REKLAMA

Dekada z Nagrodą im. Wisławy Szymborskiej. Kto w tym roku zostanie laureatem?

Gościnnie: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2022-06-08 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
24:27 min.
Udostępnij:

Z okazji 10. edycji jednej z najważniejszych nagród poetyckich w Polsce rozmówcą Michała Nogasia z "Gazety Wyborczej" jest Michał Rusinek, prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej i były sekretarz Noblistki. Jakie nazwiska znalazły się w finale Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za książkę poetycką wydaną w 2021 roku? Kto został laureatem za najlepszy zagraniczny tom poetycki tłumaczony na język polski? Michał Rusinek zdradza też m.in. jak wizyta Noblistki w Izraelu przyczyniła się do powołania Fundacji jej imienia. Rozwiń »
Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast. Piszcie do nas w każdej sprawie na listy@wyborcza.pl. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
o poezji proszę państwa o tym, że wiele osób ją lubi i czyta ani, którzy dostają nawet na loty za tomy poetyckie ósma 10 podcast gazety wyborczej w Michał Nogaś dzień dobry państwu ósma 10 dzisiaj będziemy rozmawiać o nagrodzie poetyckiej imienia Wisławy Szymborskiej i państwa moim gościem jest były sekretarz noblistki i prezes fundacji Wisławy Szymborskiej w Krakowie Michał Rusinek dzień dobry tu Warszawa dzięki dobrym była obecna stolica Polaków będą rozmawiać o Rozwiń » poezji Michale, zanim przedstawimy piątkę nominowanych w tym roku to chciałbym byśmy wrócili do początku jest ku temu okazja doskonała jest dziesiąta edycja jednej z najważniejszych nagród poetyckich w Polsce jak to się wszystko zaczęło przypomni proszę no myślę, że wszystko się zaczęło jeszcze za życia Wisławy Szymborskiej i tak naprawdę zaraz po tym, kiedy ona dostała nagrodę Nobla, bo wtedy zaczęła się zastanawiać co dalej to znaczy co zrobić z tą nagrodą i co zrobić w ogóle prawami także do swojej twórczości i wtedy już zaczęła przebąkiwać coś na temat fundacji, ponieważ wiedziała żył, jeżeli umrze umrze bezpotomnie i wiedziała, że jedno do komór to musi zostawić krótko mówiąc i tak naprawdę dopiero wizyta w Izraelu, czyli to był jakiś chyba 2003 rok skłoniła ją do tego, żeby sporządzić prawdziwy porządny testament i od razu statut fundacji i w tym statucie właściwie wszystkie punkty są bardzo precyzyjnie opisane, bo i punkt dotyczący takiego stypendium, które miało nosić imię nosi imię Adama Włodka i punkt dotyczący zapomóg i punkt dotyczący tego co z jej spuścizną natomiast nie było takiego punktu dotyczącego jakieś jeszcze nagrody literackiej raczy krótko mówiąc on był, ale był bardzo niedopracowany i kiedy po śmierci Szymborskiej otwieraliśmy testament i zajrzeliśmy do do tego statutu fundacji to doszliśmy do wniosku, że to jest takie pole manewru dla nas to znaczy, że my mamy jednak obowiązek stworzyć nagrodę imienia Wisławy Szymborskiej mieliśmy po prostu poczucie, że jej wrodzona skromność cieszą bardzo lubiła tego sformułowania nie jak ktoś mówił, że ona jest skromna mówiła żona jest po prostu taka, jaka jest tak jak powinno być, ale że w każdym razie to coś, czego nie lubiła nazywać skromnością skłoniło ją do tego, żeby nie nazywać tej nagrody natomiast z rozmów, które przeprowadzała głównie z panią prof. Teresą Walas wynikało, że chciałaby, żeby to była nagroda poetycka i chciałaby, żeby to była nagroda za drugą książkę to znaczy metaforycznie za drugą książkę nie dla poety czy poetki debiutujących, ale dla kogoś, kto jednak już funkcjonuje w środowisku literackim, a więc dosyć długo czy parę miesięcy zastanawialiśmy się jak skonstruować ten powiedzmy harmonogram strukturę nagrody najdrożsi do wniosku, że tak właśnie zrobimy jak zrobiliśmy modyfikował byśmy to zresztą jeszcze parokrotnie, bo może to dopowiem, że jest to nagroda poetycka dla najlepszej książki poetyckiej wydanej w poprzednim roku to jest 1 część druga część to jest nagroda dla książki, która została przełożona z innego języka i wydana my po polsku również książki poetyckiej, ale okazało się, że produkcja, że tak powiem tych książek tłumaczonych jest na tyle niewielka, że tę nagrodę postanowiliśmy dawać co 2 lata teraz ze względu na pandemię nie dawaliśmy lat zmienił się ten kalendarz krótko mówiąc jurorzy wybierali aż z 4 lat produkcji 4 lat wydawniczej no tak to wygląda 1 wątek to się wydał istotne ciekawy wiadomo dziennikarska ciekawość, dlaczego akurat w związku z planowaną wizytą w Izraelu pani Wisława Szymborska postanowiła zostawić dyspozycje dla sekretarza i rzeczywiście posłużyłem się tutaj tzw. skrótem myślowym jak mówił Antoni Macierewicz, ale chodziło o to, że w tym czasie, kiedy wybierała się do Izraela trwała tam druga intifada było dosyć niebezpiecznie nawet trudno się było, o ile pamiętam ubezpieczyć na ta podróż to znaczy pamiętam, że ubezpieczyciel zażądał potwierdzenia, że nie będziemy w różnych miejscach akurat w tych miejscach, w których ona miała spotkania autorskie więc, bo to dosyć trudne, więc uznała, że to jest dobry pretekst do tego, żeby rzeczy by także ostateczne uporządkować wiemy już w jaki sposób konflikty międzynarodowe mogą wpływać na ustanawianie nagród poetyckich i powstanie fundacji te 10 lat, które w tym roku mija od momentu, gdy nagrody przyznano po raz pierwszy jak musi opowiedział, jaki to był czas dla nagrody dla poezji nagradzanej wmyśl założeń, które zostawiła noblistka i jaki to był czas tu myślę, że warto wspomnieć o 2 rzeczach to znaczy jest coś takiego teraz modne określenie wśród badaczy kultury może nie literatury, ale kultury właśnie jak Marka i oczywiście Szymborska była marką samą w sobie i myślę, że dla nas jako dla fundacji dosyć dużym wyzwaniem było przekonanie no opinii publicznej odbiorców Czytelników, że po śmierci Szymborskiej to pytam Marka, że tak powiem gaśnie w jakimś sensie czy też jej zaczyna świecić nieco innym światłem pojawia się nowa Marka Fundacja Wisławy Szymborskiej, która jest instytucją w przeciwieństwie do osoby w dodatku takiej osoby, która była w ogóle wszelkim instytucjom bardzo niechętna, więc to było dosyć trudne, ale to trwało może rok może 2 lata to jest pierwsza sprawa druga sprawa to jest życie, że tak powiem nagród literackich podobno nagrody literackiej osiągają pełnoletniość mniej więcej po 510 latach wtedy są już zauważane wtedy są już traktowane poważnie wtedy już np. poeci nominowani do tych nagród laureaci tych nagród poeci poetki chwalą się np. w swoich biogramach tym że, że byli nominowani czym byli laureatami w przypadku naszej nagrody to się odbyło dosyć szybko ten proces dojrzewania odbył się dosyć szybko i to chyba za sprawą właśnie tego innego światła, które świeciła Marka Wisławy Szymborskiej wydaje mi się, że jej jej nazwisko jednak w nazwie tej nagrody w jakiś taki rodzaj naturalnej ciągłości tego co ona robiła za życia tego co robi Fundacja po jej śmierci spowodował że, że ta nagroda dosyć szybko się znalazła wśród najważniejszych nagród poetyckich w tym kraj nie jeśli chodzi o wybory żyli to myślę, że myśmy przyjęli taką nieco inny pomysł inną filozofię na tworzenie kapituły, dlatego że nie są to tylko i wyłącznie krytycy literaccy krytycy krytyczka, którzy zajmują się poezją w Polsce, dlatego że wszystkie inne nagrody poetyckiej właśnie tak mają skonstruowane żyli, ale my postanowiliśmy doprosić do tego naszego żyli również oprócz czy też obok tych krytyków krytyk tłumaczy i tłumaczki poezji polskiej na inne języki trochę po to, żeby zyskać takie spojrzenie na poezję polską z zewnątrz z innych krajów, a trochę po to, żeby upiec 2 pieczenie na 1 ogniu i żeby nasze nominacje i laureaci oczywiście byli dosyć szybko zostali tłumaczeń czy byli tłumaczenie na inne języki, bo bardzo często ci ludzie to właśnie jako tłumacze zajmowali się od razu po nominacjach tak naprawdę tłumaczeniem tych wierszy poetów czy poetek nominowanych, a więc nieco inna filozofia, która na początku wiemy, że w środowisku spowodowała taką konsternację, dlaczego my, dlaczego tutaj decyduje ktoś, kto przecież nie zna języka polskiego tak dobrze jak my znamy język Polski, ale myślę, że też już się do tego opinia publiczna przyzwyczaiła i wydaje mi się, że to jest pomysł, którego będziemy się trzymać te nie są tylko tłumacze zagraniczni to są także krytycy dodatku dobieramy ich tak no powiedzmy, że znając ich zamiłowania czy też wiedząc, że bardziej będą np. promować poezja awangardową ktoś będzie promował ktoś będzie np. zwolennikiem bardziej tradycyjnej poezji staramy się to zrównoważyć no to też widać wśród laureatów laureatek nominowanych do do tej nagrody czasami są to płaci płatki właśnie bardziej klasyczni nawet powiedzmy ze starszego pokolenia, że przypomnę laureatkę panią Julię Hartwig przyjaciółka Wisławy Szymborskiej, a czasami są to ludzie zupełnie innego pokolenia o wiele młodsi, że przypomnę Kubę konał zera który, owszem, nawet kiedyś poznał Wisławę Szymborską, chociaż zdaje się niewiele z tego pamięta pytanie czy pani Wisława zapamiętała młodego rozentuzjazmowany go skośnego chłopca, który być może na poetę się wtedy jeszcze nie zapowiadał tego nie wiemy niestety, ale też myślę, że 1 rzecz warto tutaj dodać, bo oto mnie czasami pytają ludzie czy, jeżeli stosuje taki test czy też jak czy wybiera takich poetów czy poetki, którzy piszą podobnie jak Szymborska od razu odpowiem nie nie o to chodzi ona sama nie było także na oceniła tylko taki rodzaj poezji, który sama uprawiała ona bardzo ceniła również inne głosy poetyckiej różnorodność to było coś co co bardzo cieszyło poezji nie tylko polskiej, ale i w ogóle światowej różne głosy różnych pokoleń i cieszę się, że tę różnorodność dostrzegają docenia żyli dodajmy też, że nie wszyscy laureaci przynajmniej 1 latka tak powiedziała w rozmowie dla wyborczej, którą to rozmowy można znaleźć naszej stronie internetowej mamy na myśli zdobywczyni nagrody sprzed roku Genowefa Jakubowską Fijałkowską ona powiedziała wprost, że poezja Wisławy Szymborskiej jakoś specjalnie do niej nie trafiała, ale żywi uznało, że mieszkająca na Śląsku poetka zasłużyła na tę bardzo ważną nagrodę i te światy też mogą się spotykać, nawet jeżeli do siebie pasują oczywiście, że tak to właśnie chodzi o to, żeby wskazać najciekawsze głosy i ostatecznie na gali najciekawszy głos poetycki poprzedniego roku ja też staram się i staramy się w ogóle fundacji coś takiego robić, żeby promować te książki nominowane znaczy dla mnie ogłoszenie nominacji do nagrody Wisławy Szymborskiej jest nawet ważniejsze niż ogłoszenie laureata laureatki tej nagrody i staram się do końca na równi promować wszystkie 5 książek w tym roku 6 także książkę tłumaczoną z innego w tym przypadku portugalskiego języka, bo to właśnie pozwala pokazać ową różnorodność, której wspominałem dobrze teraz z przejść już może do tegorocznych nominowanych do laureata 5 tomach poetyckich nominowanych do nagrody za chwilę wcześniej rzecz już pewna wiadomo, że nagrodę za przekład odbierze Wojciecha hali za co dokładnie dokładnie za książkę Fernanda PES soi hetero nim utwory wybrane wydaną przez wydawnictwo lokator to jest książka, której Wojciecha szali nie tylko jest tłumaczem, ale także twórcą takiej książki nie ma w żadnym innym języku on dokonał wyboru tych króciutkich form uprawianych przez PSOE no i wyszła z tego bardzo interesująca książka może jeszcze dodam przyjęliśmy taką zasadę, że te nagrodę czy też tę kwotę przeznaczoną na nagrodę dla twórców książki tłumaczonej dzielimy w tej chwili w tej pół na pół dla autora w tym przypadku autor nie żyje i dla tłumacza, dlatego że uważamy, że tłumaczy jest 50% odpowiedzialny za za przykład w przypadku przekładu poetyckiego to znaczy nie za przykład, ale oczywiście za kształt tej książki ostatecznie, więc ta książka, którą mamy przed sobą to jest książka, która jest właściwie wymarzonym laureatem tej nagrody, bo to jest książka, która została właśnie stworzona wymyślona skonstruowana przez Wojciecha cha cha Lisa jest on można powiedzieć jej współautorem, a przy okazji bardzo się cieszę, że nagrodę dostaje książka wydana właśnie przez krakowskie wydawnictwo lokator malutkie wydawnictwo, które wydaje bardzo ambitną literaturę w bardzo pięknej oprawie graficznej o tym chyba też warto wspomnieć, że to co się w ogóle zmieniało w ciągu tych 10 lat to te książki pięknie mały książki poetyckie to już nie nie są takie byle jak wydawane broszurki malutkie tylko to są często prawdziwe dzieła sztuki i działa takiego kunsztu edytorskiego ta książka na pewno takim małym dziełem sztuki jest mówiąc o nagrodzonym tłumaczy warto też przy okazji przypomnieć, że Wojciecha Harris jest niestrudzonym niestrudzonym naprawdę promotorem literatury brazylijskiej portugalskiej w Polsce to jemu zawdzięczamy przekłady najwybitniejszych dzieł współczesnych klasyków chociażby wciąż w Polsce poznanego przez odbiorców literatury Antonia Lobo Antun ESA, którego ostatnia książka ostatnio w Polsce za głupia właśnie w przekładzie Wojciecha mechanizm jest wspaniałą opowieścią o tym jak Portugalia próbowała sobie poradzić z upadkiem potęgi kolonialnej, jaką cenę płacili za to ci wszyscy, którzy w podboju kolonialnym i w wojnie w Angoli brali udział raz jeszcze, więc gratulacje dla Wojciecha Harrisa teraz, jeżeli pozwolisz przejdźmy do piątki finalistów tegorocznej edycji nagrody imienia Wisławy Szymborskiej tak właśnie teraz układam książki, żeby były alfabetycznie, żeby tutaj zachować taki porządek, dobrze więc pierwsza książka to książka Zuzanny Bartoszek klucz wisi na słońcu, a druga książka wrzenie będzie Jerzy Jarniewicz Mondo Kane, a trzecia mer de las Małgorzaty le, gdy czwarta Krzysztof Siwczyk krematoria 1 i krematoria 2 i piąta Dariusz Sośnicki jego pod dom mu to są książki nominowane w tym roku do nagrody imienia Wisławy Szymborskiej trudne zadanie będzie miał żyli, ale samo sobie takie trudne zadanie postawiła przed sobą trudne dlaczego, bo one są wszystkie bardzo dobre bardzo różne bardzo różne głosy poetyckie się tutaj pojawiają trudno powiedzieć czy coś łączy mogę powiedzieć raczej czego w nich nie ma czego się trochę spodziewałem i nie ma w nich w ogóle śladów pandemii tak mi się wydaje przynajmniej, jeżeli są to są bardzo ukryte wydawało mi się, że pandemia jakoś wpłynie na poezję prawdopodobnie wpłynie wojna to zobaczymy za rok, ale pandemia nie wpłynęła, chociaż myślę, że takim motywem najczęściej się tutaj pojawiającym jest śmierć w tych książkach, więc może to jest ten ślad ukrytej pandemii, ale to są bardzo bardzo różne głosy właściwie nie można znaleźć jakiegoś takiego wybijające się 1 wątku, który łączy to też pokazuje, że żyli wybierało po prostu najciekawsze głosy poetyckie i dosyć zróżnicowane i kiedy przygląda się uważnie osoba, która śledzi wydarzenia w świecie literackim mający miejsce w Polsce, kiedy przegląda uważnie nominacją do poszczególnych nagród to zwykle ta piątka finalistów w 1 krocie znacząco różni się od innej nagrody tymczasem stało się tak, że po ogłoszeniu nominacji do nagrody imienia Wisławy Szymborskiej pojawił się także nominację do innej nagrody, czyli do Silesiusa i one są bardzo zbliżone tak ja mam wtedy zawsze takie mieszane uczucia, bo z 1 strony myślę sobie ach, no tak dobrze nasze żywi się nie myliło albo tam się nie myliło, ale z drugiej strony myślę sobie, że mniej książek poetyckich będzie promowanych w ten sposób przez te 2 nagrody, a tych głosów poetyckich w tym roku bardzo ciekawe było więcej w ogóle muszę powiedzieć, że książek poetyckich, a my dostajemy prawdopodobnie wszystkie nagrody Wisławy Szymborskiej zgłoszenia wszystkie było mniej więcej 10 nawet chyba 12% więcej niż w zeszłym roku, a właściwie nawet w zeszłych latach, czyli prawie 300 książek 297 książek spłynęło w tym roku do tego konkursu jeśli chodzi o książki tłumaczone z innych języków to w ciągu 4 lat ukazało się takich książek 97, więc tutaj widać różnicę, ale przede wszystkim to trudno siedzieć nad produkcję, ale set większa produkcja większa liczba książek pokazuje noże więcej się wydaje po prostu więcej jest na rynku poezji co mnie bardzo cieszy, bo to jest taka bracie powiedziałbym niszowa forma literacka i im jak mówił NCN Berger zdaje się tylko w każdym narodzie tylko 3271 osób czyta poezję no pewnie żart, ale gdzieś mniej więcej mniej więcej tak wygląda, ale zainteresowanie konkursami poetyckimi nagrodami takimi jak nasza jest spore i myślę, że trochę obala tę tezę NCN Bergera żart lub nie teraz mogę dokonać parafrazy niektórzy lubią poezję wiadomo pisała noblistka, ale też w Polsce, odnosząc się do tego, o czym mówiłem tylko niektórzy czytają poezję, czyli na pewno nie wszyscy, ale też wydaje się, że zbyt mała liczba odbiorców o tym zresztą świadczą zwykle nakłady tomików literackich to jest najczęściej kilkaset egzemplarzy co zrobić czy jest jakiś pomysł czy taki pomysł Fundacja może też inne fundacje organizatorzy innych nagród, żeby jednak sprawić, że Polacy będą po poezję sięgać częściej, a ja mam wrażenie, że to jest kwestia edukacji to znaczy w szkole poezja kojarzy się wyłącznie z jakimś przymusem kiedyś przymusem uczenia się na pamięć potem przymusem odpowiadania na pytanie co poeta chciał powiedzieć i to jest taki przymus, który jest tylko szkolne później pozostaje tylko jakimś traumatycznym wspomnieniem poezja kojarzy się traumatycznym wspomnieniem, ale z drugiej strony różnego rodzaju inicjatywy takie np. jak inicjatywa krakowskiego biura festiwalowego lekcji poezji i organizowania lekcji poezji zapraszania znanych krytyków czy literaturoznawców czy poetów nawet na spotkania z licealistami i żywa reakcja owych licealistów pokazuje, że o poezji można mówić, że inny sposób poezję można pokazywać winny sposób i poezja może się do czegoś przydać nawet, bo ja mam takie wrażenie, że do literatury w ogóle powinno się mieć stosunek tak także pragmatyczne w takim świecie przegadany w świecie, w którym jest za dużo słów mam wrażenie, że żyjemy w takim świecie potrzebujemy takich słów, które byłyby skondensowane, które były precyzyjne, które by pozwalały nam chociażby zobaczyć język zobaczyć, że język nie jest taką przezroczystą szybą powietrzem czymś niewidzialnym zupełnie, ale jest pewną materialną ością do tego służy poezja do takiego potknięcia się co jakiś czas w naszym takim zabieganym życiu i wydaje mi się, że jeżeli uświadomi się młodym ludziom i pokaże się, że poezja także ma jakąś praktyczną funkcję chociażby taką jak wspomniałem to przygotuje się ich do czytania w dorosłym życiu do sięgania po tomy poetyckie oby tak było może być także młodzi ludzie częściej sami próbują pisać poezję niż czytają już tę wydaną, ale no to jest taka teoria, że w Polsce więcej ludzi pisze niż czyta, ale nie chyba nie aż takiej różnicy nie ma to znaczy myślę, że bardzo wielu Czytelników poezji to zresztą widać po chociażby popularności takich festiwali jak chociażby festiwal Miłosza, który na, które przyjeżdżają ludzie właściwie z całej Polski wszystkie informacje, które są związane z tą edycją dziesiątą jubileuszową nagrodę imienia Wisławy Szymborskiej znajdą państwo oczywiście na stronie fundacji fundacji Wisławy Szymborskiej będziemy też ona grodzie pisać na łamach gazety wyborczej na zakończenie pytanie do Michała Rusinka o to kiedy poznamy werdykt werdykt jury poznamy 9lipca o godzinie dwudziestej wtedy rozpocznie się gala nagrody imienia Wisławy Szymborskiej gala będzie w tzw. Realu w teatrze Starym, z którym podjęliśmy w tym roku czy też od tego roku współpracę wiersze w czasie tej gali będą czytać aktorzy teatru starego to znaczy Katarzyna Krzanowska i Juliusz Chrząstowski no i wtedy okaże się, kto dostanie nagrodę właściwe nagrody będą 2 wręczone, ale pierwsza to Wojciechowi HH Lisowi, który już wspominaliśmy, a druga nie wiadomo komu na razie żadnych przecieków jak rozumiem pan prezes nie wie nie, ale też nie wiem dlatego, że jeżeli podejmie naprawdę podejmie decyzję dzień wcześniej co zawsze nam trochę komplikuje scenariusz, ale damy radę poza tym zapraszam państwa na Facebook fundacji Facebook nagrody imienia Wisławy Szymborskiej oraz Facebook gazety wyborczej kultura, na którym będzie transmitowana nasza gala tak mówił dzisiejszy gość ósmej 10 podcastów gazety wyborczej były sekretarz Wisławy Szymborskiej i prezes fundacji Wisławy Szymborskiej Michał Rusinek z Krakowa dziękuję bardzo, dziękuję bardzo Michał Nogaś Warszawy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA