REKLAMA

Plasterek w postaci WOT nie naprawi obronności. Jaka jest alternatywa dla płytkiej militaryzacji?

Światopodgląd
Data emisji:
2022-05-04 15:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
25:17 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Agnieszka Lichnerowicz serdecznie zapraszamy państwa na świat podgląd w studiu Radia TOK FM jest już dr Weronika Grzebalska dzień dobry dzień dobry bardzo dziękuję za przyjęcie zaproszenia bardzo ciekawa w naszej rozmowy, dlatego że dr grze Polska jest socjolożką socjolożką obronności tak chyba najlepiej byłoby to opisać, a to dosyć rzeczywiście rzadkie w Polsce mało mamy badań mało rozumiemy swój stosunek swoje emocje swoje oczekiwania postawy właśnie takich kwestiach, Rozwiń » których w ostatnich tygodniach dużo mówimy, czyli po prostu wojny i obronności jeszcze dla porządku dodam, że dr grze Polska jest związane z Instytutem studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk jest członkinią stowarzyszenia FM Global może zaczęłabym właśnie od pytania nie mam na ile da się to już opisać, ale jak się zmienia w Polsce w Europie, ale w Polsce szczególnie stosunek do obronności z 1 strony mieliśmy taki liberalny entuzjazm powojenny, których albo ignorował takim się wydaje albo wręcz z taką pewną wyższością odnosi się do tych, którzy tam wzywali do kupowania czołgów czy organizowania się obronie terytorialnej, a z drugiej strony mamy taką opowieść, którą reprezentuje obecna ekipa rządząca prawo i sprawność mojej perspektywy każdy marzy taką bardzo nachalnie konserwatywno nacjonalistyczna no i teraz pytanie coś się zmienia w tych postawach w Polsce, których postawach zdecydowanie myślę, że ostatnio coś się nam jednak zmienia, bo to, o czym pani powiedziała to jest taka taka polaryzacja, którą faktycznie w Polsce obserwowaliśmy właśnie między jeszcze tymi, którzy jeszcze trzymali się tego po zimne wojennego porządku pokoju europejskiego tego, że da się zapewnić bezpieczeństwo ekonomią dyplomacją i jakby wojsko, a zwłaszcza takie militarne społeczne to jest jakaś pieśń przeszłości, a nawet pewna obawa myślę budzi ognia nowa broń dokładnie coś też, czego nie chcemy tak coś co było raczej zaliczane do tej ciemnej tradycji Europy, a nie ani czegoś potencjalnie pozytywnego albo prostu neutralnego ta część rzeczywistości, a z drugiej strony ten bardziej prawicowy obóz, które szczerze mówiąc tak naprawdę nigdy nie nie do końca kupił tę historię o liberalnym końcu historii i pokoju tylko raczej mówił od początku łapał z jego strategicznej, czyli mamy po prostu pauza czy geopolityczną przepraszam i wszystko wróci do do takiego stanu w myśl miechowskiego hektar wojny każdego z nas Höcke i w Polsce też wydaje się, że mieliśmy przez taką partyjną polaryzacja wokół tych tematów, ale we wraz z pandemią wraz z inwazją rosyjską na Ukrainę stajemy się, że to się jednak zmienia, że coraz więcej osób zaczyna rozumieć, że żyjemy w takim czasie permanentnego kryzysu i że czy chcemy czy nie czy nam się podoba czy nie to musimy coś z tym robić właśnie, ale co z tym robić, bo taka prosta pierwsza właśnie odpowiedź, którą ja utożsamiam z tym bardziej opowieścią taką konserwatywną narodową czy nawet nacjonalistyczną do właśnie dużo broni wszyscy po czy wszyscy szkolą mają broń i w takim bardzo właśnie duchu narodowo nacjonalistycznym myślę że, toteż nie jest do końca prawicę może na poziomie dyskursu tak jest tu nie jestem stuprocentowo pewna, ale jednak nie jest możliwe, ale na poziomie jak polityk PiS faktycznych to też nie jest do końca prawda jasne Polska takiej inne kraje regionu po 2014 roku jakoś się no militaryzmu i w takim konwencjonalnym sensie nie zwiększamy wydatki na wojsko teraz już jest zapowiedź 3% PKB zwiększa liczebność armii tworzymy nowe formacje takie jak Woods wspieramy w ogóle udziału obywateli obronności przez jakieś klasy mundurowe Legii akademickiej na dużo się tu dzieje to nie jest tylko w Polsce jak cały nasz region ma tak te same procesy są tam obserwowalne, więc to też jest warte, żeby o tym powiedzą no ale na ile można powiedzieć tak jak na prawicy czasem słychać, że prawica pozwoliła lewicy porwać ekologiczny dyskurs to ma ile w Polsce ten dyskurs jest jednak silnie właśnie taki Narodowy konserwatywny ten militarny i inni myślą cały czas jednak o tym, że wody, czyli obrony terytorialnej armia Macierewicza itd. są obawy po prostu z tym związane, a no powiem tak wydaje mi się, że trochę tak jest, że rzeczywiście, że ten temat hal można powiedzieć zmonopolizował prawica albo raczej został on został porzucony, bo lewica ani on historyczną ale jakby nawet własnej historii rodzinnej wiem, że przecież na początku dwudziestego wieku to niepodległość para militaryzm to było jak najbardziej tematy Pepeesu socjaldemokratów endecja w kompletnie nie angażował się wtedy działania no i jak ten taki rodzaj właśnie obywatelskiego militaryzmu walki o suwerenność to było rzeczy bardzo związane z dyskursem emancypacyjne równościowe tam było dużo treści tak równości kobiet itd. chociażby no i a potem to nam się gdzieś to nam gdzieś się, jakby powiedzieć zgubiła wydaje się, że po części, dlatego że lewica w Polsce bardziej dziś jest taką aspirację inną formacją, która kopiuje dużo zachodnich dyskursów raczej niż szukać regionalnych tradycji i rozpoznanie może to jest zbyt ostre mojej strony tak ja to tak widzę niemal lat badań moja intuicja, że po prostu też przekopała ten dyskurs anty militarny anty imperialistycznym, które ma dużo sensu w na Zachodzie 1 zachodniej lewicy z racji, jakby historii właśnie imperialnej kolonialnej tych krajów nie ma do końca sensu w Europie środkowo-wschodniej, która z tym imperializmem z jednej z2 strony walczyła i gdzie u nas jednak nota walki anty imperialne i ten ten zryw militarny zawsze miały aspekty emancypacyjne tak uważam to jest po prostu szkoda, a ten niepokój, który być może niektórzy mają właśnie wobec wotum, czyli obrony terytorialnej czy mundur pani badań wynika, że jest uprawniony, że tam jest właśnie jakaś bardziej wyraźna ideologia w tych formacjach w niestety nowe nie mogę na to odpowiedzieć, bo nie mamy takich badań i obawiam się też nie będziemy ich miały przez dłuższy czas z racji tego, że teraz istnieją też silne obawy przed tzw. poniża akcją badań naukowych tak, czyli tego, że te nasze badania mogą być wykorzystywane przez federację rosyjską do różnych celów i wydaje mi się, że to trochę będzie zamykało wojsko jeszcze bardziej na taką demokratyczną badawczą kontrole znajdują się wielka szkoda, ale z drugiej strony nie jest to kompletnie niezrozumiałe, więc nie wiemy z mojej perspektywy jest także chyba wydaje mi, że nikt nie zrobił badań w ocenie może woli sam robić badania ja mogę tylko mówić o tym co tak mniej więcej widzę takiej bardziej obserwacji zewnętrznej albo moich badań z ruchem paramilitarnym Boruch paramilitarny etosowi organizacyjnie jest bardzo podobne dowodu one by też duża część członków ruchu paramilitarnego weszła dowodów to i tam zdecydowanie nawet na ten w poprzednich latach, kiedy ja jeszcze badałam to były duże by duże w jaki sposób nakładała się nakładały się prawicowe poglądy polityczne właśnie z zaangażowaniem pro obronnym, ale wydaje mi się, że to się zmienia wraz z tym jak te formacje stają się bardziej popularne jak jest coraz większy konsensus teraz więcej ludzi do nich wchodzi, a wiemy, że od czasu inwazji na Ukrainę chyba siedmiokrotnie zwiększą się, że ich los ludzi, którzy zgłaszają to będzie tam większa reprezentacja różnych grup społecznych tak, bo wcześniej jednak było tak, że przez dekady, kto mówił o obronności, kto wspominał nie wiem, jaki tam partyzantów na to raczej była prawa strona sceny politycznej, więc jeśli ktoś z nie widzę, jakby czuł jakiś niebezpieczeństwo chciał się zaangażować to raczej miał tylko tak poczucie, że pewnie jest bardziej prawicowy na nas, że to się zmieni właśnie, bo miał system jest ciekawa jak pani postrzega te postępującą i inną konieczną militaryzacja na różnych poziomach w ogóle w myśleniu w konkretnym uzbrojeniu myślę, że w kulturze polityce będzie tego więcej czy jednak z niepokojem z powodu różnych konsekwencji negatywnych stron z tego wynikały czy jednak jedno z pewnym zadowoleniem, że udało się przełamać no brak zainteresowania tymi kwestiami brak badań brak dyskusji itd. cha Jacek osobiście to na przestrzeni ostatnich nie wiem 10 lat przeszłam taką przemianę, bo początkowo jak się zaczęłam zajmować to jeszcze było pierwsze pierwsze Jaskółki zmiany tak nie do końca jeszcze wszyscy wierzyli, że one są uprawnione tak, bo dziś każdy mówi, że wszyscy przewidzieli co się realnie tak dalej, ale to nie jest prawda i jednak nawet po po zajęciu Krymu i tak też, jakby wojny we wschodniej Ukrainie wciąż nie, jakby nie było to taką częścią dominującego dyskursu to rzeczywiście zagrożenie takie realne dla nas tak no i wtedy rzeczywiście ja się tym miał się bardziej przyglądałam tym rodzajem zaniepokojenia chcę tym wszystkim procesom natomiast może takie po tym, jak rzeczywiście zaczęłam badać te grupy paramilitarne jak weszłam w środowisko co te moje zaniepokojenie kompletnie minęło bo jakby obroną Obywatelska obronność to jest jak jak wiele innych zjawisk społecznych jak ma te swoje cnoty i ma może się też rodzić swoje przeciwieństwa, więc nie wiem patriotyzm może stać się nacjonalizmem dyscyplina, która jest potrzebna może stać się sklepem posłuszeństwem nie wiem budowanie wspólnoty może stać ekskluzywną nabyte oczywiście, ale tak naprawdę jest tam też politycy łatwo nadużywać też instrumentalizacja argument zdecydowanie, ale po pierwsze, dziś nie mamy wyjścia, a po drugie, nisz jednak angażować się w obronności większe stąd ten potencjał obronny na, a po drugie to jest szansa to jest wg mnie duża szansa na to, żeby jak wyzyskać te dobre cechy tego ruchu, czyli jednak rodzaj altruizmu wspólnotowości i poświęcenia dla innych jak jesteś takiej równości tak i myślenia o tym, że jakby nie jesteśmy tylko jednostkami, które z, których każdy troszczy tylko do siebie, ale mamy jakieś wspólne obowiązki wobec siebie nawzajem wrócimy do tej rozmowy za kilka minut po informacjach dr Weronika Grzebalska jest państwa gościnią no i porozmawiamy oczywiście to właśnie to mogłoby wyglądać, kto może wyglądać te organizowane w innych krajach jak jest rola kobiet też oczywiście w tym wszystkim za kilka minut wrócimy tam świat podgląd dr Weronika Grzebalska socjolożka związana z Instytutem studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk jest państwa gościnią rozmawiamy o obronności o Polaków naszym no właśnie podejściu emocjach związanych z z dyskusjami wiedzy w ogóle obroni zmyli z mundurem gotowość właśnie wagi za ojczyznę czy chociaż, jaka jest nasza gotowość do zaciągnięcia się do obrony terytorialnej wydaje się, że wszystko się bardzo zmienia teraz w ostatnich tygodniach najbardziej, ale w ogóle w ostatnich latach będzie mamy ten trend militaryzacji, który z 1 strony wydaje się konieczne ze względu na zagrożenia po prostu potrzebujemy zdobywać wiedzę kompetencje tworzyć instytucje w miarę możliwości nie partyjnej budzący zaufanie z drugiej strony przyznam, że budzi jednak moje obawy, bo przykłady innych państw pokazują, że ta kwestia bezpieczeństwa potrafi po prostu cieniem położyć na demokrację mobilizować być instrumentalizacja ana no i teraz pytanie Night w na kogo mamy patrzeć czy może inaczej czy udało się zbudować obronę terytorialną w no cóż ja jestem tylko socjolożką to jest pytanie bardziej do ekspertów od wojskowości takie trochę się starannie wypowiada się takie Mate na pewno to jest jeszcze w trakcie budowy, ale mamy nad teraz jest dużo większe zainteresowanie wydaje się, że chociażby pandemia pokazała jak użycie botów pan minister ja akurat nie jestem fanką może o tym powiem tak wielką tego użycia, ale to pokazało, że to jest formacja, która dobrze działa radzi sobie różne kroki takimi kryzysami fanką ogromną nie jestem, bo militaryzacja nie właśnie czym właśnie nie tylko, dlatego że wydaje mi się, że no pandemia w ogóle każdy kryzys pokazuje na taką moc, że pokazuje nam jak luki, które istnieją w naszym naszych instytucjach tak w naszym w naszej odporności i zaklejanie tych luk wojskiem to jest coś na krótką metę i i oczywiście Super, że w VAT był mobilizowany do domów dziecka prowadził jakąś infolinię psychologiczną dla seniorów, że był wszędzie w szpitalach Super, jakby to wielki szacunek do tych dla tych ludzi, którzy często też poświęcali swoje swoje życie prywatne zawodowe tam było dużo problemów z wielu żołnierzy po prostu nie mogą dojechać na studia miało problemy z egzaminami oblicza się zmobilizowali, więc jak wielki szacunek, ale mimo to no nie mam wrażenia, żebyśmy w Polsce od tej pory z przemysłu i te luki tak nie wiem dofinansował-li w ochronę zdrowia i jakby w ogóle my informowaliśmy stanie o bezpieczeństwie do instytucji tylko raczej teraz myślimy Super mamy ten plasterek magiczne w postaci wotum będziemy wysyłać ich tam, gdzie coś nie działa na właśnie tu jest trochę to co pani spytała czyli jakby taka alternatywa do takiej płytki militaryzacji, czyli właśnie wrzucania wojska tam, gdzie jest jakikolwiek problem i rozrostu tego czy ja w ogóle dla mnie nie jest problemem to że, że jest wojsko ja nie jestem pacyfistą ja w ogólnie uważam za bardzo istotny element, zwłaszcza w naszym regionie bezpieczeństwa, ale to jest tylko 1 element misji wydaje, że w Polsce trochę o tym nasza klasa polityczna nie pamięta, że w tej chwili tak naprawdę i w unii europejskiej i na to bardzo dużo mówi się o tzw. odporności rezydent zamiast obronności odporności szarż dokładnie albo państwa nordyckie Finlandię państwa bałtyckie mówią z kolei o dobro o bezpieczeństwie całościowe to są bardzo podobne odporność bezpieczeństwo całościowe są podobne terminy i chodzi o to, że jak wojsko jest 1 elementem bezpieczeństwa temu bezpieczeństwa, ale poza tym mamy szereg innych, które są cywilna mogą działać w sposób demokratyczny cywilne i tu po prostu nie przed nowym bezpieczeństwo informacyjne cyberbezpieczeństwa wszystkie tematy związane z obroną cywilną ochroną populacji po prostu te ochrony infrastruktury krytycznej, ale przede wszystkim myślenie o tym jak sprawić, żeby nasza instytucja nasza społeczeństwo mogło funkcjonować czasy kryzysu w jak najlepszy sposób tak no i do tego to nie są rzeczy, które można zakleić po prostu kolejnym czołgiem i od razu zaznaczam, że nie jestem zwolenniczką tego, żebyśmy mieli tych czołgów więcej, ale martwi mnie brak tej równowagi w Polskim myśleniu o bezpieczeństwie, że to nie jest tylko armia po wydaje się, że ów w Ukrainie widać dobrze zadziałało wiele tych elementów tej odporności nie tylko ta armia, która okazała być dużo bardziej skuteczna i przygotowana lepiej niż wielu spodziewało, ale właśnie, że te społeczne różnego rodzaju no no nie wiem czy instytucji w rozumieniu społecznych instytucji zadziałał, ale nie pani ocenia ech, wydaje mi się właśnie ten Mono tak poniekąd jest także ten ten model odporności najlepiej jest osoba widzieć jednak patrzeć na Finlandię pewnie prawda opada Finlandia nie jest w stanie wojny trudno powiedzieć, jakby sobie poradziła, ale to jest kraj, który od dekad buduje to bezpieczeństwo całościowe i właśnie eksperci chińscy zawsze mówią, że tam jest dużo takiej mało atrakcyjnej medialnej pracy to idzie, czyli nie tylko po prostu nie brak też Laurę nie ma szans tych dla no właśnie, ale to jest też taka codzienna praca stanie o tym jak różne instytucje powinny być przygotowane na kryzys przykładowo wie, że domy dziecka powinny mieć jakiś plan na to, jeżeli wszyscy wychowawcy zachorują powinny mieć zapasowych wychowawców kogoś opłacać no to są te przy to jest plus ROD nie wiem co tak banalnego ochrony też tak finalny zdaje się, że sąd czy Szwecji Finlandii twierdzą, że są w stanie uratować większość swojej populacji w Polsce myślę, że niestety nie ale też nie chce nas straszyć nie, ale to proszę podać przykłady tej odporności, bo po wydaje się, że takie ujęcie właśnie mniej zmilitaryzowane bardziej takie społeczne obywatelskie może być właśnie bardziej inkluzywny z perspektywy różnych postaw partyjną politycznych tak to ujmę, że różnej można tu językami różnymi mówić politycznymi, a ja jestem bardzo zgadzam, że tak jest i w ogóle bardzo się dziwię od paru lat, że ani lewica ani liberałowie nie podchwycili tego tematu bezpieczeństwa całościowego odporności zwłaszcza, że to jest temat, który promowany przez Unię europejską przez NATO, więc jak bardzo byłaby im po drodze tak nie podchwycili tego zupełnie mam wrażenie, że przez wiele lat to raczej dyskurs tej strony sceny politycznej była negacja wszystkiego co mówi prawica właśnie krytyka tłumili realizacji tam tu upartyjnienia tu wydatków na What, ale nikt nie proponował tej alternatywy no właśnie alternatywą wg mnie jest to, żeby jednak to bezpieczeństwo wprowadza też cywilnymi kanałami, czyli nie wiem bardzo mówić o tym, że podstawą jest to, żebyśmy mieli jednak ratownictwo medyczne, które jest dobrze opłacone jest tam dużo ludzi i nie są na nie są jednoosobowym firmami ludźmi, którzy nie do sypialni, żeby w ogóle dojechać musimy mieć oczywiście dofinansowana służba zdrowia musimy mieć dobry system edukacji tak, żeby nasi obywatele nie byli podatni na informacje musimy mieć szereg telewizję przysposobienia obronnego ktoś teraz ma o nazywać to 100 mają sens pchać ja uważam, że taktyką to wszystko jak zwykle diabeł tkwi szczegółach, bo co do zasady tak i takie lekcje są w Estonii na Łotwie i są, jakby właśnie też dopiero od paru lat są np. na Łotwie, ale diabeł tkwi szczegółach, czego tam będziemy uciekać, jeżeli myślę, że starszych pamięta jak lekcję wyglądały bardzo pani za wiele z nich wyniosło 2 no właśnie mi się wydaje, że też nie powie nie powinniśmy jako państwo jest tylko o tym jak zrekrutować najwięcej osób do wojska i zrobić największe rezerwy, ale też o tym jak zapewnić jak najszerszym grupom obywateli podstawową wiedzę umiejętności z takiego codziennego bezpieczeństwa to też jest coś co np. sieć daje Finlandii Estonii tam są takie organizacje obywatelskie proobronne, które mają też swoje sekcje kobiece i w tych sekcjach kobiecych np. szkolą się te kobiety, które wypadają ze, że z tego systemu militarnego matki małych miejscowości już takim średnim czy starszym wieku np. dlaczego szkoły no i szkolą się z takiej codziennej codziennej Bartosz codziennego bezpieczeństwa z tego jak ochronić swój dom jak zamknąć zakleić okna na wypadek różnych zagrożeń tutaj nie wiem jak atak chemiczny wiadomo jak bombowy to co tam uczą się tego jak właściwie co powinny mieć w domu co jakiś czas powinny zmieniać te zapasy urządza testową wersję ograne w trochę tak, ale bezpieczeństwo do preparatów to jednak ta pro obronny proobronne ruchy są bardziej oparte na Solidarności wspólnocie to nie są takie neoliberalne indywidua, które tylko tylko ja mam tutaj broń w 1 ręce w drugiej i właśnie zapas wody i myślę o sobie tylko co jest jednak społeczeństwo obywatelskie to jest duża różnica rośnie też, choć chwilę w tej rozmowie poruszymy tę kwestię roli kobiet w ostatnich dniach było trochę niepokoi się pojawiły taką broń w internecie ze względu właśnie na nową ustawę o obronności i pojawić za interpretację i były przytaczane niepokoją, że kobiety również miałyby podlegać bardziej właściwy mobilizacji poborowi zostało jeszcze, że w zasadzie tak rozumiem tych wyjaśnień prawników niewiele się zmienia, ale my dyskutujemy o tym czy należy zachować ten stary genderowe podziały, że także, że obowiązek przede wszystkim mężczyzn bronić strzelać, a kobiet opiekować się dziećmi wszystkich kobiet nieważne stan, w którym orzekł, o ile mają dzieci właśnie Super, że pani o tym powiedziała, bo dokładnie tak takie mam też wrażenie, że w ogóle o tym nie dyskutujemy w Polsce tak jednak ma mieliśmy już parę dekad i ta dyskusja w ogóle nie była podjęta ani przez partie polityczne ani przez środowiska feministyczne kompletnie, które ten temat obronności był absolutnie zmarginalizowane przez polskich feministek szansę powiedzieć wprost, że tak było ukraiński feminizm współczesna szukać, jakby to jest dla niego centralny temat, więc to nie znaczy, że tak musi być też pokazuje to taką aspirację no właśnie wg mnie, że patrzyliśmy na zachodniej dyskurs no ale nie mieliśmy takiej dyskusji tak mieliśmy model, w którym okej kobiety mogą dobrowolnie im też być częścią wojska, bo tego wymagała od nas wręcz wywalczyły prawa kobiety sobie, żeby być wywalczyły tak jeszcze czasów drugiej wojny światowej wcześniej też się wydaje, że przez własnych też współcześnie szych na Zachodzie tak łatwo było kobietom przebić na niektóre znak Polska jest ciekawsza w tym sensie, że mamy długą tradycję tego, że właśnie emancypacja kobiet i emancypacja narodowa były związane z UE, ale i kobiety były częścią tego historycznie w Polsce, ale rzeczywiście potem w okresie PRL-u im to zabraną dopiero w dziewięćdziesiątym dziewiątym po wystąpieniu do NATO dostały prawa do pójścia do szkół wojskowych i bycia w wojsku i strasznie wolno im doszła i teraz dopiero mamy taki ruch bardziej masowe właśnie wraz z pojawieniem się lotu nowa, ale w zasadzie co by to było ważne, bo nie rozstrzygniemy tego teraz jest ważna ciekawa dyskusja, ale pani perspektywy co jest ważne znaczy zastanowić oczywiście, dlaczego tylko mężczyźni mają mieć ten obowiązek, ale co jeszcze no właśnie, że nie wydaje się, że tak nuty ta dyskusja czasami się toczy w takich ramach właśnie równości, że jeżeli mamy równe prawa to musimy mieć równe obowiązki, ale to jest strasznie znów płytkie, dlatego że jednak kobiecy w Polsce i też wszędzie indziej już bardzo dużo robią dla dla naszych społeczeństwach jeśli chodzi o pracę opiekuńczą reprodukcyjną no to jest i to i płacą ogromne konsekwencje jeśli chodzi o karierę zarobki bezpieczeństwo, ale też samorealizację, ale też zdrowie życie, bo ciąża też nie zawsze jest bezpieczna umówmy się, więc już, jakby bardzo dużo dla robią kobiety i nakładanie na nich na kolejnego obowiązku wg mnie to nie jest do końca dobra ścieżka, bo będziemy wtedy miały kobiece z 3 etatami tak, a mężczyzn tylko z 2 no ale ale z drugiej strony wydaje mi się, że polskie społeczeństwo w tej chwili jest już, jakby zdecydowanie za tą równością badania pokazują że, zwłaszcza wśród młodych ludzi większość chce uważa, że służba wojskowa powinna być neutralna płciowo, czyli dla kobiet dla mężczyzn to po proponuje postawić 3 kropki i w tym momencie, ale bardzo chciałbym wrócić do tej dyskusji właśnie genderowe, jeżeli chodzi o obowiązki prawa obronne militarne bardzo dziękuję dr Weronika Grzebalska socjolożka z instytucji politycznych Polskiej Akademii Nauk była państwa gościnią jest czas dziękuję członkiem stowarzyszenia Global dziękuję bardzo, w taki świat podgląd Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA