REKLAMA

Potęga kół gospodyń wiejskich

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2022-05-11 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:12 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dzień dobry w środę 11maja kłaniają się państwu także Małgorzata Łuczyńska wydawczyni Maciej Gorczyński realizator środy mamy czas na rozmowę on nas o naszym społeczeństwie czasem pewnym jego wycinku dzisiaj będzie organizacji, która co dużo mówić nie raz była obiektem głupich żartów mówiło się o niej często raczej prześmiewczo nutą mam na myśli koła gospodyń wiejskich tymczasem okazuje się, że to niezwykle ważne poważne i Rozwiń » przebogatą historią formy zrzeszania się kobiet, które w pierwszym okresie należy wiązać z ziemią listwę i kobietami, które ustanowiły na rzecz takiego wzajemnego wsparcia w podnoszeniu poziomu gospodarczego szerzenia oświaty zwiększenia roli kobiet wiejskich no właśnie pójść z tym kaganka oświaty niżej zawsze były do organizacji zróżnicowane pod wieloma względami jak arii polityczne miały swoje podstawy ideologiczne różny sposób podchodziły do spraw społecznych do tradycji roli kobiety wiejskiej przestrzeń często takie koło był też potrzebne by zwyczajnie wyjść z domu oderwać się od prozy codzienności, ale też pokazać ludzkich sprawach kłopotach uzyskać pomoc w rozwiązaniu codziennych kłopotów przy tym nie brakowało tego co czasem było właśnie powodem żartów tak śpiewano kierowano robione przetwory, ale mogły temu towarzyszyć rozmowy o emancypacji o zrywaniu ze stereotypami czy nawet o przemocy domowej, która szczególnie w przeszłości była przecież taką tajemnicą, jaki takimi brudami, które się bierze przecież tylko we własnym dumnej historii brakuje też akcentów patriotycznych czy działalności charytatywnej bogatą historię sięgającą drugiej połowy dziewiętnastego wieku przybliży nam Piotr Fronczak ogólnopolskiej federacji organizacji pozarządowych zespołu do spraw historii społecznej, ale koła tu także jest wczesne dość przypomnieć raptem 4 lata temu przyjęta została ustawa, której nawet zdefiniowano sam te min koło gospodyń wiejskich zgodnie z ustawą jest to dobrowolna niezależna od administracji rządowej jednostek samorządu terytorialnego samorządną społeczną organizacja mieszkańców wsi, wspierając rozwój przedsiębiorczości na dni na wsi aktywnie działająca na rzecz środowisk wiejskich tyle definicja o tym czy dzisiejsza szkoła ją wypełniają cięcie charakteryzują jak bardzo potrzebne a w jakim stopniu TUI ówdzie pozostały jedynie elementem folkloru opowie pani Anna Marek dziennikarka reżyserka filmów dokumentalnych aktywistka od ponad 26 lat walczy o przywrócenie godności mieszkańcom byłych Legię myślę, że to będzie ciekawy czas z pokazujący obraz naszego społeczeństwa, a zatem zaczynamy Maciej Zakrocki przedstawia jest z nami zapowiadany pan Piotr Frączak ogólnopolska federacja organizacji pozarządowych zespół do spraw historii społecznej dobry wieczór dobry wieczór, bo okazuje się pewnie dla wielu to jest zaskoczenia, że koła gospodyń wiejskich to bardzo odległa historia co prawda można znaleźć 2 daty jeśli chodzi o to pierwsze, które powstało 1866 i ich i druga data 1877 pan się skłania do, do której wydaje się, że to w ogóle jest żadna z tych dat nie jest dać coś dobrą dlatego, że to były takie pewne pierwsze Jaskółki zapowiadające dopiero cały ruch, więc kilkadziesiąt lat później zaczął się ruch gospodyń wiejskich trochę wydaje się, że to jest czy też element dyskusji ideologicznej, której takiej niż my dziś byśmy powiedzieli polityki historycznej, której próbuje się odnaleźć własne korzenie, bo rzeczywiście ten od daty i 600610. siódmym czas są 2 daty zupełnie różnych inicjatyw 1 była taka bardzo nie tradycyjne związana z kół kółkami nie rolniczymi taką działalnością tradycyjną druga była związana właściwie taką progresywnym ruchami jest osobą, która u organizowała pierwszy proletariat, więc były to różne pomysły i wydaje się, że odwoływanie się do nich jest oczywiście uzasadnione, ale dla historii pokaz Kozieł kół gospodyń pokazuje, że tak naprawdę te koła gospodyń miały bardzo różne historie do waszego pytanie czy można taką 1 historię opowiedzieć jeszcze może tylko dodam, bo pewnie cała masa mieszkańców Warszawskiego Ursynowa, którzy mieszkają przy ulicy Filipiny Płaskowickiej do oczywiście ci, którzy chcieli sprawdzić, więc Kopernik to był to sprawdzili, ale myślę, że część osób nawet nie wierzy mieszka przy ulicy pani, którą właśnie kojarzy się z tą datą 1877 wiesz ja ani Sławice pod Skierniewicami no właśnie takie takie koło gospodyń wiejskich tam wtedy pojawiło tak to to to co prawda, chociaż no znowu ja nie zajmuje się historią profesjonalnie jestem pasjonatem Cerra i pasjonatem organizacji pozarządowych i historii samoorganizacji tak powiedzieć, że jak przygląda się dokumenty się zajrzeć np. biografii Płaskowickiej no to te koło gospodyń wiejskich jest raczej marginalnie inną jej działalnością dodatkową ładna nazwa, więc łatwo nie było ani odwołać, ale nie było to jakiś znacząca działalność zapoczątkują długi długofalowy ruch, która rzeczywiście kończąc ten wątek ona była zaangażowana w właśnie taką w takiej taki ruch wtedy rozwijające się socjalistyczne zresztą z powodu tej działalności była aresztowana w działach wydanie Cytadeli warszawskiej, a potem jak ją zesłano na Super jedno to po prostu zmarła właśnie w drodze do do miejsca tej tej zsyłki no to w takim razie jakby pan chciał zacząć temu powiedział, jakby chciał nam pan powiedzieć co to były te koła czy każdy należy właśnie w związku z tym rozpatrywać niemal oddzielnie przynajmniej może co do co nie wiem regionów, którym powstaje no właśnie to historia jest ciekawa, bo szczególnie w Polsce, gdzie podzielone na zabory terytorium Polski jest takim obszarem eksperymentów znaczy można porównywać jak w różnych systemach prawnych jak w różnych zaborach kształtowały się podobne inicjatywy, więc to to to może być ciekawe i one oczywiście kształtowały się różnie wbrew temu co co co się mówi tak powszechnie to ta historia kół gospodyń wiejskich jest różna ideologicznie to znaczy są różne takie ideowe nurty w tych kołach gospodyń no i różnią się rzeczywiście regionalnie dopiero czas PRL-u te różnice nie w dużym stopniu zniwelował taką centralną działalnością, a i tak tylko urawniłowka, którą władze zafundowały organizacją, ale byliśmy dlatego tych pierwszych dekad no bo dobrze byłoby, żebyśmy się jednak zorientowali co to były za organizację czy one nabywane były różne różne były ideologicznie, ale no przez PIMCO koła gospodyń wiejskich to pewnie właśnie ze względu na PRL kojarzy kojarzą nam się jest taką trochę folklorystyczną działalnością pani mieszkających na wsi no i teraz czy te pierwsze koła tworzą właśnie podobne osoby czy to jednak są osoby, które moglibyśmy określić mianem ziemiaństwa ani chłopki np. i co były agent po co raz za czy te prawa te pierwsze koła gospodyń już tak na taką szerszą skalę, które powstawały były ewidentnie kołami Ziemianek zresztą w tym początkowym okresie te pojęcia nie stosowano zamiennie to długo ziemianki stosowały do swoich organizacji pojęcie kół gospodyń w pewnym momencie zdecydowały się na koło Ziemianek, ale też te koła Ziemianek były różnego typu były koła Ziemianek rzeczywistych i koła Ziemianek czynnych te koła Ziemianek czynnych często zakładane przez mnie ziemian mu dzisiejszym znaczeniu tego słowa to były właśnie takie dzisiejsze koła gospodyń ne rzeczywiście wiejskie, a nie przy dworze burkę te ziemianki rzeczywiste to były najczęściej koła nie pani dworów, które organizowały się wspólnie duch często w działalności charytatywnej m.in. tą działalnością charytatywną była taka działalność na rzecz młodszych sióstr k jak nazywały właśnie nie panie ze wsi i próbowali były wspierać poprzez tworzenie kół gospodyń wiejskich czy też Ziemianek czynnych i wspieranie ich edukacji rozwoju tak myśleniu o sobie w gospodarstwie jako czymś co nie tylko jest domeną mężczyzn, ale również kobiet no, a w takim razie czy można zamknąć ten okres działalności właśnie do tego obszaru no bo z drugiej strony przy paść mówił pan, że to też w zależności od tego w jakim to się odbywało regionie czy to była Galicja czy to czy to był zabór pruski to miało jakieś znaczenie w tej działalności czy rzeczywiście to się ograniczało do tego, że te lepiej usytuowane panie ziemianki właśnie no tak jakby w tym pozytywistycznych nastroju końca dziewiętnastego wieku niosą oświaty karnych właśnie pod strzechy koniec dziewiętnastego wieku z tego co co mi się udało odnaleźć muszę powiedzieć, że to jest raczej moment, w którym ciągle szukamy odpowiedzi niż je ją znamy to jest taka jednak obszernie znanym w dużej mierze oczywiście w różnych naukowych opracowaniach pojawiają się jakiś element, ale takiego wybiórczego spojrzenia na na NATO historie organizacji kobiecych wówczas, a kół gospodyń wiejskich w szczególności nie ma wydaje się, że do końca wieku to były głównie inicjatywy i zmiany, a właściwie do do początku pierwszej wojny światowej to to są inicjatywy Ziemianek, które właśnie taką edukacyjną charytatywną działalnością obejmują również organizacje kobiet wiejskich i dopiero pierwsza wojna światowa, która by jeść tworzyła taką nowy typ kobiet wiejskich, bo przecież w dużej mierze na barki kobiet padły prace na polu w momencie, kiedy wojna zabrała mężczyznę do wojska i odciągnęła ich od pracy na roli to ona kobieta podszywał duża część odpowiedzialności pracy na roli zresztą są takie zdjęcia, których kobiety wręcz ciągną huk tamtych czasach oczywiście kwiecie zabierał również konie może więc, więc to był nie bardzo trudny okres, ale rzeczywiście kobiety jak gdyby manty powołał się znacząco w miastach i na wsi właśnie z powodu braku mężczyzn musiały przejąć obowiązki no i wtedy tworzył się jak gdyby nowy nowy ruch, który zatruł, jakby podsumowany został tym przyznaniem praw kobiet nie wina podczas wyborczej Rzeczpospolitej praw wyborczych jak gdyby te ten ten dosyć jednolity ruch do tej pory dla to się dzielić na różne właśnie odnogi ideowe, czyli już mówi pan określić ile Polska odzyskuje niepodległość kobiety uzyskują prawa wyborczy i to jest moment, w którym koła gospodyń wiejskich się rozwijają no bo właściwie mamy państwo mamy możliwość tworzenia partii politycznych można również aktywnie w nich działać czy to jest taki moment, w którym w, którym one mają dobry czas to jest na pewno dobry czas na na pracy na samą organizację na na działanie, ale to nie jest pewnie taki zupełnie idealny jak być dzisiejszego punktu widzenia patrzyli na na rozwój organizacji kobiecych i samodzielności, bo jednak koła gospodyń wiejskich, którzy mierze zostały zagospodarowane przez kółka rolnicze znaczy, że większość kół gospodyń wiejskich teraz odchodzi już od Ziemianek działa przy kółkach rolniczych w zależności od tego jak kółka, bo oczywiście nie nie było 1 ruchu kółek rolniczych w drugiej Rzeczypospolitej on się kółka się dzieliły, po czym łączyły wspólnie w poszczególnych regionach także to był dynamiczny ruch koła gospodyń dzieliły się razem z nimi to znaczy szły za męskimi kołami, więc to nie to nie było takie idealne tak w każdym razie to był moment, w którym rzeczywiście wiele kobiet odczuwały taką możliwość samodzielnego funkcjonowania przyjęcia pewnej części gospodarstwa w ogrodzie przy gęsie czy na szybszy drobiu to były już obszary, które kobiety, jakby same rozpoznawał uczyły się tego robić i próbowały realizować swoje trochę datuje tak jak mówię było to podzielone na różne odłamy to i to przekonanie, że po pierwsze, przekonanie, że już od osiemnastego roku mamy tylko ruch kół gospodyń wiejskich jest jest błędne jest jest pozorne, bo oczywiście w Wielkopolsce koła gospodyń na nasze zupełnie inną nazwę były kołami ścianek również te różnice regionalne bardzo silne do końca drugiej Rzeczypospolitej do 3009. roku były na Śląsku i na Pomorzu i Galicji w poszczególnych wschodniej zachodniej Galicji Małopolsce były to bardzo różne ruchy różne organizacje, które oczywiście miały podobne cele współpracowały ze sobą, ale organizacyjnie nie połączyły się do końca drugiej Rzeczypospolitej znalazłem gdzieś taki ich zestaw powiedziałbym działalności, na których skupiały się w tamtym okresie koła gospodyń może szybko przywołam działalność oświatowa kulturalna społeczna kursy oświatowe propaganda książek PiS radio pracy świetlicowe itd. i inny rodzaj działalności, gdyby był z zakresu wychowania i opieki nad dzieckiem w tym prowadzenie placówek opiekuńczych ognisk matki dziecka, zwłaszcza dzieci psów letnich kolejny obszar działalności to jest przysposobienie kobiet do obrony kraju kolejny to zdrowie m.in. kursy higieny pierwszej pomocy i wreszcie gospodarcze sprawy gospodarcze w celu podniesienia stopy życiowej oraz racjonalizowania odżywiania rodziny wiejskiej by można będzie szeroki zakres natomiast pytanie jest taką skalę oddziaływania, że my troszkę nie mówimy właśnie o oczywisty, owszem jest ma nawet takich właśnie bardzo określony zakres działalności, ale w efekcie to jest no bardzo niewielka aktywność jak dziś tutaj znalazłem informację 2008. roku, że mówimy raptem od 290 kołach zrzeszających niecałe 6000 osób czy no to jest właśnie problem jak o opowiadasz ją i historie w organizacji, które de facto działają lokalnie w skali ogólnopolskiej jasne jest, że możemy powiedzieć, że skala była niewspółmierna to znaczy, że wiele sił wiele wiele miejsca nie miało takiej aktywności to jest jakby pewna pewna rzecz oczywista problem jest w tym, że nawet ten ruch rozwijał powoli i oczywiście przyjmował coraz szersze kręgi być może mógł rozwijać szybciej tak to pytania z takiej zakresu historyka PIT etycznym jak to jak to mogłoby się rozwijać lepiej, ale z punktu widzenia czy miejscowości, gdzie te koła powstały wielu wypadkach to był rzeczywiście skok cywilizacyjny, bo jeżeli mówimy tej szerokiej działalności dzisiaj szkoła gospodyń mają znacznie się jeszcze zakres działalności mówią od planują swoje działania dużo szerzej niż zwykłe organizacje właśnie zajmują się różnymi tematami, ale i tak odeszło niż znaczna część działań, które robiły przed wojną, jeżeli zdamy sprawę, że kwestie właśnie tych 10 czy czy przedszkoli, które były organizowane albo na stałe przez koła gospodyń albo były organizowane w czasie prac sezonowych, czyli momencie kiedy, żeby nie zostawia dzieci samych to było powodem wielu przecież wypadków takiego tu ze śmiertelności wśród dzieci, jeżeli mówimy o tym się organizowały kursy higieny, kiedy sytuacja rzeczywiście była bardzo trudna tam koła gospodyń wciągały położne do swojej wsi redukowały kobiety to była wielka praca edukacyjna w dużej mierze samokształceniowe, która zmieniała polską wniesiona nie nie zmieniła się jeszcze długo po drugiej wojnie był nie daleka bucha od od doskonałości, ale to były realne zmiany w konkretnych wsiach i teraz, jeżeli po właśnie patrzymy na na na na historię taką lokalną no to one miały niebywałe znaczenie czy miały rzeczywiście takie znaczenie na poziomie krajowym w sumie tak znaczy to to zmiany nigdy nie dokonują się aż tak szybko to jest wolny czas, kiedy po to jest jednak na drugi druga nauczyć od tamtej to powoli się rozchodzi uczą się tu akurat w tym wypadku kobiety tego jak działać jak widzę, że to przynosi efekty i i naśladują, więc ten, jeżeli zdamy sprawę to był nie tak jak dzisiaj taki trochę czas na zagospodarowanie czasu wolnego tylko to była właśnie edukacja jest ekonomiczna i podstaw wiedzy ogólnej higieny macierzyństwa NATO to był wielki wysiłek zorganizowany zespół społecznym trudem chyba dla pana trudne zadanie, bo mamy jakieś 2 może pół minuty czy w PRL-u, gdzie wszystko było podporządkowane tej władzy centralnej de facto 1 partii politycznej czy czy koło gospodyń wiejskich budowało się zachować jakąś autonomię czy to rzeczywiście też były takie organizacje trochę fasadowe może właśnie ograniczone do takiej działalności folklorystycznych wydaje mi, że odpowiedzi na to Jasnej nie ma, a w każdym razie wymaga to jeszcze sporo szukania i analiz na pewno jest tak, że w wielu wypadkach w wielu miejscowościach koła gospodyń wiejskich były takim pasem transmisyjnym takim elementem systemu, a w innych miejscowościach były taką sposobem na ratowanie takich obszarów wolności budowanie niezależności nie właśnie lokalnych, więc na pewno nie ma 1 prostej odpowiedzi, a jak to było tak systemowo patrząc, czego było więcej NATO NATO chyba nie znamy odpowiedzi jeszcze mam nadzieję, że kiedyś poznamy bardzo panu dziękuję za przybliżenie tej historii pan Piotr Frączak ogólnopolska federacja organizacji pozarządowych zespół do spraw historii społecznej w naszym pierwszym gościem bardzo dziękuję bardzo, dziękuję do widzenia no właśnie przed nami teraz czas na współczesność Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz pora na spotkanie z panią Joanną nowa, choć dziennikarką reżyserką byłą naczelną pisma gospodyni dobry wieczór dobry wieczór witam serdecznie jeden z wywiadów powiedziała pani, że przez lata koła gospodyń wiejskich były zapleczem kateringowe dla wójta, który organizował biesiady i rauty no i na pewno to się zmieniło na szczęście to się zmienia to się zmienia od myślę, że 56 lat kobiety na wsi mają coraz większą świadomość swoich praw chcą czegoś więcej nie tylko właśnie być tym zapleczem kateringowe to bezpłatnym na autach gminnych to co się na pewno wydarzyło na polskiej wsi to, że dzisiaj mamy parytet jest pół na pół jeśli chodzi o sołtysów sołtyski i koła gospodyń wiejskich naprawdę odgrywają tam ogromną ogromną rolę nie tylko właśnie taką aktywisty tną społeczną, ale ja też kilka lat temu spotkałem się właśnie takim na Opolszczyźnie była na spotkaniu z kobietami z kół gospodyń wiejskich jedna z prezesem organizacji powiedział, że mamy już dość konkursów, w których nagradzane jesteśmy serami garnkami tak dalej chcemy, żeby te konkursy, które są organizowane dla kół gospodyń wiejskich były po prostu nagrodami pieniężnymi, bo my wiemy na co potrzebujemy pieniądze i muszę powiedzieć, że tych inicjatyw kół gospodyń wiejskich jest bardzo bardzo dużo są naprawdę tak różne chociażby nie wiem koło gospodyń wiejskich cisza to jest na Mazowszu zajmuje się promowaniem ekologicznych zachowań organizuje np. szkolenia segregacji śmieci inne kobiety organizują wycieczki spotkania warsztaty uczą się np. to zawsze się kojarzyło, że kobiety go tylko lepią pierogi tak dalej uczą się potraw chociażby jak przygotować suszy, więc to są naprawdę ciekawej inicjatywy, ale przede wszystkim bardzo mocno inwestują w siebie podnoszą swoje kompetencje to jest bardzo budujące zaraz oczywiście o tym będziemy mówić dalej, ale skoro powiedziałem pani, że to jest między 45 lat temu, kiedy się coś zaczęło wyraźnie zmieniać to ja zawsze taki jestem sceptyczny, że żona jakoś ustawa przeprowadza w parlamencie dokonała właśnie jakiś istotnych zmian tymczasem rzeczywiście można przynajmniej skojarzyć ten czas właśnie z okresem, w którym w 2018 roku taka ustawa koła gospodyń wiejskich się pojawi czy ona jakikolwiek sposób właśnie na wpływ na te pozytywne myślę, że tak i duży wpływ na na zmiany, które się dzieją właśnie w tych najmniejszych miejscowościach, bo warto dodać, że koła gospodyń wiejskich nie powstają tylko na wsi spotkałam przynajmniej kilka kół gospodyń wiejskich, które funkcjonują w mieście, ale to co jest istotne ja ciągle powtarzam, że ten 2018 rok rokiem szczególnym dlatego, że to był też rok stulecia uzyskania praw wyborczych przez kobiety 28listopada 1918 roku wywalczyłyśmy cały czas podkreślam wywalczyliśmy, czyli nasze prababki babki wywalczyły prawa wyborcze biernej czynne dla kobiet i wtedy bardzo dużo było przy okazji właśnie tego stulecia i informacji o kobietach, które działają na rzecz kobiet i toteż podnosiło morale kobiet, że też chcemy też chcemy działać poza tym też zorientowaliśmy się, że prawa nie są dane raz na zawsze, że trzeba się solidaryzować i ta Solidarność wśród kobiet właśnie tam na najniższym szczeblu jak mówi nam w na poziomie sołectwa jest bardzo wyraźna to jest bardzo budujące i cały czas, wspierając kobiety mówi, że już tego chyba nie da zatrzymać, bo osiągnęliśmy ciągle czekamy na parytety, ale osiągnęliśmy parytet właśnie na poziomie sołectwa to jest oddolna inicjatywa na pewno ta ustawa spowodowała to, że kobiety się zrzeszał, bo pojawił się też poszły za tym środki to nie są jakieś wielkie pieniądze, bo to jest od 35000zł na działalność takiego około w ciągu roku, ale to jest to było to ten zaczyn, który spowodował, że kobiety chciały się organizować też wielokrotnie powtarzał, że nie robią tego przecież dla pieniędzy tylko robią to po to, bo też Polska wieś się zmienia jest coraz więcej osób, które traktują np. wiesz jak tylko wyłącznie sypialnie tam jest też zmiana pokoleniowa wszystko to coś co dotyczy właśnie taki społecznych aspektów to zachodzi na polskiej wsi tylko polskiej wsi niewiele się mówi najczęściej mówią oni przy okazji wyborów prawda, a tam chodzi też o to, żeby właśnie nowe środowiska, które się pojawiają, żeby się razem konsolidować razem działać poza tym kobiety zaczęły bardzo dobrze łączyć różne kompetencje każda z nas ma różne kompetencje teraz połączenie kompetencji daje naprawdę świetne efekty ale, toteż ciekawe, bo z 1 strony mówi pani zna koła gospodyń wiejskich w miastach, a jednocześnie w różnych swoich wypowiedziach właśnie bardzo pani podkreśla, że nie powinno się w ogóle dokonywać tego typu rozróżnień, że właściwie no wszystkie kobiety bez względu na to gdzie mieszkają mają Sammy te same ambicje też prawa te same aspiracje to może też nie jest nie wiem może ze względów jakiś tradycji historii samą nazwę warto zachować ale, ale skoro tak no może też potrzebni właśnie podtrzymuje się no czasami taką trochę prześmiewczo powiedziałbym opowieść o kołach gospodyń wiejskich możecie, aby nawet nie wiem zmienić nazwę ja, kiedy po, kiedy przyszła pandemia, kiedy wszyscy byliśmy tym bardzo zaskoczeni cały czas powtarzam, że koła gospodyń wiejskich to są kobiety gotowe wspierać proszę zobaczyć co się wydarzyło właściwie brak systemowych pomysłów na to co co zrobić brakowało maseczek tak dalej to właśnie kobiety pierwsze jako pierwsze osiadły do swoich maszyn i zaczęły się bez względu na wiek miejsce, skąd pochodziły jeśli mówię ja ten podział często podkreślałem, że ten podział Administracyjny na miasto wieś spowodował, że mamy właśnie kobiety wiejskiej kobiety miejskiej i to potem dokonuje kolejnych podziałów kolejnych podziałów itd. na blondynki szatynki i tak to jest nieskończoność ja uważam, że wszystkie kobiety powinny mieć ten sam to tym są szanse na na start to nie tylko kobiety, ale też mężczyźni i to, że wieś była zawsze traktowana z przymrużeniem oka albo jako coś gorszego, bo muszą teraz panu powiedzieć, że w badaniach ten rok właściwie to jest taki moment bardzo ciekawe, dlatego że myśmy osiągnęli poziom neutralności w mówieniu o bliskości, czyli już to nie jest kojarzone pejoratywnie tak jak kultura ludowa była kulturą gorszą prawda pochodzenie ze wsi było czymś gorszym itd. że to było właśnie na znaczenie wieśniak prymitywny prosta tak dalej dziś ma jesteśmy w neutralnym momencie, że wieś nie jest postrzegana właśnie pejoratywnie to jest doskonały moment do tego, żeby pielęgnować też uwypuklać pewne rzeczy, które się z tą wsią kojarzą, bo no nie ma co też oszukiwać korzenie naszego narodu są korzeniami wiejskimi i to, że powstają np. koła gospodyń wiejskich w mieście to też nie jest nic coś złego nikt nic złego być może właśnie ta nazwa będzie w którymś momencie ewoluowała i to będą kobiety gotowe wspierać kobiety gotowe wyzwań itd. tak dalej natomiast najważniejsze najistotniejsze jest to, że kobiety chcą czują potrzebę wspólnego działania to jest bardzo bardzo istotnej bardzo potrzebne, bo konieczna jest perspektywa kobiet myśmy jako kobiety w centrum, bo też działa w kobietach w centrum robiły wspólnie z pracownią i irbis takie badanie o potrzebach kobiet czy w ogóle w samorządach polskich widoczne są potrzeby kobiet i to do nas skłoniła książka niewidzialne kobiety okazuje się, że właśnie brak kobiet na najwyższych stanowiskach samorządowych, bo jest ich tylko 12% tak Pan Burmistrz dzień pan pan pań, które są prezentami wójtami mistrz jest tylko 12% i ta perspektywa dzisiaj konieczna perspektywa właśnie kobiet by zmieniać to co było zaniedbane przez przez wiele lat ja od lat zajmuje się społecznością popegeerowska jest jeszcze inna historia cieszę się, że w tych miejscowościach również powstają koła gospodyń wiejskich, bo to społeczność, która przez 30 lat nie doczekał się absolutnie żadnych systemowych rozwiązań i im po prostu wzięła sprawy swoje ręce, łamiąc w ten sposób też te stereotypy dotyczące społeczności popegeerowskiej należy rzeczywiście się tak łatwo daje zrobić akurat nie tak dawno też w środowej audycji mojego cyklu rozmawiałem z badaczami, którzy batalii poglądy młodych ludzi na różne sprawy światopoglądowe np. pamiętam już danych w głowie nie pamięta, ale pamiętam samo samo zjawisko to okazało się, że np. młodzi ludzie mieszkający na wsiach bardzo dużą wagę przykładają do tego, żeby np. ślub był kościelny i potem się okazuje, że te same osoby jeśli z powodów podjęcia pracy np. w mieście przenoszą się właśnie do tych miast to niemal za chwilę wchodzą zupełnie nowy miejski środowisko zbijają pogląd w tej samej sprawie już dane pokazywały właśnie, że rzecz, że takie osoby już tylko 15% czy 20 uważają, że ślub może się odbyć tylko w kościele to jednak wskazywało, że ciągle pewien rodzaj nie wie jak to nazwać, bo właśnie nie chcę używać jakiś stereotypowych pojęć, ale że pewien rodzaj no takiego życia w jakiejś tradycji małej miejscowości, gdzie jednak ciągle jeszcze jest więcej tego życia wielopokoleniowego prawda czasami jednych domach mieszka kilka pokoleń, że to jednak dużym stopniu ludzi definiuje, a pani no właśnie mówi że, że tak się dzieje, że właściwie już już już ten ta różnica się na czele różnica zaciera się na pewno jeśli chodzi o podejście kobiet ja mówię tutaj tej perspektywy kobiecej, bo swego czasu to zagra też takie badanie przeprowadzał wśród młodych mężczyzn na wsi, którzy oczywiście pielęgnują w swoim przynajmniej myśleniu o te tradycyjne role kulturowo przepisane nam kobietą mówią o tym, że najważniejsze, żeby ona była w domu, że to jest dobry dobry dobrze gotować dobrze gotowała np. pojawiają się takie sformułowanie to jest dobry materiał prawda tak jak mamy dobry materiał siewny, że no będzie urodzaj tak ta kobieta to jest dobry materiał na żonę na matkę itd. natomiast kobiety coraz częściej zdają sobie z tego sprawę, że chcą partnerstwa bo kiedy zadajemy pytanie kobietą z czego musiała zrezygnować to pytanie zadawane właśnie w małych miejscowościach małych miasteczkach z czego musiała zrezygnować tylko, dlatego że jesteś kobietą cały czas powtarzam, że kobiety są wielokrotnie wykluczone to nagle pan rozsypuje się rola i to właśnie jest lawina z czego musiał zrezygnować musiałem zrezygnować z edukacji, bo rodzice mówili, że to brat pójdzie na studia rolnicze ja już tutaj muszę zostać musiałam zrezygnować z awansu pracę musiałam zrezygnować nawet z pracy, bo trzeba było się zająć chorą babcią itd. itd. więc dzisiaj najważniejsze jest właśnie budowanie takiej świadomości też uczeni, bo myślę sobie, że ten stereotyp też jakiś mierze jest bardzo niebezpieczne dla mężczyzn bo kiedy mówi się chłopcom, że musi spłodzić syna zasadzić drzewo wybudować dom, a wielu tego nie chce i tego nie robi to ci mężczyźni potem są razem z nami w tej grupie i dzisiaj mówienie właśnie o tym kulturowych w rolach, jakby trochę się temu przeciwstawiać, bo ja cały czas powtarzam, że to, że rodzimy dzieci to nie znaczy, że to jest tylko wyłącznie nasz obowiązek wychowania dzieci jest bardzo trudnym procesem bardzo pracochłonnym czasochłonnym i też badania przecież pokazują jednoznacznie, że to nasza praca w domu jest żaden sposób nie wyceniano OECD zrobiło takim badaniem w 2900 dziewiętnastym roku pokazują globalnie jak praca kobiet to jest od 10 do 39% PKB my potem przez to, że ta praca nie jest żaden sposób wyceniana jesteśmy uboższe w okresie emerytalnym ubóstwo wśród właśnie kobiet emerytek jest jest bardzo bardzo dużo, więc kobiety chcą też podejmować coraz więcej jest takich inicjatyw, że chcą mówić o tematach tabu np. kiedy są takie spotkania właśnie m.in. z kołami gospodyń wiejskich zaczynają się otwierać ją tak chcemy przeciwdziałać przemocy przemoc jest wciąż obecna zresztą generalnie uważam, że jesteśmy przemocowych społeczeństwem, bo to dane są przecież zatrważające 3 kobiety w ciągu tygodnia po prostu giną w swoich domach są pobite ze skutkiem śmiertelnym tak dalej oczywiście przemoc głównej mierze dotyczy kobiet dzieci dotyczy też oczywiście mężczyzn i te tematy, które do tej pory były tak właśnie zamiatane pod dywan, bo no wiadomo co Chatka zagadka ale, ale lepiej mimo wyraźnie się bierze we własnym i brudy pierze we własnym domu dzisiaj kobiety chcą stawiać temu czoła i chcą rozmawiać właśnie tematach do tej pory tabu chcą bardzo dużą i dużo robią na rzecz profilaktyki zdrowotnej ostatnio miałam takie spotkanie, z czym z bardzo ciekawą osobą to jest malarka Małgorzata Osiecka, która pochodzi właśnie z małej wsi z Podkarpacia i ona przy tej rozmowie ona w tych swoich pracach, które tworzy flamastrem bardzo arcyciekawe pokazuje właściwie codzienność kobiet wiejskich to jest naprawdę poruszający, bo właściwie w każdej z tych prac można odnaleźć życie kobiety na wsi bez względu na region itd. i ona przez wiele lat nie była rozumiana przez swoją społeczność mówiono, że taka dziwaczka coś namaluję tak dalej też nie doceniano tego i talentu i w czasie tej rozmowy ze mną też wyszła taka opinia definicja razem jałowość stworzyliśmy, że Polska wieś przez wiele wiele dekad była pozbawiona dostępu, jakby była pozbawiona narzędzi często właśnie to niwelowanie dostępu do kultury to wykluczenie chociażby komunikacyjne itd. itd. że nie dostarczono narzędzi, żeby zrozumieć procesy społeczne, które zachodzą w społeczeństwie, a w tej chwili to, że mamy już Recy prawo może, że są media, że są media społecznościowe to to spowodowało, że kobiety, bo to jest jedno z tych narzędzi, które pozwala im po prostu wychodzić z cienia i to właśnie się dzieje mówi pan to jest kwestia ustawy kwestię ustawy na pewno, bo był to akt prawny, który dały podwaliny można się zrzeszać, chociaż przecież koła gospodyń wiejskich funkcjonowały w Polsce dużo dużo wcześniej za czas powtarzam, że Filipiny Płaskowickiej w 1800 siedemdziesiątym siódmym roku no właśnie założyła pierwsze koło gospodyń wiejskich, chociaż takie Towarzystwo gospodyń to już istniało 1800 sześćdziesiątego szóstego roku w takim miejscu właściwość na Pomorzu w Piasecznie na wszystkim Piasecznego Jerzy pod Warszawą, ale wracając, żeby tak nie nie skakać myślę, że też to, że zaczęły właśnie pokazywać przestały się też wstydzić tych swoich umiejętności, a wiele razy rozmawiając z kobietami widziałem ogromny talent naprawdę, a panie zostaną w domu ja w ogóle tam mąż z tego śmiał ubrać się z tego śmiał mnie to co jak tylko tam Dłubała np. do siebie tutaj po prostu powstawały małe dzieła małe dzieła sztuki i 12 uważam, że to co jest najistotniejsze najmniej innej też najbardziej budujące to, że tworzy się właśnie społeczność, że 12 mobilizuje wspiera nie wstydzą się właśnie pokazywać tego co robią są aktywne co więcej zabierają głos z no to to jest to jest fantastyczne no oczywiście nie chciałbym pani Kasiu, pani entuzjazmu, bo nie jest tego w ogóle przygotowany również od strony wiedzy, ale z drugiej strony właśnie jak wracając do do jednego z wywiadów jak jak czytam jak pani opowiada o od wspieraniu się właśnie i przywołuje pani sytuację, że to pani ida Karpińska z fundacji kwiat kobiecości opowiadała, że to kobiety ze wsi zapraszają ludzi z fundacji proszą czy to obóz, żeby zrobić cytologię zapraszają specjalistów to trochę odnoszę wrażenie, że jednak jest to obraz i realizowane, bo z kolei przypominam sobie różnego rodzaju takie no jak to mówiliśmy materiały telewizyjne, z których wynikało, że dziś wjechał do jakiś mały właśnie miejscowości czy wsi NIK będzie mammobus czy to obóz myśli założy płaszcze obok, kto chciał tam zajrzeć taki w ogóle, a potem patrzymy na inne statystyki na to chociażby w tych sprawach to wynika, że ta skala właśnie tej regularności chociażby badań takich podstawowych cytologia w Polsce jest dramatycznie niskim poziomie do tego tak chciałem zapytać czy czy to nie jest jednak także właśnie to jest ciągle sprawa pewnych liderek, które pojawiają się w jakiś środowiskach i to one nadają ton, bo jako liderki aktywne osoby są właśnie zaangażowane zwołują zapraszają ale, że to jednak nie jest jeszcze tak kino ruch, który można by nazwać, który dominuje środowisk to nie jest idealizowania dlatego, że to wrócę do tego co mi, że mamy parytet właśnie wśród sołtysów sołtysek i ta przecież bycie sołtyską czy sołtysem to jest naprawdę społeczna społeczna robota jak popatrzymy ile mamy w Polsce na 2400 gmin mamy około 12 000 może już nawet w tej chwili więcej kół gospodyń wiejskich najwięcej ich na Lubelszczyźnie Mazowszu Wielkopolsce to my mamy już liderki naprawdę mamy liderki na tym nad morzem i to jak pan mówi o tym że, a widzieliśmy właśnie tam w materiale, że ktoś mnie przyszedł do tego co do busu czy mammobusu, ale to nie jest obraz całej Polski cały czas możemy jako dziennikarze też musimy wychodzić ze swoich baniek i pokazywanie 1 miejscowości nie możemy traktować, że tak jest we wszystkich miejscowościach, bo my mamy też specyfikę regionów każdy z regionów jest jest inny nie można w żaden sposób jakiś ujawniło ski stosować natomiast tak proszę sobie wyobrazić, że dbanie o siebie o profilaktykę, ponieważ kobiety na wsi były najczęściej zapominane, dlatego że najpierw opiekowały się swoimi dziećmi wychowywały najczęściej dzieci pomagały w gospodarstwie potem bardzo szybko stawały się babciami, a potem musiały się opiekować swoimi starszymi rodzicami teściami i dostęp do chociażby badań ginekologicznych był ograniczony rzadko był ginekolog małej w chociażby w gminnej przychodni w tej chwili, toteż nie zmienia, ale zmienia się też właśnie, dlaczego kobiety chodziły może się wydawać banalne okazało się, że nawet jeśli przychodni był ginekolog ginekolożka to banalna rzecz akurat fotel był ustawiony naprzeciwko, czyli kobiety zwyczajnie się wstydziły albo np. okno nie było pokryty taką mleczną powłoką i Karpińska kiedy, bo też od 2 od wielu lat obserwuje jej działania zaczęła tworzyć i ona jeździła pytała kobiety, dlaczego nie nie badać się, dlaczego nie dbać, więc mówimy po prostu siedzą skrępowane takie badanie to jest dokładnie tak jak problem u mężczyzn z prostatą to jest krępujące to jest wciąż bardzo krępujące i wstydził się zwyczajnie się po prostu wstydziły stąd inicjatywa np. tworzenia takich gabinetów pod kwiaty okiem, żeby kobiety czuły się tam komfortowo, żeby właściwie nic nie powodowało, że one żony się będą bały się wstydziły przejść przebadać poza tym dzisiaj to też jest bardzo bardzo bardzo mocno widoczne jak córki dbają o swojej matki od ciągle powtarzam, że pewnego momentu rodzice nas wychowują od pewnego momentu mamy szansę też właśnie to łączenie pokoleń jest jest Super, bo kobiety młodsze mają już większą świadomość i po prostu zaciągają na takie badania czy zachęcają do takich badań mamo jedziemy wspólnie to jest dosyć powszechne w tej chwili naprawdę przez to, że mamy tak bardzo mało informacji o wsi, że wciąż traktujemy ją tak schematycznie i alkowy tak jak mamy gdzieś tam zakodowane wielu nadal myśli, że na wsi to oczywiście ten tak jak jeszcze przed wstąpieniem Polski do Unii były ciągłe ciągle obrazki półką prawda jakiś wóz drabinie itd. bo nie zauważyliśmy, jakie procesy zmian zaszło na polskiej na polskiej wsi i szczególnie właśnie te ostatnie 45 lat i tutaj tego nie kojarzę absolutnie ze zmianą zmiana władzy tylko z dostępem cyfrowym i dostępem kobiet właśnie do mediów społecznościowych do by do wiedzy krótko mówiąc do wiedzy i to i to przynosi efekty będą w takim razie, komentując pani, że rzeczywiście to jest teraz jeśli taki moment, w którym za tych kilka lat aż 6 winny jak właśnie no wiele kobiet staje stanie się już tak się dzieje, ale stanie się właśnie liderkami to już nie będzie jak do tej pory ewenement będzie właśnie ktoś taki gdzieś aktywny czy będzie wygrywał wybory stawał na czele tylko tylko właściwe będzie to już coś absolutnie naturalny trzeba sobie też zdać sprawę z tego, że kobiety na pewno bardzo dużą bardzo dużą zmianę jak postrzega kobiety zdały sobie sprawę, że prawa dane nam nie są dane nam raz na zawsze to co się wydarzyło, a ja ciągle powtarzam, że protest w Warszawie, kiedy w nim uczestniczy jest osobą anonimową dom Oli tysiące tysiące ludzi natomiast wyjść małe miejscowości stanąć 56 kobiet, gdzie wszyscy znają, gdzie bardzo często twoja praca jest właśnie zależna od wójta plebana itd. to jest wielka odwaga kobiety zdały sobie sprawę, że politycy chcą pozbawić polskich kobiet, że to, że nie są żarty, że to się tak krok po kroku krok po kroku rok stąd też inicjatywy żeby, żeby się solidaryzować, żeby angażować się nie tylko społecznie, ale też i politycznie to co się udało Kongresowi kobiet, czyli kwoty, ale wciąż czekamy na parytety wciąż czekamy na suwak, bo obecność musi być większa obecność kobiet w polityce, ale też musi być większa obecność kobiet w mediach no nas jest 51% w społeczeństwie, a właściwie jesteśmy marginalizowane jako ekspertki np. w mediach występujemy najczęściej właśnie roli ekspertek uroda moda kuchnia przemoc domowa nie ma nas przy tematach gospodarczych nie ma nas przy tematach dotyczących sportu polityki itd. tak dalej nawet no to jest dosyć już powszechne i żałosne kiedy, kiedy tylko mężczyźni prawda rozmawiał właśnie sprawach kobiet albo jest 1 zaproszona zaproszony kobieta, że kobiety zdały sobie sprawę, żeby zmienić podejście, żeby nadać wielu rzeczy też perspektywy kobiet muszą być aktywne nie tylko właśnie w jak w swoim małym miejscu w swojej małej ojczyźnie, ale muszą też wychodzić muszą wchodzić wyżej i ten proces z cały czas uważam Rze, że właśnie ten proces się zaczął często podaje przykłady takie, że właśnie co się wydarzyło w Afganistanie w Afganistanie jedną z pierwszych decyzji talibów było to, żeby dziewczynkom właśnie wprowadzono prawo, że dziewczynki mogą tylko skończyć szkołę podstawową, więc to nie jest tak, że my nie mamy świadomości, że to co wywalczyły nasze prababki 100 kilka lat temu, że to już jest dane na zawsze, że my musimy cały czas myśleć o swoich prawach i dopominać się tych praw, bo wciąż zarabiamy mniej na tych samych samych stanowiskach mówię tutaj nieopłaconej prac kobiety 50 plus na rynku pracy właściwie obecna jest co czwarta i nagle wszyscy pytają się, gdzie one są właśnie okazuje się, że właśnie opiekują się swoimi schorowanymi rodzicami teściami, bo systemowo wielu rzeczy jest wiele rzeczy jest nierozwiązany to my stajemy się siła kami właśnie bezsilności przejmując to co państwo nie zagwarantowało nam, żebyśmy mogły się zawodowo realizować rodzinnie itd. i myślę, że to powoduje, że to jest kilka elementów, które spowodowały, że ta chęć do wychodzenia jest jest coraz większa i chęć do działania wspólnego działania jest coraz większa to jest naprawdę bardzo budujące no dobrze właśnie, że mieliśmy okazji dzisiaj o tym porozmawiać za co bardzo dziękuję dziękuję, choć dziennikarka reżyserka była naczelna pisma gospodyni była była z nami dziękuję dziękuję bardzo, podziękować też Małgorzaty Raczyńskiej, która audycję wydawała Macieja Kuczyńskiego, który realizował Ciszewski dobrej nocy usłyszymy jutro, gdyż samej porze Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA