REKLAMA

Czy jesteśmy Otwockiem Drogi Mlecznej? Obserwatorium Gaia przedstawia nowe dane

A teraz na poważnie
Data emisji:
2022-06-14 12:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:15 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
prof. Łukasz Wyrzykowski astrofizyk z uniwersytetu Warszawskiego członek Międzynarodowego zespołu misji Gaja jest gościem państwa moim dzień dobry dzień dobry panu dzień dobry państwu naukowcy w tym pan udostępnili właśnie obszerny zestaw danych z kosmicznego obserwatorium Gaja obejmujący informację dla prawie 2 000 000 000 gwiazd w drodze mlecznej dane o trzęsieniach gwiazd og w jednym z dna, jakie zapytać pana najpierw w 1,81 000 000 000 gwiazd to jest mniej więcej 2% Rozwiń » gwiazd drogi mlecznej 3 źle tak to jest nieco poniżej właśnie 2% 1% gesty gwiazd w naszej galaktyce liczymy na to, że jest ich około 100 000 000 000, a nie i to jest to co zostało przez gaje zarejestrowane i zbadane bardzo dokładnie to jest zaledwie 1%, ale takich jak jest to ogromny skok jeśli chodzi o liczbę dobrze zbadanych gwiazd w naszej galaktyce czy można powiedzieć, że da ta mapa współczesnych Kolumbów naszej galaktyki obejmuje na taki w zasadzie malutki obszary jak drogim, lecz tak no niestety jest żeby zbadać całą galaktykę to jeszcze trochę musimy poczekać na na rozwój technologii mimo wszystko mu do tej pory znaliśmy jeszcze mniejszy kawałek galaktyki, a te dane dostarczone przez gaje pozwolą nam tak naprawdę to jest na tyle dużo mu duży obszar też naszej galaktyki praktycznie od w oko z okolic naszego słońca aż po centrum naszej galaktyki, że na tej podstawie jesteśmy w stanie w zasadzie po raz pierwszy dużo lepiej zrozumieć całą naszą galaktykę, skąd nasze wzięła jako powstała jak i jakie były jej losy z jakimi praktykami zderzyły zderzyła się w przeszłości co ją czeka w przyszłości no i z czego zbudowana w no właśnie do tego dojdziemy za chwilę, ale chciałem najpierw zapytać same instrumentarium badawcze, czyli o obserwatorium kosmiczne Gaja to jest bardzo nowoczesna sonda wystrzelona w 2013 roku z ziemi i ona porusza się po takiej orbicie która, że takiej orbicie ziemi, gdy nigdy ziemianie zasłania słońce prawda to jest Orbita dosyć odległa od ziemi tak Gaja znajduje się w takim charakterystycznym punkcie układu grawitacyjnego układu słońce ziemia my niestety ten punkt nazywamy technicznie punktem zagraża drugim w skrócie L2 jest taki punkt, gdzie siły grawitacji słońca ziemi są na tyle zrównoważone, że instrumenty znajdujące się tam one tak brudno nie są statyczne SP krążą pos po takich zamkniętych orbitach wokół tego punktu, ale są tam w miarę bezpieczne przede wszystkim o i mają to tam bardzo dobre warunki do obserwacji tej części nieba, która w, które akurat słońce się nie znajduje pozostają dzięki temu też związane z ziemią dzięki temu mamy z nimi ciągle kontakty mówię o liczbie mnogiej, gdyż nie tylko Gaj znajduje się obecnie w tym punkcie tam znajduje się również znajdowała się od dawna misja w mapy, a obecnie dołączył tam dogania też dalej Skop Jamesa Webba w najlepsze do teraz chciałem pana panie profesorze prosić o garść informacji, które właśnie pani pańscy koledzy opublikowali co wiemy o drodze mlecznej czy są jakieś nowe informacje, które są dla naukowców zdziwieniem tak tutaj może znacie, że jej wdzięku taką, jakby domeną misji kosmicznej Gaja i tutaj od samego początku od zawsze tak taką flagową cechą misji Gaja jest to, że ona nie ma jakby zebranego i celu naukowego nie ma jakiś 1 zagadki galaktyki czy świata do rozwiązania jest to bardziej taki instrument taki teleskop, który obserwuje wszystko nie zastanawiając się, wybierając obszarów na niebie ani miejsc galaktyki, które są jakoś tam bardziej ciekawe jest, więc jest to instrument, bo pewne set to w pewnym sensie Observer obserwatorium idealne, które służy bardzo szerokiej rzeszy astronomów tutaj mówimy o astronoma, którzy zajmują gwiazdami galaktykami ewolucję galaktyk, ale również będą tam znajdują się w tym katalogu dane, które zainteresują badaczy naszego układu słonecznego szczególnie małych ciał tego układu o takich jak właśnie planetoidy czy planety karłowate, ale również badaczy, którzy interesują się odległymi supermasywnych czarnych mieć Rami Kwazar czy innymi galaktykami nie tak, że to ten wachlarz mu zagadnień, które gaje tych tematów astronomiczne, które Gaja jest w stanie swoimi danymi zaspokoić już 3 ogromne no i teraz w tym katalogu, który został opublikowany 13czerwca znalazły się nowe dane są to dane też całego nieba u Guya kosztu jest instrumentem skazującym obserwującym wielokrotnie całe niebo także każdy zakamarek naszego nieba został wielokrotnie przebadany, ale został przebadany po prostu spektakularny sposób, czego do tej pory nikomu nie udało się uzyskać może wycinki tego nieba były lepiej zbadane przez teleskopy takie jak skok kosmiczny Hubble czy też niektóre duże instrumenty naziemne, ale nigdy w całości całe niebo nie było tak precyzyjnie w obserwowane dlatego nie te dane, które Gaja teraz opublikowała one są w stanie dostarczyć bardzo dużo różnych ciekawych informacji ktoś zajmuje np. się strukturą galaktyki albo historią, jakie galaktyki karłowate zostały przez naszą galaktykę pochłonięte my w tej w tej chwili w tym nowym katalogu znajdują się informacje, żeby te badania przeprowadzić np. informacje o składzie chemicznym gwiazd dla prawie 500 000 000 gwiazd zostały wyznaczone Unii bardzo dokładne składy chemiczne jest przeogromne bogate źródło informacji i tak naprawdę od momentu otwarcia katalogu astronomowie wykorzystują te dane, żeby przeprowadzić rewolucyjne odkrycia jeśli chodzi o ziemię i nasz układ słoneczny to my jesteśmy raczej prowincją drogi mlecznej, czyli powiedz no takim, a Otwockiem prawda w panice do Otwocka ja też nie wszystko bliżej w pobliżu Otwocka, aby nasze obserwatorium, więc ta analogia tutaj może być troszkę inaczej zrozumiane, ale i prowincja czy Galaktyka nasza jest i powiemy tak sobie normalną galaktyką Bjerre młodą nasze słońce znajduje się taki rozsądnej odległości od centrum Emu czy prowincja to to chyba nie poprze znajdujemy się dysku naszej galaktyki nasze słońce jest jedną z wielu młodych gwiazd młodej populacji tzw. od młodej populacji, która korzysta z mu z materiału nie chemicznego wyprodukowanego przez starsze pokolenia gwiazd np. baśnie nie te pokolenia jesteśmy teraz w stanie prześledzić co wpływało i jakie pierwiastki były wytworzone w zamierzchłej historii galaktyki, które teraz tworzą te młode gwiazdy dysku możemy też badać właśnie dzięki tym skład chemiczny może też badać gwiazdy stare, które powstały bardzo dawno temu i one są tej pierwszej populacji czytam drugiej, które nie, które nie zostały zanieczyszczone przez przez swoich przodków także tego typu rzeczy jesteśmy w stanie teraz dokładnie badać czy układ słoneczny mówi pan to jest młode pokolenie tak nasza gwiazda jest jest młoda, czyli właściwie powstała po w rozpadzie wybuchu w poprzedniej gwiazdy tak czy dobrze nie do końca tak jej rzeczy po prostu w naszej, ale nasza Galaktyka już trwa od kilku miliardów lat zamiast czy słońce słońce powstało, w którym momencie już istnienia tej galaktyki do tamtego czasu pewnej galaktyce były gwiazdy i bardziej masywne niż łączonych one prostu żyją krócej spalają się dużo krócej mówi o szkic 4 w skali kilku milionów lat taka masywna gwiazda jest w stanie wypalić wszystko następnie zacząć produkować coraz cięższe pierwiastki swoje wnętrza szkoły w końcu wybucha supernowa to materia wyrzucana supernowej wędruje po całej galaktyce, tworząc nie taki próg, który ten pył łączy się z kolejnym kolejną chmurą gazu i tam powstają nowe gwiazdy, które już tego mieszki są, więc pewnym czasie następuje taka wymiana tej materii nie od tych starszych gwiazd już wybuchły zniknęły z tymi młodszymi młodsi są, jakby zasilane stąd różne cięższe pierwiastki, które znajdujemy w chociażby na ziemi albo w ogóle chciała naszego układu słonecznego o właśnie pochodzą od tych starych gwiazd wybuchnie tych może tak brzydko powiedzieć jako supernowej i mówi pan, że z tego katalogu wyników badań obserwatorium Gaja można snuć wnioski na temat historii, ale także przyszłości drogi mlecznej, więc co nas czeka, a i tak Galaktyka nasza ma przed sobą jeszcze wiele wiele miliardów lat także nie ma się, czego obawiać, ale jesteśmy w stanie prześledzić co się stanie właśnie z galaktyki galaktykami karłowatymi, które by jej pobliżu krążą takie mniejsze galaktyki, które taki przyjazny sposób są włączają się społeczność wjazdową naszej galaktyki największy taki galaktyk są i wielki mały obłok Magellana, które można podziwiać na niebie gołym okiem w Południowej części ziem mu nie i też losy galaktyk jesteśmy w stanie określić na ile jakich skalach czasowych te galaktyki z nami się połączą i mniej, ale też jesteśmy w stanie prześledzić mówi dużo więcej na temat indywidualnych obiektów indywidualnych gwiazd zdających składy chemiczne znacznych prędkości w tej chwili mamy po prostu przeogromną bazy danych tych z tymi informacjami jesteśmy w stanie lepiej rozumieć ewolucję gwiazd to co się z nimi będzie działo, które z nich nie szybciej zamienia się białe karły albo gwiazdy neutronowe albo czarne dziury te czarne dziury też jesteśmy w stanie np. wykrywać w naszej galaktyce i to również czynimy w szczególności właśnie nasz zespół się tym gai zajmuje nas fascynuje poszukiwanie wykorzystanie tych fascynujących danych Gaj do znajdowania naszych galaktyczny czarnych dziur no właśnie niedawno media obiegła taka sensacyjna informacja właśnie sensacyjne zdjęcia 2 czarnych dziur zdjęcia to chyba jest pewien pewne nadużycie no bo jak wiadomo czarnych dziur nie widać, więc także nie sposób ich sfotografować prawda tak to to jest bardzo ładnie ujęte w mediach, że to jest zdjęcie czarnej dziury tak naprawdę jest to zdjęcie otoczenia czarnej dziury i tego dysku który, który świeci wokół czarnej dziury i jest wchłaniany czarną dziurę stąd ten element świecenia świecenia, ale nas też interesują te czarne dziury, które nie są aż tak duże akty sfotografowane, który zagraża życiu tak naprawdę się nie da, gdyż nie ma żadnego zysku są samotne czarne dziury, które sobie krążą po orbitach galaktyki może mają dużo mniejsze masy nie mówimy tutaj o milionach czy miliardach słoń mówimy tutaj o kilku masach słońca, ale te są bardzo trudne do śledzenia niedawno też udało się zespołowi, w którym też brałem udział inny taką 1 pierwszą kandydatkę tego typu potwierdzić za pomocą obserwacji teleskopu Warszawskiego w Chile oraz teleskopu kosmicznego Hubble za pomocą Gaj takie rzeczy będą w niej niedługiej przyszłości wykonywane na dużo większą ska bardzo dziękuję za tę rozmowę prof. Łukasz Wyrzykowski astrofizyk z uniwersytetu Warszawskiego członek Międzynarodowego zespołu misji Gaja był gościem państwa moim bardzo dziękuję dziękuję bardzo, i to wszystko co przygotowaliśmy dla państwa z Michałem Tomasik program realizował Szymon waluta za chwilę informacje Radia TOK FM po nich program połączenia, na które zapraszam w imieniu Jakuba Janiszewskiego Mikołaj Lizut osuszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA