziałem jak jeszcze jakiś Promyk nadziei samej ludzkiej sympatyczniej było tak wyglądają Mora wiec niż opisane blokiem byłoby zbadać na posiedzeniu, aczkolwiek z drugiej stany z drugiej strony, aby był takim niewinnym bibliotekarze po prostu na temat lat był biznesmenem niewolników tam Exalo uważał, więc może nie osobiście ale, ale był udziałowcem Kompanii niewolniczych, więc to też tak, ale innego zgodne na czas był łagodny jak baranek, ale w życiu okazuje się drapieżnikiem hop właśnie Libby drapieżnik teoria w życie to łagodny jak baranek takie to są wasze paradoksy to prawda z tymi filozofami no ale skoro powiedziałem Cannes wiadomo też jeszcze polami Hegla, proszę bardzo, wysoki jak dodała Hager to jest kolejna na antypodach tutaj Angelika wchodzą można powiedzieć bardzo taką opozycyjną mocno biegunowo w moc obiegu nowe przeciwieństwa obok nowo HGW jest takim totalnie liberalnym Cannes był oświetleniowe właśnie w tym sensie religia realizmu, jakby w jego krwi płynął w tym oświetleniowym dyskusja to była najbardziej oczywista polityczna doktryna natomiast Hg, ale wychodzi romantykiem nie wszyscy to przyznają nie wszyscy się zgodzę z tym dlatego był romantykiem, ale ja uważam, że był i chociaż nietypowym może, ale jego normalne ogłaszamy bardziej o wiele bardziej ponurą wizję cywilną w ogóle romantycy byli po urzędach generalnie, chociaż też pełni entuzjazmu entuzjazmu takiej potrzeby taką ponurą ością taką jakąś sentymentem jakimiś jakąś złością rozczarowaniem w ramach zbył zaś taki negatywy w styczniu szedł w stronę otchłani szaleństwa natomiast tutaj też Rehhagel nie do końca był taki, że dostanę otchłani, ale zabawna, bo taki miał taką ponurą wizję jego antropologa jest dość ponura, bo na handel też podejmuje ten wątek stanu natury swojej fenomen login ducha naj tam właściwie mówi, że człowiek jak spotyka drugiego człowieka w stanie natury to pierwsza, jaką robi po prostu zabija tak jak pierwszy odruch dla Havla pierwsza relacja międzyludzka relacja mordu w bardzo sympatyczna wizja razem bardzo chora bardzo sympatyczna wizja ludzkości dziadkowie Hager mówił, że może nie tyle powodów moralnych czy jakieś tam wrażliwości sentymentów, ale po prostu pada, żeby logika ID jesienią nie nie zatrzyma miejscu jest tak Nova cały czas jakby żeby nie punktowało koło prawda idei w błocie to jednak trzeba wyjść z tego stosunku mordu i trzeba ustanowić drugą właściwą relację społeczną, jaka zachodzi pomiędzy nimi to znaczy pana niewolnika, więc strach strach, a to są źródła relacji społecznej tak czy to jest jak powstrzymany powstrzyma powstrzymujący się zabójca, który zamiast zabijać uczyni czyni swoją ofiarę niewolnikiem w ten sposób powstaje pierwszy nienaturalne właśnie, a czysto społeczne stosunek między ludźmi, czyli właśnie jak społeczeństwo by wychodziły zostało natury tak chodzi o stan niewolnictwa poddaństwa, tak więc tutaj Hagen na nie była szczególnie właśnie bliskie liberalnym serduszko podejście zdecydowanie przeciwnie właśnie ci później też XX-wiecznej takim i tak teoretycy m.in. właśnie Carl Schmitt sprawdza jak zapowiedź całą czołowy czołowy filozof polityczny trzeciej Haas bardzo się handlem tutaj inspirował i jesteś taki właśnie Hegla owsa i heglowskiej proweniencji jest ta idea konieczne jest dla każdej postęp politycznej tożsamości właśnie wróg i że ten stosunek do wroga i gotowość do pójścia na śmierć kina na wojnę na śmierć życie wrogiem naszej wspólnoty to jest właśnie to co konstytuuje naszą wspólnotą też o specyficznym realistą tak też na to mówiąc takie specyficzne Hobbs soft Skin chłopcem inspirowanej Machiavelli im realistą, więc tutaj wszystko znowu wraca także na wielka rodzina ci wszyscy realiści polityczni wszyscy wracają zawsze do siebie czy szkoleni do tych poprzednich oczywiście no i ME, ale właśnie Heydel był takim dla realistów ważnym źródłem odniesienia, a jednocześnie co ciekawe w Hadze miał jeszcze drugiego blika nazwijmy to czy konika Hager był fanem bądź fanatykiem państwa, ale państwo to największa rzecz na świecie najwspanialsza w ogóle sprawa, jaką człowiek w ogóle wymyślił to było coś się państwo nic w ogóle państw, choć nie przekracza jeśli chodzi o subtelność wynalazku i w ogóle państwo czyni człowieka człowiekiem poza państwem zdaniem cha, dlaczego w ogóle nie jest na dno jest człowiekiem zwierzęciem ostatnim nikczemne marnym pozbawionym etycznego ducha zwierzęciem pogrążonym w jakiś prywatnych instynktowny w sprawach dopiero państwo daje mu obiektywne jakiś cel sens w życiu i dlatego że HAGA uważa, że państwo wczasy panie za takim anty liberał już minutę mamy tylko raz zmierza się chyba tak w Chełchach kawę zamówił, tak więc żeby skończyć to jest krótka, że wasze HAGA jako anty liberał etaty stan nazwijmy to tak bała się jako fan państwa takiej przynęt mam religijnie do państwa nastawione myśliciel prawdziwy jego czcicieli uważa, że w takich czasach pokoju państwa jak rozłazi w nas takie partykularne Stronnictwa interes jakieś prywatne sprawki i inna interna itd. itd. bada rozłazi się wzrostów w szwach, ale wojna jest właśnie po to, żeby to wszystko zabrać z powrotem do kupy by pokazać obywatelom to tutaj rządzi to jest panem życia śmierci było się nie rozłazi wszystko lokował się z reintegracji mało tydzień temu chęć trwająca wzięła się Hager powiada, że wojna jest do pewnego stopnia na sercem czy też tak by życiem państwa ona ana udaje życia przy czym nie jest tak, żeby się identyfikujemy staniemy pomijania razem na koniec tak wyszło, ale nie jest na pewno konkluzja naszej dyskusji bardzo dziękuję Max Wolski filozof pisarz autor powieści nicość państwa gościem teraz informacja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MAGAZYN FILOZOFA - TOMASZ STAWISZYŃSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA