REKLAMA

Fizyka cząstek, Wielki Zderzacz Hadronów i fikcja literacka w książce “Zderzacz” - rozmawiamy z jej autorką Joanną Łopusińską.

Homo Science
Data emisji:
2022-05-07 13:40
Audycja:
Czas trwania:
25:14 min.
Udostępnij:

"Zderzacz" to pierwszy polski thriller naukowy. Ta świetnie napisana książka odważnie zestawia sensacyjną akcję z naukowym tłem fizyki cząstek i Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN, czyli ośrodka, w którym znajduje się największy na świecie akcelerator cząstek – Wielki Zderzacz Hadronów (LHC). Rozwiń »
Ile w tym fikcji, a ile nauki - pytamy o to autorkę książki, Joannę Łopusińską. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witamy w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL jest z nami gości zdaniem z Hebrydów zewnętrznych Joanna Łuszczyńska autorka thrillera naukowego zderza dzień dobry dzień dobry państwu nasi goście nie pracuje na Uniwersytecie oksfordzkim w dziale administracji dobrze działam tak Departament nauk ścisłych mam kilka ról w najróżniejszych cały czas pojawiają się nowe, ponieważ naukowcy jak dobrze Rozwiń » wiadomo potrzebują mnóstwo wsparcia naukowcy potrzebują mnóstwo wsparcia i właśnie te chyba tego wsparcia nie otrzymali, ponieważ stało się to co się stało w książce pani autorstwa zderzać tu, o której jednym z bohaterów chyba mogę zdarza zdradzić, bo to nie jest żadna tajemnica już w tytule jest zdradzona, że jest wielki Zderzacz Hadronów to jest największy na świecie akcelerator cząstek, który jest zlokalizowany w europejskiej organizacji badań jądrowych CERN pod Genewą taki ogromny ośrodek, gdzie podziemia jest Zakopane takie wielkie urządzenie ośrednicy wielu kilometrów, w którym rozpędzają się te cząstki o to, żeby one mogły się zderzać mogły w się wywoływać rozmaite rozpali rozpady cząstek to jest właśnie badany analizowane przez fizyków europejskich nie tylko właśnie ten ośrodek badań jądrowych konkretnie sam wielki Zderzacz stał się bohaterem i świadkiem tego co rozpoczyna książkę też chyba nie zdradza wiele, bo to też jest na okładce zaczyna się od no właśnie nie wiadomo czy morderstwa czy samobójstwa co tam Żywiołak zwołanych trupem wielu miejsc tak i czy nie bała się pani rozpoczynać swoje książki dokładnie tak samo jak rozpoczął swoje słynne albo nie słynne anioły demony Dan Braun go też ma w cudzysłowie trupa wielkim Zderzaczu w CERN nie to jest bardzo długi pytanie postaram się odpowiedzieć zwięźle rzeczywiście inspiracje Danem Braunem na różnych poziomach widoczne są moim czy też naukowym zdarzać jak dokładnie pamiętam tę scenę, w której odkrywane jest ciało tamtego tamtego naukowca aniołach demona ach, tutaj wygląda to wygląda to zupełnie inaczej pamiętam, że czytałam Aniu, demony lata temu zupełnym przypadkiem kilka tygodni później w pojechałam do CERN po raz pierwszy on opisuje CERN jako taką Super nowoczesną instytucję pełną inteligentnych budynków pojazdów pełną no wręcz geniuszy noblistów grających tam we wsi Izby tak dalej natomiast ja przyjechałam do takiego dziwnego miasteczka Ross rzuconego pośród rzadkich lasków pełnego hangarów metalowych jakiś takich zabudów itd. i zastanawiam się, gdzie jest ten brał Dmowski przed, gdzie jest są inteligentne budynki gdzie, gdzie jest po prostu wszystko no niczego niczego tam takiego nie było dlatego też delikatnie w Zderzaczu tak się potrzebuje odrobinkę nabrał, aczkolwiek oczywiście uważam, że pisarzem jest przynajmniej do pewnego momentu fantasy właśnie się zastanawiam cały czas to jest bardziej Hood jest bardziej pina dana Brawna jestem za czasów tego nad nabrał na krążyć, ale z 1 strony na samym początku właśnie punktuje pani to jest w ogóle zdaniem tam nie pojechał nawet zdjęć nie zobaczył, bo to i jak to jest bardzo ciekawe pytanie, bo ja też nad tym zastanawiałam, dlatego że CERN naprawdę wygląda zupełnie inaczej wygląda tak jak opisano w Zderzaczu włącznie ze wszystkimi detektorami na wielkim Zderzaczu Hadronów itd. jak kolejny raz było sernik wyłącznie spędziłam tam około miesiąca 1,5 zderza przechodził konserwacji, więc wszystkie detektory były pootwierane, więc mogłam je sobie wszystkie zobaczyć wejść do tunelu, w którym znajduje się rura zimowa itd. jest to naprawdę mnóstwo mnóstwo dało tam też bywałam najróżniejsze w towarzystwie mojego byłego męża, który jest naukowcem spotkanie z naukowcami i modliłam fabrykant materii produkowano tam w tamtym momencie byli na etapie anty Helu wiec, więc pamiętamy, że w aniołach i demonach tata antymateria jest po prostu jakieś takie szaleństwo, które może doprowadzić do to do zniszczenia dużej części świata no rzeczywistości tak to nie wygląda ja pamiętam, że jedna z recenzentem mów czy po przeczytaniu po lekturze Zderzacza powiedziała, że to jest tak jakby Dan Braun pisał z poszanowaniem dla świata nauki, więc wiadomo są pewne inspiracje, bo nie da się współcześnie pisać thriller naukowego bez, jakby świadomości, iż on tego, kto zrobił to pierwszy wygląda, więc na to, że Dan Braun napisał zderzać tak jak on miał wyglądać, gdyby rzeczywiście, jakby to powiedzieć o, gdyby go zbudować zgodnie z wyobrażeniami o współczesnej nauce, która jednak mimo, że ma ma ogromne środki to one są przeznaczone na naukę może niekoniecznie na lokalizację tak nie niekoniecznie na cele reprezentują wkład dokładnie tak właśnie jest, ale powiem szczerze, że tak chyba właśnie być powinno, dlatego że pracuje aktualnie na Uniwersytecie oksfordzkim jest Departament nauk ścisłych tak jak wspomniałam mam tam kilka różnych ról i rzeczywiście widać, że pieniądze przeznaczane są na naukę na granty na rozwój na stypendia itd. tak dalej te pieniądze nie idą na nie wiem budynki itd. mu, kiedy naukowcy podróżują oni muszą tutaj Wilka i podróżować drugą klasą nie ma także podróżują nie wiem biznes klasą itd. tutaj jakby wszystkie wydatki są kontrolowane przez przez państwo raz w roku każdy każdy wydział każdego Uniwersytetu w UK musi się spowiadać ze swoich wydatków także uważam Rze, że kontrola nad tym w jaki sposób wydawane są pieniądze na naukę szczególnie tutaj w Wielkiej Brytanii jest jest ten pani pobyt w CERN pod Genewą, które trwały podział pani 1,5 miesiąca łącznie w różny Acta czy ona w całości poświęcone zbieraniu materiałów do książki czy też by wpadła pani dopiero w międzyczasie czy też po tym, wyjeździe na pomysł, żeby napisać książkę o tym też bardzo ciekawe pytanie a, jakkolwiek absurdalnie brzmi odpowiedź zderza wyrasta wprost moich doświadczeń małżeńskich ja przez ponad 15 lat związana byłam z naukowcem ścisłym i towarzyszyła mu w pracy towarzyszyła Krzysztofowi w zbieraniu materiałów w podróżach naukowych w rozmowach z naukowcami w wywiadach itd. itd. więc mnóstwo się przez ten czas nauczyłam do CERN też pojechaliśmy, żeby dyskutować jego pracę z najróżniejszymi naukowcami gdzieś tam pewnie po drodze narodziła się idea, żeby te doświadczenia zawrzeć w powieści, a ja to widzę w takim razie jeszcze 1 warstwę tutaj bardzo ciekawą bo, a ta odpowiedź powieści zderza to jest również powieść mająca bardzo silną podbudowę emocjonalną tam się bardzo dużo dzieje na poziomie emocjonalnym śmiem twierdzić, że może nawet nieco więcej niż w tej fazie wydarzeń i tutaj rzeczywiście obserwuje się bardzo duża duże napięcie również tak to jest jak ja uważam, że każdą dobrą książkę można czytać na wielu poziomach znaczy jest ten poziom podstawowy akcji potem wchodzą emocje potem wchodzą jakieś może treści filozoficzne intelektualne kontekst itd. i zderzać jest właśnie zbudowany wielowarstwową, czyli mamy tu warstwę czysto fabularną, gdzie mnóstwo się dzieje, gdzie mamy pościgi, gdzie mamy strzelaniny, gdzie mamy kalkulowane na zimno zabójstwa, gdzie mamy snem lekko tajne stowarzyszenia postaci historyczne takie jak Wolska Pauli Carl Gustav Jung potomkowie Junga itd. itd. czytam tej warstwy fabularnej to co się dzieje mamy też warstwę naukową którą, żeby opisać no to było to było bardzo bardzo trudne na pewno pomogły mi lata spędzone z moim byłym mężem takie takim SA twój, że tak wejrzenia w ten świat naukowy natomiast ilość rzeczy, które musiałam czytać samodzielnie zrozumieć tak dalej była była ogromna, żeby pisać tak prosto to jest to jest to to naprawdę dużo kosztuje natomiast tak jak rzeczywiście pani pani pani ulu ta warstwa emocjonalna itd. też jest mocno rozbudowana, bo to też jest część naszego życia prawda emocje uczucia miłość to jak ta miłość przez lata się zmienia kształtuje łamie kończy itd. to jest coś co noc na bardzo dotyka dotyczy więc, dlaczego miałby być tego w thrillerze duchowym ja cały czas tak myślę nad pytaniami i żeby nie za spojler chować, bo to jednak jest thriller jednak jest wątek kryminalny bardzo mocny, więc będę, ale staram się tak kombinować, żeby nie wychodzić poza tych pierwszych kilkadziesiąt stron, gdzie jeszcze można w miarę bezpiecznie polerować już na początku właściwie dowiadujemy się, że poza Higgsa, który tam cały czas jest jedną z głównych wątków jest jakaś 1 wielka ściema to znaczy, że ogłaszają jego odkrycie, a tymczasem z 1 strony nie dość, że właściwie wcale to nie jest odkrycie tylko kolejne przybliżenie się do tego odkrycia to potem się coraz więcej okazuje, że tam jest no na początku mamy wyraźny sygnał, że coś z tym jest nie tak, ale właśnie chcemy zabrać ten bozon Higgsa albo o potwierdzenie jego istnienia było wielką sensacją medialną nie przypadkiem, bo też tak to było przygotowane tak to jest też przedstawione w książce, a właśnie ciekaw jestem czy bym, obserwując od środka na świat nauki w tym też ma pani wrażenie, że to jest tym, że wiele rzeczy jest naciągany, że jest medialnie podbitych, bo przecież to nie jest tak, że my ten bozon Higgsa złapaliśmy nie wiem trzymamy go w jakiejś specjalnej elektromagnetycznej klatce albo co tylko jest to znowu pewne przybliżenie tak to znaczy zaobserwowaliśmy jakiś rozpad który, o czym świadczy i jak bardzo świat nauki jest niezrozumiały na zewnątrz jak bardzo wymaga uproszczeń takim medialnym przekazie to jest bardzo ciekawe bardzo skomplikowane pytanie ja nie jestem no ale właśnie dlatego pytam, a MAK szefem NATO jest z rzeczywiście z 100% zgadzam, że pewne wydarzenia naukowe są bardzo mocno rozdmuchiwane są ogłaszane, zanim tak naprawdę zostaną w 100% potwierdzone i ja akurat byłam w CERN nie niedługo po ogłoszeniu detekcji bozonu Higgsa po po tym, jak już ją potwierdzono i prawdę mówiąc w różnych spotkaniach z różnymi naukowcami ten temat przewijał i oni mówili wprost o tym, że tak naprawdę czy to jest detekcja czy to jest bozon Higgsa, dlaczego jest inny niż to co przewidywał model standardowy, dlaczego zachowuje się inaczej potem pojawiły się artykuły naukowe kwestionujące detekcję bozonu właśnie pochodziły z od naukowców z wewnątrz terenu i oni mówili wprost, że tak naprawdę bardzo trudno jest powiedzieć są to jest czy to nie są po prostu fluktuacje tła, bo tak jak mu pani Ola na początku wspomniała wielki Zderzacz Hadronów to jest ogromny pierścień, w którym cząsteczki są rozpędzane w przeciwnych kierunkach potem one zderzają się ze sobą to w jaki sposób zderzenia przebiegają to jest tak naprawdę kosmos to są to są ułamki sekund to są ZO sekundy i naukowcy z tego wszystkiego tego totalnego chaosu, a tych rozwijanych cząstek próbują pro czasem może wydawać wróżyć jak z fusów tak naprawdę będziemy w drugiej części audycji chcieliście też dopytać właśnie trochę świat naukowy od od zaplecza, bo to bardzo ważny element książki, a jeszcze tylko dodam, że książka jest nominowana w konkursie grand prix festiwalu kryminalna Warszawa trzymamy kciuki, żeby zdobyła zdecydowanie te nagrody byli się należy jak mało, który naszym gościem jest autorka książki, czyli thrillera naukowego zderzać Joanna Łopuszański i na drugą część rozmowy zapraszamy po informacjach Radia TOK FM witam państwa ponownie druga część audycji Homo science i ponownie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL i wciąż jest z nami Joanna Muszyńska autorka thrillera naukowego zderzać witamy ponownie witam ponownie przypominamy, że rozmawiamy o zdarzać, dlatego że książka w dużej mierze dotyczy rozgrywa się w okolicach wielkiego Zderzacza Hadronów, czyli największego na świecie akceleratora cząstek, które znajduje się w CERN, czyli europejskiej organizacji badań jądrowych pod Genewą tak naprawdę rozmawiamy o książce bez świetna doskonale się ją czyta i nie mówimy tego grzeczność albo tego, że ktoś nam płacić unikam za to nie płaci tylko, dlatego że oboje ją pochłaniamy po prostu z wypiekami polecamy państwu bardzo serdecznie zostało jeszcze Niewiem za 30 stron nie znam zakończenia proszenie Drammen tak dzięki temu możemy też państwa nadać na spoilery, bo sami mamy żywotny interes pytanie, które mnie już nurtowało poprzedniej części trochę nie miałem odwagi zapytać czy pani były mąż pojawia się w tej książce jako, które w postaci panie były Mości naukowiec tak fizyk czy bardzo ciekawe pytanie jak jak jak prawie każdy w tej rozmowie bardzo trudno jest na to odpowiedzieć cie ja w ogóle bohaterów buduje w oparciu o realnie istniejących ludzi, czyli ludzi, których spotykam ludzi, o których czytam i filmy dokumentalne, które oglądam tak dajmy z moich bohaterów ma takie malutkie Niewiem śmieszną Ostii np. nie CIT i zachowania, które po podbierał nam od moich przyjaciół rodziny tak dalej, więc oczywiście mój były mąż Krzysztof Zawisza, a autor niepublikowanego odkrycia, wokół którego upload łam całą fabułę Zderzacza pojawia się pojawia się na kartach powieści Krzysztof jest naukowcem on jest 20 lat ode mnie starszy, więc w momencie, kiedy on studiował funkcjonował w świecie akademickim i ten świat był troszeczkę inny on na bardzo wczesnym etapie zrezygnował z kariery akademickiej i funkcjonuje poza środowiskiem jest takim totalnym outsiderem, więc to mają zamachem wspólnego, że tak naprawdę nie zgadzają się z tym jak ten świat naukowy współcześnie wygląda znalazłem, czyli głównym bohaterem tak rączki tak jest ich głównym bohaterem książki, który ginie na samym początku także także nie poznajemy go jakoś chyba tak bardzo bardzo głęboko poznajemy go przez pryzmat oczu innych ludzi którzy, którzy znali, a tak to wygląda, więc ja ty trochę Krzysztofa jest no WHO no jest bezkompromisowy nie potrafi zgodzić się na funkcjonowanie w ramach układów uprawia naukę niejako zawód jak to niestety ma miejsce w przypadku bardzo dużej ilości współczesnych naukowców, ale uprawia naukę jako drogę do poszukiwania prawdy o otaczającym nas świecie myślę, że to najbardziej mają z Krzysztofem wspólnego, a wspomniała pani o niepublikowane odkryciu pani byłego męża cóż to za odkrycie może pani coś zdradzić te Krzysztof jest autorem kilku były przełomowych odkryć, które niestety nie mieszczą się w paradygmacie współczesnej nauki on uprawia naukę w taki bardzo, że tak powiem klasyczny wręcz starożytne Newtona ski sposób w tej chwili np. fizyce obowiązującym modelem jest model standardowy, który który, który jest jak taka to naukowcy o tym mówią, że to jest taka taka zupa, której można jakby, który jest wszystko rzezie wszystko można z tych fragmencie IQ po prostu kwantów kwarków neutrin neutrina tak dalej ulepić przepraszam wtrącę model standardowy wszechświata to jest model, który ma objaśniać Ross rysować, jakby zasady działania wszechświata takiej wzajemne oddziaływania fizyczne tak tak on opisuje świat w tej najmniejszej skali tej mikro skali i tak naprawdę mnóstwo się tam nie zgadzam no coś tam nie zgadza nawet twórcy modelu standardowego wielokrotnie ten model krytykowali natomiast w tej chwili nie mamy nie mamy nic lepszego co nam ten świat mikro opisywało natomiast, jeżeli chodzi o reguły w przypadku to jest reguła próba balistyczna czy to jest głos statystyczna, która opisuje świat w skali mikro makro i najprościej rzecz ujmując mówi o tym, że nawet w miejscach, które w miejscach w nauce w świecie w działaniach mechanizmach itd. nawet tam, gdzie wydawałoby się, że wszystko jest przypadkowe nawet w tym przypadku istnieje reguła, czyli we wszystkim co mamy w skali mikro we wszystkim co mamy w skali makro czy w tym świecie kwantowym czy w tym świecie planetarnym układ solarny i najróżniejsze galaktyki pasy asteroidów tutaj wydawało się do tej pory, że np. te ułożenia są osią przypadkowe, a nawet tam istnieje reguła i myślę, że to jest taka najpiękniejsza rzecz tt tej reguły że, że w przypadku tak naprawdę nie ma że, że nawet to co wydawałoby się przypadkowe jest regularne czy kosmos nie jest chaosem nie jest jakąś dowolnością którą, której nie da się przewidzieć, które nie da się zrozumieć wszechświat jest kosmosem jest ładem jest harmonią jesteśmy w stanie go zrozumieć jesteśmy w stanie go poznać i czym jest reguła przypadku to jest właśnie to niepublikowane odkrycie tak jak najbardziej na końcu książki podaje link do strony, na której można sobie o tej regule przypadku przeczytać o założeniach teoretycznych o przygotowanych najróżniejszych doświadczeniach, dlatego że ta reguła została przez Krzysztofa potwierdzona doświadczalnie te doświadczenia są najróżniejsze naj naj częściej, bo on z wykształcenia jest astronomem są to doświadczenia prowadzone na np. po pomiarze pierścieni Saturna tamtych tych najróżniejszych odległości czy np. ilość set asteroidy w pasie lord to jest to właśnie taki z biura strojów także można sobie o tym wszystkim poczytać no i zrobić sobie samodzielnie opinię na ten temat się do tak trochę wygląda, że jak ten model standardowy wreszcie ktoś pozamiatać wyrzucić, bo wiele na to wskazuje, że to jest co najwyżej za Ślepska to jeszcze się okaże, że pani książka jest no i chce też prorocza, bo to może złe słowo, ale okazał się być prawdziwe w tej warstwie naukowej to bardzo brzmi to kusząca teraz od nauki na chwilę odskoczy, bo bohaterkami tej książki właściwie na równi z zakupem ludźmi są są kraje trwaj aria i Francja tam się bardzo dużo dzieje i też bardzo wyraźnie pani punktuje różnice między tymi krajami lubi pani te kraje albo któryś z nich bardziej ja bardzo lubię podróżować oczywiście tak jak większość z nas natomiast zawsze lubię podróżować mając jakiś cel z tych głowy, czyli np. podróżowanie po Francji po Szwajcarii gdzieś tam zbierała już wtedy materiały opowieść, więc to zawsze sprawia mi dużo więcej radości niż bycie gdzieś po prostu rzeczywiście te kraje są bardzo różne świeca jest bardzo bliska mojemu sercu, bo to jest po prostu przepiękna jest jest przepiękna jest zróżnicowana ludzie są też tacy, a czasem przeciwni bus Szwajcaria podzielona jest kilka regionów w każdym mówi się innym językiem do tego dochodzi kilkadziesiąt dialektów w każdym, a i to jest naprawdę przedziwny świat natomiast staram się opisać go o jak najdokładniej mam szczęście, że jeden z moich przyjaciół z dzieciństwa i pracuje w CERN nie i zrobiliśmy razem sporo wywiadów właśnie do opowieści, starając się wymyślić, jakby ten Blackout, który pojawia się już na początku mógł się zdarzyć skoro się nie może wcale zdarzyć mam też koleżankę, która mieszka w Zurychu, więc też pod pytałam takie stosunki społeczne no bo jednak podróżujący jakiegoś kraju nie mamy takiego mocnego poglądów to jak te relacje wyglądają jeszcze raz polecamy państwu książkę totalnie jest znakomicie napisana ma bardzo fajną akcję ja myślę mam nadzieję, że ona zrobi międzynarodową karierę nie jest to lekarz kurtuazja absolutnie no moim zdaniem jest dużo lepszy Dan Braun dodał nam Braun, gdyż szybko osiąga taki poziom absurdu, że wciąż się bawimy, ale troszkę jest to żenujące tak nasienia to tak odbiera dane Brauna dominują teorie spiskowe o pani szczęśliwie dominuje ta nota nauki i tak rzeczywiście podbudowa popularnonaukowe bardzo solidna książkę zderzać Joannę Łopuszańskiej serdecznie gorąco polecamy dane przez wydawnictwo Łaby i naszej rozmówczyni dzisiaj bardzo dziękujemy i odsyłamy wszystkich państwa do tej bardzo interesującej książki dziękujemy pani dziękuję serdecznie za zaproszeniem pozdrawiam państwa zapraszamy do czytania książki koniecznie naprawdę Super można też posłuchać skłamał Buka bardzo fajnie zrobiony na naszą stronę Crazy nauka PL co tydzień również na naszą audycję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POSŁUCHAJ RÓWNIEŻ

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

W maju TOK FM Premium 40% taniej. Podcastowe produkcje oryginalne, Radio TOK FM bez reklam i podcasty z audycji.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA